{"id":1144,"date":"2009-05-11T11:03:09","date_gmt":"2009-05-11T08:03:09","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=1144"},"modified":"2019-01-28T18:37:54","modified_gmt":"2019-01-28T15:37:54","slug":"letiim-oezguerlueuene-muedahale-raporu-2009-emo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/letiim-oezguerlueuene-muedahale-raporu-2009-emo\/","title":{"rendered":"\u0130leti\u015fim \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne M\u00fcdahale Raporu (2009) – EMO"},"content":{"rendered":"

\u0130leti\u015fim \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne M\u00fcdahale Raporu (2009)
ELEKTRON\u0130K G\u00d6ZALTI D\u00dcNYASI: e-G\u00f6z@lt\u0131<\/a><\/font><\/strong><\/p>\n

Raporun tamam\u0131na\u00a0ula\u015fmak i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/strong><\/a><\/font><\/p>\n

 <\/p>\n

\u00d6ZET<\/strong><\/p>\n

\u0130nternet\u2019in d\u00fcnya genelinde yayg\u0131nl\u0131k kazanmas\u0131 ile mekan kavram\u0131 bir anlamda ortadan kalkm\u0131\u015f, k\u0131talararas\u0131 ileti\u015fim ve bilgi transferi bir tu\u015fa basmaktan ibaret hale gelmi\u015ftir.
Teknolojideki bu geli\u015fmelerden toplumlar pozitif anlamda yararland\u0131klar\u0131 gibi, bask\u0131, korku ve sindirme y\u00f6ntemlerini ola\u011fan bir politikaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fam bi\u00e7imini i\u00e7selle\u015ftirememi\u015f \u00fclkelerde ise; teknolojik sistem ve cihazlarla temel hak ve h\u00fcrriyetlere m\u00fcdahale ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fc haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bununla birlikte; su\u00e7 \u00f6rg\u00fctleri de, geli\u015fen bu teknolojiyi yak\u0131ndan takip ederek, hem kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 artt\u0131rmakta, hem de geleneksel su\u00e7 tiplerinin d\u0131\u015f\u0131nda yeni su\u00e7 tiplerini de geli\u015ftirmektedirler.<\/p>\n

 <\/p>\n

K\u00fcreselle\u015fmenin kirli ve karanl\u0131k y\u00fcz\u00fc olarak tan\u0131mlayabilece\u011fimiz bu geli\u015fmeler toplumsal huzuru, bar\u0131\u015f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fimizi ciddi bir \u015fekilde tehdit etmektedir.
Bug\u00fcn cep telefonlar\u0131, \u0130nternet \u00fczerinden elektronik posta haberle\u015fmesi, anl\u0131k ileti g\u00f6nderimini sa\u011flayan servisler, sanal ileti\u015fim gruplar\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli sosyalle\u015fme a\u011flar\u0131, insanlar\u0131n ki\u015fisel ve toplumsal ileti\u015fiminde temel ara\u00e7lar haline gelmi\u015flerdir. Bu ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan kullan\u0131m\u0131; insanlar\u0131n teknolojinin geli\u015fimine paralel olarak i\u015f ve ev ya\u015famlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fikliklerin toplumsal ileti\u015fim ortam\u0131na bir yans\u0131mas\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir. Elbette bu geli\u015fmelerin insanlar\u0131n ileti\u015fim olanaklar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u0130nsanlar\u0131n toplumsalla\u015fma s\u00fcreci a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayr\u0131ca sorgulanabilir olan bu ara\u00e7lar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 olanaklar\u0131n yan\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 etkileri bulunmaktad\u0131r.
Ki\u015filerin telefon konu\u015fmalar\u0131nda, anl\u0131k ileti ve e-posta yaz\u0131\u015fmalar\u0131nda kendilerine otosans\u00fcr uygulad\u0131klar\u0131, baz\u0131 konularda konu\u015fmaktan ve yazmaktan \u00e7ekindikleri, dolay\u0131s\u0131yla ileti\u015fim ortam\u0131 i\u00e7erisinde ileti\u015fimsizlik denilebilecek bir s\u00fcrecin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.
D\u00fcnya\u2019da ve \u00fclkemizde ter\u00f6re kar\u015f\u0131 \u00f6nlem ve g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle ileti\u015fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler kapsam\u0131nda ciddi s\u0131n\u0131rlamalara ba\u015fvuruldu\u011fu bir d\u00f6nem ya\u015fanmaktad\u0131r. Bu s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar kapitalist sistem i\u00e7erisinde kar art\u0131rma y\u00f6ntemleriyle birle\u015fti\u011finde daha da geni\u015flemektedir. \u00d6rne\u011fin sokaklar\u0131 g\u00f6zetleyen kamera sistemleri kurulmaktad\u0131r. Son olarak 1 May\u0131s \u00f6ncesinde D\u0130SK Genel Merkez binas\u0131n\u0131 g\u00f6zetlemek \u00fczere \u0130stanbul Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nce mobil elektronik sistem entegrasyonu (mobese) kameras\u0131 yerle\u015ftirilmesi kamuoyunda tepki \u00e7eken uygulamalardan biri olmu\u015ftur.<\/p>\n

