{"id":14551,"date":"2015-02-05T16:51:42","date_gmt":"2015-02-05T14:51:42","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=14551"},"modified":"2019-01-28T20:40:54","modified_gmt":"2019-01-28T17:40:54","slug":"grev-beyaz-yakalilar-ve-yeni-iliskilerin-uretimi-grev-ve-genel-grev-hakkinda-gorkem-giray","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/grev-beyaz-yakalilar-ve-yeni-iliskilerin-uretimi-grev-ve-genel-grev-hakkinda-gorkem-giray\/","title":{"rendered":"Grev, beyaz yakal\u0131lar ve yeni ili\u015fkilerin \u00fcretimi: Grev ve genel grev hakk\u0131nda \u2013 G\u00f6rkem Giray (Sendika.Org)"},"content":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131da grev ele\u015ftirisinden yola \u00e7\u0131karak kurulabilecek sermaye d\u0131\u015f\u0131 bir d\u00fczlemde yap\u0131labilecekler, \u00f6zellikle beyaz yakal\u0131lar\u0131n sermaye ile ili\u015fkisi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fccadele ile kurulacak yeni ili\u015fki bi\u00e7imlerinin yans\u0131malar\u0131 sadece bir bireysel ya da grupsal rahatlama mek\u00e2nlar\u0131 ya da olanaklar\u0131 kurman\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde, mevcut g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerini de\u011fi\u015ftirecek, egemen s\u00f6ylem ve pratiklerin alt\u0131n\u0131 bo\u015faltacak \u201c\u00fcretici\u201d ili\u015fkileri yaratman\u0131n ve s\u00fcrekli k\u0131lman\u0131n yollar\u0131n\u0131 arayacakt\u0131r. Son k\u0131s\u0131mda ise bu pratiklerin genelde nihai ama\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fclen \u201cegemenli\u011fin se\u00e7imle de\u011fi\u015ftirilmesi\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6nemsizle\u015ftirecek tek y\u00f6ntemin temsil d\u0131\u015f\u0131 pratiklerin hayatta var k\u0131l\u0131nmas\u0131 ve yeni ya\u015famlar\u0131n bu pratiklerin kar\u015f\u0131s\u0131nda ama kendi i\u00e7in \u00fcretici olmas\u0131 oldu\u011fu g\u00f6sterilecektir.<\/p>\n

Grev ve Genel Grev Hakk\u0131nda<\/strong><\/p>\n

Grev, her ne kadar hak talebi konusunda i\u015f\u00e7inin i\u015fverene kar\u015f\u0131 gizli tuttu\u011fu bir hak gibi g\u00f6r\u00fclse de temelde aralar\u0131ndaki diyalektik ili\u015fkiyi ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u015fu sonuca varaca\u011f\u0131z: Kapitalizmin s\u00fcrekli \u00fcretmesini sa\u011flayan iki grup aras\u0131ndaki ili\u015fkidir: \u0130\u015f\u00e7i ve i\u015fveren (Marksist terimler olarak proletarya ve burjuva).<\/p>\n

https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=FM4mgeLdiiQ<\/p>\n

Pekiyi Hegel\u2019in Hukuk Felsefesi\u2019nden bakacak olursak ne g\u00f6r\u00fcr\u00fcz? \u00dccretli emek, bir anla\u015fmad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i ile i\u015fveren aras\u0131nda g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir anla\u015fmad\u0131r. Bu nedenle Marx\u2019\u0131n da Kapital\u2019de a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirdi\u011fi gibi kapitalizm, bir di\u011fer anlamda art\u0131 de\u011fer s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gerektirir. \u0130\u015f\u00e7i \u00f6zg\u00fcr olsun ki eme\u011fini \u00f6zg\u00fcrce sats\u0131n. Aksi takdirde h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131n ve feodalizmin i\u00e7inde buluruz kendimizi (ki bu da kapitalizm de\u011fil, \u00e7ok daha geli\u015fmemi\u015f bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imidir). Bakkala gidip iki ekmek almak gibi i\u015fveren de i\u015f\u00e7iden eme\u011fini sat\u0131n al\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi proletaryay\u0131 var eden (kavramsal olarak) ko\u015ful, eme\u011fini satmaktan ba\u015fka \u00e7aresi olmamas\u0131d\u0131r. Bu bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fcd\u00fcr halen? Evet. Burjuva ise \u00fcretilen art\u0131 de\u011fere konar. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakl\u0131 olarak \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahiptir. Dolay\u0131s\u0131yla burjuvan\u0131n varolu\u015fu diyalektik i\u00e7inde proletaryay\u0131 gerektirirken proletarya da her zaman var olmak i\u00e7in burjuva sermayesine ihtiya\u00e7 duyacakt\u0131r. Bu diyalektik ili\u015fki varolu\u015flar aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki olsa da sentezi do\u011furacak bir konumda de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7eli\u015fkini alt\u0131nda yatan gizli bir s\u00f6zle\u015fme-uzla\u015f\u0131 d\u00fczlemi olarak \u201c\u00fccretli emek\u201d yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6yleyse \u201cGrev\u201d nedir? Grev, kapitalist \u00fcretimin i\u015f\u00e7i inisiyatifiyle haklar kar\u015f\u0131lanana kadar durdurulmas\u0131d\u0131r. Bir hak talebi \u00fcltimatomudur. Devrimci bak\u0131\u015f ile bakarsak bu eylem diyalektik ili\u015fkiyi senteze g\u00f6t\u00fcr\u00fcr ya da kutuplardan birini ortadan kald\u0131r\u0131r m\u0131 (kutuplardan birinin ortadan kalkmas\u0131 di\u011fer kutbun varolu\u015f ko\u015fulunu da ortadan kald\u0131r\u0131r)? Cevab\u0131m\u0131z \u201chay\u0131r\u201d olacakt\u0131r. Grev, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imini olumlamaktan ileri gitmez. Anla\u015fmay\u0131 bozmak, \u00fccretli eme\u011fi reddetmek de\u011fil, \u00fccretli eme\u011fi kabul ko\u015fullar\u0131n\u0131 revize etmek i\u00e7in sava\u015fmakt\u0131r. Grevin hi\u00e7bir devrimci taraf\u0131 yoktur. Kapitalist ili\u015fki i\u00e7in vazge\u00e7ilmezli\u011fini per\u00e7inler sadece proletaryan\u0131n. Kapitalist \u00fcretimin devam\u0131 i\u00e7in eme\u011fine ihtiyac\u0131 oldu\u011funu \u00fccret \u00f6deyene hat\u0131rlatarak kapitalist ili\u015fki ko\u015fullar\u0131n\u0131 yeniden talep ve tahsis eder. Bu ba\u011flamda hi\u00e7bir bi\u00e7imde diyalektik ili\u015fkinin i\u00e7inden \u00e7\u0131kamaz, aksine ili\u015fkini vazge\u00e7ilmez unsuru olarak devam edebilmek i\u00e7in \u00fcretken olmayan bir g\u00fc\u00e7 kullan\u0131r.<\/p>\n

Politik eylem olarak grev ne arzu \u00fcretir ne de toplumsal bir emek \u00fcr\u00fcn\u00fc. Politik eylem olarak grev ancak Kazova olur ki o da \u00fcretimin tarz\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Farkl\u0131 ili\u015fkiler yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kazova bir \u00fcretim ili\u015fkisi yaratm\u0131\u015ft\u0131r ancak bahsetti\u011fimiz kutuplardan biri yoktur burada: \u0130\u015fveren. Grev ise bu kadar yetkin ve pratik olarak bu kadar dolu de\u011fildir. Grev, edilgenlik i\u00e7in beklemek iken Kazova etken bir m\u00fcdahaledir. Ufak \u00f6l\u00e7ekli bir m\u00fcdahale olarak her ne kadar \u201c\u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ele ge\u00e7irilmesi\u201d olarak g\u00f6r\u00fclse de daha geni\u015f ve daha do\u011fru anlamda bir \u201c\u00fcretim arac\u0131 el de\u011fi\u015ftirmesi\u201dnden \u00e7ok daha fazlas\u0131, bir ili\u015fki \u00fcretimidir. Hem bir \u00fcretim hem de hayat, duygu \u00fcretimi ili\u015fkilerinin daha \u00f6nce pratikte g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi tarzda bir \u00fcretimidir. Yeni bir ya\u015famd\u0131r.<\/p>\n

