{"id":1444,"date":"2009-07-31T10:47:07","date_gmt":"2009-07-31T07:47:07","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=1444"},"modified":"2019-01-28T21:01:30","modified_gmt":"2019-01-28T18:01:30","slug":"elektromanyetik-radyasyonlar-ve-elektromanyetik-alanlar-ile-ilgili-tanimlar-sagliga-olumsuz-etkileri-profdrhhilmi-sabuncu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/elektromanyetik-radyasyonlar-ve-elektromanyetik-alanlar-ile-ilgili-tanimlar-sagliga-olumsuz-etkileri-profdrhhilmi-sabuncu\/","title":{"rendered":"Elektromanyetik Radyasyonlar ve Elektromanyetik Alanlar \u0130le \u0130lgili Tan\u0131mlar &#8211; Sa\u011fl\u0131\u011fa Olumsuz Etkileri &#8211;  Prof.Dr.H.Hilmi Sabuncu"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Tan\u0131mlar:<\/strong><br \/>Elektromanyetik Radyasyonlar (EMR), dalga \u00f6zellikli radyasyonlar olarak tan\u0131mlan\u0131r. Elektromanyetik Radyasyonlar (EMR) bo\u015flukta yay\u0131lma \u00f6zelli\u011fine sahiptir. Bu t\u00fcr dalgalar, Dalga boylar\u0131 ve frekanslar\u0131 ile belirlenir. T\u00fcm elektromanyetik dalgalar, bo\u015flukta ayn\u0131 h\u0131zla yay\u0131l\u0131r. Bu h\u0131z \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na e\u015fit olup saniyede 300,000 km\u2019dir. B\u00f6ylece bu dalgalar\u0131n h\u0131z\u0131 ile frekans ve dalga boyu aras\u0131ndaki ili\u015fki :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 I\u015f\u0131k H\u0131z\u0131 (3x 10 10\u00a0 cm\/sn)= Frekans (1\/sn) x Dalga Boyu (cm)<\/p>\n<p>Dalga boyu son derece k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde EMR, madde ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, dalga olmaktan \u00e7ok, bir enerji k\u00fcmesi gibi davran\u0131r. Bu enerji k\u00fcmelerine \u201ckuantum\u201d veya \u201cfoton\u201d denir. Bu tipteki EMR\u2019ler, X ve gamma \u0131\u015f\u0131nlar\u0131d\u0131r. Enerjileri \u00e7ok y\u00fckselen bu \u0131\u015f\u0131nlar molek\u00fcllere \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131nda onlar\u0131 iyonla\u015ft\u0131rarak, molek\u00fcl yap\u0131s\u0131n\u0131,yani ya\u015famsal fonksiyonlar\u0131n\u0131 bozar ve b\u00f6ylece olumsuz biyokimyasal tepkimeler sonucunda kanser olu\u015fumunu kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda\u00a0 X ve gamma \u0131\u015f\u0131nlar\u0131na maruz kalan insanlarda, kanserlerin olu\u015fumu (relatif risk) artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle bu \u0131\u015f\u0131nlar, \u201c\u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 Elektro Manyetik Radyasyon\u201d \u015feklinde ifade edilir.<\/p>\n<p>Bir di\u011fer Elektromanyetik Radyasyon (EMR) grubu ise, konumuz olan \u0130yonla\u015ft\u0131rmayan Elektromanyetik Radyasyonlar (EMR) grubudur. Bu gruba giren Dalga \u00f6zellikli EMR\u2019ler, az enerjiliden y\u00fcksek enerjiliye do\u011fru, Radyo dalgalar\u0131, Mikro dalgalar, \u0130nfrared radyasyon, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u0131\u015f\u0131nlar ve laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, Ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 olmak \u00fczere s\u0131ralan\u0131rlar. Dalga boyu olarak, insan v\u00fccut kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ine d\u00fc\u015fen mikro dalgalar ve alt\u0131ndaki \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n (\u0130nfrared radyasyon, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u0131\u015f\u0131nlar ve laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, Ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131) insan v\u00fccuduna verdi\u011fi zararlar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Mikro dalgalar\u0131n pi\u015firme \u00f6zelli\u011fi, \u0130nfrared \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n g\u00f6z merce\u011fine, G\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n g\u00f6z dibine, ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n deriye verdi\u011fi zararlar art\u0131k kesinlikle bilinmektedir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u00fczerinde tart\u0131\u015f\u0131lan konu, Radyo dalgalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 zararlard\u0131r. Cep telefonlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m frekanslar\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesi ve Dalga uzunluklar\u0131n\u0131n (yakla\u015f\u0131k 15 cm), mikro dalga \u00f6zelli\u011fi g\u00f6stermesi, halk\u0131n bu tipteki radyasyonlar hakk\u0131nda yeterli bilgiye sahip olmamas\u0131 rahats\u0131zl\u0131klar olu\u015fturmu\u015f; \u00fclkemizde, cep telefonu pazarlayan \u015firket say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131, \u00e7evrede kurulan baz istasyonlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015flar ve d\u00fczensiz olarak her yere konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131, denetimsizlik, bu tedirginli\u011fi giderek daha da artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\u00a0 Cep telefonlar\u0131n\u0131n ve baz istasyonlar\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 radyasyonun insan dokular\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu zararlar\u0131, \u0131s\u0131 etkisini, ifade etmek \u00fczere ilgili kurulu\u015flar taraf\u0131ndan,\u00a0 \u201cSAR (Spesifik so\u011furma h\u0131z\u0131) de\u011feri\u201d kavram\u0131 ortaya at\u0131lm\u0131\u015f ve yine ayn\u0131 kurulu\u015flar taraf\u0131ndan standartlar belirtilmi\u015ftir. Temel standart olarak \u201cortalama insan v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 1oC artt\u0131ran EM enerji yutulmas\u0131n\u0131n zararl\u0131 oldu\u011fu\u201d kabul\u00a0 edilmi\u015ftir. Bu standarda g\u00f6re kilogram ba\u015f\u0131na dokular\u0131n yutabilece\u011fi maksimum g\u00fc\u00e7 4 Watt olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat bu de\u011fer \u00e7al\u0131\u015fan insanlar i\u00e7in 0,4 W\/kg SAR, genel halk i\u00e7in 0,08 W\/kg SAR de\u011ferine yani g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131na \u00e7ekilmi\u015ftir. Genel halk i\u00e7in standartlar\u0131n daha a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekilmesi, halk i\u00e7erisinde ya\u015fl\u0131lar\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n, hastalar\u0131n ve di\u011fer risk gruplar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 nedeni iledir. \u00a0<\/p>\n<p>Di\u011fer taraftan alternatif ak\u0131mla \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fct\u00fcn cihazlar\u0131n civar\u0131nda veya \u00fczerinden alternatif ak\u0131m ge\u00e7en y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131n\u0131n etraf\u0131nda bir Elektromanyetik alan olu\u015fmaktad\u0131r. Yap\u0131lan deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar, EM alana maruz kalan deney hayvanlar\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc olumsuz etkiyi belirlemi\u015ftir. Ayr\u0131ca EM alana maruz kalan meslek gruplar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan epidemiyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar, bu gruplarda L\u00f6semi ve beyin kanseri \u00f6l\u00fcmlerinin normal halktan anlaml\u0131 bi\u00e7imde y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Burada ifade edilen manyetik alanlar, 50.000 Volt \u00fczerinde alternatif ak\u0131m ta\u015f\u0131yan havai hatlar veya indirme merkezlerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r. Daha d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli etkilenmeler, \u00f6rne\u011fin sa\u00e7 kurutma makinesi veya cep telefonlar\u0131 EM alan\u0131n\u0131n etkileri gibi, hen\u00fcz epidemiyolojik ara\u015ft\u0131rmalarla kesin olarak kan\u0131tlanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Fakat bu durum, uzun seneler bekleyip, risk gruplar\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 belirlememizi gerektirmez. Deneysel olarak (hayvan deneylerinde) kan\u0131tlanan etkileri nedeniyle bu t\u00fcr Elektromanyetik\u00a0 alanlardan kendimizi mutlaka korumal\u0131y\u0131z. Bu alanlar daha \u00f6nceleri yok muydu? Tabii ki vard\u0131. Fakat ta\u015f\u0131nabilir cihazlar ile (\u00f6rne\u011fin cep telefonlar\u0131, Walkman ve note book bilgisayarlar gibi) bu alanlar, hem insan v\u00fccuduna \u00e7ok yakla\u015ft\u0131, hem de ta\u015f\u0131nabilir olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla hayati haberle\u015fme yapan ara\u00e7lara veya merkezlere bilin\u00e7siz olarak sokularak akut zararlara, kazalara neden oldu.