D\u00fcnyada neo-liberal r\u00fczgarlar\u0131n esti\u011fi, post-modernizm s\u00f6ylemleriyle d\u00fcnyan\u0131n s\u0131n\u0131fsal ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel planda \u00f6nemsizle\u015fti\u011fi bir d\u00f6nemden ge\u00e7tik. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve m\u00fcttefikleriyle emperyalizm\/kapitalizm ve u\u015faklar\u0131 aras\u0131ndaki temel safla\u015fman\u0131n bilin\u00e7lerdeki yans\u0131mas\u0131 mu\u011flakla\u015ft\u0131. Bu durum solda AB gibi emperyalist merkezlere bel ba\u011flayan bir yakla\u015f\u0131ma yol a\u00e7t\u0131 ve yans\u0131mas\u0131n\u0131 odalar\u0131m\u0131zda da buldu. Toplumsal geli\u015fmeyi AB\u2019den bekleyen ve bu beklentiden hareketle AB\u2019nin emperyalistlerce olu\u015fturulan bir kurum olma vasf\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelen bir yakla\u015f\u0131m geli\u015fti. Emek\u00e7ilerin kendi g\u00fc\u00e7lerine g\u00fcvensizlik egemen hale geldi.<\/p>\n
M\u00fchendisler \u201c\u00f6\u011freten adamlar\u201d olarak de\u011fil, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 ve onun organik ayd\u0131nlar\u0131 olarak bu m\u00fccadelede yeralmal\u0131d\u0131rlar. Odalar\u0131m\u0131z da kendini yeniden yap\u0131land\u0131rmal\u0131d\u0131r. Bu ihtiyac\u0131n odalar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanamayan k\u0131sm\u0131 odalar d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fturulacak m\u00fchendis \u00f6rg\u00fctlenmeleriyle kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Ancak odalarda yap\u0131labilecek \u00e7ok \u015fey vard\u0131r ve bu olanaklar zorlanmal\u0131d\u0131r. Odalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fecek \u00f6rg\u00fctlenmeler odalara alternatif olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir.<\/p>\n
Odam\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6neminin Y\u00f6netim Kurullar\u0131 oda \u00fcyelerinin \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan i\u015f\u00e7i m\u00fchendislerin taleplerini, beklentilerini, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmak, buna uygun hareket etmek, somut \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak zorundad\u0131r. Aksi halde sa\u011f dalgan\u0131n odam\u0131za yans\u0131mas\u0131ndan korunmak m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Makina M\u00fchendisleri Odas\u0131 40. Genel Kurulu, D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6nemli geli\u015fmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde toplan\u0131yor. D\u00fcnya kapitalizminin globalle\u015fme, k\u00fcreselle\u015fme ad\u0131 alt\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc sald\u0131r\u0131larla d\u00fcnyada ya\u015fam e\u015fitsizlikler, sava\u015flar, i\u015fgaller, g\u00f6\u00e7ler, soyk\u0131r\u0131mlar, a\u00e7l\u0131k, yoksulluk ve ekolojik yok olu\u015flarla bir felakete do\u011fru s\u00fcr\u00fckleniyor. K\u00fcreselle\u015fme s\u00f6yleminin, y\u00fczy\u0131llard\u0131r bilinen \u201cs\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirme\u201d, \u201cemperyalizm\u201d kavramlar\u0131n\u0131n pop\u00fcler bir ifadesiden ba\u015fka bir\u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla anla\u015f\u0131l\u0131yor. Kapitalizm insanl\u0131\u011fa b\u00fcy\u00fck sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenliyor.<\/p>\n
Ekonomi politikalar\u0131n\u0131 k\u00fcreselle\u015fme do\u011frultusunda belirleyen T\u00fcrkiye, kapitalizmin kurumlar\u0131 olan IMF, D\u00fcnya Bankas\u0131 ve D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn tercih ve direktiflerine g\u00f6re kararlar almaya devam ediyor. Milyonlarca insan e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, bar\u0131nma ve beslenme, e\u011fitim gibi temel haklar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131l\u0131rken, kamu varl\u0131klar\u0131m\u0131z \u00f6zelle\u015ftirmelerle yerli ve yabanc\u0131 sermayeye pe\u015fke\u015f \u00e7ekilerek \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u015ften at\u0131lmakta, temel kamu hizmetleri ticarile\u015ftirilmekte, do\u011fal ve toplumsal kaynaklar\u0131m\u0131z bir avu\u00e7 az\u0131nl\u0131\u011fa aktar\u0131lmaktad\u0131r. Yani k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinde, hayat\u0131m\u0131z\u0131n her alan\u0131na al\u0131n\u0131p sat\u0131labilir, ticarile\u015fmeye ara\u00e7 olabilir metalar olarak bak\u0131lmaktad\u0131r. Her \u015feyin al\u0131n\u0131p sat\u0131labilir bir meta haline geldi\u011fi bir sistemde kamu hizmeti ve toplum yarar\u0131 kavramlar\u0131n\u0131n yerine piyasa kurullar\u0131, serbest piyasa, serbest t\u00fcketici, hizmet \u00fcretimi, sertifikasyon, akreditasyon gibi kavramlar kullan\u0131l\u0131r hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu politikalar\u0131n bir aya\u011f\u0131 olan Hizmet Ticareti Genel Anla\u015fmas\u0131 (GATS) \u00f6zellikle e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, enerji, ileti\u015fim, ula\u015f\u0131m, t\u00fcm m\u00fchendislik-mimarl\u0131k hizmetleri, \u00e7evre hizmetleri, belediye