{"id":16104,"date":"2015-06-02T15:49:46","date_gmt":"2015-06-02T12:49:46","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=16104"},"modified":"2019-01-28T20:40:40","modified_gmt":"2019-01-28T17:40:40","slug":"beyaz-yakanin-altinda-kalanlar-alihan-mestci-ht-pazar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/beyaz-yakanin-altinda-kalanlar-alihan-mestci-ht-pazar\/","title":{"rendered":"Beyaz yakan\u0131n alt\u0131nda kalanlar &#8211; Alihan Mestci (HT Pazar)"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Her hafta bir araya gelen bir grup beyaz yakal\u0131, beyaz yakal\u0131n\u0131n \u201cy\u00fcksek maa\u015f, \u015f\u0131k kafeler, topuklu ayakkab\u0131, ruj ve tak\u0131m elbiseyle\u201d sunulan imaj\u0131n\u0131 alt\u00fcst ediyor ve \u201cBeyaz yakal\u0131y\u0131 \u015f\u00f6yle de tarif edebilirsiniz\u201d diyor: \u201cPerformans bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda k\u00f6relen, i\u015f d\u0131\u015f\u0131nda kendisiyle ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyen ama hayat\u0131n dizginlerinin kendi elinde oldu\u011funa inanan, antidepresan kullanan, e\u011fitimli \u00e7al\u0131\u015fanlar\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Fazla mesailerimiz \u00f6deniyor mu? \u0130\u015fe ula\u015fmak i\u00e7in i\u015f saatinden say\u0131lmayan trafikte zaman ge\u00e7irmiyor muyuz? \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki sene bu zamanlar h\u00e2l\u00e2 bir i\u015fimiz olaca\u011f\u0131ndan emin miyiz? Bizden her dakika y\u00fcksek motivasyon beklenmiyor mu? Performans k\u0131l\u0131c\u0131 tepemizde sallanm\u0131yor mu? Y\u0131l sonu hedeflerinin tutup tutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n hesab\u0131 yap\u0131l\u0131rken hesab\u0131 yap\u0131lmayanlar, hayat\u0131m\u0131z\u0131 vasat, i\u015ften ibaret bir d\u00f6ng\u00fcye mahk\u00fbm ediyor&#8230; Farkl\u0131 i\u015fler yap\u0131yoruz. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131, sigortac\u0131, bankac\u0131, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ya da grafikeriz. Ama bu farklar hepimize dokunan sorunlar\u0131n ayn\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizleyemiyor.\u201d B\u00fcy\u00fck bir kalabal\u0131\u011f\u0131n belki de sadece kendine saklad\u0131\u011f\u0131 sitemlerini yukar\u0131daki sorularda k\u00e2\u011f\u0131da d\u00f6ken, profesyonel d\u00fcnyan\u0131n k\u00f6\u015felerini a\u015f\u0131nd\u0131ran bir grup beyaz yakal\u0131dan olu\u015fuyor Plaza Eylem Platformu (PEP)&#8230; Kurulu\u015fu, 2008\u2019e uzan\u0131yor. Say\u0131lar\u0131 belki \u00e7ok de\u011fil ama \u201cHerkesin g\u00fcndelik, kendinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2yeleri nas\u0131l ortak bir hik\u00e2yeye \u00e7evirebiliriz\u201din cevab\u0131n\u0131 ar\u0131yorlar. \u201cKad\u0131n sorunu gibi\u201d diyorlar. \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc herkesin ayr\u0131 ayr\u0131 ba\u015f\u0131na gelenler, b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar\u0131 ilgilendiren bir meseledir. Beyaz yakal\u0131lar\u0131nki de \u00f6yle. Y\u00f6neticisinden, i\u015f arkada\u015f\u0131ndan ya da patronundan&#8230; Ama herkese de\u011fen bir hik\u00e2ye de var ortada&#8230;\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018Hayatta ne yap\u0131yorum?\u2019<\/strong><br \/>\nPEP\u2019in haftal\u0131k rutin toplant\u0131lar\u0131n\u0131n birine konuk oluyorum. Sal\u0131 g\u00fcnleri, Beyo\u011flu, Kad\u0131k\u00f6y gibi merkezi semtlerden birinde ortalama 10-15 ki\u015fi bir araya geliyor. Elimde, psikoloji alan\u0131nda profes\u00f6r Paul Verhaeghe\u2019nin ge\u00e7en y\u0131l Guardian\u2019a yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cNeoliberalizm i\u00e7imizdeki en k\u00f6t\u00fcy\u00fc ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesi var. Verhaeghe, \u015f\u00f6yle ba\u015fl\u0131yor: \u201cKi\u015fili\u011fimizin daima sabit oldu\u011funu ve