1999 y\u0131l\u0131nda 17 A\u011fustos ve 12 Kas\u0131m tarihlerinde \u00fclkemizde son y\u0131llardaki en b\u00fcy\u00fck iki deprem arka arkaya ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu depremlerin T\u00fcrkiye`nin ekonomik olarak en geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgesinde meydana gelmesi, insan kayb\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131, depremin sanayi tesislerini vurmas\u0131 ve meydana gelme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek olan yeni bir depremin yine Marmara b\u00f6lgesinde beklenmesi gibi nedenler 17 A\u011fustos ve 12 Kas\u0131m depremlerini ge\u00e7en bu zamana kadar unutturmam\u0131\u015f aksine gizlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bu ger\u00e7e\u011fi her y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde tekrar tart\u0131\u015fmaya a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00dclkemiz deprem riski a\u00e7\u0131s\u0131ndan D\u00fcnyan\u0131n en riskli b\u00f6lgelerinden biridir. Topraklar\u0131n\u0131n % 92` si deprem b\u00f6lgeleri i\u00e7erisindedir. N\u00fcfusumuzun % 95` i bu b\u00f6lgelerde ya\u015famakta, b\u00fcy\u00fck sanayi merkezlerimizin % 98`i bu b\u00f6lgelerde olup barajlar\u0131m\u0131z\u0131n % 92` si de deprem b\u00f6lgelerinde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Son y\u0131llarda meydana gelen depremler maddi ve manevi olarak \u00fclkemize b\u00fcy\u00fck bir y\u00fck getirmi\u015ftir. Bu durum sonu\u00e7ta \u00fclkeyi y\u00f6neten, denetleyen, in\u015fa eden; idari, teknik ve siyasi kimlik ta\u015f\u0131yan her bireye ve kuruma \u00f6nemli sorumluluklar y\u00fcklemektedir. 1999 depremlerinde resmi rakamlara g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 20 bin ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015f ve 16 milyar dolay\u0131nda da maddi kay\u0131p meydana gelmi\u015ftir. Olay\u0131n sosyolojik ve psikolojik sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ise de\u011ferlendirilemeyecek b\u00fcy\u00fckl\u00fckte oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek olursa i\u015fin ciddiyeti biraz da olsa anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
1999 depremleri sonu\u00e7lar\u0131yla de\u011ferlendirildi\u011finde y\u00fczde 92`si deprem ku\u015fa\u011f\u0131 i\u00e7erisinde yer alan \u00fclkemizin depreme kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r. 17 A\u011fustos 1999 Marmara Depremi sonras\u0131nda “yap\u0131 denetimi” d\u00fczenlemeleri ad\u0131 alt\u0131nda baz\u0131 giri\u015fimler yap\u0131lm\u0131\u015fsa da s\u00f6z konusu yasa \u00fclke ger\u00e7eklerinden ve uygulamalar\u0131ndan uzak oldu\u011fu i\u00e7in; \u00e7arp\u0131k, uygulanmas\u0131 zor ve kamusal denetim alan\u0131 ticarile\u015fmi\u015f bir durum yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Pratikte, yasa kapsam\u0131nda mesleki denetim ve belgelendirme g\u00f6revleri olan TMMOB ba\u011fl\u0131 odalar\u0131 d\u0131\u015flayan ve meslek odalar\u0131n\u0131n \u00f6nerilerine kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatan bir yakla\u015f\u0131m egemen olmu\u015ftur. Bu nedenle yasa daha sonra bir\u00e7ok kez de\u011fi\u015ftirilmi\u015fse de en son Van da ya\u015fanan deprem bu ac\u0131 ger\u00e7e\u011fi t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 ile bir kez daha ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Gelinen bu a\u015famada “Deprem \u015euras\u0131”, “Ulusal Deprem Konseyi” gibi olu\u015fumlar da la\u011fvedilerek ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemizde 20 milyonu a\u015fan yap\u0131 stokunun y\u00fczde 70`i ruhsats\u0131z, ka\u00e7ak ve y\u00fczde 40`\u0131 oturulamaz ve depreme kar\u015f\u0131 mutlaka g\u00fc\u00e7lendirilmesi gereken bir durumdad\u0131r. Bir\u00e7ok kez de\u011fi\u015ftirilen \u0130mar Yasas\u0131 ve her tadil edili\u015finde biraz daha