{"id":15370,"date":"2015-04-07T14:44:20","date_gmt":"2015-04-07T11:44:20","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=15370"},"modified":"2015-04-07T14:44:20","modified_gmt":"2015-04-07T11:44:20","slug":"elektrik-muhendisleri-odasi-koltugunu-birak-artik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/elektrik-muhendisleri-odasi-koltugunu-birak-artik\/","title":{"rendered":"Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131: &#8220;Koltu\u011funu b\u0131rak art\u0131k..&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Enerji Bakan\u0131 Taner Y\u0131ld\u0131z`\u0131n kendisi yerine b\u00fcrokrat\u0131n\u0131 istifa ettirdi\u011fi 31 Mart Elektrik Krizi`nin perde arkas\u0131ndaki s\u0131rlar saklan\u0131yor. Teknik detaylar a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f olsa da hatlar\u0131n a\u00e7mas\u0131, r\u00f6leler, frekans d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ve y\u00fckseli\u015fi, santrallar\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 kal\u0131\u015f\u0131 gibi pek \u00e7ok etken \u00fczerinde bug\u00fcne kadar durulmu\u015f olmakla birlikte tesad\u00fcfi olarak g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bu etkenlerin nas\u0131l bir araya geldi\u011fine ili\u015fkin sistem sorunu g\u00f6zlerden uzak tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130stifa ettirilen TE\u0130A\u015e Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Kemal Y\u0131ld\u0131r`\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131, TE\u0130A\u015e`\u0131n i\u015fletim hatas\u0131ndan \u00f6nce politik bir hataya i\u015faret etmektedir. Y\u0131ld\u0131r, kendisinden habersiz risk al\u0131narak b\u00fcy\u00fck barajlar\u0131n oldu\u011fu Do\u011fu B\u00f6lgesi`ne y\u00fcklenildi\u011fini, burada sorun olu\u015ftu\u011funda da Bat\u0131`daki do\u011falgaz santrallar\u0131n\u0131n fiyatlar d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in \u00fcretim yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 aktarm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klama teknik olarak a\u00e7\u0131klanamayacak enerji y\u00f6netim sorunlar\u0131na i\u015faret etmektedir:<\/p>\n<p>&#8211; Kamu ya da \u00f6zel m\u00fclkiyet ayr\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli \u00fcretim yapan HES`lerden al\u0131m yap\u0131larak enerji maliyetlerinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 elbette kamu a\u00e7\u0131s\u0131ndan yararl\u0131 olmakla birlikte, bunun i\u015fletim dengesini riske atacak \u015fekilde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 itiraf edilmektedir. B\u00f6ylesi bir riski, ne sistem i\u015fletmecisi TE\u0130A\u015e, ne de TE\u0130A\u015e`ta \u00e7al\u0131\u015fan personel kendi inisiyatifiyle almaz. Ancak siyasi iradenin se\u00e7imler \u00f6ncesinde yo\u011fun bir bask\u0131s\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Nitekim, TE\u0130A\u015e`\u0131n iletim sistemi yetersizli\u011finden dolay\u0131 verilen &#8220;k\u0131s\u0131t talimat\u0131&#8221; ile devreye giren santrallara fazla \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle personele bask\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130letim sistemi yetersizli\u011finden dolay\u0131 2013 y\u0131l\u0131nda 1.2 milyar TL, 2014 y\u0131l\u0131nda da 1.3 milyar TL`lik k\u0131s\u0131t talimat\u0131 verilmi\u015ftir. Yani iletim sistemi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 &#8220;k\u0131s\u0131t talimatlar\u0131&#8221; ile &#8220;sistem g\u00fcvenli\u011fi&#8221; aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nYine TE\u0130A\u015e Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve Bakan`\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131; T\u00fcrkiye`nin kurulu g\u00fc\u00e7 dengesini, \u00f6zellikle 2002`den sonra EPDK taraf\u0131ndan verilen lisanslarla birlikte masaya yat\u0131rmay\u0131 gerektirmektedir:<\/p>\n<p>&#8211; 2002 y\u0131l\u0131ndan itibaren kamunun yat\u0131r\u0131mlardan \u00e7ekilmesi ve son olarak yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck termik santral \u00f6zelle\u015ftirmelerinin ard\u0131ndan 2014 sonunda 21 bin 879 MW ile kamunun T\u00fcrkiye`deki toplam kurulu g\u00fc\u00e7teki pay\u0131 2003 y\u0131l\u0131ndaki y\u00fczde 62`lik d\u00fczeyinden y\u00fczde 31.5`e gerilemi\u015ftir. Piyasa yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde sesi k\u0131s\u0131lan kamunun, fiyatlar\u0131 dengelemek ya da dengesizlikleri \u00f6nlemek i\u00e7in m\u00fcdahale olana\u011f\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Di\u011fer boyut, kurulu g\u00fc\u00e7teki kaynak dengesidir. Kurulu g\u00fc\u00e7 i\u00e7erisinde HES`lerin pay\u0131nda 2003 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fiklik olmazken, toplam HES`ler i\u00e7inde kamunun pay\u0131 yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 90 iken, 2014 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 55`e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani kamunun ucuz hidrolik \u00fcretimiyle de piyasay\u0131 dengeleme \u015fans\u0131 yoktur.<\/p>\n<p>&#8211; Yedek kurulu g\u00fc\u00e7 tart\u0131\u015fmas\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; TE\u0130A\u015e taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Kapasite Projeksiyonu, ge\u00e7en y\u0131lsonu itibar\u0131yla kurulu g\u00fc\u00e7 yede\u011finin y\u00fczde 75`ler civar\u0131nda olu\u015ftu\u011funu g\u00f6stermektedir. Yani \u00fclkenin kurulu g\u00fc\u00e7 yede\u011fi vard\u0131r. Ancak bu \u00fcretim yede\u011fi anlam\u0131na gelmedi\u011fi gibi, bu yede\u011fin \u00f6zel santral a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle istenildi\u011finde devreye sokulmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fckler ya\u015fanmayaca\u011f\u0131n\u0131n da garantisi yoktur. TE\u0130A\u015e, sistemde yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n pay\u0131n\u0131n artmas\u0131yla yedek kapasite tutulmas\u0131na ili\u015fkin kayg\u0131 duymaktad\u0131r. Bu kayg\u0131y\u0131 &#8220;R\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f ile yenilenebilir kaynaklara dayal\u0131 \u00fcretim tesisi kapasitesi yap\u0131lmas\u0131na onay verilirken, bunun yan\u0131nda onay verilen kapasitenin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 50`sine kadar yedek konvansiyonel kapasitenin kurulmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r&#8221; c\u00fcmlesiyle Kapasite Projeksiyonu`na yans\u0131tan TE\u0130A\u015e`\u0131n sistemi i\u015fletirken, HES`lerin (yenilenebilir) kar\u015f\u0131s\u0131nda haz\u0131r yedek bulundurmamas\u0131na anlam vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>&#8211; Bakan Y\u0131ld\u0131z, yeni kurulan bir santrala iletim hatt\u0131 yapabilmek i\u00e7in g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan mevcut iletim hatt\u0131n\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131, bir hatt\u0131n ar\u0131za yapmas\u0131 gibi birka\u00e7 iletim hatt\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcst \u00fcste gelmesinden s\u00f6z etmektedir. Bu noktada EPDK`n\u0131n \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn ve siyasi iradenin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda verdi\u011fi lisanslarla yap\u0131lan santrallara TE\u0130A\u015e`\u0131n iletim hatt\u0131 planlamas\u0131n\u0131 denk d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131, bunun da sistemi riske atan unsurlardan biri oldu\u011funu g\u00f6rmek gerekmektedir. \u00d6nce \u00fcretim tesisi yap\u0131l\u0131p arkas\u0131ndan iletim sistemi buna uydurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaz. Bu da \u00fcretimin \u00f6zelle\u015ftirilmesinin planlamada ve iletim sisteminde yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck zafiyetin bir i\u015faretedir. Nitekim al\u0131nan \u00f6nlemler kapsam\u0131nda Enerji Bakan\u0131, tesis kuran i\u015fletmecilerle Y\u00fck Tevzi`nin senkronize \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in pazar ak\u015fam\u0131 talimat verdi\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Bu talimat\u0131 vermek i\u00e7in sistemin \u00e7\u00f6kmesi mi beklenmi\u015ftir?