{"id":1159,"date":"2009-05-12T12:21:21","date_gmt":"2009-05-12T09:21:21","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=1159"},"modified":"2019-01-28T21:01:32","modified_gmt":"2019-01-28T18:01:32","slug":"karbon-borsas-karbon-vergisi-ve-karbon-algs-m-ali-uzelgun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/karbon-borsas-karbon-vergisi-ve-karbon-algs-m-ali-uzelgun\/","title":{"rendered":"Karbon Borsas\u0131 Karbon Vergisi ve Karbon Alg\u0131s\u0131 – M. Ali \u00dczelg\u00fcn"},"content":{"rendered":"

KARBON BORSASI, KARBON VERG\u0130S\u0130 VE KARBON ALGISI<\/strong><\/p>\n

\u201cD\u00fcnyan\u0131n \u00fczerinde bir hayalet dola\u015f\u0131yor, k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin hayaleti.\u201d<\/em><\/p>\n

2009\u2019la birlikte Avrupa Birli\u011fi\u2019nin d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fclkesi ad\u0131na devralan \u00c7ek merkez sa\u011f\u0131n\u0131n devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na kadar y\u00fckselmi\u015f ismi Vaclav Klaus, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda \u201cradikal\u201d fikirlere sahip. \u00c7evrecili\u011fi \u201cyeni kom\u00fcnizm\u201d olarak nitelendiren \u00c7ek ba\u015fkan\u0131, \u201cpiyasan\u0131n gizli eli\u201dnin ate\u015fli savunucular\u0131ndan. Ye\u015fil Parangalardaki Mavi Gezegen isimli kitab\u0131n\u0131n Vashington\u2019daki tan\u0131t\u0131m\u0131nda \u201c..eskiden proleterya ad\u0131na, \u015fimdi gezegen ad\u0131na.. insan\u0131 ve bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini feda etmeye kalk\u0131\u015fanlar\u201d\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikiliyor. Klaus\u2019unki gibi bir merkez-sa\u011f\u0131n \u00e7irkin bir kabusu and\u0131ran liberalizminin etnik ya da cinsel az\u0131nl\u0131klar, ya da sokaktakiler i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de\u011fil, \u015firketlere \u00f6zel bir serbestlik oldu\u011funu iyice bellemi\u015f durumday\u0131z. Avrupa Birli\u011fi\u2019ne ulusal de\u011ferleri incitti\u011fi etti\u011fi i\u00e7in kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, \u00c7ek parlementosundan ge\u00e7mi\u015f e\u015fcinsel birliktelik yasas\u0131n\u0131 veto eden bu adam nas\u0131l oluyor da AB\u2019de bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olabiliyor? Cevab\u0131 yeni y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk b\u00fcy\u00fck mottosunda sakl\u0131: \u201cit\u2019s the economy stupid!\u201d (ekonomi b\u00f6yle, salak!(1)) Serbest piyasan\u0131n ate\u015fli savunucusu bir ekonomist ve do\u011fu blokunun biriktirme ekonomisine ge\u00e7i\u015finin etkin politikac\u0131lar\u0131ndan Klaus, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin, bir \u201chikaye\u201d den ibaret oldu\u011funu her f\u0131rsatta tekrarl\u0131yor. \u00c7evrecili\u011fi metafizik bir ideoloji olarak tan\u0131mlayan Klaus, \u201cmarketin gizli eli\u201d nin bu t\u00fcr s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00fcstesinden gelece\u011fi fikrinde.<\/p>\n

