Ge\u00e7enlerde bir ilimizin Ziraat Fak\u00fcltesindeki konferans\u0131mda GDO\u2019lu \u00fcr\u00fcnler konusundaki ele\u015ftirilerimi a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131mda bir \u00f6\u011fretim \u00fcyesi \u2018\u2019alt\u0131n pirin\u00e7 denilen GDO\u2019lu bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn Asya\u2019da A vitamini eksikli\u011fi \u00e7eken \u00e7ocuklar i\u00e7in kurtar\u0131c\u0131 olabilece\u011fini\u201d s\u00f6yledi. \u00c7ocuklar k\u00f6r olmaktan kurtulabilecekti. Normal olarak pirin\u00e7 A vitamini i\u00e7ermez iken ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bunu A Vitamini daha do\u011frusu onu \u00fcreten madde olan beta-karoten i\u00e7erecek hale getirmi\u015flerdi. Bulu\u015f hayranl\u0131k uyand\u0131racak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. \u201cNeden biz olay\u0131 tek yanl\u0131 g\u00f6r\u00fcyorduk?\u201d
\u00a0<\/p>\n
Yoksa bu alt\u0131n pirin\u00e7 olay\u0131 GDO\u2019lu \u00fcr\u00fcnlerin kamuoyunda k\u00f6t\u00fc olan \u015f\u00f6hretini d\u00fczeltmek i\u00e7in bir halkla ili\u015fkiler projesi olarak m\u0131 tezg\u00e2hlanm\u0131\u015f idi? \u00d6\u011fretim \u00fcyesinin b\u00fcy\u00fck tohum ve ayn\u0131 zamanda tar\u0131m ilac\u0131 \u00fcreten \u015firketlerin borazan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. GDO\u2019lara ger\u00e7ekten inan\u0131yordu. Ancak san\u0131r\u0131m bilgisi \u00e7ok eksik idi. <\/p>\n
\u00a0
\u0130sterseniz GDO\u2019nun ne oldu\u011funu bir kere daha hat\u0131rlatal\u0131m. Bunu alt\u0131n pirin\u00e7 ad\u0131 verilen (\u0130ngilizcesi golden rice) GDO\u2019lu bitki ile \u00f6rnekleyelim. Bir Japon pirin\u00e7 \u00e7e\u015fidinin i\u00e7ine \u0130ngilizcede genel olarak daffodil denilen bir nergis t\u00fcr\u00fcnden iki gen ve bir bakteriden (yani bir mikrop) bir gen koyarak alt\u0131n pirinci elde ediyorlar. Genler ise bildi\u011finiz gibi canl\u0131lar\u0131n \u00f6zelliklerini gelecek ku\u015faklara aktaran birimlerdir. Klasik bitki \u0131slah\u0131nda ba\u015fka bir t\u00fcrden (nergisten) hatta ba\u015fka bir \u00e2lemden (burada bakteri) genleri bir ba\u015fka t\u00fcre (yani pirince) aktaramazs\u0131n\u0131z. Yeni bir canl\u0131 yaratmaya benzeyen bu olay\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc tehlikeler do\u011furmas\u0131 nedeniyle \u00fclkemizde de GDO\u2019ya Hay\u0131r Platformu gibi benim de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m kurulu\u015flar m\u00fccadele etmekteler.
\u00a0
\u015eimdiden s\u00f6yleyelim ki bu alt\u0131n pirincin \u00fcretim anlam\u0131nda ciddi bir uygulamas\u0131 yok. Daha \u00e7ok GDO\u2019lu bitkilere sayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131rmak i\u00e7in s\u00f6z\u00fc bolca ediliyor.