<br \/>\u0130nsan\u0131n temel ya\u015fam felsefesi, ya\u015fam s\u00fcresini artt\u0131rabilmek i\u00e7in kendisine zarar veren her t\u00fcrl\u00fc zararl\u0131 etkenden (Fiziksel, kimyasal, biyolojik) uzak durmas\u0131d\u0131r. Gen\u2019 lerimiz \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan bilim adamlar\u0131n\u0131n ifadesinde DNA\u2019 n\u0131n\u00a0 \u00f6l\u00fcms\u00fcz oldu\u011fu belirtilmektedir. DNA\u2019 n\u0131n bu g\u00fcn \u00f6l\u00fcml\u00fc olmas\u0131, maruz kald\u0131\u011f\u0131 zararl\u0131 etkenler dolay\u0131s\u0131ylad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>O halde Elektromanyetik \u0131\u015f\u0131nlar<\/strong> ve alanlar\u0131n, g\u00fcncel olarak cep telefonlar\u0131, baz istasyonlar\u0131 ve elektrikli cihazlar\u0131n\u00a0 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131za getirdi\u011fi riskleri de belirterek, bu etkiler kar\u015f\u0131s\u0131nda yapmam\u0131z gerekenleri somut \u00f6nerilerle s\u0131ralay\u0131p, makalemizi daha yararl\u0131 bir hale getirelim:<\/p>\n<p>1. Elektromanyetik Radyasyonlar\u0131n (Radyo frekanslar\u0131, Mikro dalgalar, \u0130nfrared,\u00a0 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve Ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n, yani genel olarak iyonize etmeyen radyasyonun) ve bu \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 kullanan veya yay\u0131nlayan cihazlar\u0131n etrafa yayd\u0131\u011f\u0131 Elektromanyetik alan\u0131n, biyolojik sistemler ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine olumsuz etkileri, yap\u0131lan \u00e7ok say\u0131da deneysel \u00e7al\u0131\u015fmayla kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Cep telefonlar\u0131 ve baz istasyonlar\u0131 gibi EM Radyasyon ve EM alan olu\u015fturan cihazlar\u0131n etkilerinin toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok ciddi sa\u011fl\u0131k riskleri olu\u015fturabilece\u011fini; bu olumsuzluklar\u0131n ortaya konmas\u0131n\u0131n uzun y\u0131llar alabilece\u011fini, bu durumun bu g\u00fcn \u00f6nlem al\u0131nmamas\u0131n\u0131n bir nedeni olmamas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6nemle ifade etmeliyiz. Ayr\u0131ca \u0130nsanlarda, bu fiziksel etkilenmeler yan\u0131nda, konu ile ilgili bilgi noksanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu ruhsal sorunlar\u0131n da kesinlikle g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gerekmektedir.<br \/>\u00a0<br \/>2. Cep telefonu baz istasyonlar\u0131, olu\u015fturdu\u011fu sa\u011fl\u0131k riskleri dolay\u0131s\u0131yla, okul bah\u00e7eleri, kre\u015fler, hastaneler, parklar gibi ya\u015fl\u0131lar\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n, hastalar\u0131n daha \u00e7ok bulundu\u011fu toplu ya\u015fam ve kullan\u0131m alanlar\u0131na kesinlikle kurulmamal\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n toplu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bina tepelerine baz istasyonlar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 i\u015flemi, kat maliklerinin karar\u0131na b\u0131rak\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Baz istasyonlar\u0131n\u0131n nereye kurulmas\u0131 i\u015flemi, bir kurum taraf\u0131ndan mutlaka denetlenmeli ve belirli kurallar \u00e7er\u00e7evesinde bu istasyonlar\u0131n kurulmas\u0131na izin verilmelidir. Kurulan baz istasyonlar\u0131n\u0131n civar\u0131nda ya\u015fayan insanlar\u0131 ne d\u00fczeyde etkiledi\u011fi hususu kolayca belirlenebilmelidir. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcmleri kolayca yapabilecek kurumlar s\u00fcratle olu\u015fturulmal\u0131 ve ba\u015fvurulara s\u00fcratle cevap verilmelidir. <br \/>3. \u015eu anda piyasada kullan\u0131lan cep telefonlar\u0131n\u0131n SAR de\u011ferleri kullan\u0131c\u0131lara ilan edilmeli ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n uluslar aras\u0131 standartlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak cihaz se\u00e7imi konusunda bilin\u00e7lenmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>4. \u00d6zellikle Elektromanyetik radyasyona ve elektromanyetik alana maruz kalan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, maruziyetleri sonucu ortaya \u00e7\u0131kacak olumsuzluklar\u0131n saptanabilmesi i\u00e7in i\u015fyeri hekimleri taraf\u0131ndan periyodik muayenelerinin ve \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7evresi \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin derhal yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p>5. Belki de Elektromanyetik radyasyona ve elektromanyetik alana en fazla maruz kalan meslek gruplar\u0131ndan birisi hekim grubudur. Bu nedenle hekimlerin bu maruziyetler konusunda s\u00fcratle bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir. Hatta hekimlerin \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k risklerinin belirlenmesi i\u00e7in Hastanelerde \u201c\u0130\u015fyeri Hekimli\u011fi Kurumu\u201d derhal olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>6. Hastanelerde, ameliyathane ve yo\u011fun bak\u0131m \u00fcniteleri gibi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan elektronik cihazlar\u0131n bulundu\u011fu yerlerde cep telefonlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, hastan\u0131n ya\u015famsal fonksiyonlar\u0131n\u0131 denetleyen cihazlarda yaratabilece\u011fi etkile\u015fim nedeniyle kesinlikle yasaklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>7. Cep telefonlar\u0131n\u0131n, toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda, elektronik haberle\u015fme yapan sistemleri, olumsuz y\u00f6nde etkilemesi nedeniyle olu\u015fabilecek kazalar\u0131n \u00f6nlenmesi amac\u0131yla, cep telefonlar\u0131n\u0131n bu t\u00fcr ara\u00e7larda kesinlikle kapal\u0131 tutulmas\u0131 konusunda gerekli uyar\u0131lar\u0131n, sadece g\u00f6rsel uyar\u0131lar \u015feklinde de\u011fil, ara\u00e7larda gerekli anonslar yap\u0131larak da halk\u0131n uyar\u0131lmas\u0131 ve bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir. Bu bilin\u00e7lendirme e\u011fitiminin ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinden ba\u015flat\u0131lmas\u0131 en \u00f6ncelikli konulardan biridir.<\/p>\n<p>8. Ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 y\u00fcksek gerilim nedeniyle, etraflar\u0131nda olu\u015fturduklar\u0131 Elektromanyetik alan\u0131n zararlar\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015f Havai hatlar\u0131n, ge\u00e7ti\u011fi yerler s\u00fcratle denetlenmeli ve kesinlikle meskun alan bulunmamal\u0131d\u0131r. Bu hatlar alt\u0131nda ya\u015fayanlar varsa, bu insanlar kontrol alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde bu hatlar\u0131n \u00f6zellikle olmamas\u0131 gerekti\u011fi \u015fekilde, okullar\u0131n \u00fczerinden ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Manyetik alan\u0131n \u015fiddeti kaynaktan uzakl\u0131\u011f\u0131n karesi ve i\u00e7inde yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortam\u0131n yo\u011funlu\u011fu ile ters orant\u0131l\u0131 oldu\u011fundan, bu hatlardan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar uza\u011fa gitmeli ve m\u00fcmk\u00fcnse bu hatlar, toprak alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p><em><strong>Haz\u0131rlayan : Prof.Dr.H.Hilmi Sabuncu<br \/>\u0130stanbul T\u0131p Fak\u00fcltesi, \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Bilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131.<br \/>MESKA (Meslek hastal\u0131klar\u0131 ve \u0130\u015f kazalar\u0131 ara\u015ft\u0131rma,\u00f6nleme) Vakf\u0131 Ba\u015fkan\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"&nbsp;\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[192],"class_list":{"0":"post-1444","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-baz-istasyonu"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1444"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1444\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}