\u201cSol, kuramsal ve taktiksel ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerine yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorundad\u0131r.\u201d<\/p>\n
AK Malabocas anar\u015fist kolektifinin Marksist radikal co\u011frafyac\u0131 David Harvey ile sermaye birikimi tarz\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri, bug\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerinde mek\u00e2n siyasetinin \u00f6nemini ve anti-kapitalist \u00f6rg\u00fctlenmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunlar\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 alanlar\u0131 konu\u015ftu\u011fu s\u00f6yle\u015fiyi okurlar\u0131m\u0131za sunuyoruz. \u2013 Sendika.Org<\/p>\n
AK Malabocas: Son k\u0131rk y\u0131lda, sermaye birikim tarz\u0131 k\u00fcresel bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti. Bu de\u011fi\u015fimler, kapitalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne anlama geliyor?<\/em><\/p>\n David Harvey: Makro bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, b\u00fct\u00fcn \u00fcretim tarzlar\u0131, kendisinin aynadaki \u00f6zg\u00fcn bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne denk d\u00fc\u015fen olduk\u00e7a kendine has bir muhalefet t\u00fcr\u00fc ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Sermayenin b\u00fcy\u00fck \u015firketler \u00fczerinden ve hiyerar\u015fik \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi 1960\u2019lara ya da 1970\u2019lere bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, korporatist, sendikac\u0131 siyasi ayg\u0131tlar bi\u00e7iminde muhalif yap\u0131lar g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, Fordist sistem Fordist t\u00fcrden bir muhalefet yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu end\u00fcstriyel \u00f6rg\u00fctlenmenin \u00f6zellikle geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde \u00e7\u00f6kmesiyle birlikte, bug\u00fcn elimizde kalan, \u00e7ok daha merkezsizle\u015fmi\u015f -mek\u00e2nda ve zamanda \u00f6nceden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden daha ak\u0131\u015fkan- bir sermaye bile\u015fimidir. Ayn\u0131 zamanda, a\u011f olu\u015fturma ve merkezsizle\u015fme \u00fczerinden i\u015fleyen ve hiyerar\u015fiden ve \u00f6nceki Fordist muhalefet bi\u00e7imlerinden hazzetmeyen bir muhalefetin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na \u015fahit olduk.<\/p>\n Bu anlamda, tuhaf bir bi\u00e7imde, solcular kendilerini sermaye birikiminin yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesiyle ayn\u0131 \u015fekilde yeniden \u00f6rg\u00fctlemektedir. \u015eayet solun ele\u015ftirmekte oldu\u011fumuz \u015feyin aynadaki aksi oldu\u011funu kavr\u0131yorsak, yapmam\u0131z gereken, aynay\u0131 k\u0131rmak ve ele\u015ftirmekte oldu\u011fumuz \u015feyle olan simbiyotik ili\u015fkimizden kurtulmakt\u0131r.<\/p>\n Fordist d\u00f6nemde fabrika, direni\u015fin temel alan\u0131yd\u0131. Peki, sermayenin fabrikadan kent alan\u0131na do\u011fru akt\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcn, direni\u015fi nerede bulabiliriz?<\/em><\/p>\n \u0130lk olarak, fabrika-formu yok olmu\u015f de\u011fil \u2013 bug\u00fcn Banglade\u015f\u2019te ya da \u00c7in\u2019de fabrikalar\u0131 bulabilirsiniz. \u0130lgin\u00e7 olan, temel \u015fehirlerdeki \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fidir. \u00d6rne\u011fin, lojistik sekt\u00f6r\u00fc muazzam bi\u00e7imde b\u00fcy\u00fcmektedir: UPS, DHL ve buralardaki sevkiyat\/teslimat i\u015f\u00e7ileri bug\u00fcnlerde devasa de\u011ferler \u00fcretmekteler.