 <\/p>\n

Karbon Borsas\u0131<\/strong><\/p>\n

Klaus gibi y\u00fcksek perdeden konu\u015fmasalar da, b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu a\u015fikar. Bunu k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi politikalar\u0131na k\u0131sa bir bak\u0131\u015fla da s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. 2009 y\u0131l\u0131 itibariyle k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi g\u00fcndemi, Kyoto Protokol\u00fc metninde kristalle\u015fmi\u015f liberal politikalar taraf\u0131ndan \u015fekillendirilmekte. AB\u2019nin \u201ctarihsel sorumlulu\u011fu\u201d alarak ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011fi atmosferdeki (kirlilik yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen) gazlar\u0131n ticareti \u015fu g\u00fcnlerde devam ediyor. Ekonomik kriz r\u00fczgarlar\u0131yla fiyat\u0131 20 Amerikan dolar\u0131n\u0131n alt\u0131nda gezinen 1 ton karbondioksit (e\u015fleni\u011fi sera gaz\u0131) end\u00fcstri i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00f6zde-cayd\u0131r\u0131c\u0131(2) rol\u00fcn\u00fc bile oynayam\u0131yor. Y\u0131lda atmosfere sal\u0131nan sera gaz\u0131 miktar\u0131 k\u00fcresel olarak artmaya devam ediyor, petrol ve k\u00f6m\u00fcr madencili\u011fi t\u00fcm g\u00fcc\u00fcyle faaliyete -siyasi olarak da- devam ediyor, h\u00fck\u00fcmetler ve firmalar ne kadar \u00e7evreci olduklar\u0131n\u0131 anlatmaya devam ediyorlar, biz de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini durdurmak i\u00e7in eylem yapmaya davet edilip duruyoruz.<\/p>\n

Kapitalist \u00fcretim ve tahayy\u00fcl bi\u00e7iminin \u00e7evreye temas\u0131 tek bir \u015fekilde m\u00fcmk\u00fcn. K\u0131t kaynaklar olarak tan\u0131mlamak (i\u015fte suyu, havay\u0131 vs..), de\u011fer bi\u00e7mek, ve ticarete a\u00e7mak. Sonuncusu, Kyoto Protokol\u00fcn\u00fcn herkesin bilip do\u011fall\u0131kla kabul eder g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc do\u011fas\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor, kapitalizmin \u015fimdiye kadarki en vah\u015fi versiyonunu: s\u0131n\u0131rla-pazarla (cap-and-trade)<\/p>\n

\u201c\u00c7evre\u201dmizin bilimsel metodlarla tan\u0131mlan\u0131p, s\u0131n\u0131rlan\u0131p, ticarete a\u00e7\u0131lmas\u0131 yoluyla \u201c\u015fimdiki ve gelecek ku\u015faklar i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir kaynak\u201d olarak efektif\u2019e \u00e7evrilmesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ya da ahlaki sorunlar\u0131 \u00fczerine gitmek yerine bunun ne i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m: Ciddi bir risk arzetti\u011fi s\u00f6ylenen iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini kontrol etmek i\u00e7in. 2008-2012 y\u0131llar\u0131n\u0131n Kyoto Protokol\u00fc bu ama\u00e7la y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte iken, \u201c\u00e7evreye duyarl\u0131 k\u00fcresel toplum\u201dun 2012 sonras\u0131nda nas\u0131l politikalara y\u00f6nelece\u011fi hararetle tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u0130lgin\u00e7 olabilecek geli\u015fmelerden biri \u0130klim De\u011fi\u015fikili\u011fi \u00c7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmesini takip eden 1992-1994 y\u0131llar\u0131nda tamamen terkedilen \u00e7evre vergisinin yeniden g\u00fcndeme girmesi.<\/p>\n