hizmetleri, muhasebe ve m\u00fc\u015favirlik hizmetleri, sosyal g\u00fcvenlik ve sigorta hizmetleri, k\u00fclt\u00fcr-sanat alanlar\u0131, turizm ve tar\u0131mda sa\u011flayaca\u011f\u0131 liberalizasyonla, emperyalizmin genel ekonomik i\u015fgal politikalar\u0131na uygun olarak, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekteki hizmet i\u015fletmelerinin ortadan kalkmas\u0131 ile m\u00fclks\u00fczle\u015fmeye neden olacak ve bunun do\u011fal sonucu olarak kitlesel i\u015fsizli\u011fe yol a\u00e7abilecektir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, GATS kapsam\u0131nda yer alan 155 hizmet alan\u0131n\u0131n 72\u2019sinde taahh\u00fctte bulunmu\u015ftur. Taahh\u00fct listesinde yer alan \u201cUzmanl\u0131k Gerektiren Hizmetler\u201d kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilen m\u00fchendislik-mimarl\u0131k hizmetlerinin de bug\u00fcn d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131n %72\u2019sini elinde bulunduran 4 b\u00fcy\u00fck emperyalist \u00fclkenin isteklerine uygunla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcreci i\u015fletilmektedir.<\/p>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz d\u00f6nemde IMF, D\u00fcnya Bankas\u0131, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn direktifleriyle \u015eeker, T\u00fct\u00fcn, Do\u011falgaz Piyasas\u0131, Elektrik Piyasas\u0131, End\u00fcstri B\u00f6lgeleri, Teknoloji B\u00f6lgeleri, Yabanc\u0131 sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131, Bankac\u0131l\u0131k, Kamu Y\u00f6netimi, Mahalli idareler, Personel ve Maden Yasalar\u0131, parlementodan h\u0131zla ge\u00e7irilerek sermayenin \u00f6n\u00fcndeki engeller kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, onlarca yasal d\u00fczenleme ile T\u00fcrkiye\u2019nin ormanlar\u0131, do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131klar\u0131, fabrikalar\u0131, madenleri, rafinerileri, telekomu, tersaneleri, demir-\u00e7elik tersileri, ovalar\u0131, sermayeye pe\u015fke\u015f \u00e7ekilirken, sermayenin ya\u011fma projeleri \u00e7evre, tar\u0131m, ya\u015fam hakk\u0131 ve yarg\u0131 kararlar\u0131 gibi hi\u00e7bir kural tan\u0131madan ger\u00e7ekle\u015firken, toplumun genel \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n bir avu\u00e7 az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131 u\u011fruna g\u00f6zard\u0131 edildi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u00e7evrede ya\u015fam hakk\u0131 uzman\/yetkin\/yetkili\/profesyonel m\u00fchendisli\u011fe kadar indirgenmi\u015ftir.<\/p>\n
Sorunumuz tam da bu noktada ba\u015flamaktad\u0131r. Uzmanl\u0131k gerektiren hizmetleri \u00fcretirken pek de ba\u015far\u0131l\u0131 olan bir \u00fclkede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6ylenemez. Bu konuda m\u00fchendis-mimar-\u015fehir planc\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fckleri olarak niye ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hakk\u0131nda kitaplar yazabiliriz. Nas\u0131l d\u00fczeltilece\u011fi konusunda da. Hele T\u00fcrkiye gibi sa\u011f altyap\u0131l\u0131 bir \u00fclkede, d\u00fcnyadaki \u00f6zellikle hakim kapitalist- emperyalist \u00fclkelerdeki benzerlerinden farkl\u0131 bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe TMMOB ye sahipsek daha fazla \u015fey s\u00f6yler, daha net tav\u0131r koyabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc gelene\u011fimiz toplumcudur, emekten yanad\u0131r, toplum yarar\u0131na olmayan her \u015feye muhaliftir. Ve \u00fcstelik kanunlarla yetkilidir.<\/p>\n
Bu bak\u0131\u015fla; 22-24 May\u0131s 1998 tarihlerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen TMMOB 35. Genel Kurulu\u2019nda \u201cM\u00fchendislik Mimarl\u0131k Kurultay\u0131\u201d yap\u0131lmas\u0131 ile ilgili al\u0131nan karar ve iki y\u0131l s\u00fcren haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda, 28-29 Nisan 2000\u2019de \u201cI. M\u00fchendislik Mimarl\u0131k Kurultay\u0131\u201d 345 delegesi ile toplanm\u0131\u015ft\u0131r. I.M\u00fchendislik Mimarl\u0131k Kurultay\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda verilen \u00f6nerge \u201dKarar taslaklar\u0131n\u0131n yeterince g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmedi\u011fi, bu nedenle de kurultay\u0131n karar almamas\u0131 gerekti\u011fi\u201d kabul edilerek karar taslaklar\u0131nda yer alan konular\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ile sonu\u00e7land\u0131. Bir \u00e7ok yerel toplant\u0131dan sonra TMMOB 37. Ola\u011fan Genel Kurul Kararlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde II. M\u00fchendislik Mimarl\u0131k Kurultay\u0131 5-6 Nisan 2003 Tarihinde 645 delege ile birlikte Ankara\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti. II. M\u00fchendislik mimarl\u0131k kurultay\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen konular s\u0131ras\u0131yla;
\n\u2022 Mesleki Yeterlilik \u2013 Mesleki Yetkinlik,
\n\u2022 Mesleki Denetim,
\n\u2022 \u00d6rg\u00fct birimlerinin hizmet \u00fcretimi,
\n\u2022 Mesleki davran\u0131\u015f ilkeleri,
\n\u2022 \u00d6rg\u00fct misyonu \u015feklinde idi.