<\/p>\n Son birka\u00e7 on y\u0131lda hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir kayma ger\u00e7ekle\u015fti: 1970\u2019lerde ABD\u2019deki en b\u00fcy\u00fck i\u015fverenler General Motors, Ford ve US Steel \u015firketleriydi. Bug\u00fcn ise en b\u00fcy\u00fck i\u015fverenler McDonalds, Kentucky Fried Chicken ve Walmart\u2019t\u0131r. O zamanlarda fabrika i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n merkeziydi fakat bug\u00fcn, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 esas olarak hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde g\u00f6r\u00fcyoruz. Peki, neden araba \u00fcretmenin hamburger \u00fcretmekten daha \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyoruz?<\/em><\/p>\n Solun ise fast-food i\u015f\u00e7ilerini \u00f6rg\u00fctlemek maalesef pek de i\u00e7inden gelmemektedir. Klasik i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 tablosu, hizmet i\u015f\u00e7ilerinin, sevkiyat\/teslimat i\u015f\u00e7ilerinin, lokanta i\u015f\u00e7ilerinin, s\u00fcpermarket i\u015f\u00e7ilerinin de\u011fer \u00fcretimine uymamaktad\u0131r.<\/p>\n Proletarya ortadan kalkmad\u0131, solun i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olarak tan\u0131mlayageldi\u011fi geleneksel proletaryadan \u00e7ok farkl\u0131 ay\u0131rt edici \u00f6zelliklere sahip yeni bir proletarya mevcut. Bu anlamda, McDonalds i\u015f\u00e7ileri yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n metal i\u015f\u00e7ilerine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n Yeni proletarya \u015fayet buralardaysa, bug\u00fcn direni\u015fin \u00f6rg\u00fctlenece\u011fi yerler nerelerdir?<\/em><\/p>\n \u0130\u015fyerlerinde \u00f6rg\u00fctlenmek \u00e7ok zor. \u00d6rne\u011fin, sevkiyat\/teslimat \u015fof\u00f6rleri s\u00fcrekli bir yerden bir yere gidip gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla bu n\u00fcfus i\u015fyerinin d\u0131\u015f\u0131nda, yani kendi mahalle yap\u0131lar\u0131 dahilinde belki daha iyi \u00f6rg\u00fctlenebilecektir.<\/p>\n Gramsci\u2019nin 1919\u2019da yazd\u0131klar\u0131 aras\u0131nda, \u201ci\u015fyerinde \u00f6rg\u00fctlenmek ve i\u015fyeri konseyleri olu\u015fturmak, bunlar iyidir fakat mahalle konseyleri de olu\u015fturmal\u0131y\u0131z\u201d mealinde ilgin\u00e7 bir ifade de var. Mahalle konseyleri, diyor Gramsci, i\u015fyeri \u00f6rg\u00fctlenmesinin sekt\u00f6rel kavray\u0131\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131na ili\u015fkin daha iyi bir kavray\u0131\u015f sunar.<\/p>\n \u0130\u015fyeri \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fcleri bir metal i\u015f\u00e7isinin ne oldu\u011funu \u00e7ok iyi biliyorlard\u0131 fakat bir b\u00fct\u00fcn olarak proletaryay\u0131 anlam\u0131yorlard\u0131. Mahalle \u00f6rg\u00fctlenmesi, bu anlamda, \u00e7\u00f6p\u00e7\u00fcleri, ev i\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, sevkiyat\/teslimat \u015fof\u00f6rlerini de i\u00e7erecektir. Gramsci bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin pe\u015fine ger\u00e7ek anlamda d\u00fc\u015f\u00fcp, hi\u00e7 bir zaman \u201cHaydi, Kom\u00fcnist Parti mahalle meclisleri \u00f6rg\u00fctlemelidir!\u201d demedi.<\/p>\n Yine de Avrupa ba\u011flam\u0131nda Kom\u00fcnist Partilerin fiilen mahalle konseyleri \u00f6rg\u00fctledi\u011fi -\u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6rne\u011fin \u0130spanya gibi yerlerde i\u015fyerlerinde \u00f6rg\u00fctlenememi\u015flerdi- birka\u00e7 istisna da mevcuttur. 