Karbon Vergisi<\/strong><\/p>\n

K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli bilim insanlar\u0131ndan NASA Goddard Enstit\u00fcs\u00fc ba\u015fkan\u0131 James Hansen, 2008 y\u0131l\u0131nda ABD kongresinde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmas\u0131nda, yeni ba\u015fkan\u0131n, Kennedy\u2019nin Ay\u2019a gitme karar\u0131yla e\u015fde\u011fer bir insiyatif almak zorunda oldu\u011funu belirtmi\u015f; ve karbon vergisini zorunlu istikamet olarak g\u00f6stermi\u015fti. \u015eu g\u00fcnlerde liberal \u00e7evre politikalar\u0131ndan taviz vermeyece\u011fini belirten H\u00fcseyin Obama\u2019y\u0131 karbon vergisinin faydalar\u0131na ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015fan Amerikal\u0131 bilim \u00e7evrelerinin yan\u0131 s\u0131ra, uluslararas\u0131 iklim politikalar\u0131nda da, 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131ndaki havan\u0131n tersine bir r\u00fczgar hissediliyor. \u0130klim katastrofunu engellemek i\u00e7in \u201ct\u00fcm yordamlar\u0131n seferber edilmesi\u201d fikriyle, s\u0131n\u0131rla-pazarla (cap and trade) ve kirleten \u00f6der (polluter pays – \u201cparas\u0131 neyse verelim\u201d diye \u00e7evirmek daha uygun belki) prensiplerinin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131na do\u011fru gidiliyor. Klaus\u2019un temsil etti\u011fi neo-liberal k\u00f6ktencili\u011fin yerine de\u011fil, ama \u00fcst\u00fcne ye\u015fil vergiler konmas\u0131, azg\u0131n kapitalizm d\u00f6neminin sonundan ziyade, \u00c7in, Hindistan, T\u00fcrkiye gibi \u00fclkeleri fosil yak\u0131tlardan cayd\u0131rmak amac\u0131 ta\u015f\u0131yor. Bu \u015fekilde, karbon vergisi ile karbon ticareti tart\u0131\u015fmas\u0131 \u00e7ok boyutlu bir politik m\u00fccadele alan\u0131 haline geliyor.<\/p>\n

2009 BM Taraflar Konferans\u0131yla birlikte bir k\u00fcresel karbon vergisinin Kyoto liberalizmine alternatif-tamlayan olarak sunulmas\u0131 s\u00f6z konusu olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. K\u00fcresel ticaretin ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 tacizinden rahats\u0131z olan miliyet\u00e7i \u00e7evrelerin karbon vergisine sar\u0131lmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cs\u0131n\u0131rla-pazarla\u201d ve \u201cparas\u0131 neyse\u201d ayn\u0131 de\u011ferler sisteminin iki y\u00fcz\u00fc sadece. Karbon vergisi, karbondioksitin tonuna belli bir paha bi\u00e7ip atmosfere sal\u0131nan sera gaz\u0131 miktar\u0131n\u0131n dalgalanmaya b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131; karbon borsas\u0131, karbondioksitin ton fiyat\u0131n\u0131n dalgalanmaya b\u0131rak\u0131l\u0131p pazarlanabilecek sera gaz\u0131n\u0131n miktar\u0131n\u0131n sabitlenmesini ifade ediyor.<\/p>\n

Karbon vergisi, Kyoto\u2019nun neo-liberal k\u00e2r hezeyan\u0131yla uluslararas\u0131 g\u00fcndemde pek yer tutmasa da, yeni bir mefhum de\u011fil. \u0130ngiltere ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde uygulamada olan vergi, \u015fimdiye kadar bilindik ye\u015fil vergilerin bir versiyonu olarak vuku buldu. Ancak k\u00fcresel bir karbon vergisinin bamba\u015fka bir anlam\u0131 olaca\u011f\u0131 a\u015fikar; vergiden ka\u00e7\u0131nman\u0131n imkans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ya ve \u00fclkeler aras\u0131 \u201crekabetin dengeleri\u201d bozulmaks\u0131z\u0131n daha y\u00fcksek vergiler getirilmesi s\u00f6z konusu edilebilir. Daha zor bir soru, toplanan vergi has\u0131las\u0131n\u0131n hangi k\u00fcresel ama\u00e7lara hangi kurumlar, ara\u00e7larla seferber edilece\u011fi.<\/p>\n

Uygulamada oldu\u011fu \u00fclkelerde, ekonomi s\u0131k\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda yo\u011fun\u00a0 protestolarla geri ittirilen (son y\u0131llar\u0131n akaryak\u0131t protestolar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayabiliriz) ye\u015fil vergiler, ekonomik g\u00f6stergelere ziyadesiyle duyarl\u0131 modern kapitalist toplum i\u00e7in ekolojik g\u00f6stergelerin ne kadar \u0131rak oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde yans\u0131t\u0131yor. Eninde sonunda, kimse bu politik ekonomik \u201c\u00f6nlemlerin\u201d yeni teknolojik icatlar (inovasyonlar) ve m\u00fchendislik \u00e7\u00f6z\u00fcmleri olmaks\u0131z\u0131n bir i\u015fe yarayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmiyor. Hatta, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda tek umudumuzun teknoloji oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Peki hangi teknoloji? Nas\u0131l bir teknoloji? Temiz teknoloji, ye\u015fil teknoloji?<\/p>\n