\u00a0
Asl\u0131nda k\u00f6t\u00fc beslenmenin temel nedenleri yoksulluk, e\u015fitsizlik ve e\u011fitimsizliktir. Ye\u015fil devrim denilen tek \u00fcr\u00fcne, tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131na, kimyasal g\u00fcbrelere ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fcretim sistemi Asya\u2019da sebze \u00fcretimini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltt\u0131. Beslenme uzmanlar\u0131 g\u00fcnde 200 gram sebze t\u00fcketen bir ki\u015finin A vitamini eksikli\u011fi \u00e7ekmeyece\u011fini ortaya koyuyorlar. 300 gram alt\u0131n pirincin ise yeti\u015fkin bir ki\u015finin g\u00fcnl\u00fck A vitamini ihtiyac\u0131n\u0131n sadece %20\u2019sini kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyorlar. Bu miktar pirin\u00e7 ise bir \u00e7ocuk i\u00e7in \u00e7ok fazlad\u0131r. Filipinlerde bir okul \u00f6ncesi \u00e7ocuk ancak 150 gram pirin\u00e7 t\u00fcketir. Bu ise A vitamini ihtiyac\u0131n\u0131n %10\u2019u eder.\u00a0 T\u00fcm A vitamini ihtiyac\u0131n\u0131 alabilmesi i\u00e7in ise bu \u00e7ocuk 1,5 kilo pirin\u00e7 t\u00fcketmelidir. Bu imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Di\u011fer yandan alt\u0131n pirin\u00e7te oldu\u011fu s\u00f6ylenen ve A vitaminine d\u00f6n\u00fc\u015fecek olan beta-karoten maddesinin biyolojik olarak yararl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 da ayr\u0131 bir problemdir. Bunun v\u00fccut taraf\u0131ndan al\u0131nabilmesi i\u00e7in hayvansal ya\u011f t\u00fcketimi de gerekiyor. (Kaynak: MASIPAG, Grains of Delusion, Golden Rice seen From The Ground,http:\/\/stopogm.net\/files\/GrainsDelusion.pdf)
\u00a0
Ayr\u0131ca alt\u0131n pirincin sa\u011fl\u0131k \u00fczerine etkileri de ara\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. GDO konusunda uzman Dr. Mae Wan Ho\u2019ya g\u00f6re A vitamini zehirlenmesi besinlerde a\u015f\u0131r\u0131 beta-karoten al\u0131nmas\u0131 durumunda s\u00f6z konusudur. Alerji konusu da ciddiye al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Genlerin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 nergis bitkisinin alerjik bir reaksiyon yapt\u0131\u011f\u0131 kesindir.\u00a0 (Kaynak: Conway, G., http:\/\/www.oecd.org\/subject\/biotech\/ed_prog_sum.htm<\/a>)
\u00a0
Tayland\u2019dan alternatif tar\u0131m a\u011f\u0131ndan Daycha Siripatra\u2019ya g\u00f6re alt\u0131n pirin\u00e7 k\u00f6t\u00fc beslenme sorununu \u00e7\u00f6zmeyecektir. Bize \u015f\u00f6yle sesleniyor: \u201cBizi aldat\u0131yorlar. E\u011fer yoksullar topra\u011fa sahip olsayd\u0131 daha iyi beslenebilirlerdi. Yoksullar\u0131n A vitaminine ihtiya\u00e7lar\u0131 yok. \u0130htiyac\u0131 olduklar\u0131 T Vitaminidir. Yani Toprak Vitamini. GDO\u2019cular\u0131n istedikleri ise P Vitamini. Yani Para Vitamini. K\u00f6t\u00fc besleme yoksulluktand\u0131r. Teknoloji eksikli\u011finden de\u011fil.\u201d
\u00a0
Asya\u2019da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir pirin\u00e7 \u00fcretme sistemleri bal\u0131k, pirin\u00e7 ve a\u011fa\u00e7lar\u0131n birlikte \u00fcretimine dayan\u0131yordu. \u0130la\u00e7 ve g\u00fcbreye dayal\u0131 end\u00fcstriyel tar\u0131m bir\u00e7ok yerde bu sistemleri tahrip etti. K\u00f6t\u00fc beslenmenin en \u00f6nemli kaynaklar\u0131ndan biri de budur. (Kaynak: Masipag)
\u00a0
G\u00fcnde 73 gram koyu ye\u015fil sebze yapraklar\u0131 yendi\u011finde A Vitamini ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r.\u00a0 Asya\u2019da mutfak bah\u00e7elerini geli\u015ftirerek k\u00f6t\u00fc beslenmenin yenilebildi\u011fi ortaya konulmu\u015ftur.
\u00a0
GDO\u2019lu bitkilere belki de hayvanlara \u00fcretim izni verecek olan Biyog\u00fcvenlik Yasa Tasar\u0131s\u0131n\u0131n Meclise g\u00f6nderilece\u011fini biliyoruz. \u00c7ift\u00e7iler ve \u00f6rg\u00fctlerine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck i\u015f d\u00fc\u015f\u00fcyor. Toplumu, b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin borozanlar\u0131na kanmamas\u0131 i\u00e7in ayd\u0131nlatmal\u0131lar.\u00a0
\u00a0
Prof. Dr. Tayfun \u00d6zkaya<\/p>\n