1960\u2019larda bu, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imiydi. Dolay\u0131s\u0131yla -uzun zamandan bu yana savundu\u011fum \u00fczere- mahallelerin \u00f6rg\u00fctlenmesini bir s\u0131n\u0131f \u00f6rg\u00fctlenmesi formu olarak g\u00f6rmek durumunday\u0131z. Gramsci bir ara bunu dile getirdi fakat bu fikri hi\u00e7bir zaman ileriye g\u00f6t\u00fcrmedi.<\/p>\n 1980\u2019lerde Britanya\u2019da Gramsci\u2019nin \u00f6nerdi\u011fini yapan bi\u00e7imde esnaf konseyleri temelinde \u015fehir \u00e7ap\u0131nda emek \u00f6rg\u00fctleme formlar\u0131 hayata ge\u00e7irildi. Fakat bu esnaf konseyleri sendikal hareket i\u00e7inde her daim emek \u00f6rg\u00fctlenmesinin ikincil formu olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bunlar hi\u00e7bir zaman sendikal hareketin i\u015fleyi\u015f bi\u00e7imi a\u00e7\u0131s\u0131ndan asli g\u00f6r\u00fclmedi.<\/p>\n Asl\u0131nda ise esnaf konseylerinin genellikle geleneksel sendikalardan \u00e7ok daha radikal oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131 ve bunun nedeni, k\u00f6klerinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sadece genelde ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kesimlerinden ziyade b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131na dayan\u0131yor olmas\u0131yd\u0131. B\u00f6ylece i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ili\u015fkin daha geni\u015f bir tan\u0131ma sahip olmalar\u0131yla esnaf konseyleri, \u00e7ok daha radikal bir siyasete meylettiler. Fakat bu durumlar\u0131 genel olarak sendikal hareket taraf\u0131ndan hi\u00e7bir zaman takdir edilmedi \u2013 her daim radikallerin kendi kendilerine oynad\u0131klar\u0131 bir alan olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fcler.<\/p>\n Bu \u00f6rg\u00fctlenme tarz\u0131n\u0131n avantajlar\u0131 ortadad\u0131r: sekt\u00f6rel \u00f6rg\u00fctlenmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131\u015fman\u0131n \u00fcstesinden gelir; her t\u00fcrden \u201cyersiz yurtsuzla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u201d eme\u011fi kapsar ve \u00f6rne\u011fin Murray Bookchin\u2019in de savundu\u011fu yeni topluluk t\u00fcrleri ve meclis-temelli \u00f6rg\u00fctlenmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan verimli bir toprakt\u0131r.<\/p>\n Yak\u0131n zamanlardaki -\u0130spanya\u2019daki ve Yunanistan\u2019daki gibi ya da Occupy hareketi tarz\u0131- protesto dalgalar\u0131nda, i\u015fbu \u201cdireni\u015fi yerelle\u015ftirmek\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini bulabiliyoruz. Bu hareketler, geleneksel solun odaklanageldi\u011fi b\u00fcy\u00fck ideolojik meselelerden ziyade g\u00fcndelik hayat\u0131n meseleleri etraf\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenme e\u011filimindeler gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/em><\/p>\n Neden g\u00fcndelik hayat etraf\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmenin b\u00fcy\u00fck meselelerden biri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsunuz? Bende b\u00fcy\u00fck meselelerden biridir. D\u00fcnya n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 \u015fehirlerde ya\u015f\u0131yor ve \u015fehirlerdeki g\u00fcndelik hayat, kendi zorluklar\u0131na sahip ve bu zorluklar\u0131 dayat\u0131yor. Bu zorluklar de\u011ferin \u00fcretimi alan\u0131nda oldu\u011fu kadar de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi alanda da yerle\u015fik durumda.<\/p>\n Benim en \u00f6nemli kuramsal arg\u00fcmanlar\u0131mdan biri de bu: Herkes Kapital\u2019in 1. Cildini okumu\u015ftur fakat kimse 2. Cildini okumaz. 