\nG\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi her bir konu \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz\u00fcn ve \u00fcyelerimizin temel meseleleri ile ilgili \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klar. Ancak pratik s\u00fcre\u00e7, TMMOB yi ilk konuda daha aktif bir \u00e7al\u0131\u015fmaya zorlam\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Zira mesleki yeterlilik- Mesleki yetkinlik mevzuu \u2018Uzmanl\u0131k Gerektiren Hizmetlerin\u2019 \u00fcretilmesi dolay\u0131s\u0131yla GATS\u2019 a kadar dayanmaktayd\u0131. Uzmanl\u0131k Gerektiren Hizmetler alan\u0131n\u0131n uygun-uyumlu hale gelmesi \u00fclkenin verdi\u011fi taahh\u00fctler dolay\u0131s\u0131yla mutlaka ger\u00e7ekle\u015fecekti. Meslek alanlar\u0131m\u0131z\u0131 bu kadar do\u011frudan etkileyen bir konuda TMMOB nin taraf olmamas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi. -ki Mesleki Yeterlilik \u2013 Mesleki yetkinlik maddesi ile ilgili kurultay 18 karar alm\u0131\u015ft\u0131r- Peki nas\u0131l bir tav\u0131r al\u0131nd\u0131, inceleyelim.<\/p>\n
TMMOB a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00fcre\u00e7 :
\nI. ve II. M\u00fchendislik Mimarl\u0131k Kurultaylar\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen \u201cMesleki Yetkinlik \u2013 Mesleki Yeterlilik\u201d , ile ba\u015flam\u0131\u015f, \u201cTMMOB Mesleki \u0130\u00e7i E\u011fitim ve Belgelendirme Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d nin TMMOB taraf\u0131ndan haz\u0131rlanmas\u0131 ba\u011fl\u0131 odalarca kendi y\u00f6netmeliklerinin kabul\u00fc ile devam etmi\u015f, AB Genel sekreterli\u011fi b\u00fcnyesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u201cMesleki Yeterliliklerin D\u00fczenlenmesi ve Tan\u0131nmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun Tasar\u0131s\u0131 Tasla\u011f\u0131\u201d \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na TMMOB nin kat\u0131l\u0131m\u0131 ve son olarak Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan istenen ve TMMOB\u2019nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u201cYetkin Teknik Eleman Kanunu Tasar\u0131s\u0131 Tasla\u011f\u0131\u201d ile bug\u00fcne gelmi\u015ftir. Bahsi ge\u00e7en metinlerin AB direktifleri, GATS taahh\u00fctleri, D\u00fcnya Bankas\u0131, anla\u015fmalar\u0131n\u0131n ilgili metinlerine benzerli\u011fi hatta ayn\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7 boyunca II.M\u00fchendislik Mimarl\u0131k Kurultay\u0131n\u0131n \u201cMesleki Yeterlilik \u2013 Mesleki Yetkinlik \u2013 Mesleki E\u011fitim\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yer alan 6 nolu karar metni (\u201cTMMOB ve Odalar\u0131: gerek D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc gerekse Avrupa Birli\u011fi (G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi) kanallar\u0131ndan gelen teknik ve mesleki mevzuat uyar\u0131nca m\u00fchendislik \/ mimarl\u0131k meslek alanlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesine d\u00f6n\u00fck uyumla\u015ft\u0131rma (emeryalist \/ kapitalist ili\u015fkilere t\u00fcm\u00fcyle ba\u011flanmak anlam\u0131nda) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131 durur. Bu y\u00f6nde izlenen politika ve uygulamalar ile m\u00fccadele eder.\u201d) ya unutulmu\u015f ya g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f yada k\u00fcrs\u00fclerde s\u00f6ylendi\u011fi gibi bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n entegrasyonla alakas\u0131z oldu\u011fu varsay\u0131lm\u0131\u015f \u00e7a\u011fda\u015f bir zorunluluk gibi sunulmu\u015ftur. Asl\u0131nda TMMOB nin tavr\u0131 bellidir. Bu s\u00fcre\u00e7 bizimle bizsiz de i\u015fleyecek bari i\u00e7inde olal\u0131m. Bu basit mant\u0131k hatas\u0131 TMMOB yi geleneklerinden koparacak bamba\u015fka bir \u00f6rg\u00fct haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek kadar tehlikeli olabilecek bir hatad\u0131r.<\/p>\n