Okullar, toplu ta\u015f\u0131ma alanlar\u0131, b\u00fcy\u00fck al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri ba\u015fta olmak \u00fczere pek \u00e7ok kamusal mekan devasa g\u00f6zetim sistemi i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r. Al\u0131\u015fveri\u015f ve bankac\u0131l\u0131k i\u015flemleri gibi g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama ili\u015fkin faaliyetler s\u0131ras\u0131nda elde edilen ki\u015fiye \u00f6zel bilgiler, bu ki\u015filerin iste\u011fi ya da bilgisi olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n yine ticari ama\u00e7l\u0131 olarak kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r.
B\u00fcy\u00fck al\u0131\u015fveri\u015f marketlerinin da\u011f\u0131tt\u0131klar\u0131 kartlar, kredi kartlar\u0131yla yap\u0131lan harcamalar \u00fczerinden \u015firketler pazar ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve y\u00f6nlendirmesi yapabilmektedirler. \u0130nternet\u2019te hizmet veren arama motorlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere baz\u0131 siteler ki\u015finin elektronik ortamdaki gezintilerini kaydedip analiz ederek, o ki\u015filerin ilgi alanlar\u0131na uygun y\u00f6nlendirmelerde bulunabilmektedirler. B\u00f6ylece modern d\u00fcnyan\u0131n insanlar\u0131 t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan, hobilerine, okuduklar\u0131 kitaplara, gittikleri yerlere, kat\u0131ld\u0131klar\u0131 etkinlik ya da gruplar\u0131n takibine kadar uzanan geni\u015f bir izleme a\u011f\u0131 i\u00e7erisinde bulunmaktad\u0131rlar. \u0130zleme d\u00fcnyas\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f gruplar\u0131na kadar yay\u0131lmakta, kre\u015flerdeki kamera sistemlerinden \u00e7ocuklar\u0131n okudu\u011fu kitaplar\u0131n kay\u0131tlara ge\u00e7irilmesine var\u0131ncaya dek uzanmaktad\u0131r. Art\u0131k kapitalist sistem i\u00e7erisinde \u201cfi\u015flemenin\u201d ad\u0131 \u201cperformans \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc\u201d olmu\u015ftur.
Denetim-g\u00f6zetim paradigmas\u0131na g\u00f6re modern iktidarlar, bireyi sistem i\u00e7erisinde en verimli \u015fekilde kullanabilmeyi ama\u00e7larlar. Bireyi en verimli \u015fekilde kullanabilmenin yolu ise onu; bedeni, ruhu ve t\u00fcm faaliyetleri ile bilinebilir, hesaplanabilir (istatistik verisi olarak) bir nesne haline getirmekten ge\u00e7er. Zira modern \u00e7a\u011fda devlet taraf\u0131ndan k\u00fcnyesi tutulan birey, yeni kurum ve teknikler yoluyla g\u00f6zetime tabi tutulmu\u015f, sicil kay\u0131tlar\u0131 yarat\u0131larak fi\u015flenip g\u00fcncellenmi\u015f, merkezile\u015fmi\u015f bilgi matrislerine (ar\u015fivleme) s\u00fcrekli aktar\u0131larak depolanm\u0131\u015f ve depolanmaktad\u0131r.
T\u00fcrkiye\u2019de 2006 y\u0131l\u0131nda 2 bin 699, 2007 y\u0131l\u0131nda 4 bin 947, 2008 y\u0131l\u0131nda ise 5 bin 212 ki\u015finin telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin gereksiz yere dinlendi\u011fi ve bu dinleme kay\u0131tlar\u0131n\u0131n imha edildi\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Dinleme ve izleme olaylar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki teknolojik geli\u015fmeleri de dikkate alarak 3\u2019e ay\u0131rabiliriz:<\/p>\n