1. Cilt de\u011ferin \u00fcretimi ile ilgilidir, 2. Cilt ise de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ile. 2. Cildi okudu\u011funuzda, de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin ko\u015fullar\u0131n\u0131n en az \u00fcretim ko\u015fullar\u0131 kadar \u00f6nemli oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n Marx, sermayeyi \u00fcretim ile ger\u00e7ekle\u015ftirme aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki olarak g\u00f6rmenin zorunlulu\u011fundan s\u0131k s\u0131k bahseder. De\u011ferin \u00fcretildi\u011fi yer ile de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi yer iki farkl\u0131 \u015feydir. \u00d6rne\u011fin, \u00c7in\u2019de \u00e7ok fazla de\u011fer \u00fcretilmektedir ve asl\u0131nda bu de\u011fer ABD\u2019deki Apple ya da Walmart taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Ku\u015fkusuz de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi de pahal\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 t\u00fcketimi vas\u0131tas\u0131yla de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesiyle ili\u015fkilidir.<\/p>\n Sermaye \u00fcretim alan\u0131nda daha y\u00fcksek \u00fccretleri kabul etmek zorunda kalabilir fakat ard\u0131ndan, de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi noktas\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek kiralar ve bar\u0131nma bedelleri, telefon faturalar\u0131, kredi kart\u0131 giderleri vs. \u00f6demek zorunda b\u0131rak\u0131lmas\u0131yla verdi\u011fini de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi alan\u0131nda geri al\u0131r. Bu anlamda, de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi -\u00f6rne\u011fin, makul fiyatlara bar\u0131nma- \u00fczerine verilen s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en az \u00fccretler ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 \u00fczerine verilenler kadar \u00f6nemlidir. Daha y\u00fcksek bar\u0131nma fiyatlar\u0131 \u00fczerinden geri al\u0131n\u0131yorsa, daha y\u00fcksek \u00fccrete sahip olmak ne anlama gelir ki?<\/p>\n Kapitalistler ise i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile ili\u015fkilerinde uzun zamandan bu yana vermek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 geri alarak bol bol para kazanmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f durumdad\u0131rlar. \u0130\u015f\u00e7iler -\u00f6zellikle 1960\u2019larda ve 1970\u2019lerde- t\u00fcketim alan\u0131nda g\u00fc\u00e7lendikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde, sermaye de de\u011feri t\u00fcketim \u00fczerinden geri almaya daha fazla odaklanmaya ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla Marx\u2019\u0131n zaman\u0131nda pek g\u00fc\u00e7l\u00fc olmayan de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi alan\u0131ndaki m\u00fccadeleler ve hi\u00e7 kimsenin bu lanet olas\u0131 kitab\u0131 (Kapital\u2019in 2. Cildini) okumad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi, geleneksel sol a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sorundur. Bana \u201cburadaki makro sorun nedir?\u201d diye sorarsan\u0131z \u015fayet, i\u015fte bu makro sorunun ta kendisidir! Sermaye kavram\u0131 ve \u00fcretim ile ger\u00e7ekle\u015ftirilme aras\u0131ndaki ili\u015fki. Bu ikisi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkili birli\u011fi g\u00f6rmezseniz tablonun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc de g\u00f6remiyorsunuz demektir. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi b\u00fct\u00fcn bunlarda kay\u0131tl\u0131d\u0131r ve bir s\u00fcr\u00fc Marksistin bunun ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu kabullenememesini anlayam\u0131yorum.