<\/p>\n<p>Bir kez daha elektrik sisteminde planlaman\u0131n ne denli \u00f6nemli oldu\u011fu, bir kamu hizmeti olan elektrik sisteminin amac\u0131 kar olan \u00f6zel sekt\u00f6re emanet edilmesinin t\u00fcm halk\u0131n zarar\u0131na oldu\u011fu 10 saat s\u00fcren karanl\u0131k ile ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalarda, bu i\u015fin tek elden y\u00f6netilmesi gerekti\u011fi ve bunu da TE\u0130A\u015e`\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gelmi\u015ftir. Evet elektrik hizmeti tek elden y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir, bunun i\u00e7in zaman\u0131nda TEK kurulmu\u015ftur. \u00dclkemizin daha b\u00fcy\u00fck a\u00e7mazlarda kalmamas\u0131 i\u00e7in, \u00fcretim-iletim-da\u011f\u0131t\u0131m ve yeni piyasa literat\u00fcr\u00fcne g\u00f6re perakende sat\u0131\u015f hizmetlerinin tek elde kamuya b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Acilen yeniden kamula\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmal\u0131, elektrik hizmeti siyasal ya da ticari \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00f6tesinde kamu yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten yap\u0131lanmalar\u0131n oldu\u011fu \u00f6zerk bir i\u015fleyi\u015fe teslim edilmelidir.<\/p>\n<p>Enerji Bakan\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, yine olay\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamam\u0131\u015f; ilk hangi hatt\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, ilk hangi santral\u0131n devreden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi santrallar\u0131n olu\u015fan y\u00fck\u00fc kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in neden devreye giremedi\u011fi sorular\u0131n\u0131 da yan\u0131tlayamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn nedenini a\u00e7\u0131klayamayanlar, sistemin 10 saat i\u00e7inde aya\u011fa kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131 olarak sunarak, f\u0131kra niteli\u011finde a\u00e7\u0131klama yapmaktad\u0131rlar. Nasreddin Hoca misali &#8220;e\u015fe\u011fi kaybedip, bulduk&#8221; diye sevinmektedirler. Hele d\u00fcnyan\u0131n 7. b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6kmesi olarak adland\u0131r\u0131lan 31 Mart karanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ba\u015fka \u00fclkelerde de elektrik kesintisi oldu\u011funa ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 &#8220;z\u00fc\u011f\u00fcrt tesellisi&#8221; olmaktan bile uzakt\u0131r. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan\u0131 Taner Y\u0131ld\u0131z, art\u0131k g\u00fcl\u00fcn\u00e7 duruma d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7an bu t\u00fcr a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131p, derhal istifa etmelidir. Olayla ilgili teknik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n bilen ki\u015filerle payla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. Gelinen a\u015fmada derhal teknik bir komisyon kurulmal\u0131, EMO`nun da dahil oldu\u011fu ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yap\u0131ya sistemin verileri a\u00e7\u0131larak, olay\u0131n sorumlular\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p><strong>ELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI<\/strong><br \/>\n<strong> Y\u00d6NET\u0130M KURULU<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Enerji Bakan\u0131 Taner Y\u0131ld\u0131z`\u0131n kendisi yerine b\u00fcrokrat\u0131n\u0131 istifa ettirdi\u011fi 31 Mart Elektrik&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2010],"tags":[1607,2434,2810,2382],"class_list":{"0":"post-15370","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-basin-aciklamalari","8":"tag-akp","9":"tag-elektrik-kesintisi","10":"tag-enerji","11":"tag-taner-yildiz"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15370"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15370\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}