1- Trafik takibi (Kim, kiminle, ne zaman ileti\u015fim kuruyor?): \u0130zleme kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilen bu uygulama temel olarak, sabit telefonla yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, cep telefonlar\u0131yla yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, \u0130nternet \u00fczerinden yap\u0131lan elektronik haberle\u015fmelerde (eposta, anl\u0131k ileti, \u0130nternet sitelerine yap\u0131lan ziyaretler) kimin, kiminle, ne zaman ve ne kadar s\u00fcre ileti\u015fim kurdu\u011funun saptanmas\u0131 \u015feklinde \u00f6zetlenebilir.
2- Konum belirleme (Kim nerede bulunuyor, kiminle beraber bulunuyor?\/Yer tespiti): \u0130zleme kapsam\u0131nda kimin, ne zaman, nerede bulundu\u011funun tespiti i\u00e7in ayr\u0131ca ba\u015fvurulan y\u00f6ntemler bulunmaktad\u0131r. Tarihsel olarak hafiyecilik, dedektiflik gibi y\u00f6ntemlerle yap\u0131lan kimin nerede bulundu\u011funa ili\u015fkin tespit, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde elektronik cihazlara kaym\u0131\u015ft\u0131r.
K\u00fcresel konum belirleme (GPS) aletleri, baz istasyonlar\u0131, \u0130nternet\u2019e \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayan numara (\u0130nternet Protokol\u00fc-IP), uydu ve u\u00e7aklar konum belirleme amac\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r.
3- \u0130\u00e7erik takibi (Kim kime ne diyor?): Yaz\u0131l\u0131, s\u00f6zl\u00fc ve elektronik ortamda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ileti\u015fim kapsam\u0131nda i\u00e7eriksel takip yap\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik olarak de\u011fi\u015fik
uygulamalar bulunmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr i\u00e7erik takipleri yasal talepler d\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin h\u0131zla geli\u015fmesi, \u0130nternet\u2019ten i\u00e7erik takibi yapabilecek cihazlara eri\u015fim kolayl\u0131\u011f\u0131, d\u00fczenleme ve denetim yetersizli\u011fi nedeniyle ki\u015filerin rahatl\u0131kla ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi uygulamalara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. Teknolojik aletlerin geli\u015fmi\u015fli\u011fine paralel olarak i\u00e7erik takibi teknolojileri de giderek karma\u015f\u0131kla\u015fm\u0131\u015f, uzman olmayan ki\u015filerin fark etmesinin m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131 bir noktaya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Fark edilmesi giderek zorla\u015f\u0131rken, uygulamas\u0131 da ters orant\u0131l\u0131 olarak giderek kolayla\u015fmakta ve ucuzlamaktad\u0131r. Yasad\u0131\u015f\u0131 dinlemeler santraldan, panodan, apartman giri\u015finden, anten ve uydu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla havadan yap\u0131labildi\u011fi gibi lazer dinleme, casus yaz\u0131l\u0131mlar, monit\u00f6r dinleme, kablo dinleme, vakumlama, casus klavye gibi ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerle de ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n