TMMOB Genel Kurulunda dikkat \u00e7ekilen bu hata \u2018e\u011fitime niye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorsunuz\u2019 gibi temelsiz basit metafizik bir kara \u00e7alma ve sald\u0131r\u0131lar ile kar\u015f\u0131land\u0131. Ne yaz\u0131k ki konunun M\u0130EM ve benzerleri ile kalmayaca\u011f\u0131 ve bu emperyalist sald\u0131r\u0131n\u0131n boyutlanarak b\u00fcy\u00fcyece\u011fini s\u00f6yleyenlerin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201cMesleki Yeterliliklerin D\u00fczenlenmesi ve Tan\u0131nmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun Tasar\u0131s\u0131 Tasla\u011f\u0131\u201d \u201cYetkin Teknik Eleman Kanunu Tasar\u0131s\u0131 Tasla\u011f\u0131\u201d , baz\u0131 odalar\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bro\u015f\u00fcrler ve son olarak da \u00fcniversitelerin m\u00fchendislik fak\u00fcltesi mezunlar\u0131na m\u00fchendis unvan\u0131 vermemesi ile per\u00e7inlendi. Zira her \u015fey uluslararas\u0131 i\u015fleyi\u015fe uygun olarak akredite edilmi\u015f e\u011fitim kurumlar\u0131ndan mezun olmu\u015f, yetmemi\u015f akretide denetleyiciler taraf\u0131ndan denetlenen ve onaylanm\u0131\u015f i\u015fletmelerde r\u00fc\u015ft\u00fcn\u00fc ispatlam\u0131\u015f \u201cUzmanl\u0131k Gerektiren Hizmetler\u201d \u00fcreten \u2018uzman-yetkin\u2019 insan profilini olu\u015fturmaya y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n
AB Genel sekreterli\u011finin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ve TMMOB\u2019 nin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u201cCOM (2002) 119\/ Mesleki Yeterliliklerin D\u00fczenlenmesi ve Tan\u0131nmas\u0131 Hakk\u0131nda Yasa Tasar\u0131s\u0131 Tasla\u011f\u0131\u201d, \u00fclkemizde mesleklerin kurumsal yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bir \u201c\u00e7er\u00e7eve yasa\u201d \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Tasar\u0131 ile ortaya konan modelin temel ilkesi;
\n\u201cDiploma gereklidir ancak, mesle\u011fi yapabilmek i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Yeterlilik i\u00e7in uygulama yap\u0131lmas\u0131 gereklidir\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanabilir. Yeterlilik ayn\u0131 zamanda yetkinlik kavram\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirmektedir.<\/p>\n
Yetkin M\u00fchendislik sistemi \u015fu \u015fekilde form\u00fcle edilmektedir: 4 y\u0131ll\u0131k \u00fcniversite e\u011fitimi sonras\u0131nda 2-3 y\u0131l, \u00e7al\u0131\u015fma \/ staj s\u00fcreci i\u00e7erisinde uygulamal\u0131 olarak e\u011fitimini tamamlama zorunlulu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcreci yetkili meslek kurulu\u015fu taraf\u0131ndan ve denetlenen ve onaylanm\u0131\u015f i\u015f yerlerinde ge\u00e7irilerek bir sertifika ile belgelenmelidir. Belgeleme sonucu mezun olan ve uygulama yapm\u0131\u015f bireyler meslekte yetki imzas\u0131na sahip olabilecektir. Dolay\u0131s\u0131 ile temel eksiklik \u201conay\u201d verecek kurulu\u015flar ile bu kurulu\u015flar\u0131 \u201cyetkilendirecek\u201d bir \u00fcst kurumun olmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu kurumlar\u0131n hak ve yetkileri i\u00e7in ulusal yasalar hen\u00fcz yoktur. Bu \u00e7er\u00e7evede bug\u00fcn kullan\u0131lmakta olan, TMMOB kanunu (6235) ve Mimarlar M\u00fchendisler hakk\u0131nda kanun (3458) lar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi talep edilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 3458 say\u0131l\u0131 kanun yaln\u0131zca diploma tan\u0131m\u0131n\u0131 belirleyerek her yeni mezunu mesle\u011fini uygulamada yeterli k\u0131lmaktad\u0131r. Halen uygulanmakta olan 3458 say\u0131l\u0131 yasa ile m\u00fchendis unvan\u0131n\u0131 almak i\u00e7in iki \u015fart aranmaktad\u0131r.Bunlar, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar hari\u00e7 T\u00fcrk Mimar ve M\u00fchendis Odalar\u0131 Birli\u011fi’ne \u00fcye olmak ve y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 bir su\u00e7tan h\u00fck\u00fcm giymemi\u015f olmak \u015feklindedir. G\u00fcndeme getirilen yasa tasar\u0131s\u0131 ile a\u015fa\u011f\u0131daki maddelerin de eklenmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.” 1.\u0130lgili meslek alanlar\u0131nda, uzman m\u00fchendisler veya uzman mimarlar denetiminde en az be\u015f y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fmak ve bunu belgelemek, 2.Uzman m\u00fchendis ve mimar s\u0131nav\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olmak”<\/p>\n
Hizmet alanlar\u0131n\u0131 uluslar aras\u0131 normlara g\u00f6re d\u00fczenlemeye d\u00f6n\u00fck ve serbest dola\u015f\u0131m ko\u015fullar\u0131nda insanlar\u0131m\u0131za faydas\u0131 dokunacakm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen s\u00fcre\u00e7, asl\u0131nda birka\u00e7 y\u00f6nden ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc i\u015flemektedir.<\/p>\n