Grev ise s\u00fcrekli k\u00f6t\u00fcle\u015fen mevcut ko\u015fullar\u0131n az biraz iyile\u015ftirilmesini talep eden ve normalle\u015ftiren, dolay\u0131s\u0131yla kapitalist \u00fcretimi de normalle\u015ftiren, iktidar\u0131 kabul eden bir eylemdir. Bir direni\u015f alan\u0131 yaratmaz, yeni bir hayat kurmaz. Aksine zaten kabul edilmi\u015f ve insanlar\u0131n s\u00f6zde \u201crefah\u201d ve \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hayat\u0131n kesintiye u\u011frat\u0131lmas\u0131, devam\u0131 i\u00e7inse kendi gereklili\u011finin olumlanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Pekiyi direni\u015f alanlar\u0131 Kazova \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi nas\u0131l yarat\u0131l\u0131r? Temel sorun, her ne kadar mikroskobik bir b\u00f6lge kurtulmu\u015f olsa da vebal\u0131 bedenin ortada oldu\u011fu ve mikrobunu sa\u00e7maya devam etti\u011fidir. Mikroba nas\u0131l yakalan\u0131l\u0131r (biyo-politika) ve mikroba kar\u015f\u0131 nas\u0131l direnilir (farkl\u0131 ili\u015fkiler)? \u0130\u015fte bedeni mikroptan kurtarman\u0131n tek yolu bu sorulara cevap aramak, her \u015feyi tekrar yerli yerine koymaktan, do\u011fru stratejileri belirlemekten ge\u00e7er.<\/p>\n

(Yukar\u0131daki k\u0131sm\u0131 kaleme ald\u0131\u011f\u0131mda Metal \u0130\u015f\u00e7ileri grevi g\u00fcndemde yoktu ve Bakanlar Kurulu karar\u0131yla ertelenmemi\u015fti)<\/em><\/p>\n

Bu s\u00fcre zarf\u0131nda h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan ertelenen ikinci b\u00fcy\u00fck grev olarak metal i\u015f\u00e7ileri grevi konusuna da de\u011finmekte fayda var. Bilindi\u011fi gibi Birle\u015fik Metal-\u0130\u015f grevi 30 Ocak 2015\u2019te h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan ertelendi. Cam i\u015f\u00e7ilerinin (Kristal-\u0130\u015f) grevi de Haziran ayn\u0131da \u201cgenel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve milli g\u00fcvenli\u011fi bozucu nitelikte\u201d oldu\u011fundan ertelenmi\u015f ve s\u00f6n\u00fcmlenmi\u015fti. \u00d6rg\u00fctlenen i\u015f\u00e7ilerin temsilcisi durumundaki Birle\u015fik Metal-\u0130\u015f Sendikas\u0131 ertelemenin ard\u0131ndan sitesinden bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Retorik olarak al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sermaye kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6ylemlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 metinde \u00f6yle bir paragraf var ki t\u00fcm metnin ne d\u00fczlemde ve hangi kayg\u0131larla, hangi d\u00fc\u015f\u00fcncelerle yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcn gibi ortaya koyuyor:<\/p>\n

\u201c[\u2026] Kendilerine dayat\u0131lan \u00fccret zamlar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 kabul etmeyen on binlerce metal i\u015f\u00e7isinin grev yolu ile hak aray\u0131\u015f\u0131 ertelenmemi\u015f ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bakanlar Kurulunun karar\u0131, Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan iptal edilmedik\u00e7e yeniden grev ba\u015flayamaz. Bu nedenle erteleme de\u011fil hak gasp\u0131 s\u00f6z konusudur.\u201d<\/p>\n

Bakanlar kurulunun bu tip kararlar\u0131 \u00e7ok da \u00e7aba sarf etmeden, b\u00fcy\u00fck ihtimalle belge alt\u0131nda imzas\u0131 olanlar\u0131n yan yana bile bulunmadan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r. Di\u011fer taraftan greve \u00e7\u0131kmak ve fabrikalar\u0131 \u00f6rg\u00fctlemek i\u00e7in onca \u00e7aba harcayan, her t\u00fcrl\u00fc tehlikeyi ve bedeli g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan i\u015f\u00e7ilerin \u00e7abas\u0131 da \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor. B\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir greve haz\u0131rlanmak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck emek gerektirir. H\u00fck\u00fcmetin ya da temsil etti\u011fi sermayenin ise bu eme\u011fi yok saymas\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 oldu\u011fundan olduk\u00e7a kolay oluyor. Bu dakikadan sonra, 60 g\u00fcn ertelenen grevin ne ayn\u0131 co\u015fkuyla ne de ayn\u0131 \u015fiarla yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015fteki \u00f6rneklerden de g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n

Gelelim as\u0131l soruna: Grev oyununun kurallar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7ileri her f\u0131rsatta ezen burjuva devletinin ya da egemen g\u00fc\u00e7lerin birle\u015fme noktas\u0131nda bulunan devlet taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi ve hakemin de ayn\u0131 devlet oldu\u011fu i\u015f\u00e7ilerin temsilcisi durumundaki sendika taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015f bulunuyor. \u00d6ncelikle sendika taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama, sendikan\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla i\u015f\u00e7ilerin, direni\u015f s\u00fcrecinde hi\u00e7 s\u00f6z sahibi olmad\u0131\u011f\u0131, nihai karar alma inisiyatifinin kendilerinde olmad\u0131\u011f\u0131 ilan edilmi\u015f. Erteleme s\u00fcresinin sonunda h\u00fck\u00fcmetin talep etti\u011fi gibi bir grev yap\u0131lmayacak ama h\u00fck\u00fcmetin istedi\u011fi gibi erteleme yap\u0131lacak. Buras\u0131 kesin. Grev yapma zaman\u0131 ise sendika taraf\u0131ndan bir de Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n karar\u0131 iptal etmesine ba\u011flanm\u0131\u015f. Yani hukuki olarak bir hak zemini aran\u0131yor ama hukukun egemen hukuku oldu\u011fu bilinse de bu s\u00f6ylenmiyor. Adeta yar\u0131m a\u011f\u0131zla h\u00fck\u00fcmetin s\u00f6z\u00fc dinlenmi\u015f ama i\u015f\u00e7iye de m\u00fccadelenin devam edece\u011fi s\u00f6yleniyor. Bu yan\u0131lg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck yard\u0131mc\u0131s\u0131 da i\u015fte o \u201csermayeye kar\u015f\u0131 biz hakl\u0131y\u0131z\u201d retori\u011fi. Evet, biz hakl\u0131y\u0131z. \u00d6yleyse bir hakeme de arabulucuya da gerek yok. Olacaksa da bu iktidar\u0131n belirledi\u011fi kurallarla olmayacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc egemenin iktidar\u0131 kendini zaten bizlerin kaybetmesi ve ezilmesi \u00fczerinden var eden bir ili\u015fkidir. Grevin t\u00fcm etkisi s\u00f6n\u00fcmlendikten sonra m\u00fccadelenin seyri m\u00fccadeleyi verenin de\u011fil, m\u00fccadeleye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele verenin belirledi\u011fi ko\u015fullarda ilerliyor.<\/p>\n

