{"id":1571,"date":"2009-09-16T10:05:39","date_gmt":"2009-09-16T07:05:39","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=1571"},"modified":"2013-11-07T17:32:26","modified_gmt":"2013-11-07T14:32:26","slug":"emo-zam-otomatik-degil-hukumetten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/emo-zam-otomatik-degil-hukumetten\/","title":{"rendered":"Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131: &#8220;Zam Otomatik De\u011fil H\u00fck\u00fcmetten&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Elektrik fiyatlar\u0131nda indirim yap\u0131lmas\u0131 gerekirken zam haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131l\u0131yor. H\u00fck\u00fcmet maliyet bazl\u0131 fiyatland\u0131rma diye y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu otomatik fiyatland\u0131rmay\u0131 T\u00fcrkiye Elektrik Ticaret ve Taahh\u00fct A.\u015e (TETA\u015e) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla manip\u00fcle ediyor. Bu y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren elektrik \u00fcretim maliyetlerinde art\u0131\u015f de\u011fil, azal\u0131\u015f s\u00f6z konusu olmas\u0131na ra\u011fmen toptan sat\u0131c\u0131 olan TETA\u015e\u2018\u0131n elektrik sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131na 1 Ekim 2008\u2018den ge\u00e7erli olmak \u00fczere y\u00fczde 21.08\u2018lik zam yap\u0131ld\u0131. Bunun da son kullan\u0131c\u0131lara yans\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin elektrik sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 10 art\u0131rma talebini Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurulu\u2018nun (EPDK) yar\u0131n (17 Eyl\u00fcl 2009) g\u00f6r\u00fc\u015fmesi bekleniyor.<br \/> TETA\u015e, T\u00fcrkiye elektri\u011finin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 44-45\u2018lik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sa\u011flayan toptan elektrik al\u0131m-sat\u0131m\u0131 yapan bir kamu kurulu\u015fudur. Ancak TETA\u015e elektri\u011fin yaln\u0131zca y\u00fczde 26.5\u2018ini kamu elektrik santrallar\u0131ndan (E\u00dcA\u015e) sat\u0131n alabilmektedir ki, bu santrallar\u0131n hepsi b\u00fcy\u00fck hidroelektrik santrallar\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yat\u0131r\u0131m maliyetleri y\u00fcksek olmakla birlikte i\u015fletme maliyetleri yok denecek kadar az olan hidrolik santrallardan al\u0131m yapmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde E\u00dcA\u015e\u2018\u0131n b\u00fcy\u00fck HES\u2018lerinden yapt\u0131\u011f\u0131 al\u0131mlardan kaynakl\u0131 TETA\u015e\u2018ta bir maliyet art\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6z edebilmek olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>TETA\u015e sat\u0131\u015fa sundu\u011fu elektri\u011fin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc imtiyazl\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r santrallar\u0131ndan sat\u0131n almaktad\u0131r. TETA\u015e\u2018\u0131n enerji al\u0131m\u0131 i\u00e7erisinde yap-i\u015flet santrallar\u0131 y\u00fczde 48.3 ile en b\u00fcy\u00fck paya sahiptir. S\u00f6z konusu 5 yap-i\u015flet santral\u0131n\u0131n 1 tanesi ithal k\u00f6m\u00fcre dayanmakta olup, 4\u2018\u00fc do\u011falgaz santral\u0131d\u0131r. TETA\u015e\u2018\u0131n enerji al\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fczde 14.9\u2018unu olu\u015fturan yap-i\u015flet-devret santrallar\u0131n\u0131n da kurulu g\u00fc\u00e7lerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yar\u0131dan fazlas\u0131 do\u011falgaza dayal\u0131d\u0131r. Bu y\u0131l do\u011falgaz sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131ndaki geli\u015fim incelendi\u011finde art\u0131\u015f de\u011fil tam tersine y\u00fcksek oranl\u0131 indirimler s\u00f6z konusu olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Elektrik \u00fcreticilerine do\u011falgaz sat\u0131\u015f fiyat\u0131 Ocak- A\u011fustos 