\u0130leti\u015fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fclkemizin sahip oldu\u011fu hukuksal d\u00fczenlemelere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise mevzuat\u0131n son derece yetersiz oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Son y\u0131llarda kimi yeni yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f olmakla birlikte, ileti\u015fim g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131, bu alandaki toplumsal kayg\u0131lar\u0131n en \u00fcst safhaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fanmaktad\u0131r. Gerek \u00fclkemizin de taraf oldu\u011fu Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde, gerekse Anayasam\u0131zda \u00f6zel hayat\u0131n ve haberle\u015fmenin gizlili\u011fine vurgu yap\u0131lm\u0131\u015f ve hangi durumlarda, hangi organlar eliyle, nas\u0131l istisnalar\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 da kesin bir \u015fekilde belirlenmi\u015ftir. Ancak gizlili\u011fi korumaya y\u00f6nelik tedbirler almakla g\u00f6revli resmi makamlar\u0131n ortaya koydu\u011fu kimi uygulamalar, bizzat kamu g\u00f6revlilerince gizlili\u011fin ihlal edildi\u011fi ku\u015fkular\u0131n\u0131 do\u011furmakta ve toplumda bir otosans\u00fcr mekanizmas\u0131n\u0131n i\u015flemesine neden olmaktad\u0131r.
\u0130leti\u015fimin hukuk d\u0131\u015f\u0131 dinlenmesinin \u00f6nlenmesiyle ilgili olarak, su\u00e7tan ma\u011fdur olan kimselerin yapabilecekleri son derece s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Nitekim ileti\u015fimin dinlenmesi de gizli yap\u0131lmaktad\u0131r ve genellikle ma\u011fdurun su\u00e7tan haberdar olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ancak ileti\u015fim kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131yla su\u00e7tan haberdar olunabilmektedir. Bu a\u015famada ise failin su\u00e7tan bekledi\u011fi yarar ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olaca\u011f\u0131ndan, uygulanacak bir yapt\u0131r\u0131m\u0131n da \u00f6nemi kalmayabilmektedir. \u00d6zellikle ticari ya da mesleki s\u0131rlar\u0131n elde edilmesi gibi gizlilik ihlallerinde kay\u0131tlar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131ndan, ma\u011fdurun da su\u00e7u \u00f6\u011frenme olana\u011f\u0131 bulunmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Kamunun \u00f6zg\u00fcrce kullanabilece\u011fi g\u00fcvenli haberle\u015fme hakk\u0131; yasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu konudaki hak ihlallerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi ve g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 giderecek d\u00fczenlemelerin ivedi olarak hayata ge\u00e7irilmesine ihtiya\u00e7 bulunmaktad\u0131r. Teknoloji okuryazarl\u0131\u011f\u0131yla birlikte teknoloji kullan\u0131m\u0131 eti\u011finin geli\u015ftirilmesi ise ayr\u0131ca \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken bir konudur.<\/p>\n