Grev, kendi ba\u015f\u0131na bir etki yarat\u0131yor, bir birliktelik, bir m\u00fccadele kuruyor ancak bu ne s\u00fcreklidir ne de devrimci bir m\u00fcdahaledir. Bunun sebebi ise ko\u015fullar\u0131n bir uzla\u015f\u0131 zemininde d\u00fczenleniyor olmas\u0131d\u0131r. Grev bir uzla\u015f\u0131 zemini ve \u00e7eli\u015fkiyi s\u00fcrd\u00fcren bir harekettir. B\u00fcy\u00fck bir grevin etkisi sadece g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinde dengeyi bir miktar i\u015f\u00e7iden yana kayd\u0131rmak olsa da devrimci bir giri\u015fim de\u011fildir. Sendika tutumundan g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere onca i\u015f\u00e7inin eme\u011finin devlet karar\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131 i\u015f\u00e7ileri acilen harekete ge\u00e7irecek zorunluluklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kart\u0131r. Bu zorunluluk sendika temsilinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da bo\u015fa \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131d\u0131r. Metal i\u015f\u00e7ilerinin neredeyse tamam\u0131 h\u00fck\u00fcmet karar\u0131n\u0131 ve grev yasa\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mazken sendikan\u0131n tan\u0131mas\u0131 i\u015f\u00e7ilerin t\u00fcm direni\u015fini k\u0131ran bir tutumdur. Sendikan\u0131n zaten i\u015f\u00e7ilerin olu\u015fturdu\u011fu bir kurum, dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n isteklerine \u00f6nc\u00fc olmas\u0131 gerekirken i\u015f\u00e7ilerin \u00f6n\u00fcnde onlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015flemektedir. Sendikal sorunu ve sendikan\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 oyunun kurallar\u0131n\u0131n da devlet\u00e7e belirlendi\u011fi, hakemli\u011finin de devlet\u00e7e yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sendikan\u0131n da bunu kabul etti\u011fini g\u00f6sterdikten sonra temsil sorununa ge\u00e7ebiliriz.<\/p>\n

Temsil \u00f6yle bir sorundur ki sendikaya \u00fcye binlerce i\u015f\u00e7inin iradesi, o i\u015f\u00e7ileri temsil eden bir kurumca hi\u00e7e say\u0131labilir. Ve \u00f6yle bir sorundur ki 3-5 ki\u015finin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ajitasyon metni binlerce i\u015f\u00e7inin sesinden \u00e7ok daha g\u00fcr \u00e7\u0131k\u0131p onlar\u0131 bast\u0131rabilir. Ger\u00e7ek eylem, sendika karar\u0131n\u0131 hi\u00e7e say\u0131p fabrikalar\u0131n\u0131 i\u015fgal eden i\u015f\u00e7ilerin eylemidir. Eme\u011fini, ekme\u011fini ve hakk\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n eline b\u0131rakmayan, eme\u011fini ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7mesine ihtiya\u00e7 duymayan i\u015f\u00e7ilerin eylemi\u2026<\/p>\n

Beyaz Yakal\u0131lar ve Biyo-politika<\/strong><\/p>\n

Biyo-politika, toplumsal g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerini anlamam\u0131zda bize olduk\u00e7a faydal\u0131 olan ve Foucault taraf\u0131ndan literat\u00fcre sokulmu\u015f bir kavramd\u0131r. Temelde ise anlam\u0131 \u015fudur: daha \u00f6nceleri iktidar, insanlar \u00fczerindeki iktidar\u0131n\u0131 do\u011frudan onlar\u0131n bedenleri \u00fczerinde uygular, onlar\u0131 teker teker bireyler olarak ele al\u0131rken art\u0131k daha kitlesel bir bi\u00e7imde, bireylerden farkl\u0131 olarak n\u00fcfusa odaklan\u0131r. Art\u0131k kullan\u0131lan ve \u00fczerinde iktidar kurulan kitleler, n\u00fcfus \u00fczerinden kontrol edilir. Politikan\u0131n art\u0131k bedenler \u00fczerinden de\u011fil, y\u0131\u011f\u0131nlar \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi demektir. Daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n diye k\u0131rba\u00e7lanan k\u00f6le ile daha \u00e7ok \u00fcretsin diye daha \u00e7ok Alman gencine ihtiya\u00e7 duyan Hitler aras\u0131ndaki farkt\u0131r biyo-politika. Daha \u00f6nceleri elinde ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm olan iktidar, eline art\u0131k hayat\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r ve istedi\u011fine ya\u015fama hakk\u0131 de\u011fil de daha uzun hayat olana\u011f\u0131 verirken istemedi\u011fini \u00f6ld\u00fcrmek yerine sadece \u00f6l\u00fcme terk eder.<\/p>\n

Psikoloji, sosyoloji, istatistik ve benzeri disiplinler de toplumdaki bireylere odaklanmak yerine toplumsal olgu denen daha b\u00fcy\u00fck hareketlere odaklan\u0131yor ve toplumu tek tek bireyleri \u00fczerinden de\u011fil ama daha b\u00fcy\u00fck kontrol mekanizmalar\u0131 \u00fczerinden \u015fekillendiriyor. Pekiyi bu dokunmadan etkilemeyi, bir parametre de\u011fi\u015fikli\u011fiyle kocaman insan topluluklar\u0131n\u0131 s\u0131raya sokmay\u0131, terbiye etmeyi kim yap\u0131yor? Elinde sihirli de\u011fnek olan koca bir iktidar sahibi yok. Emri alt\u0131ndaki binlerce ki\u015fiye \u201cBunlar\u0131 b\u00f6yle y\u00f6netin, \u015funlar\u0131 da \u015f\u00f6yle y\u00f6netin,\u201d diyen bir organizat\u00f6r de yok. Pekiyi kim var?<\/p>\n

Daha \u00f6nceleri sadece eme\u011finden ba\u015fka satacak bir \u015feyi olmayan insanlar vard\u0131. Sonra sermaye ve uzman\u0131n egosu geldi ve kol eme\u011fi ile kafa eme\u011fini birbirinden ay\u0131rd\u0131. Biri d\u00fc\u015f\u00fcnmeden(!) \u00fcretirken di\u011feri d\u00fc\u015f\u00fcnerek \u00e7ok daha fazla \u00fcrettiriyordu. Birine mavi yakal\u0131 dediler, di\u011ferine de beyaz yakal\u0131. Beyaz yakaya kravat daha \u00e7ok yak\u0131\u015f\u0131yor, tak\u0131m elbise s\u0131r\u0131tm\u0131yor, plazalar onlar\u0131 ho\u015f kar\u015f\u0131l\u0131yordu. Bunlar bilgiyle oynayan ve verimi de bilgiyle artt\u0131ran insanlard\u0131. Taylorizmin kutsad\u0131\u011f\u0131 zihinler. Ufak bir matematiksel denklemle, ufak bir kestirme, olas\u0131l\u0131k ve istatistikle \u00e7\u0131kar\u0131m yaparak, muhasebe i\u015flemi sonucunda ufak bir kesinti fikriyle sistemi etkileyen, o etkilenimden sonra da de\u011fi\u015fen sistemin daha fazla \u00fcrettirmesini sa\u011flayan insanlard\u0131. Art\u0131k sanayi alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n y\u00fczde baz\u0131nda b\u00fcy\u00fck oranda yerini alm\u0131\u015f hizmet ve finans sekt\u00f6r\u00fcnden ki\u015filerdi. Bunlar, kendileri de bir \u201ctip\u201d parametre i\u00e7inde yer alan ve kendilerinin de etken ama \u00e7ok \u00e7ok ufak bir etken oldu\u011fu verileri de\u011ferlendiren, toplayan, i\u015fleyen ve sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kartarak verimi artt\u0131ran, verimin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yere yine disiplin i\u00e7indeki y\u00f6ntemlerle m\u00fcdahale eden insanlard\u0131. Bunlar bankalar\u0131n daha \u00e7ok kazanmas\u0131 i\u00e7in en uygun kredi faizini belirleyen, ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in en uygun algoritmay\u0131 yaratan, en ucuz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k \u015firketiyle anla\u015fan, insanlar\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc en \u00e7ok hangi yemekle t\u00fckettiklerini bulabilmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131p raporlar haz\u0131rlayan ve o \u00fcr\u00fcn ile o yeme\u011fi ayn\u0131 sofrada g\u00f6steren reklamlar \u00e7eken, en \u00e7ok para kazand\u0131ran mek\u00e2nlar\u0131 bulabilmek i\u00e7in izleme y\u00f6ntemleri ke\u015ffeden, daha ucuza \u00e7imento imal edebilmek i\u00e7in yeni form\u00fclasyonlar ve bile\u015fikler geli\u015ftiren, her \u015feyi bir akla uygun olarak sistemle\u015ftiren \u00fccretli i\u015f\u00e7ilerdi. Neyi tam olarak neden yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeyen ve bir konuda uzmanla\u015fm\u0131\u015f, sistemin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tasarlayan ancak g\u00f6remeyen askerlerdi.<\/p>\n