Birinci olarak, yasa ile yeni mezun m\u00fchendislere belli bir s\u00fcre yetkinlik belgesi olan m\u00fchendislerin yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma zorunlulu\u011fu getiriliyor. (hangi ko\u015fullarda nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131na dair bir a\u00e7\u0131l\u0131m var m\u0131?)Yetkin m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k kavramlar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokularak, yeni mezun olan m\u00fchendis ve mimarlar ucuz emek g\u00fcc\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmek isteniyor. \u00dcniversite e\u011fitimi sonras\u0131nda mesleki yeterlik i\u00e7in belirli bir s\u00fcre usta\/\u00e7\u0131rak e\u011fitimi s\u00fcreci dayat\u0131l\u0131yor. \u00dcstelik bu s\u00fcre i\u00e7inde hi\u00e7bir imza yetkisi bulunmayan \u201cyetkisiz m\u00fchendis\u201d \u00fczerinden a\u00e7\u0131k bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc alan\u0131 olacak. Bu noktada yetkili m\u00fchendisimizin de \u00e7\u00f6ken binalardan birinin projesine imza atm\u0131\u015f veya h\u0131zl\u0131 trene onay vermi\u015f olmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir ihtimal.<\/p>\n
\u201cYetkin m\u00fchendislik\u201d, m\u00fchendisler ve mimarlar aras\u0131nda bir kastla\u015fmaya ve b\u00f6l\u00fcnmeye yol a\u00e7acakt\u0131r. G\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fc ve etkinizi belirleyecek olan yetkinlik belgesi sizin stat\u00fcn\u00fcz\u00fc belirleyecektir. Son d\u00f6nem yap\u0131lan d\u00fczenlemelerin t\u00fcm\u00fcnde oldu\u011fu gibi \u201cyetkin m\u00fchendislik\u201d de zengini daha zengin, fakiri de daha fakir hale getirecektir<\/p>\n
AB uyum yasalar\u0131 men\u015feine sahip \u201cyetkin m\u00fchendislik\u201d ile e\u011fitimin paral\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda yeni bir ad\u0131m at\u0131lm\u0131\u015f olacak. \u00dcniversite e\u011fitimi b\u00fcy\u00fck oranda anlams\u0131zla\u015f\u0131rken, varolan a\u00e7\u0131k verilecek kurslar ve sonunda yap\u0131lacak s\u0131nav ile kapat\u0131lacak. Tabii bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc belli bir \u00fccrete tabi olacak. B\u00f6ylece hem sermayenin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak iyi yeti\u015fmi\u015f elemanlar sa\u011flanacak, hem de s\u0131nav ve kurslar \u00fczerinden yeni bir sekt\u00f6r olu\u015facak.<\/p>\n
\u0130kinci olarak, TMMOB gibi d\u00fcnyada \u00f6rne\u011fi neredeyse kalmam\u0131\u015f olan toplumcu bir m\u00fchendislik-mimarl\u0131k \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7i bo\u015falmakta, geleneklerinden ve \u00f6z\u00fcnden kopmu\u015f bir belgelendirme kurulu\u015fu haline gelmektedir. I. ve II. M\u00fchendislik ve Mimarl\u0131k kurultaylar\u0131 TMMOB\u2019nin m\u00fccadele s\u00fcrecinde tarihsel anlamda bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 olmu\u015ftur. Kurultaylarda tart\u0131\u015f\u0131lan ve karar alt\u0131na al\u0131nan mesle\u011fi ve \u00fclkeyi ilgilendiren ve m\u00fccadele edilmesi gereken konularda, ge\u00e7en zaman s\u00fcresince TMMOB ve ba\u011fl\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fcklerin faaliyetleri ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri her ge\u00e7en g\u00fcn erozyona u\u011fram\u0131\u015f ve pasifle\u015fmi\u015ftir. \u00d6zelle\u015ftirme ile m\u00fccadelede h\u0131z kesilmi\u015f, TMMOB \u00f6rg\u00fctl\u00fc\u011f\u00fc \u00fcyeler ve kitleler nezdinde mu\u011flakla\u015fm\u0131\u015f, TMMOB\u2019nin toplumsal muhalefet cephesinden d\u0131\u015flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler al\u0131nmam\u015ft\u0131r.<\/p>\n