NASIL VE NELER YAPILMALI?
<\/strong>1. Teknolojik geli\u015fmelerin yararlar yan\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde \u00f6ncelikle \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 de\u011fil, geni\u015fletici bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla hareket edilmesi gerekir.
2. Anayasal g\u00fcvenceye sahip ileti\u015fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 temel prensip olmal\u0131d\u0131r.
3. \u0130leti\u015fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne zarar veren yasad\u0131\u015f\u0131 dinleme ve izleme olaylar\u0131na kar\u015f\u0131 denetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ncelikle kamuya aittir. Buna y\u00f6nelik denetim mekanizmas\u0131 ve altyap\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.
4. \u0130leti\u015fim hizmetini sa\u011flayan \u015firket ve kurumlara da ileti\u015fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131na y\u00f6nelik olarak sorumluluklar y\u00fcklenmeli ve gerekli denetim mekanizmas\u0131 kurulmal\u0131d\u0131r.
5. Teknoloji kullan\u0131m\u0131 konusunda kamunun bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir.
T\u00fcrkiye\u2019de teknoloji okuryazarl\u0131\u011f\u0131 y\u00fckseltilmelidir.
6. Dinleme ve izleme cihazlar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131, yurda giri\u015fi denetim alt\u0131na al\u0131nmal\u0131, kontroll\u00fc yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ka\u00e7ak giri\u015fler \u00f6nlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.
7. Casus yaz\u0131l\u0131mlara kar\u015f\u0131 yasaklay\u0131c\u0131 bir zihniyetin \u0130nternet d\u00fcnyas\u0131nda ge\u00e7erlili\u011fi yoktur. Bu nedenle bu t\u00fcr yaz\u0131l\u0131m kullan\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6ncelikle toplumda teknoloji eti\u011finin yerle\u015ftirilmesi \u00f6nemlidir.
8. Casus yaz\u0131l\u0131m g\u00f6nderimini engelleyebilecek yaz\u0131l\u0131mlar da cep telefonu satan \u015firketler, cep telefonu hizmeti veren \u015firketler ve kamunun ortak sorumlulu\u011fuyla yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131labilir.
9. Cep telefonlar\u0131na y\u00fcklenebilecek yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n kimliklendirilmesi ve insanlar\u0131n onay listesinde olmayan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n o kullan\u0131c\u0131ya g\u00f6nderimini engelleyecek bir sistem kurulabilir.
10. Casus yaz\u0131l\u0131m\u0131n var olup olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin telefon kontrol hizmeti ve casus yaz\u0131l\u0131mlara kar\u015f\u0131 anticasus program kurulum hizmeti verilmelidir. Yurtta\u015flara bu t\u00fcr hizmetleri verecek kamusal birimler olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.
11. Anticasus yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n geli\u015ftirilmesi, casus programlar\u0131n indirilmesini engelleyici g\u00fcvenlik duvarlar\u0131 yerle\u015ftirilmesi konusunda T\u00dcB\u0130TAK kamu ad\u0131na sorumluluk \u00fcstlenebilir.
12. Bedava cep telefonlar\u0131 ve bilgisayar al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.
13. \u0130zleme ve dinlemeye kar\u015f\u0131 pasif odalar, frekans \u00f6nleyici cihazlar kullan\u0131labilir.
14. Anl\u0131k ileti g\u00f6nderiminde ve \u0130nternet \u00fczerinde sesli g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde \u015fifreleyerek konu\u015fma ve mesaj iletimi ger\u00e7ekle\u015ftiren sistemler tercih edilmelidir.
15. Cep telefonlar\u0131nda da \u015fifreleme yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kullan\u0131larak, dinlemeye kar\u015f\u0131 ki\u015filer kendileri \u00f6nlem alabilirler.
16. Ortam dinlemesi yapan cihazlar oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheleniyorsan\u0131z vericileri bulmak i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f ayg\u0131tlar edinebilirsiniz.
17. Bilgisayar kullan\u0131m\u0131nda ki\u015fisel g\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in alman\u0131z gereken temel \u00f6nlemleri mutlaka sa\u011flay\u0131n. Antivir\u00fcs yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, g\u00fcvenlik duvarlar\u0131, \u015fifreleme, yedekleme, geriye d\u00f6n\u00fck izleme yapmay\u0131 engelleyecek \u015fekilde g\u00fcvenli silme yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kullan\u0131n ve bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n g\u00fcncellemelerini takip edin.<\/p>\n

ELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u0130leti\u015fim \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne M\u00fcdahale Raporu (2009)ELEKTRON\u0130K G\u00d6ZALTI D\u00dcNYASI: e-G\u00f6z@lt\u0131\nRaporun tamam\u0131na\u00a0ula\u015fmak i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z.\n \n\u00d6ZET\n\u0130nternet\u2019in d\u00fcnya genelinde yayg\u0131nl\u0131k kazanmas\u0131 ile mekan kavram\u0131 bir anlamda ortadan kalkm\u0131\u015f, k\u0131talararas\u0131 ileti\u015fim ve bilgi transferi bir tu\u015fa basmaktan ibaret hale gelmi\u015ftir.Teknolojideki bu geli\u015fmelerden toplumlar pozitif anlamda yararland\u0131klar\u0131 gibi, bask\u0131, korku ve sindirme y\u00f6ntemlerini ola\u011fan bir politikaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fam bi\u00e7imini i\u00e7selle\u015ftirememi\u015f \u00fclkelerde ise; teknolojik sistem ve cihazlarla temel hak ve h\u00fcrriyetlere m\u00fcdahale ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fc haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bununla birlikte; su\u00e7 \u00f6rg\u00fctleri de, geli\u015fen bu teknolojiyi yak\u0131ndan takip ederek, hem kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 artt\u0131rmakta, hem de geleneksel su\u00e7 tiplerinin d\u0131\u015f\u0131nda yeni su\u00e7 tiplerini de geli\u015ftirmektedirler.\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1144","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bilgibelge"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1144"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1144\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}