dejenere olan Yap\u0131 Denetimi Yasas\u0131 ile depreme kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131lar \u00fcretilemeyece\u011fi ortadad\u0131r. Bu sistem i\u00e7erisinde yer alan ve hi\u00e7bir \u015fekilde denetlemedi\u011fi, hatta g\u00f6rmedi\u011fi yap\u0131 ve ona ait beton gibi kritik yap\u0131 malzemelerini kontrol etme i\u015finin ger\u00e7ekte \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sadece evraklara imza atma d\u00fczeyine indirgendi\u011fi bu s\u00f6zde denetimin \u00e7ok ac\u0131 bir ger\u00e7e\u011fidir. Keza 4628 say\u0131l\u0131 yasa kapsam\u0131nda in\u015fa edilen bir \u00e7o\u011fu depolamal\u0131 olan HES`lerin de uzunca bir s\u00fcre denetim hizmetleri d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir kontrole dahil olmadan in\u015fa edildi\u011fi de unutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Keza ayn\u0131 \u015fekilde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde meslek alan\u0131m\u0131z\u0131 ilgilendiren “Deprem \u00f6ncesinde ve depremler sonras\u0131nda kimyasallardan kaynaklanacak tehlikelere kar\u015f\u0131 stratejik bir plan”`\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 ve bu zamana kadar haz\u0131rlanmam\u0131\u015f olma ger\u00e7e\u011fi de olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. 1999 depremleri s\u0131ras\u0131nda ve hemen akabinde Kocaeli b\u00f6lgesinde kimyasallar\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131ndan kaynakl\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli kazalar meydana gelmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck bir sanayi tesisinde tank\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 bas\u0131nca ula\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in 200 ton susuz amonyak havaya sal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka bir tesiste 500 ton akrilonitril meydana gelen \u00e7atlak sebebiyle tanklardan havaya, suya, topra\u011fa kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Keza deprem s\u0131ras\u0131nda bozulan bir yak\u0131t y\u00fckleme kolu nedeniyle \u0130zmit K\u00f6rfezi`ne 50 ton dizel yak\u0131t d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir ba\u015fka fabrikada iki oksijen depolama tank\u0131ndaki beton destek kolonlar\u0131n\u0131n yap\u0131sal olarak hasar g\u00f6rmesi nedeniyle 1200 ton kriyojenik s\u0131v\u0131 oksijen serbest kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yine, T\u00fcpra\u015f Petrol Rafinerisinde d\u00f6rt g\u00fcn boyunca devam eden b\u00fcy\u00fck bir yang\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f, s\u0131v\u0131 petrol gaz\u0131 s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 ve petrol d\u00f6k\u00fclmesi ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. (Bkz: KMO, DEPREM SONRASI K\u0130MYASALLARDAN KAYNAKLANACAK TEHL\u0130KELER RAPORU]. \u0130zmit K\u00f6rfezi`nde 350`nin \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmede kimyasal hasar tespiti yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu i\u015fyerlerinde a\u011f\u0131r hasar oldu\u011fu ve \u00e7o\u011funda da kimyasal s\u0131z\u0131nt\u0131 oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Kay\u0131tlara ge\u00e7meyen ama sonu\u00e7lar\u0131 ile vahim olaylara neden olan daha onlarca kimyasal kaynakl\u0131 olay taraf\u0131m\u0131zdan bilinmektedir.<\/p>\n
Bu nedenle \u00f6zellikle uzmanlarca yak\u0131n bir gelecekte olmas\u0131 beklenilen \u0130stanbul depreminde gerek yap\u0131 sistemlerinde ve gerekse de kimyasallardan kaynaklanabilecek olumsuz durumlar\u0131 en aza indirgeyecek \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu anlamda;<\/p>\n