d\u0131\u015f etkilerden etkilenmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye e\u011filimliyiz. Fakat ony\u0131llard\u0131r s\u00fcren ara\u015ft\u0131rmalar ve terapi prati\u011fi sonucunda, ekonomik de\u011fi\u015fimin yaln\u0131zca de\u011ferlerimizi de\u011fil ki\u015fili\u011fimizi de etkiledi\u011fine ikna oldum&#8230;\u201d<br \/>\nPEP\u2019ten 3 ki\u015fiyleyiz. Biri grafiker, biri ara\u015ft\u0131rmac\u0131, biri yaz\u0131l\u0131mc\u0131; Salih, Can ve Selin. Pek tabii, ger\u00e7ek isimleri de\u011fil, \u201c\u0130simler kaydedilir, bir g\u00fcn kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kar\u0131rlar\u201d diyorlar. Lakin meselenin g\u00f6be\u011finden bildiriyorlar: \u201cS\u00fcsl\u00fc\u201d ofis ve plazalardan&#8230; \u00dcniversite mezunu, donan\u0131ml\u0131, \u201cHayatta ne yap\u0131yorum?\u201dun pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bu 20\u2019li, 30\u2019lu ya\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan insanlar, \u201cbeyaz yakal\u0131\u201dy\u0131 \u201c\u015f\u0131k kafeler, topuklu ayakkab\u0131lar, ruj, tak\u0131m elbise\u201d kli\u015fesinden soyutluyor. \u201c\u0130\u015fyeri k\u00f6t\u00fc bir yer de\u011fil\u201d diyorlar. \u201cFakat beyaz yakal\u0131y\u0131 \u015f\u00f6yle de tarif edebilirsiniz: Kriterleri belirsiz performans bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda, dolay\u0131s\u0131yla \u2018Sadece verilen i\u015fi yap\u0131yordu\u2019 gerek\u00e7esiyle de i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lan, nas\u0131l sosyalle\u015fece\u011fi de i\u015fyeri taraf\u0131ndan dizayn edilen, i\u015f d\u0131\u015f\u0131nda kendisiyle ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyen ama hayat\u0131n dizginlerinin kendi elinde oldu\u011funa inanan, antidepresan kullanan, e\u011fitimli \u00e7al\u0131\u015fanlar&#8230;\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018S\u0131nav\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan ge\u00e7ersin\u2019<\/strong><br \/>\nSelin, bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131. \u201cSana \u2018Buras\u0131 sevdi\u011fin i\u015fi verecek; karakterine bakt\u0131k ve seni bu i\u015fe lay\u0131k g\u00f6rd\u00fck; sen se\u00e7ildin!\u2019 gibi bu kadar ki\u015fili\u011fine seslenen bir vaat olunca i\u015fle ilgili \u015feyleri, kendini var etti\u011fin ahlaki normlarla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun\u201d diye anlat\u0131yor. \u201cFazla mesaiye kalmad\u0131\u011f\u0131n zaman kendini k\u00f6t\u00fc hissediyorsun. Ya da orada i\u015f ko\u015fullar\u0131na y\u00f6nelik itirazlar\u0131n\u0131, i\u015fyerinde uyumsuz ki\u015fi olarak marjinalle\u015ftirilmediysen bile, \u2018Acaba ben k\u00f6t\u00fcl\u00fck m\u00fc yap\u0131yorum?\u2019 diye frenliyorsun.\u201d<br \/>\n\u201cPeki neden?\u201d diye soruyorum. \u201cBiz, \u2018S\u0131nava \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan ge\u00e7ersin\u2019 gibi rasyonel bir neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisini pratiklemi\u015f, e\u011fitimle kendini kuran insanlar\u0131z. \u2018Okursan, olursun\u2019 denildi bize\u201d diye anlat\u0131yor Selin. \u201cZaman\u0131n ruhu da bu e\u011filimi destekliyor \u2018Sen yapabilirsin!\u2019 diye. Hayat\u0131m\u0131z\u0131 daha fazla kendi elimizde zannediyoruz. O y\u00fczden birisi bize \u2018Sen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsen yapars\u0131n\u2019 dedi\u011finde de \u2018Yapamad\u0131n\u2019 dedi\u011finde de inan\u0131yoruz&#8230;\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018A notunu kim veriyor?