2009 d\u00f6neminde \u015fubat ve may\u0131s ay\u0131 indirimleriyle 77.68 kuru\u015ftan 47.14 kuru\u015fa \u00e7ekilmi\u015ftir. Yani 2008 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan 34.7 kuru\u015fluk zamm\u0131n 31 kuru\u015fu geri al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011falgaz fiyatlar\u0131 nedeniyle de maliyet art\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, tersine azal\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>TETA\u015e sat\u0131\u015fa sundu\u011fu elektri\u011fin y\u00fczde 26.7\u2018sini ise k\u00f6m\u00fcre dayal\u0131 iki santraldan almaktad\u0131r ki bunun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc ithal k\u00f6m\u00fcre dayal\u0131d\u0131r. \u0130thal k\u00f6m\u00fcr fiyatlar\u0131nda ise art\u0131\u015f de\u011fil, azal\u0131\u015f s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>TETA\u015e, elektrikte yarat\u0131lan borsa sisteminden de y\u00fczde 4.8\u2018lik al\u0131m yapmaktad\u0131r. Karaborsaya d\u00f6nen bu sistemde bile 2009 y\u0131l\u0131nda fiyat art\u0131\u015f\u0131 de\u011fil azal\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Ocak-Temmuz 2009 d\u00f6neminde sistem dengesizlik fiyat\u0131 g\u00fcnd\u00fcz saatleri i\u00e7in basit ortalama ile y\u00fczde 4.75, puant saatler i\u00e7in y\u00fczde 0.45, gece saatleri i\u00e7in de y\u00fczde 19.36 azalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>TETA\u015e\u2018\u0131n zamm\u0131 d\u00f6viz kuru etkisi gibi ger\u00e7ek\u00e7i olmayan gerek\u00e7elere dayand\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayl\u0131k ortalama d\u00f6viz kuru art\u0131\u015flar\u0131na bak\u0131lacak olursa da Nisan, May\u0131s, Haziran, Temmuz ve A\u011fustos aylar\u0131nda d\u00fczenli bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6sterdi\u011fi ortadad\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak devlet kurumlar\u0131n\u0131n resmi raporlar\u0131na da yans\u0131yan temel ger\u00e7ek \u015fudur ki, TETA\u015e\u2018\u0131n mali yap\u0131s\u0131nda 2006 y\u0131l\u0131ndan itibaren bozulma ya\u015fanmaktad\u0131r. 2008 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde TETA\u015e hem elektrik sat\u0131\u015f\u0131ndan hem de di\u011fer faaliyetlerinden zarar etmi\u015f, 2008 y\u0131l\u0131n\u0131 983 milyon TL zararla kapatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>AKP H\u00fck\u00fcmeti, D\u00fcnya Bankas\u0131\u2018ndan bu y\u0131l onaylanan enerji alan\u0131na y\u00f6nelik kredi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda otomatik fiyatland\u0131rma ba\u015fta olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc maliyeti t\u00fcketicilere do\u011frudan yans\u0131taca\u011f\u0131na dair s\u00f6z vermi\u015ftir. AKP H\u00fck\u00fcmeti\u2018nin 2009 y\u0131l\u0131 K\u0130T Yat\u0131r\u0131m ve Finansman Program\u0131\u2018na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise TETA\u015e\u2018\u0131n 18 milyon TL faiz d\u0131\u015f\u0131 fazla vermesinin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>TETA\u015e ge\u00e7en y\u0131lla ayn\u0131 miktarda sat\u0131\u015f yapm\u0131\u015f olmas\u0131 durumunda 2009 y\u0131l\u0131n\u0131 11.3 milyar TL sat\u0131\u015f geliri ile kapatacakt\u0131r. Ge\u00e7en y\u0131lki sat\u0131\u015f miktar\u0131yla ayn\u0131 miktarda sat\u0131\u015f yapmas\u0131na ra\u011fmen bu y\u0131lki fiyat tarifesi \u00fczerinden TETA\u015e ge\u00e7en y\u0131la g\u00f6re sat\u0131\u015f gelirini 1.9 milyar TL art\u0131rm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>TETA\u015e, h\u00fck\u00fcmetin enerji K\u0130T\u2018leri \u00fczerinden elektrik fiyatlar\u0131na m\u00fcdahale etme arac\u0131 olmu\u015ftur. Otomatik fiyatland\u0131rma karar\u0131nda da TETA\u015e\u2018\u0131n tarifesi i\u00e7in bir form\u00fcl \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f, tarife belirlenirken