Karbon Alg\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n

Sorunlar\u0131n\u0131z\u0131 teknik olarak tarif etti\u011finizde pratik \u00e7\u00f6z\u00fcmleri s\u00f6z konusu olur. E\u011fer elinizde teknik \u00e7\u00f6z\u00fcm yoksa yasa yapar davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Teknik sorun \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde (mesela atmosferdeki sera gazlar\u0131 miktar\u0131n\u0131 istedi\u011finiz gibi kontrol etti\u011finizde) politika ya da yasa yapman\u0131za gerek kalmaz. Gidilen istikamet, beklenen kurtar\u0131c\u0131 bu gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. 1970\u2019li y\u0131llardan itibaren, teknoloji geli\u015ftirme kudretine sahip kurumlar\u0131n \u00fclkeler ya da \u00fcniversiteler de\u011fil \u015firketler oldu\u011funu biliyoruz. Enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn milyar dolarl\u0131k ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fclerinden \u00e7\u0131kan en fosil yeni teknoloji ile hesapla\u015fma vaktimiz geldi: Karbon emme-g\u00f6mme (carbon capture and sequestration \u2013 karbon yakalama ve saklama) teknolojileri, temiz k\u00f6m\u00fcr diye de an\u0131lan bulu\u015f, bug\u00fcn en uygulanabilir temiz teknoloji olarak sunuluyor. Kirli oldu\u011fu tespit edilen etkinlik (\u00f6r: k\u00f6m\u00fcr yak\u0131p elektrik \u00fcretme) yeni uygulamalar eklenerek temiz hale getiriliyor.<\/p>\n

Teknik sorun \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f oluyor, karbondioksiti atmosferden belki de y\u00fczy\u0131llarca saklayacak haznelerle birlikte. T\u00fcm \u00e7evreciler memnun, ama en \u00e7ok k\u00f6m\u00fcr- petrol madencisi \u00e7evreciler memnun, zira bu teknoloji ile onlar\u0131n i\u015f hacmi ikiye katlanm\u0131\u015f oluyor. Arz\u0131n derinliklerinden kaz\u0131d\u0131klar\u0131 hidrokarbonlar\u0131 par\u00e7alay\u0131p satt\u0131ktan sonra g\u00f6t\u00fcr\u00fcp at\u0131klar\u0131n\u0131 (\u00e7evreci bi \u015fekilde) g\u00f6mmeleri gerekiyor(3) . Acaba bu i\u015fin maliyetini kim kar\u015f\u0131layacak? Eh tabi, hepimiz iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini kontrol etmek i\u00e7in \u00fcst\u00fcm\u00fcze d\u00fc\u015feni yapmal\u0131y\u0131z, de\u011fil mi? Gezegen i\u00e7in, malum..<\/p>\n

Geli\u015ftirilebilecek say\u0131s\u0131z teknolojik (ve politik) se\u00e7enekler aras\u0131nda karbonu g\u00f6merek fosil ekonomisinin uzatmalar\u0131n\u0131 oynama \u00e7abas\u0131 petrol ve k\u00f6m\u00fcr \u015firketleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece anla\u015f\u0131labilir. Peki \u00e7evrecilikten, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlikten s\u00f6z eden ciddi politika d\u00f6k\u00fcmanlar\u0131nda b\u00f6yle bir uygulaman\u0131n ne i\u015fi olabilir? Bunun cevab\u0131n\u0131 tekno-bilimin \u00fcretim ko\u015fullar\u0131(4) ile siyasetin ekonomi taraf\u0131ndan i\u011ffal edili\u015finden ba\u015fka bir yerde aramaya gerek yok.<\/p>\n