TMMOB nin Yetkin M\u00fchendislik konusunu sadece uluslar aras\u0131 mesleki tan\u0131n\u0131rl\u0131k, serbest dola\u015f\u0131m \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7ersinde ele almas\u0131 yan\u0131lg\u0131d\u0131r. Kald\u0131ki serbest dola\u015f\u0131m\u0131n olamayaca\u011f\u0131 pek \u00e7ok AB s\u00f6zc\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. TMMOB ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede b\u00fcltenlerine ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7eviri yaz\u0131larda ge\u00e7en \u201c (\u2026) m\u00fchendislerin arzulanan \u015fekilde dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 garanti edecek mant\u0131kl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015fabilmek i\u00e7in hala kat edilmesi gereken uzun bir yol vard\u0131r. Bu end\u00fcstri, h\u00fck\u00fcmetler, \u00fcniversiteler, mesleki kurulu\u015flar, vb. b\u00fct\u00fcn pay sahiplerinin i\u015fbirli\u011fini gerektiren \u00e7ok karma\u015f\u0131k bir problemdir.\u201d (WFEO raporu TMMOB b\u00fclteni say\u0131 35\/Nisan 2004 sy:43) c\u00fcmlelerini ya okumam\u0131\u015f yada anlamam\u0131\u015f gibi davranmaktad\u0131r. TMMOB\u2019nin 250.000 \u00fcyesinin %80\u2019i bordrolu \u00e7al\u0131\u015fan ve kendi k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcrolar\u0131nda eme\u011fi ile ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren m\u00fchendis, mimar ve \u015fehir planc\u0131lard\u0131r. B\u00f6yle olmakla birlikte, 150-200 bin civar\u0131nda m\u00fchendis ve mimar TMMOB\u2019ye \u00fcye de\u011fildir. Neredeyse yar\u0131m milyon m\u00fchendis mimar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemizde TMMOB\u2019nin bir \u00e7ekim merkezi olmas\u0131 gerekmektedir. TMMOB\u2019nin ve Odalar\u0131n temel m\u00fccadele alan\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ve eme\u011fi ile ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren m\u00fchendis ve mimarlar\u0131n mesleki, ekonomik, demokratik ve sosyal sorunlar\u0131 zemininde belirlemeleri gerekmektedir. Olmas\u0131 gereken buyken, \u201cMesleki Yeterlilik Kurumu\u201d, \u201cakreditasyon\u201d, \u201cyetkin-uzman m\u00fchendislik\u201d gibi ba\u015fl\u0131klar\u0131 TMMOB \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ta\u015f\u0131mak, bu konularda \u00f6zne olmaya \u00e7al\u0131\u015fmak AB\u2019ye uyumu, GATS anla\u015fmalar\u0131na uyumu, dolay\u0131s\u0131yla sisteme uyumu getirdi\u011fi gibi bu tart\u0131\u015fmalar \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n birli\u011fini dinamitlemeye y\u00f6nelik giri\u015fimlerdir.<\/p>\n
Mesleki yeterlilik ve yetkinlik konusunda Y\u00d6K 2005-2006 d\u00f6neminde \u00dcniversitelerden mezun olacaklara verilecek diplomalarda m\u00fchendis \u00fcnvan\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir karar alarak kendini konunun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131yor. H\u00fck\u00fcmet bu konuda AB den gelen direktifleri a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru dikte ederek bu konuda yasalar \u00e7\u0131kartmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130\u015f veren \u00f6rg\u00fctleri \u00e7e\u015fitli kurum ve kurulu\u015flarda benzer kararlar ald\u0131rt\u0131yor. TMMOB\u2019 nin ise \u201cbiz yapmazsak devlet yapacak\u201d diyerek uygulamay\u0131 savunmas\u0131 konunun asl\u0131nda m\u00fchendis mimarlar\u0131n \u00f6n\u00fcne nereden geldi\u011finin g\u00f6stergesidir. Bu i\u015fin mali boyutu kime \u00f6detilecek? \u00c7ocuklar\u0131m\u0131z \u00f6\u011frenim hayatlar\u0131 boyunca para harcad\u0131ktan sonra diploma almak i\u00e7in k\u00f6le misali \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, belge almak i\u00e7in yine para m\u0131 \u00f6deyecekler? TMMOB bunlar\u0131 meslek mensuplar\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmeli, t\u00fcm \u00f6rg\u00fct bunlar\u0131 enine boyuna tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Yasa tasar\u0131lar\u0131 ve y\u00f6netmeliklerin gerek\u00e7eler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ge\u00e7en \u00fcniversitelerin yetersiz bir \u015fekilde gen\u00e7lerimizi mezun etti\u011fi sav\u0131, asl\u0131nda sistemin e\u011fitiminin yetersizli\u011fini itiraf\u0131d\u0131r. TMMOB ve ba\u011fl\u0131 odalar bu itiraf\u0131n \u00fczerine gitmeyip, e\u011fitim sistemini sorgulamay\u0131p, bunu yerine ilave e\u011fitimler vererek belgelendirme y\u00f6ntemlerine gitmesi, sistemin a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapatmak istemesi TMMOB\u2019nin g\u00f6revi mi? Bug\u00fcne de\u011fin toplumsal muhalefeti \u00f6n planda olan, bask\u0131lara ra\u011fmen kap\u0131s\u0131na kilit vurmayan TMMOB neden dayat\u0131lan sistemin yaratt\u0131\u011f\u0131 durumdan vazife \u00e7\u0131karmaktad\u0131r? Bu \u015fekilde bir sertifikasyon, belgelendirme kurumunun t\u00fcm muhalif \u00f6zellerinden s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f, sisteme g\u00f6be\u011finden ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k de\u011filmidir? Neden sorunun \u00e7ok temel bir altyap\u0131 e\u011fitim sorunu oldu\u011funu g\u00f6z ard\u0131 ediliyor? Sorunun bu platformda \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in geleneklerine uygun olarak tav\u0131r koymuyor bu y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor? Neden Sistemin temelden bozuk yap\u0131s\u0131n\u0131n daha demokratik, adil, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc noktaya gelmesi i\u00e7in \u00e7aba sarf etmiyor? Neden \u00fcyelerinin \u00e7al\u0131\u015fma \u00fcretme ya\u015fama ko\u015fullar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor, salt \u00fcretimlerine kalite getirmek i\u00e7in e\u011fitim vermiyor? M\u00fchendislerin-mimarlar\u0131n i\u015flevsel-kaliteli \u00fcretimleri onlar\u0131n ger\u00e7ek akreditasyonu de\u011fil midir?<\/p>\n
Mesleki yeterlili\u011fin kazan\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk belirleyen meslek e\u011fitimidir. M\u00fchendislik-mimarl\u0131k e\u011fitiminden kaynakl\u0131 mesleki yetersizliklerin giderilme yeri yine e\u011fitim kurumlar\u0131 olmak zorundad\u0131r. Mesleki\u00e7i e\u011fitim uygulamalar\u0131 da bu a\u00e7\u0131dan \u00f6ncelikli olarak e\u011fitim kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan t\u00fcm m\u00fchendis ve mimarlara paras\u0131z ve e\u015fit ko\u015fullarda sunulmal\u0131d\u0131r. E\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n bu olana\u011f\u0131 sunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda TMMOB bu y\u00f6nde bask\u0131 olu\u015fturmal\u0131 ve m\u00fccadele etmelidir. Bu uygulama hayata ge\u00e7irilene kadar TMMOB, \u00fcyesi m\u00fchendis ve mimarlar\u0131n mesleki yeterliliklerini sa\u011flamak i\u00e7in yine t\u00fcm m\u00fchendis ve mimarlara e\u015fit ve paras\u0131z olarak mesleki\u00e7i e\u011fitim hizmeti sunman\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratmal\u0131d\u0131r. Bu ko\u015fullar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda mesleki yeterlili\u011fe dair yap\u0131lan her t\u00fcr uyulama m\u00fchendis ve mimarlar aras\u0131 e\u015fitsizli\u011fi art\u0131rmaktan ve as\u0131l sorunu \u0131skalamaktan ba\u015fka bir sonu\u00e7 do\u011furmayacakt\u0131r. Ne meslek odalar\u0131n\u0131n paral\u0131 bir hizmet olarak belli dar kontenjanlarla sunduklar\u0131 mesleki\u00e7i e\u011fitimler ne de mesleki yeterlili\u011fin s\u0131nanmas\u0131na y\u00f6nelik s\u0131navlar, ger\u00e7ek anlam\u0131 ile m\u00fchendislerin yayg\u0131n \u015fekilde mesleki yeterliliklerini sa\u011flad\u0131klar\u0131 bir ortam sunmayaca\u011f\u0131 gibi, hem m\u00fchendis ve mimarlar aras\u0131 e\u015fitsizli\u011fi art\u0131racak hem de sorunun kangren bir hal almas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n
Yetkin m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k kavram\u0131, uzman m\u00fchendislik-mimarl\u0131k veya profesyonel m\u00fchendislik-mimarl\u0131k adlar\u0131 ile de an\u0131lmaktad\u0131r. Bu kavram\u0131n s\u00f6zl\u00fck kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ise m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan belli yetkileri kullanabilecek olgunlu\u011fa eri\u015fmi\u015f olmak tan\u0131m\u0131n\u0131 buluyoruz. Meslek odalar\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lan hali ile yetkin m\u00fchendislik uygulamas\u0131 i\u00e7in getirilen kriterler ise \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir: m\u00fchendislik-mimarl\u0131k diplomas\u0131 sahibi olma; belirli bir alanda belirli bir s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olma; mesleki yeterlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli belirli mesleki\u00e7i e\u011fitimleri alm\u0131\u015f olma; girilen yetkinlik s\u0131nav\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olma. Yetkin m\u00fchendislik-mimarl\u0131k tan\u0131m\u0131 ve kriterleri \u00fczerine s\u00f6z s\u00f6ylemeden \u00f6nce temel bir hataya vurgu yapmak gerekiyor. Bug\u00fcn TMMOB ve ba\u011fl\u0131 odalar\u0131n yapmas\u0131 gereken iki \u015fey