T\u00fcm ama\u00e7lar\u0131 veri toplamak, d\u00fczenlemek, analiz etmek, sonra da en uygun bi\u00e7imde uygulamakt\u0131. Bu bilgilere eri\u015fim hi\u00e7bir zaman bir alttakinin yetkisi d\u00e2hilinde de\u011fildi. Piramidin yukar\u0131s\u0131ndakiler sadece bunu bilebilir, kullan\u0131laca\u011f\u0131 yerleri belirleyebilirdi. \u0130\u015fte o noktada insanlar\u0131n daha verimli \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in en uygun sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131n\u0131, o meslekte kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan hastal\u0131klar\u0131n yo\u011funlu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak planlan\u0131rd\u0131. Y\u00f6netim i\u00e7in teknik bilgi bu grubun en b\u00fcy\u00fck \u00f6zelli\u011fiydi. N\u00fcfusu \u015fekillendirecek determinizmi ortaya \u00e7\u0131kartan ki\u015filerdi. Ayn\u0131 zamanda bunun y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcleri de.<\/p>\n

Hakikat, olan de\u011fil, \u00fcretilen bir \u015feydir. Platon\u2019un dedi\u011fi gibi idealar d\u00fcnyas\u0131nda sadece filozofun eri\u015febilece\u011fi rafta de\u011fil, Thrasymachus\u2019un dedi\u011fi gibi g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn i\u015fine gelendi. G\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fi\u015ftik\u00e7e hakikat de de\u011fi\u015fti. De\u011ferlerin anlam\u0131 her iktidar taraf\u0131ndan yeniden belirlendi ve s\u00fcrekli bir iktidar ve hakikat oyunu ya\u015fand\u0131. Beyaz yakal\u0131 i\u015f\u00e7iler, \u015fimdi egemen olan hakikatin \u00fcreticisi ve bek\u00e7isi konumundalar. Bilgiyi \u00fcretip anlamland\u0131ran, amac\u0131n\u0131 belirleyenler onlar. Dolay\u0131s\u0131yla hakikat de onlar\u0131n eme\u011fiyle \u00fcretiliyor isteseler de istemeseler de.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00fcretim bi\u00e7imi ve ili\u015fkileri alt\u0131nda \u201cDan\u0131\u015ftay karar\u0131\u201d gibi bir hukuk karar\u0131n\u0131n egemenlerin hukuk bi\u00e7imleri ve idaresi alt\u0131nda al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131, bu hukuksal bi\u00e7imin egemen olan bilgi alan\u0131yla ve pratikleriyle, y\u00f6netim teknolojileriyle \u00fcretildi\u011fini, sendika tutumunun ise mevcut egemen hukukun sol tabirle \u201cburjuva hukuku\u201dnun ezilenler i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na bel ba\u011flamak oldu\u011funu ak\u0131ldan \u00e7\u0131kartmamak gerekir.<\/p>\n

Veri madencili\u011fi ve Bili\u015fimcilerin Rol\u00fc<\/strong><\/p>\n

Herkesin ekmek paras\u0131 kazanmak i\u00e7in kod yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerdeyiz. En \u00e7ok para edense en \u00e7ok para kazand\u0131racak bilgiyi \u00fcretenin \u00fcretti\u011fi. Bu noktada \u201c\u00e7at\u201d diye veri madencili\u011fine tosluyoruz. Binlerce ton k\u00f6m\u00fcr\u00fcn aras\u0131ndan elmas par\u00e7as\u0131 \u00e7\u0131kartmak gibi terabaytlarca veri i\u00e7erisinden anlaml\u0131 bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmak bug\u00fcnlerde \u00e7ok para getiriyor. Veri madencili\u011fi de tonlarca veri i\u00e7erisinden anlam \u00e7\u0131kartman\u0131n disiplini oldu.<\/p>\n

Elbette bu tonlarca verinin nereden geldi\u011fi etik bir tart\u0131\u015fmay\u0131 da beraberinde getiriyor. Her cep telefonunun i\u00e7inde yer alan \u201canalytics\u201d her hareketini \u00fcreticisine raporlarken, \u201cdaha iyi deneyim i\u00e7in\u201d her yerden konum birilerinin sunucular\u0131na g\u00f6nderiliyor. Kullan\u0131c\u0131lar \u201chizmet geli\u015ftirme programlar\u0131\u201dna kat\u0131l\u0131yor, uygulama y\u00fcklerken her \u015feye eri\u015fime izin veriyor. Tuvalete giderken bile cep telefon numaras\u0131 ve kullan\u0131c\u0131n\u0131n mesle\u011fini, do\u011fum tarihini \u00f6\u011frenmek isteyen binlerce \u015firket var. \u0130zlenilen her kanal, televizyonunda girilen her uygulama, internette dola\u015f\u0131lan her sayfa \u201clog\u201dlan\u0131yor ve bu \u00f6zel hayat\u0131n ihlali olarak anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131n diye buna \u201canonymous data\u201d deniyor. Google ak\u0131ll\u0131 ev teknolojileri \u00fcreten bir \u015firketi sat\u0131n al\u0131yor ve kullan\u0131c\u0131n\u0131n evde suyu ka\u00e7 derecede \u0131s\u0131tt\u0131\u011f\u0131, hangi saatlerde lamban\u0131n a\u00e7\u0131k oldu\u011fu vs. gibi bilgileri \u00f6\u011freniyor. Akademik olarak da DeepMind ile milyarlarca par\u00e7a par\u00e7a veriden \u00e7ok daha anlaml\u0131 bilgiler \u00fcretmek i\u00e7in milyar dolar harc\u0131yor. Her uygulama \u201cresimlerinizi sunucumuzda saklay\u0131n\u201d diyor. Robot olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in g\u00fcvenlik resmi girerken bile insanlar\u0131n ev kap\u0131 numaralar\u0131n\u0131 de\u015fifre ediyoruz.<\/p>\n

\u0130lk bak\u0131\u015fta bu bilgiler sonu\u00e7ta insanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dosya dosya gelmiyor ancak o \u00fclkenin o b\u00f6lgesinde ya\u015fayan ki\u015filerin sabah ka\u00e7ta kalkt\u0131\u011f\u0131ndan, hangi renkleri tercih ettiklerine kadar her t\u00fcrl\u00fc bilgi \u00e7\u0131kar\u0131labiliyor. Elbette bu bilgi sakland\u0131\u011f\u0131 gibi sat\u0131l\u0131yor. Yani siz fark\u0131nda olmadan sizinle ilgili bilgiler ba\u015fkalar\u0131na sat\u0131larak bu bilgiler do\u011frultusunda \u00fcretilenler size tekrar sat\u0131l\u0131p k\u00e2r ediliyor. \u0130\u015fte kapitalizmin teknoloji ve akademiyle i\u015f birli\u011fi!<\/p>\n

\u00dcniversiteler art\u0131k \u00fcrettiklerini piyasaya sat\u0131yor. Elbette bu insanlar\u0131n yarar\u0131na m\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r (ve sonu\u00e7ta yarar\u0131na olmad\u0131\u011f\u0131na kanaatine var\u0131l\u0131r). Ama tart\u0131\u015f\u0131lmaz olan bu akademik \u00fcretimin sermayeye sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n

\"resim1\"<\/a>\"resim2\"<\/a>\"resim3\"<\/a><\/p>\n

Fikrin ticarile\u015fmesi ve ticari kazan\u0131m i\u00e7in fikir \u00fcretimi art\u0131k sadece sermaye sahibi taraf\u0131ndan de\u011fil, basit bir beyaz yakal\u0131 i\u015f\u00e7i taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. Hem de ak\u0131ll\u0131 telefonu ve diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131 sayesinde tuvalette, yemek yerken, hatta r\u00fcyas\u0131nda bile sermaye i\u00e7in fikir \u00fcretiyor, i\u015fini hayat\u0131n\u0131n her an\u0131na koyuyor. Elbette benzeri bir \u00fcretimin akademisyenlerce yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekiyor. Sermaye-akademi i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde bilgi, paraya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve para olarak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamayacak bilginin de\u011fersizli\u011finin \u201cger\u00e7ekli\u011fi\u201d yarat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\"resim4\"<\/a><\/p>\n