H\u00fck\u00fcmetin K\u0130T Yat\u0131r\u0131m ve Finansman Program\u0131\u2018na at\u0131fta bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Gelinen noktada TETA\u015e\u2018\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 zamma dayan\u0131larak da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin de zam yapmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Beklenildi\u011fi gibi y\u00fczde 10\u2018luk zam yap\u0131lmas\u0131 durumunda her t\u00fcrl\u00fc bedel hari\u00e7 olmak \u00fczere konutlar i\u00e7in \u00e7\u0131plak elektrik birim sat\u0131\u015f fiyat\u0131 16.27 kuru\u015ftan 17.89 kuru\u015fa \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Di\u011fer bedeller ile vergi ve fon paylar\u0131 da eklendi\u011finde 1 kilovatsaat elektrik sat\u0131\u015f fiyat\u0131na y\u00fczde 10\u2018luk zam y\u00fczde 8.5 olarak yans\u0131yacakt\u0131r. B\u00f6ylece ortalama bir ya\u015fam standard\u0131na g\u00f6re 230 kilovat saatlik t\u00fcketim ger\u00e7ekle\u015ftiren bir ailenin faturas\u0131 ise 56.42 TL\u2018den 61.19 TL\u2018ye y\u00fckselecektir.<\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmet, ekonomik krize \u00f6nlem gerek\u00e7esiyle pek \u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck oranl\u0131 vergi indirimlerine giderken, temel bir kamu hizmeti olan elektrikte fiyat art\u0131\u015flar\u0131 ve bunun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vergi gelirlerini art\u0131rmakta \u0131srar etmektedir. Ya\u015fanan zamlar\u0131n temel nedeni, elektrikte serbest piyasa uygulamalar\u0131 sonucunda kamu enerji kurulu\u015flar\u0131n\u0131n zarar ettirilmi\u015f olmas\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetin kendisine kaynak aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede elektrik enerjisi alan\u0131ndaki sorunlar\u0131n kamu inisiyatifi ile \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini vurguluyor; devlete s\u0131rt\u0131n\u0131 dayayan serbest piyasa modelinden vazge\u00e7ilmesini, karaborsan\u0131n ve elektrikte otomatik fiyatland\u0131rman\u0131n derhal y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyoruz.<\/p>\n<p>ELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI<br \/>41. D\u00d6NEM Y\u00d6NET\u0130M KURULU<br \/>16 Eyl\u00fcl 2009<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Elektrik fiyatlar\u0131nda indirim yap\u0131lmas\u0131 gerekirken zam haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131l\u0131yor. H\u00fck\u00fcmet maliyet bazl\u0131 fiyatland\u0131rma diye y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu otomatik fiyatland\u0131rmay\u0131 T\u00fcrkiye Elektrik Ticaret ve Taahh\u00fct A.\u015e (TETA\u015e) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla manip\u00fcle ediyor. Bu y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren elektrik \u00fcretim maliyetlerinde art\u0131\u015f de\u011fil, azal\u0131\u015f s\u00f6z konusu olmas\u0131na ra\u011fmen toptan sat\u0131c\u0131 olan TETA\u015e\u2018\u0131n elektrik sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131na 1 Ekim 2008\u2018den ge\u00e7erli olmak \u00fczere y\u00fczde 21.08\u2018lik zam yap\u0131ld\u0131. Bunun da son kullan\u0131c\u0131lara yans\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin elektrik sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 10 art\u0131rma talebini Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurulu\u2018nun (EPDK) yar\u0131n (17 Eyl\u00fcl 2009) g\u00f6r\u00fc\u015fmesi bekleniyor.\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2010],"tags":[284],"class_list":{"0":"post-1571","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-basin-aciklamalari","8":"tag-elektrik-zammi-basin-aciklamasi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1571"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1571\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}