Pornografik kapitalizm, emmeli g\u00f6mmeli yeni teknojik at\u0131l\u0131mlarla gezegeni kurtarmaya ve ye\u015fil fasatlar \u00fcretmeye devam ederken, iki durumu saptamak gerekiyor: 1. \u00c7evresel y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7anlar dahil her kurum ve durumun \u00e7evreci, ekolojik, ye\u015fil olma trendine girdi\u011fi ye\u015fil kapitalizm d\u00f6neminde hi\u00e7bir siyasi \u00f6nerme ve eylem sadece \u00e7evrecilik iddias\u0131 ile de\u011ferlendirlemez. Her ye\u015fil teknolojik ve politik \u00f6nerme, ister vergi ister ticaret ister teknoloji olsun, toplumsal gidi\u015fat\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde de\u011ferlendirilmelidir. Savunma b\u00fct\u00e7elerini sorunsalla\u015ft\u0131rmayan hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcmet, faaliyetinin toplumsal faydas\u0131n\u0131 ve ekolojik sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 sorgulamayan hi\u00e7bir \u015firket, ve bunlar\u0131 te\u015fhir etmeyen hi\u00e7bir \u00e7evreci kurum samimi de\u011fildir. 2. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi dahil her \u00e7evresel problem sadece teknik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel, tarihsel olarak g\u00f6relidir. Bug\u00fcn\u00fcn somut ve uygulanabilir \u00e7\u00f6z\u00fcmleri yar\u0131n\u0131n sorunlar\u0131 olmaya adayd\u0131rlar ve bug\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek\u00e7i talep ve uygulamalar\u0131, yar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f f\u0131rsatlar\u0131, ilkellikleri, b\u00fcy\u00fck yalanlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Karbonsuzla\u015ft\u0131rma, temiz enerji, ye\u015fil enerji, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, y\u00f6neti\u015fim, b\u00f6lgesel ortakl\u0131klar gibi ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda d\u00fcnyay\u0131 kurtarma hezeyan\u0131 i\u00e7erisinde kabul etmemiz beklenen her \u00f6neriyi toplumsal ba\u011flam ve geli\u015ftirildi\u011fi pratik i\u00e7erisinde incelemek zorunluluk halini al\u0131yor. Kurtulunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan karbon bile\u015fikleri ile, kabonun kurtulmam\u0131z gereken bir element olmas\u0131 alg\u0131s\u0131 ile etkin bir \u00e7evrecilik \u00fcretmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Yeralt\u0131ndan \u00e7\u0131karmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz madenlerin, petrol\u00fcn, \u201cdo\u011fa\u201dn\u0131n -organi\u011fin -\u00e7evrenin ta kendisi oldu\u011fu fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 ile hareket etmek gerekiyor. Kurtulmam\u0131z gereken \u015fey karbon de\u011fil, pekala onu tan\u0131mlay\u0131p i\u015fleyip i\u015flevselle\u015ftiren alg\u0131m\u0131z olabilir.<\/p>\n

Mehmet Ali \u00dcZELG\u00dcN – Ekoloji Kolektifi\u00a0 <\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

1)\u00a0 \u201cIt\u2019s the economy stupid\u201d slogan\u0131n\u0131 siyasete sokan, 1992\u2019deki ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerindeki kampanyas\u0131yla\u00a0 Bill Clinton olmu\u015ftu.<\/em><\/p>\n

2)\u00a0 S\u00f6zde-cayd\u0131r\u0131c\u0131 diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc BM \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7erceve S\u00f6zle\u015fmesi ile saptan\u0131p Kyoto Protokol\u00fc ile s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilen m\u00fcdehale y\u00f6ntemi \u00f6z\u00fcnde zengin \u00fclkelerdeki \u201ckirleticileri\u201d kendi aralar\u0131nda ya da fakir \u00fclkelerde enerji yat\u0131r\u0131m\u0131 yapmaya davet etmekten ba\u015fka pek bir \u015feye sevketmiyor. K\u00fcresel bir \u201ckaynak\u201d olan atmosferin regulasyonu, marketin elinde daha ucuza geliyor, hepsi bu asl\u0131nda. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, k\u00fcresel r\u00fc\u015fvet zinciri son s\u00fcr\u00fcm\u00fcyle temiz kalk\u0131nma mekanizmas\u0131 ad\u0131yla i\u015fliyor. Kim i\u00e7in ucuz, kime-neye g\u00f6re ucuz, yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar kime-neye g\u00f6re temiz, bu t\u00fcr sorular hala tart\u0131\u015fmaya pek a\u00e7\u0131k gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/em><\/p>\n