Bilginin hakikati \u00fcretti\u011fini ve ak\u0131l almayacak y\u00f6ntemlerle toplanan b\u00fcy\u00fck verilerin nas\u0131l paraya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne bakt\u0131k. Genelde birileri para kazan\u0131rken ses \u00e7\u0131kmaz. Kendi \u00fczerinden para kazan\u0131l\u0131yor olsa da insan\u0131n. Hesab\u0131n\u0131zdan her g\u00fcn 1 kuru\u015f al\u0131nsa ne olur ki? Herkesin hesab\u0131ndan 1 kuru\u015f al\u0131nsa zengin olunur da sonu\u00e7ta senaryo bu. Sanal d\u00fcnyada da kim kime dokunur ki?<\/p>\n

Do\u011fas\u0131 gere\u011fi s\u00fcrekli geli\u015fen teknoloji ve teknolojik bilginin kullan\u0131m\u0131 sorunu durumu daha da vahim hale getiriyor. Teknolojik geli\u015fmeler, biyo-politikan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 \u00e7ok daha efektif bir bi\u00e7imde destekliyor. Biyo-politikan\u0131n siyasete uyarlanmas\u0131 do\u011frudan ki\u015fi haklar\u0131 \u00fczerinde bir bask\u0131 yaratacakt\u0131r. Sermaye ayg\u0131t\u0131 olarak devletin bu bilgilere sahip olmas\u0131, her an\u0131n\u0131z\u0131n kontrol alt\u0131nda bulunmas\u0131 ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z mek\u00e2nlar\u0131n kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 da bu geli\u015fen disiplinin ama\u00e7lar\u0131ndan sadece biri. N\u00fcfusun kontrol\u00fc, kentin d\u00fczenlenmesi, AVM\u2019lerin plan\u0131, yollar\u0131n nereye \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm planlar\u0131, 3. K\u00f6pr\u00fc projesi gibi de\u011fi\u015fiklikler hep biyo-politikan\u0131n ara\u00e7lar\u0131n\u0131 olu\u015fturan bu disiplinler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Toplumun Mimar\u0131 Olarak \u00dccretli Mahpuslar ve \u00c7abucak Ge\u00e7ecek K\u0131rk Y\u0131l<\/strong><\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi temelde akademinin art\u0131k meslek edindirme kurslar\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f olmas\u0131n\u0131n da etkisiyle akademik bilginin teknik bilgiyle etkile\u015fiminin i\u015f\u00e7ilerce sermaye i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131 etkin, h\u0131zl\u0131 ve verimli \u00fcretim ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn, do\u011fru ve tutarl\u0131 veri elde etmenin ve bunlar\u0131 i\u015flemenin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bu bilgilerin de\u011ferlendirilerek yine \u015firketin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi her ne kadar muhalif olsa da her i\u015f\u00e7inin birinci ve i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fi g\u00f6revidir. Bu g\u00f6revi \u00f6zellikle bili\u015fim \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 son birka\u00e7 on y\u0131lda ivme kazand\u0131rarak yerine getiriyor olsa da temelde bu t\u00fcm beyaz yakal\u0131lar\u0131n g\u00f6revidir.<\/p>\n

Sermaye-devlet i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde bu tip verilerin payla\u015f\u0131m\u0131, sermayenin d\u00fczenledi\u011fi hayattan \u00e7\u0131kmaya kar\u015f\u0131 devlet k\u0131rbac\u0131 olarak kullan\u0131lacak: http:\/\/www.hurriyet.com.tr\/ekonomi\/28035602.asp<\/a>. Devlet ve sermayenin varl\u0131klar\u0131 ve etkinlikleri hi\u00e7bir \u015fekilde ayr\u0131 g\u00f6r\u00fclemez. Devlet, sermayenin bir uzvudur. Sermaye toplumu d\u00fczenlemek i\u00e7in her zaman biyo-politikay\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken (zaten veri kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u015firketler i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck) biyo-politik iktidar\u0131ndan ka\u00e7ma noktas\u0131nda daha disiplinci olarak devleti \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racakt\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u015feklen devlet ve sermaye ayr\u0131 g\u00f6z\u00fck\u00fcr ve ikisi de ola\u011fan durumda toplumu d\u00fczenlemek i\u00e7in biyo-politik s\u00fcre\u00e7lere ihtiya\u00e7 duyar.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6neten ve d\u00fczenleyen mikroskobik etmenler olarak her beyaz yakal\u0131 i\u015f\u00e7i toplumun gizli mimar\u0131d\u0131r. \u00c7ok fazla say\u0131dad\u0131rlar ama hepsi ayn\u0131 y\u00f6ne giderler. Bilimin birikerek ilerlemesi gibi, fark\u0131 ki\u015filerin icatlar\u0131n\u0131n koca havuzda birikmesi gibi geminin yelkenine ayn\u0131 y\u00f6nde \u00fcf\u00fcr\u00fcrler.<\/p>\n

Toplumsal stat\u00fcleri ge\u00e7en y\u0131llara oranla say\u0131lar\u0131n\u0131n da artmas\u0131ndan dolay\u0131 her ne kadar kaybediliyor olsa da beyaz yakal\u0131lar kendilerini i\u015f\u00e7i olarak g\u00f6rmemekte direnirler. Sistem i\u00e7inde daha iyiyi hak ettiklerine dair inan\u00e7 radikal de\u011fil, d\u00fczenlemecidir. Hatta kabul edilemez ko\u015fullar\u0131 normalle\u015ftirdiklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc mahpusluklar\u0131n\u0131 bireysel \u00e7alkant\u0131lar\u0131 i\u00e7inde sindirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplumsall\u0131k yerine bireylik bu grupta \u00e7ok daha bask\u0131nd\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u015f konusunda uzmanla\u015fma, rekabet, ayr\u0131ks\u0131l\u0131k, k\u0131sa periyotlarla \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, kolay i\u015f de\u011fi\u015ftirebilme ve kimi zaman g\u00fcvencesizlik, terfi olanaklar\u0131 gibi durumlar bireyselli\u011fi \u00f6n plana \u00e7\u0131kartan me\u015fru sebepler olarak alg\u0131lanabilir.<\/p>\n

Toplumun gizli mimar\u0131 olan bu ki\u015filer muhtemelen toplumun gizli mimarlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 kendileri de bilmiyorlard\u0131r. Hayattaki ama\u00e7lar\u0131 genelde \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netici olmak ya da emekli olup tatil yapmak olan beyaz yakal\u0131lar emeklilik ya\u015f\u0131 olan 65\u2019e kadar gecesiz, g\u00fcnd\u00fczs\u00fcz, zorunlu fazla mesai ve mobbing, bask\u0131 ve endi\u015fe alt\u0131nda o masa ba\u015f\u0131nda o ekranda tam tam\u0131na 40 y\u0131l oturacaklar\u0131 ger\u00e7e\u011fiyle y\u00fczle\u015ftiklerinde ve genelde hayat\u0131 ya\u015famak ad\u0131na ald\u0131klar\u0131 \u00fccretin tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karamad\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131klar\u0131nda girdikleri bunal\u0131m\u0131 psikologlarla bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fsalar da sorunun asl\u0131nda psikanalitik de\u011fil de \u015fizoanalitik oldu\u011funu \u00f6\u011frenemeden hayatlar\u0131na ya memnuniyetsiz ama kabullenmi\u015f ya da yalanc\u0131 bir mutluluk i\u00e7erisinde devam ediyorlar. Bu t\u0131pk\u0131 Guattari\u2019nin \u201cKapitalizm ve Arzu \u00dczerine\u201d 1973\u2019te yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda s\u00f6ylediklerine benzer: Metroya bindi\u011finde dayanamayan, televizyon izledi\u011finde sava\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine tahamm\u00fcl edemeyen kad\u0131n\u0131 anne-babas\u0131ndan bahsetmeye zorlayan psikiyatr. Ama sorun orada de\u011fil.<\/p>\n