\u2019<\/strong><br \/>\nAsl\u0131nda beyaz yakal\u0131n\u0131n \u00e7eli\u015fkisi burada ba\u015fl\u0131yor. Salih, bir grafiker. \u201cBiraz a\u00e7al\u0131m\u201d diyor. \u201cBeyaz yakal\u0131lar belli bir yere gelmi\u015f, \u00fcniversite bitirmi\u015f, ba\u015far\u0131l\u0131 insanlar. Okulda ko\u015ful; \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan iyi bir \u00fcniversiteye girersin. Ama orada not verenler, hayata haz\u0131rlayan \u00f6\u011fretmenler. Peki i\u015f hayat\u0131na girdi\u011finde A notunu kim, hangi kritere g\u00f6re veriyor? O \u2018A\u2019, hi\u00e7bir zaman ula\u015famad\u0131\u011f\u0131n havu\u00e7 i\u015fte&#8230; Performanstan A\u2019y\u0131 alamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 biliyoruz ve bizi hep eksik hissettirerek g\u00fcd\u00fcl\u00fcyorlar. Hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da b\u00f6yle do\u011fuyor. Sonra da \u2018Yeter ki cezaland\u0131r\u0131lmayal\u0131m\u2019 diyorsun&#8230;\u201d<br \/>\n\u201cAma herkes de \u00f6yle de\u011fil tabii\u201d diye araya giriyor, bir yaz\u0131l\u0131m firmas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan Can. \u201cBirileri de \u2018Bana belirli bir i\u015f verilsin, onu yapsam ke\u015fke\u2019 diyor. O da beyaz yakal\u0131, iyi okumu\u015f, s\u0131navlar ge\u00e7irmi\u015f. Ama bunu istiyor. Hayat\u0131nda o anlam\u0131 kaybetti\u011fi, \u2018\u00c7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m, edece\u011fim de ne olacak?\u2019 gibi bu d\u00fcnyan\u0131n me\u015fruiyetini yok sayd\u0131\u011f\u0131 bir tav\u0131rda oldu\u011fu i\u00e7in&#8230; Bir yanda da hayatta kalma refleksleri var&#8230;\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018\u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7ocukla\u015fmas\u0131\u2019<\/strong><br \/>\nZaten, \u201cK\u00f6ye yerle\u015fece\u011fim\u201di daha \u00e7ok duyar olmad\u0131k m\u0131? Hani beyaz yakal\u0131 haval\u0131 kent insan\u0131yd\u0131? \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc \u2018Kendi hayat\u0131m\u0131z\u0131n ipi kendi elimizde\u2019 alg\u0131m\u0131za \u00e7ok ters bir pratik var\u201d diyor Can. \u201cBanka \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n masada ekran ba\u015f\u0131nda ne kadar durduklar\u0131 dakika dakika kay\u0131t alt\u0131nda tutulabiliyor mesela. Aya\u011fa kalkt\u0131klar\u0131nda nereye gittiklerini, \u2018Tuvalete\u2019 vs. diye hemen ekrana girmek zorundalar. Bu kadar g\u00f6zetim, ortaokuldan, hapishaneden bile beter.\u201d<br \/>\nZira Prof. Verhaeghe de Can\u2019\u0131 do\u011frularcas\u0131na, yaz\u0131s\u0131na \u201cZorbal\u0131k yaln\u0131zca okullarla s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131; \u015fimdi ise i\u015fyerlerinde ortak bir \u00f6zellik\u201d diye devam ediyor. \u201c\u0130\u015fyerindeki s\u00fcrekli de\u011ferlendirme, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131na ve s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen d\u0131\u015f normlara ba\u011f\u0131ml\u0131 olunmas\u0131na sebep oluyor. Bu, sosyolog Richard Sennett\u2019in olduk\u00e7a yerinde bir tan\u0131m\u0131 olan \u2018\u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7ocukla\u015fmas\u0131\u2019 sonucuna yol a\u00e7\u0131yor. Yeti\u015fkinler \u00e7ocuk\u00e7a \u00f6fke patlamalar\u0131 ya\u015f\u0131yor ve k\u00fc\u00e7\u00fck sebeplerden k\u0131skan\u00e7l\u0131k duyuyorlar (\u2018O yeni bir ofis koltu\u011fu ald\u0131 ve ben almad\u0131m\u2019), beyaz yalanlar s\u00f6yl\u00fcyorlar, hilek\u00e2rl\u0131\u011fa ba\u015fvuruyorlar, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcyle ne\u015feleniyor ve k\u00fc\u00e7\u00fck intikam duygular\u0131yla besleniyorlar. Bu durum insanlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnmesini engelleyen, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na yeti\u015fkin gibi davranmakta ba\u015far\u0131s\u0131z olan sistemin sonucudur.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u0130\u015f d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015f\u0131na<\/strong><br \/>\nFakat daha \u00f6nemlisi, insanlar\u0131n \u00f6zsayg\u0131lar\u0131nda olu\u015fan b\u00fcy\u00fck hasar. Hegel\u2019den Lacan\u2019a filozoflar\u0131n belirtti\u011fi gibi, \u00f6zsayg\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda ba\u015fkalar\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z onaya ba\u011fl\u0131. Sennett, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceden yola \u00e7\u0131karak, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck sorusunun \u201cBana kimin ihtiyac\u0131 var?