3)\u00a0 Bacalardan ya da do\u011frudan atmosferden CO2\u2019nin emilmesi sonras\u0131nda, karbonu g\u00f6mmek i\u00e7in okyanus taban\u0131 ve yeralt\u0131 oyultular\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Eski madenlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bu i\u015flem i\u00e7in uygun hale getirilmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fleminin ne kadar ekolojik oldu\u011funun kontrol edilmesi i\u00e7in \u00e7evreci bir ka\u00e7 sivil kuruma bir ka\u00e7 proje yapt\u0131rmak da i\u015fin medyatik boyutu oluyor.<\/em><\/p>\n

4)\u00a0 Bilim yerine teknobilim diyorum, t\u0131pk\u0131 siyasetin ekonomi taraf\u0131ndan i\u011ffal edilmesi gibi, bilimin de teknoloji taraf\u0131ndan i\u011ffal edili\u015fini imlemek i\u00e7in. \u00dcretilebilecek teknik-bilimsel \u00e7\u00f6z\u00fcmler, sponsor firmalar\u0131n pazar pay\u0131n\u0131 ve etki alanlar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131ymetli \u2013ve ger\u00e7ek\u00e7iler.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

ekolojistler.org<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"KARBON BORSASI, KARBON VERG\u0130S\u0130 VE KARBON ALGISI\n\u201cD\u00fcnyan\u0131n \u00fczerinde bir hayalet dola\u015f\u0131yor, k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin hayaleti.\u201d\n2009\u2019la birlikte Avrupa Birli\u011fi\u2019nin d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fclkesi ad\u0131na devralan \u00c7ek merkez sa\u011f\u0131n\u0131n devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na kadar y\u00fckselmi\u015f ismi Vaclav Klaus, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda \u201cradikal\u201d fikirlere sahip. \u00c7evrecili\u011fi \u201cyeni kom\u00fcnizm\u201d olarak nitelendiren \u00c7ek ba\u015fkan\u0131, \u201cpiyasan\u0131n gizli eli\u201dnin ate\u015fli savunucular\u0131ndan. Ye\u015fil Parangalardaki Mavi Gezegen isimli kitab\u0131n\u0131n Vashington\u2019daki tan\u0131t\u0131m\u0131nda \u201c..eskiden proleterya ad\u0131na, \u015fimdi gezegen ad\u0131na.. insan\u0131 ve bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini feda etmeye kalk\u0131\u015fanlar\u201d\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikiliyor. Klaus\u2019unki gibi bir merkez-sa\u011f\u0131n \u00e7irkin bir kabusu and\u0131ran liberalizminin etnik ya da cinsel az\u0131nl\u0131klar, ya da sokaktakiler i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de\u011fil, \u015firketlere \u00f6zel bir serbestlik oldu\u011funu iyice bellemi\u015f durumday\u0131z. Avrupa Birli\u011fi\u2019ne ulusal de\u011ferleri incitti\u011fi etti\u011fi i\u00e7in kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, \u00c7ek parlementosundan ge\u00e7mi\u015f e\u015fcinsel birliktelik yasas\u0131n\u0131 veto eden bu adam nas\u0131l oluyor da AB\u2019de bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olabiliyor? Cevab\u0131 yeni y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk b\u00fcy\u00fck mottosunda sakl\u0131: \u201cit\u2019s the economy stupid!\u201d (ekonomi b\u00f6yle, salak!(1)) Serbest piyasan\u0131n ate\u015fli savunucusu bir ekonomist ve do\u011fu blokunun biriktirme ekonomisine ge\u00e7i\u015finin etkin politikac\u0131lar\u0131ndan Klaus, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin, bir \u201chikaye\u201d den ibaret oldu\u011funu her f\u0131rsatta tekrarl\u0131yor. \u00c7evrecili\u011fi metafizik bir ideoloji olarak tan\u0131mlayan Klaus, \u201cmarketin gizli eli\u201d nin bu t\u00fcr s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00fcstesinden gelece\u011fi fikrinde.\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1159","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1159"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1159\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}