Performans, Rekabet ve Patronlar\u0131n Tasfiyesi<\/strong><\/p>\n

Fabrikada, i\u015f yerlerinde ve okulda ba\u015far\u0131y\u0131 \u00f6l\u00e7me, eme\u011fi \u00f6l\u00e7me y\u00f6ntemlerinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6zellikle de plazalarda \u00f6ne \u00e7\u0131kan bi\u00e7imi \u201cperformans de\u011ferlendirmesi\u201d k\u0131staslar\u0131 olmu\u015ftur. Plazalara bu kadar \u00f6nem vermemizin sebebi, ekonominin, ne kadar maddi bir emek olmasa da b\u00fcy\u00fck oranda art\u0131k de\u011ferin ve neredeyse t\u00fcm art\u0131k de\u011fer \u00fcretim teknoloji ve metotlar\u0131n\u0131n \u00fcretildi\u011fi yerler olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Zaten kapitalist \u00fcretim s\u00fcreci i\u00e7erisinde eme\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc toplumsal emek zaman idi. Buna benzer bi\u00e7imde plazalarda da ayn\u0131 y\u00f6ntemle hesap yap\u0131l\u0131r. Performans\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc \u015firket i\u00e7in ne kadar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nd\u0131r. Normal \u015fartlar alt\u0131nda 8 saatlik i\u015f g\u00fcn\u00fc, performans k\u0131staslar\u0131 do\u011frultusunda ortaya \u00e7\u0131kan \u201c\u00f6zveri\u201d ile artar. \u015eirket i\u00e7in \u00fccret alarak ya da almadan yap\u0131lan fazla mesai \u00e7al\u0131\u015fanlar ve patronlar g\u00f6z\u00fcnde \u201c\u00f6zveri\u201ddir.<\/p>\n

\u201c\u00d6zveri\u201dnin ne anlama geldi\u011fini anlamak i\u00e7in biraz ekonomi-politik kavramlar\u0131na g\u00f6z atmakta fayda var. \u00dccret, yap\u0131lan i\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda al\u0131nan para iken eme\u011fe kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Emek bir meta olarak al\u0131n\u0131r ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00fccret verilir. Kapitalizmi do\u011furan \u015fey ise art\u0131k emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Art\u0131k emek, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denmeyen fazla \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Bir\u00e7ok ki\u015fi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in i\u015fverene bir \u201cminnet\u201d duyma e\u011filiminde iken fazla mesaiyi me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131r. Bir i\u015f\u00e7i, bir i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn mesela 2 saati i\u00e7inde \u00fcretti\u011fi de\u011ferle \u015firketin kendisi i\u00e7in harcam\u0131\u015f oldu\u011fu kaynaklar ile \u00f6demi\u015f oldu\u011fu \u00fccreti kar\u015f\u0131layabiliyor. Yani 1 \u00fccretli i\u015f\u00e7i 2-3 saat \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda i\u015fverene, harcad\u0131\u011f\u0131 hammadde ile beraber i\u015f\u00e7inin g\u00fcnl\u00fck \u00fccretini kazand\u0131r\u0131yor. Ancak i\u015fveren her ne kadar i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p meta \u00fcrettirerek 2-3 saatte gelir ile giderini dengelemi\u015f olsa da yap\u0131lan \u00fccretli emek antla\u015fmas\u0131 \u00fczerinden i\u015f\u00e7i ile 8 saatlik i\u015fg\u00fcn\u00fc \u00fczerinden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, i\u015f\u00e7i, kalan 5-6 saatte i\u015fverenin hesab\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yani X lira maa\u015f alan ve meta \u00fcretimi i\u00e7in 2x liral\u0131k hammadde kullanan i\u015f\u00e7i, patrona 3 saatte 3X lira para kazand\u0131r\u0131rken (patron bu s\u0131rada 3X lira para harcar), kalan 5 saatte i\u015f\u00e7i patrona 5X lira para kazand\u0131r\u0131r (patron bu s\u00fcrede para harcamaz). \u0130\u015fte olu\u015fan bu 5 saatlik art\u0131k de\u011ferin patron taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi, ancak i\u015f\u00e7iye bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 3 saat olarak verilmesi art\u0131k de\u011ferin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir. Plazalarda \u00fccret al\u0131narak ya da al\u0131nmadan (\u00fccretsiz fazla mesai \u00e7ok daha yayg\u0131nd\u0131r) yap\u0131lan bu fazla \u00e7al\u0131\u015fma i\u015f\u00e7inin hayat\u0131ndan al\u0131p patronun kasas\u0131na koymas\u0131d\u0131r. Elbette burada normal \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi de ayn\u0131 ele\u015ftiriye tabidir. \u0130\u015fte burada \u201c\u00f6zveri\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan \u015fey, i\u015f\u00e7inin hayat\u0131ndan feragatidir.<\/p>\n

Performans k\u0131stas\u0131n\u0131 fazla mesaiye ba\u011flamak, patron i\u00e7in ne kadar can vermi\u015fsen o kadar iyi oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda bir rekabet yarat\u0131r. \u0130\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve uzmanla\u015fma da rekabeti art\u0131r\u0131c\u0131 unsurlard\u0131r. Performans testlerinde ba\u015far\u0131l\u0131 olmak ad\u0131na fazlaca \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i dolay\u0131s\u0131yla bildi\u011fi i\u015fleri h\u0131zl\u0131ca yapmak isteyecek, di\u011fer taraftan zaten \u00fcretim band\u0131ndaki h\u0131z\u0131 art\u0131rmak ad\u0131na i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc payanda alan kapitalizm, i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne dayal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda teknik bilgi sorununu ortaya \u00e7\u0131kartacakt\u0131r. Uzmanl\u0131k i\u00e7erisinde olu\u015fturulan teknik bilgi, i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc sayesinde farkl\u0131 birimlerde ve farkl\u0131 ki\u015filerde yo\u011funla\u015f\u0131r. Farkl\u0131 uzmanl\u0131k alanlar\u0131 birlikte \u00e7al\u0131\u015fma olana\u011f\u0131n\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131 gibi y\u00fcksek performans\u0131n gerektirdi\u011fi rekabet, bilginin payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 da \u00f6nler. \u201cFazla\u201d ya da \u201cortalaman\u0131n \u00fcst\u00fcnde\u201d gibi de\u011ferlendirmeler ancak k\u0131yaslama ile m\u00fcmk\u00fcn olur. K\u0131yas i\u00e7in ise en az iki ayn\u0131 tip de\u011fere ihtiya\u00e7 duyulur. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in ya ba\u015fkalar\u0131ndan ya da ortalamadan yukar\u0131da olmak gerekir. B\u00f6ylesi bir durumda teknik bilginin payla\u015f\u0131lmas\u0131 ortalamay\u0131 art\u0131raca\u011f\u0131 gibi payla\u015fan\u0131n g\u00f6receli performans\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Bu durumda i\u015f yerinde bireysellik ve rekabet ortaya \u00e7\u0131karken rekabet i\u00e7erisinde fazla \u00e7al\u0131\u015fma ve fazla mesai yap\u0131l\u0131r. Bu sadece ki\u015finin kendi performans kayg\u0131s\u0131yla olabilece\u011fi gibi \u201cmobbing\u201d ad\u0131 verilen y\u00f6nteme de maruz kalmas\u0131 sonucu olabilir. Hatta bu de\u011ferlendirmeler sonucunda \u00e7o\u011fu zaman fazlaca fazla mesai yapm\u0131\u015f birisinin performans\u0131 di\u011ferlerine oranla d\u00fc\u015f\u00fck bile \u00e7\u0131kabilir. Bu demektir ki \u015firketin beklentisi i\u015f akdinde bahsi ge\u00e7en i\u015f tan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00fczerine d\u00fc\u015fenin yap\u0131lmas\u0131 de\u011fil, \u00fczerine d\u00fc\u015feni ve \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 zamans\u0131zca ve mek\u00e2ns\u0131zca, \u015firket i\u00e7in yapmak, hayat\u0131n\u0131 \u015firkete adamakt\u0131r.<\/p>\n