\u201d oldu\u011fu sonucuna var\u0131yor ve gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen bir grup i\u00e7in cevap: \u201cHi\u00e7 kimse.\u201d<br \/>\nSennett\u2019in referans verdi\u011fi, 1960\u2019larda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, toplumda en itibarl\u0131 meslekler hem\u015firelik, doktorluk, \u00f6\u011fretmenlik idi. Yani toplumsal faydas\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen meslekler&#8230; Lakin bug\u00fcn\u00fcn de en itibarl\u0131lar\u0131 onlar&#8230; Ama bu kadar i\u015f yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n i\u00e7inde, beyaz yakal\u0131 bu kadar kolay de\u011fi\u015ftirilebilen bir k\u00fc\u00e7\u00fck unsur ise varl\u0131\u011f\u0131 ve yoklu\u011fu hi\u00e7bir \u015fey ifade etmiyor, bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirmiyorsa hayata atfetti\u011fi anlam d\u00fcnyas\u0131nda kay\u0131plar ya\u015f\u0131yor. Hele ki sahip oldu\u011fu yak\u0131n ili\u015fkileri, hayat\u0131n\u0131 daha anlaml\u0131 k\u0131lacak edebiyat, sanat, m\u00fczik, spora eri\u015febilece\u011fi kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 ve bu tarz anlam d\u00fcnyalar\u0131 yoksa&#8230; Selin, \u201cBeyaz yakal\u0131lar\u0131n bur\u00e7lara, bat\u0131l inan\u00e7lara, yeni nesil Uzakdo\u011fu inan\u00e7lar\u0131na nas\u0131l s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi de bu alana \u00f6zg\u00fcn bir sorun&#8230;\u201d diye de ekliyor.<br \/>\n\u0130\u015fte kar\u015f\u0131n\u0131zda i\u015f d\u0131\u015f\u0131nda, kendisiyle para harcamadan ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyen bir y\u0131\u011f\u0131n e\u011fitimli insan&#8230; Selin, \u201c\u0130zin g\u00fcn\u00fcnde i\u015fe giden insan biliyorum yahu\u201d diyor. \u201cBir de bizim aile ili\u015fkilerimiz geleneksel ya\u015fayan insanlara g\u00f6re daha zay\u0131f. Akraba gezmesi yapm\u0131yoruz, her d\u00fc\u011f\u00fcne alt\u0131n al\u0131p gitmiyoruz, a\u015fure g\u00fcn\u00fcn\u00fc bilmiyoruz. \u0130nsan\u0131 e\u011fleyen toplumsall\u0131klardan da uza\u011f\u0131z. \u2018\u0130stedi\u011fim i\u015f\u2019 gibi bir ideal de varsa, elde sadece i\u015f ortam\u0131 ve i\u015f arkada\u015flar\u0131 kal\u0131yor. Ama Olimpos\u2019ta yan\u0131ndaki kad\u0131nla tan\u0131\u015fmak i\u00e7in kartvizit uzatan insan biliyorum. Art\u0131k i\u015f yok; ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc ileti\u015fim kurman gerekiyor!\u201d<br \/>\nVelhas\u0131l, \u201c\u0130nsanla, \u00e7al\u0131\u015fanla ilgili bilginin birikti\u011fi, bir sonraki stratejinin buna g\u00f6re olu\u015fturuldu\u011fu bir yerde biz \u00e7ok yaln\u0131z kal\u0131yoruz\u201d diye tamaml\u0131yor laf\u0131n\u0131. \u201c\u0130nsanlar bize \u00f6znellikleri y\u0131pranm\u0131\u015f olarak geliyor. \u2018\u00c7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum\u2019dan dolay\u0131 de\u011fil; \u2018Bana b\u00f6yle b\u00f6yle davran\u0131ld\u0131\u2019 diye&#8230; Art\u0131k bizim de \u00f6rg\u00fctlenmemiz gerekiyor.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Her hafta bir araya gelen bir grup beyaz yakal\u0131, beyaz yakal\u0131n\u0131n \u201cy\u00fcksek&hellip;\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16105,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[2408,958,2520],"class_list":{"0":"post-16104","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-beyaz-yakalilar","9":"tag-guvencesizlik","10":"tag-plaza-calisani"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16104"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16104\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}