– Ad\u0131na yap\u0131 denetim sistemi denilen; ger\u00e7ekte diplomalar\u0131n ve belgelerin kiralanmas\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyen, ger\u00e7ekte m\u00fchendislik ve denetim hizmetlerinin d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sorumluluk alt\u0131ndaki i\u015fe m\u00fcdahil olunmadan olunmu\u015f gibi imzalar\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ka\u011f\u0131t \u00fczerinde i\u015fleyen bir sistemin acilen g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve de\u011fi\u015ftirilmesi gereklidir.<\/p>\n
– Yap\u0131 Denetim Sisteminde \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fchendislerin yapt\u0131klar\u0131 ve denetledikleri sorumlu olduklar\u0131 i\u015fi ger\u00e7ek anlamda denetleyece\u011fi bir sistem kurulmal\u0131d\u0131r. Ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalan ve bir imza ile ger\u00e7ekle\u015fen ger\u00e7ek anlamda denetimin sorunlu oldu\u011fu bu sistem yeniden sorgulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n istihdam edildi\u011fi Yap\u0131 Denetim Beton \u2013 Malzeme Laboratuvarlar\u0131nda denetim yap\u0131larak bir \u00e7ok yerde fiili anlamda i\u015fin ba\u015f\u0131nda bulunmadan ka\u011f\u0131t \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fen bu m\u00fchendislik durumunun (!) d\u00fczeltilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– Yap\u0131 Denetim sisteminde \u00e7al\u0131\u015fabilmek i\u00e7in gerekli belge \u00c7\u015eB ile birlikte ilgili Meslek Odalar\u0131n\u0131n temsil edildi\u011fi bir komisyonun yapaca\u011f\u0131 bir kurs ve s\u0131nav neticesinde verilmesini sa\u011flayacak yasal d\u00fczenlemeye gidilmelidir.<\/p>\n
– Her sekt\u00f6rle ilgili olarak, m\u00fclki ve yerel idare ile ilgili di\u011fer kurum ve meslek odas\u0131 temsilcilerinden olu\u015fan kentsel risk y\u00f6netimi kurullar\u0131 te\u015fkil edilmelidir.<\/p>\n
– Her kent ya da b\u00f6lge i\u00e7in risk y\u00f6netimi planlar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– \u0130\u015fyeri A\u00e7ma ve \u00c7al\u0131\u015fma Ruhsatlar\u0131na \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelikte tan\u0131mlanan \u2018\u0130lgili Meslek Odalar\u0131n\u0131n Temsilcisi` sorumlulu\u011fu gere\u011fince yerel y\u00f6netimlerce kurulan ruhsatland\u0131rma komisyonlar\u0131na her sekt\u00f6r i\u00e7in ilgili m\u00fchendis odas\u0131 ve temsilcileri dahil edilmelidir.<\/p>\n
– \u00c7e\u015fitli y\u00f6netmeliklerle belirlenen kimyasal ve b\u00fcy\u00fck end\u00fcstriyel kazalar\u0131n \u00f6nlenmesi, y\u00f6netilmesi, denetlenmesi gibi konularda sorumluluk sadece ilgili m\u00fchendislik disiplinlerine verilmelidir. Bir haftay\u0131 a\u015fmayan kurslarla, uzmanl\u0131k gerektiren meslek alanlar\u0131n\u0131n herkese a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan vazge\u00e7ilmelidir.<\/p>\n
– Olas\u0131 depremlerde meydana gelebilecek kaza senaryolar\u0131 modellemesi yap\u0131larak \u00f6nceden sorumlular ve sorumluluklar konusunda g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 yap\u0131lmal\u0131 ve \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r<\/p>\n
– Depremin beklendi\u011fi b\u00f6lgelerde kimyasal maddelerin envanteri \u00e7\u0131kar\u0131larak olas\u0131 bir depremde bu kimyasallar\u0131n ve bunlardan kaynaklanabilecek sorunlar\u0131n nas\u0131l bertaraf edilece\u011fi belirlenmelidir.<\/p>\n
TMMOB Kimya M\u00fchendisleri Odas\u0131<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"1999 y\u0131l\u0131nda 17 A\u011fustos ve 12 Kas\u0131m tarihlerinde \u00fclkemizde son y\u0131llardaki en…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2010],"tags":[2641,1448],"class_list":{"0":"post-17139","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-basin-aciklamalari","8":"tag-golcuk-depremi","9":"tag-marmara-depremi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17139","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17139"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17139\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}