Kontrol\u00fcn bedenler ve hayatlar \u00fczerindeki etkisi ise \u00e7ok bariz bir bi\u00e7imde \u201cmobbing\u201dde g\u00f6r\u00fclebilir. Disiplinci bir iktidar olmaks\u0131z\u0131n, ayn\u0131 durumdaki \u00e7ok say\u0131da bireyin birbirlerinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve y\u00f6nelimlerini kontrol ederek fazla \u00e7al\u0131\u015fmaya, kendi deyimleriyle \u201c\u00f6zveri\u201dde bulunmaya y\u00f6neltmesidir. Mobbing ko\u015fullar\u0131nda i\u015f\u00e7i ya di\u011fer i\u015f\u00e7ilerle \u00e7at\u0131\u015facak ve kutupla\u015fma olacak ya da iste\u011fi ve arzusu d\u0131\u015f\u0131nda kaybetmeye zorlanacakt\u0131r. Fazla mesai kaybetmektir, \u00e7\u00fcnk\u00fc antla\u015fman\u0131n kabul edilen ve uzla\u015f\u0131lan \u015fartlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda s\u00f6zle\u015fmedeki kar\u015f\u0131 tarafa (i\u015fverene) emek cinsinden \u00f6deme yapmakt\u0131r. \u00dccretin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 her iki durumda da zorla vermektir. Ancak mobbing durumunda h\u0131n\u00e7 sermayenin \u00fczerlerinde \u00f6znele\u015fti\u011fi di\u011fer i\u015f\u00e7ilere y\u00f6nelik olacak ve as\u0131l d\u00fc\u015fman flula\u015facakt\u0131r. Benzer bir h\u0131n\u00e7 bu defa mobbing uygulayan i\u015f\u00e7ide anla\u015fmadan fazlas\u0131n\u0131 uygulamak istemeyen i\u015f\u00e7iye kar\u015f\u0131 \u201coyunbozanl\u0131k\u201d ya da \u201cbiz \u00f6zveride bulunurken sen neden \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorsun?\u201d serzeni\u015fiyle olu\u015facakt\u0131r. Bu da emek-sermaye diyalekti\u011fini ve \u00e7eli\u015fkisini art\u0131k s\u0131n\u0131flar ya da stat\u00fcler \u00fczerinden de\u011fil ama ayn\u0131 s\u0131n\u0131f ya da stat\u00fc i\u00e7erisinde olu\u015fturulan farkl\u0131 \u00f6znellikler \u00fczerinden kuracakt\u0131r ve yeniden \u00fcretecektir.<\/p>\n

Biyo-politik stratejilerin kullan\u0131lmas\u0131 iktidar\u0131n yeni bilgi alanlar\u0131 yaratmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi iktidar\u0131n suretinden \u00f6znelliklerin de yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bu ili\u015fkiler ve \u00e7eli\u015fkiler b\u00fcy\u00fck analizlerdeki gibi kopuk ve kutupla\u015fm\u0131\u015f de\u011fil, art\u0131k ayn\u0131 beden i\u00e7inde bile olabilmektedir.<\/p>\n

Eme\u011fine yabanc\u0131la\u015fan insan\u0131n kendini \u00fcretebilmesi i\u00e7in kapitalizm d\u0131\u015f\u0131nda bir hayat kurmas\u0131 gerekmektedir. Yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feyin kendini tan\u0131mas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131, b\u00f6ylece \u00f6znelli\u011fini etkinli\u011finde kurmas\u0131 gerekmektedir. Her ne kadar hafta sonlar\u0131 kurslara gidip hobilerinin olmas\u0131, kendine zaman ay\u0131rmak insana bunu bir miktar sa\u011flasa da asl\u0131nda de\u011fi\u015fmeyen \u00fcretim ve iktidar ili\u015fkileri bunun (bu ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n) sadece suni bir \u201cteneff\u00fcs\u201d olarak sa\u011flar. Sermaye, yarat\u0131m\u0131 yabanc\u0131la\u015fmaya dayanan bir ili\u015fkidir, d\u00fczlemdir. Dolay\u0131s\u0131yla yabanc\u0131la\u015fmaya kar\u015f\u0131 yabanc\u0131la\u015fmama ya da kendilik pratikleri hayat\u0131n sadece sermaye d\u0131\u015f\u0131 alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor g\u00f6r\u00fcnse de hayat\u0131n sermaye d\u0131\u015f\u0131 alanlar\u0131 toplumsall\u0131k i\u00e7inde kurulamam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcn en verimli saatlerinde yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 \u00fcreten bir d\u00fczlem i\u00e7in emek harcay\u0131p molalarda g\u00fcnah \u00e7\u0131kartmak yeni bir toplumsal ili\u015fki bi\u00e7imi kurmak de\u011fildir. Sermaye i\u00e7erisinden sermayeye kar\u015f\u0131 alternatif bir hayat \u00fcretimi de\u011fil, bireyselli\u011fi kutsay\u0131p yabanc\u0131la\u015fmaya rahatlam\u0131\u015f olarak yeniden ba\u015flamakt\u0131r.<\/p>\n

Bireyselle\u015fmeye ve uzmanla\u015fmaya kar\u015f\u0131 sistemin tasar\u0131m\u0131n\u0131 ve sistem tasar\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan teknik bilgiyi payla\u015fmak, yard\u0131mla\u015fma ve i\u015fbirli\u011fi, \u00f6rg\u00fctlenildi\u011fi takdirde \u201cperformans\u201d stratejisinin alt\u0131n\u0131 bo\u015faltacak ve sistemin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 iyi derecede bilen \u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7i olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Sistemin ve \u00fcretimin d\u00fczenleni\u015fini bilen ancak teknik bilgiden yoksun patronlar\/\u00fcstler, teknik bilgide uzmanla\u015fm\u0131\u015f ancak i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc dolay\u0131s\u0131yla d\u00fczenlemeden ve sistem y\u00f6netiminden muaf tutulmu\u015f ve bulundu\u011fu konum itibariyle de \u00fcst d\u00fczey sistem tasar\u0131m bilgisinin payla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7ileri sadece sistemin teknik par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rme e\u011filimindedir. \u00dcretim s\u00fcreci ve tasar\u0131m\u0131, i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki i\u015f\u00e7ilerde par\u00e7a par\u00e7a bulunsa da i\u015f\u00e7iler t\u00fcm s\u00fcrece vak\u0131f de\u011fillerdir. Patronlar\u0131n tasfiyesinin tek ko\u015fulu ise bu bilginin payla\u015f\u0131m yoluyla ilan\u0131, i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi bireysellik ve rekabetten silkinerek dayan\u0131\u015fma ile teknik bilginin \u00fczerine i\u015f y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinin konulaca\u011f\u0131 otonom \u00f6rg\u00fctlenmeleri aram\u0131zdan patron \u00e7\u0131kartmadan y\u00fcr\u00fctmektir.<\/p>\n

Bu tip bir ili\u015fki, sermayenin dayatt\u0131\u011f\u0131 ve art\u0131k de\u011fer \u00fcretimini performans \u00fczerinden bireyselle\u015ftirerek art\u0131rmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrecin alt\u0131n\u0131 bo\u015faltarak \u00fcretimde yeni ili\u015fki bi\u00e7imleri kurmakt\u0131r. Kazova \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi patronsuz bir \u00fcretim m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu kolay de\u011fildir ancak strateji \u00fcretmek, oyun oynamak, kurnazl\u0131klarla \u00fcst y\u00f6netimleri ve y\u00f6netimsel mekanizmalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaz duruma getirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Pekiyi k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fim bu aray\u0131\u015f\u0131n neresinde?<\/p>\n

Kriz ve Se\u00e7imler<\/strong><\/p>\n

Gramsci\u2019ye g\u00f6re 1848 Devrimleri\u2019nin Avrupa\u2019da ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131n\u0131n, kal\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar \u00fcretememesinin sebebi, Avrupa\u2019daki devletlerde \u00fcst yap\u0131 kurumlar\u0131n\u0131n yerle\u015fmi\u015f ve hegemonyay\u0131 kurmu\u015f olmas\u0131yd\u0131. Bu nedenle devrim sonucunda \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti el de\u011fi\u015ftirmi\u015f olsa da hegemonyan\u0131n tahsis etti\u011fi egemen ideoloji varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f ve de\u011fi\u015fen iktisadi ko\u015fullar\u0131 bir s\u00fcre sonra tersine \u00e7evirmi\u015fti. Daha \u00f6nceleri de\u011fi\u015fmez bir yasa olarak kabul edilen \u201cyap\u0131n\u0131n \u00fcst yap\u0131y\u0131 belirliyor olmas\u0131\u201d Gramsci\u2019nin \u00f6zellikle de fa\u015fist iktidar\u0131n g\u00f6lgesindeki ya\u015fam\u0131ndan ve toplumsal davran\u0131\u015flar\u0131 inceleyerek \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131yla tepetaklak edilmi\u015fti. \u00dcst yap\u0131 kurumlar\u0131 ve ili\u015fkileri, yap\u0131y\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye muktedirdi. Tek tarafl\u0131 bir ili\u015fki yoktu.<\/p>\n