bulunmaktad\u0131r. Bunlardan ilki \u00fcyesi m\u00fchendis ve mimarlar\u0131n sicilini tutma. Sicil tutuma i\u015fleminin kendisi asl\u0131nda tek tek her m\u00fchendis ve mimar\u0131n hangi e\u011fitimlerden ge\u00e7ti\u011fi, hangi i\u015f deneyimlerine sahip oldu\u011funa dair bilgi sahibi olma anlam\u0131na gelmektedir. Bir di\u011feri ise m\u00fchendislik-mimarl\u0131k hizmetlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi t\u00fcm alanlarda mesleki denetimin, bir fiil \u00fcyelerin de kat\u0131l\u0131m\u0131 ile, sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. M\u00fchendis ve mimarlar\u0131n yetkinli\u011finin s\u0131nanmas\u0131 ve ispat\u0131 yoluna girmek i\u015fin kolay\u0131na ka\u00e7\u0131p s\u00fcreci tersine \u00e7evirmenin \u00f6tesinde, m\u00fchendis ve mimarlar\u0131 birbirinin kar\u015f\u0131s\u0131na koyan ve aralar\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fi per\u00e7inleyen ve tescilleyen bir duruma yol a\u00e7acakt\u0131r. M\u00fchendislerin i\u015f deneyimi s\u00fcrelerine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rmalara sokulmas\u0131, deneyimin bir kriter olarak sunulmas\u0131 hem \u00e7ok tehlikeli hem de yanl\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fchendislik mesle\u011finin icra alan\u0131 olan hizmet ve \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131n kontrol edilemedi\u011fi, bu alanlarda \u00fcretim ve hizmetin esas olarak sermayenin ihtiya\u00e7lar\u0131 ve kar amac\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda buralarda ya\u015fanan deneyimin nas\u0131l bir kriter olabilece\u011fi de soru i\u015faretidir.<\/p>\n
M\u00fchendislik mesle\u011fini icra etme hakk\u0131n\u0131 kazanan m\u00fchendislerin yetkinlik s\u0131nav\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda bir s\u0131navla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 ve bunun baz\u0131 m\u00fchendislik i\u015flemlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in zorunlu ko\u015ful olarak sunulmas\u0131 ise e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca uzmanl\u0131k ya da yetkinlik ad\u0131 alt\u0131nda birilerine paye verilmesi, bunun bir belge ile tescillenmesi m\u00fchendis ve mimarlar aras\u0131nda e\u015fitsizlikten ba\u015fka bir \u015fey yaratmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu haliyle m\u00fchendis ve mimarlar aras\u0131nda kastla\u015fma ve e\u015fitsizlik do\u011furan, toplam m\u00fchendis-mimar k\u00fctlesinin mutlak bir yoksulla\u015fma ya\u015famas\u0131na neden olacak olan yetkinlik\/uzmanl\u0131k uygulamas\u0131na temelden kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
* Ertu\u011frul Bilir * Zafer Anadolu
\nMakina M\u00fchendisi Makina M\u00fchendisi<\/p>\n
TMMOB MMO 41. Ola\u011fan Genel Kurulu\u2019na sunulmu\u015ftur. (22-23 Nisan 2006)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"D\u00fcnyada neo-liberal r\u00fczgarlar\u0131n esti\u011fi, post-modernizm s\u00f6ylemleriyle d\u00fcnyan\u0131n s\u0131n\u0131fsal ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel planda \u00f6nemsizle\u015fti\u011fi bir d\u00f6nemden ge\u00e7tik. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve m\u00fcttefikleriyle emperyalizm\/kapitalizm ve u\u015faklar\u0131 aras\u0131ndaki temel safla\u015fman\u0131n bilin\u00e7lerdeki yans\u0131mas\u0131 mu\u011flakla\u015ft\u0131. Bu durum solda AB gibi emperyalist merkezlere bel ba\u011flayan bir yakla\u015f\u0131ma yol a\u00e7t\u0131 ve yans\u0131mas\u0131n\u0131 odalar\u0131m\u0131zda da buldu. Toplumsal geli\u015fmeyi AB\u2019den bekleyen ve bu beklentiden hareketle AB\u2019nin emperyalistlerce olu\u015fturulan bir kurum olma vasf\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelen bir yakla\u015f\u0131m geli\u015fti. Emek\u00e7ilerin kendi g\u00fc\u00e7lerine g\u00fcvensizlik egemen hale geldi. \n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[200,112,130],"class_list":{"0":"post-1454","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-mmo-genel-kurulu","9":"tag-uzman-muhendislik","10":"tag-yetkin-muhendislik"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1454","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1454"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1454\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}