Daha sonralar\u0131 Althusser\u2019in \u201cdevletin ideolojik ayg\u0131tlar\u0131\u201d, Foucault\u2019nun ise \u201cdispositif\u201d kavramsalla\u015ft\u0131rmalar\u0131yla daha belirgin bir h\u00e2l alacak olan biri devleti di\u011feri iktidar ve egemeni analiz eden \u00e7al\u0131\u015fmalarla problem daha da somutla\u015ft\u0131. Sadece \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n el de\u011fi\u015ftirmesi ya da \u201cdevrim\u201d, devrimin s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7in yeterli de\u011fildi. Ayn\u0131 bi\u00e7imde yeni bir hayat\u0131n prototipi, kendilik pratiklerini \u00fcretecek mekanizmalar\u0131 yaratmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ufak bir aradan ba\u015fka bir \u015fey olmayacakt\u0131.<\/p>\n

\u0130ktidar\u0131n s\u00f6ylemi ve kurdu\u011fu bilgi alan\u0131n\u0131n kesi\u015fiminde olu\u015fan \u00f6znellikler iktidar\u0131n sureti dedi\u011fimiz kurgulard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla politikay\u0131 bir g\u00fc\u00e7 ili\u015fkisi olarak okursak (ki tan\u0131m\u0131 bunu gerektirir), yap\u0131lmas\u0131 gerekenler, egemen s\u00f6ylem ve bilginin \u00fcretti\u011fi \u00f6znelliklere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmek, bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda farkl\u0131 \u00f6znellikler olu\u015fturmakt\u0131r. Bu \u00f6znellikler ve olu\u015fabilecekleri d\u00fczlemin tahsisi ve s\u00fcrekli pratik neticesinde ancak ve ancak herhangi bir radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ayaklar\u0131 yere basacak bi\u00e7imde sa\u011flam kalacak ve toplumsal zeminini bulacakt\u0131r.<\/p>\n

Yeni \u00f6znellikler ancak farkl\u0131 ili\u015fkilerle \u00fcretilebilir. \u00dcretim ili\u015fkilerinden insan ili\u015fkilerine kadar g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinin i\u00e7erisinde bu \u00f6znellikler ancak i\u015f yerlerinde, fabrikalarda, sokakta ve evde farkl\u0131 hayat tarzlar\u0131yla olu\u015fturulabilir. En basitinden i\u015fyerlerinde rekabeti ve fazla mesaiyi, fabrikalarda siren sesini, sendikal temsili, sokakta erkek egemen dili, evde baba fig\u00fcr\u00fcn\u00fc, patriyarkal ili\u015fkileri reddetmek, kad\u0131n-erkek i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcne alternatif ya\u015fam tarzlar\u0131, hayatlar \u00fcretmek gerekmektedir. Aksi takdirde devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 teorik ve pratik olarak temellendirilmemi\u015f hi\u00e7bir eylem ve m\u00fccadele kal\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Bir anl\u0131k duygulanma olarak a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kacak ancak devrimci bir m\u00fcdahalenin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flanamayacakt\u0131r.<\/p>\n

Kapitalizmin ve devletin i\u015fte bu en b\u00fcy\u00fck \u00f6zelli\u011fi, yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6znelliklerle hayat\u0131 yeniden \u00fcretmesidir. Her ne kadar direni\u015fler olsa da kapitalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele alternatif ve devrimci ya\u015fam olmadan umut verici olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Yunanistan\u2019da Syriza zaferine giden yolda en b\u00fcy\u00fck avantaj \u00fclkedeki ekonomik darbo\u011fazd\u0131 ve bir kez daha ekonomik krizler ve se\u00e7men potansiyeli tart\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fcndeme geldi. Siyasette elbette ekonomik programlar \u00f6nemli ancak \u015fu da var ki k\u00fcresel sermayenin iliklerine kadar i\u015fledi\u011fi bir d\u00fcnyada salt iktisadi ili\u015fkileri d\u00fczenlemek -hegemonyada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi- hi\u00e7bir zaman yeterli olmayacakt\u0131r. Se\u00e7imler ne demokrasiyi ger\u00e7ek anlamda i\u00e7erir ne de radikal politika a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Ancak toplumsal dinamikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemini hi\u00e7bir \u015fekilde de yads\u0131yamay\u0131z. Bir senaryo olarak se\u00e7imler b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fikli\u011fin vesilesi de olabilir. Ancak bu de\u011fi\u015fikliklerin kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 ve ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcrle\u015fme pratiklerini \u00fcretebilece\u011fimiz olanaklar\u0131 yaratabilmesi i\u00e7in egemen s\u00f6ylem ve bilginin alternatif pratiklerle s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde alt\u0131n\u0131n bo\u015falt\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bir ekonomik kriz toplumsal dinamikleri ciddi \u015fekilde etkileyebilir, de\u011fi\u015ftirebilir. Hi\u00e7 umulmayan bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kabilir. Temsili demokrasi elbette sorunludur ve alternatifleri vard\u0131r. Ancak her duruma kar\u015f\u0131 siyasette nihai ama\u00e7 olarak se\u00e7imler koyulamaz. Yeni toplumsal ili\u015fkilerin olu\u015fturulmas\u0131 ve desteklenmesi ayn\u0131 zamanda se\u00e7imlere bel ba\u011flamayan ama se\u00e7im d\u00f6nemlerinde g\u00f6zlerini d\u00f6rt a\u00e7an herkes i\u00e7in de temsil d\u00fczleminden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayacak tek toplumsal s\u00fcre\u00e7tir ve bir sonu yoktur. \u00dczerimize d\u00fc\u015feni yap\u0131p kenara \u00e7ekilmek de\u011fil, \u00fczerimize d\u00fc\u015feni s\u00fcrekli pratikle beslemek \u00f6nemlidir. Rekabeti ortadan kald\u0131r\u0131p bireyselle\u015fmeye kar\u015f\u0131 yard\u0131mla\u015fman\u0131n ve payla\u015fman\u0131n yan\u0131nda olmal\u0131, \u00fcretim alan\u0131nda inisiyatifi ele almal\u0131y\u0131z. Sokakta ve mecliste temsil hakk\u0131 verip susmak yerine hi\u00e7bir etki alt\u0131nda kalmadan konu\u015fabilmenin taraf\u0131n\u0131 tutmal\u0131, evde, i\u015fyerinde ya da okulda i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc reddederek her t\u00fcrl\u00fc bilginin pe\u015finde ko\u015fmal\u0131, birliklerimizi ve \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz\u00fc yeni bir hayat i\u00e7in kurmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n

Yeni bir d\u00fcnyan\u0131n \u015fafa\u011f\u0131 \u00e7ok yak\u0131nda olabilir, \u015fafak i\u00e7in f\u0131rsatlar olu\u015fabilir. Bunun i\u00e7in haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmal\u0131y\u0131z. Atalette gelmeyecek \u015fafak ise ancak toplumsal ili\u015fki bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirerek ve \u00fcreterek ger\u00e7ek olabilir.<\/p>\n

* Yaz\u0131y\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmem s\u0131ras\u0131nda beyaz yakal\u0131lar\u0131 adeta g\u00fcnah ke\u00e7isi ilan ediyor g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc fark ettim. \u015eunu tekrar belirtmek faydal\u0131 olacakt\u0131r; beyaz yakal\u0131lar iktidar dispositiflerini ve y\u00f6netim teknolojilerini \u00fcretmede ciddi bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir konumu vard\u0131r.<\/em><\/p>\n

* G\u00f6rkem G\u0130RAY<\/strong><\/p>\n

Bilgisayar M\u00fchendisi (Beyaz Yakal\u0131 \u0130\u015f\u00e7i)<\/strong>
\n \u0130T\u00dc Siyaset \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131da grev ele\u015ftirisinden yola \u00e7\u0131karak kurulabilecek sermaye d\u0131\u015f\u0131 bir d\u00fczlemde yap\u0131labilecekler,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[],"class_list":{"0":"post-14551","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14551"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14551\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}