<\/p>\n Mesele, 2015 y\u0131l\u0131 itibariyle Marx\u2019\u0131 nas\u0131l anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Marx\u2019\u0131n zaman\u0131nda kentle\u015fmenin kapsam\u0131 g\u00f6rece kullan\u0131\u015fl\u0131yd\u0131 ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n t\u00fcketicili\u011fi ise neredeyse namevcuttu; dolay\u0131s\u0131yla Marx sadece i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yetersiz bir \u00fccretle hayatta kalabildi\u011fi ve bunu \u00e7ok karma\u015f\u0131k bi\u00e7imlerde s\u00fcrd\u00fcrebildi\u011fi \u00fczerine konu\u015fmak durumundayd\u0131. Sermaye i\u015f\u00e7ileri istedikleri \u015feyleri yapmak \u00fczere kendi ba\u015flar\u0131na b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Fakat bug\u00fcnlerde t\u00fcketicili\u011fin k\u00fcresel ekonominin dinami\u011finin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 30\u2019undan -hatta ABD\u2019de y\u00fczde 70\u2019inden- sorumlu oldu\u011fu bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. \u00d6yleyse neden h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131 yerdeyiz ve t\u00fcketicili\u011fin sadece Kapital 1. Cilt\u2019e ba\u011fl\u0131 kalarak konu d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyoruz ve t\u00fcketicilikten de\u011fil de sadece \u00fcretimden bahsediyoruz?<\/p>\n Kentle\u015fmenin yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey ise bizi belirli t\u00fcketicilik bi\u00e7imlerine zorlamakt\u0131r; \u00f6rne\u011fin, bir araban\u0131z\u0131n olmas\u0131 \u015fartt\u0131r. B\u00f6ylece ya\u015fam tarz\u0131n\u0131z kentle\u015fmenin ald\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7im eliyle pek \u00e7ok yoldan dayat\u0131l\u0131r. Yine Marx\u2019\u0131n zaman\u0131nda kentle\u015fme bu kadar \u00f6nemli de\u011fildi fakat bug\u00fcn kritik \u00f6nemdedir. Bu de\u011fi\u015fimi fiilen s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin dinami\u011fi dahilinde kabul eden \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri icat etmek durumunday\u0131z.<\/p>\n Bu kayma d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, sol kesinlikle kendi taktiklerini ve \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerinin yan\u0131 s\u0131ra ne i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlendi\u011fine dair kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 buna uydurmak zorunda.<\/em><\/p>\n Yak\u0131n zamandaki hareketlere karakterleriyle damgas\u0131n\u0131 vuran ve anar\u015fist ve otonomcu geleneklerden gelen gruplar, g\u00fcndelik hayat siyasetine geleneksel Marksistlerden \u00e7ok daha g\u00f6m\u00fcl\u00fc haldedirler.<\/p>\n Anar\u015fistlere \u00e7ok\u00e7a sempatim var; bu mesele \u00fczerine, \u00f6zellikle t\u00fcketim siyasetiyle ba\u015f etmek konusunda ve t\u00fcketicili\u011fin ne ile ilgili oldu\u011funa ili\u015fkin ele\u015ftirilerinde \u00e7ok daha iyi bir hatta sahipler. Anar\u015fistlerin hedeflerinin bir k\u0131sm\u0131, g\u00fcndelik hayat\u0131 yeni ve farkl\u0131 ilkeler etraf\u0131nda de\u011fi\u015ftirmek ve yeniden \u00f6rg\u00fctlemektir. Dolay\u0131s\u0131yla bunun, bu g\u00fcnlerde \u00fczerine \u00e7ok\u00e7a siyasi eylem yap\u0131lmas\u0131 gereken kritik bir nokta oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Fakat bunun \u201cb\u00fcy\u00fck bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131\u201d y\u00f6n\u00fcndeki s\u00f6zlerinizle hemfikir de\u011filiz.<\/p>\n Peki, g\u00fcney Avrupa\u2019daki \u00f6rneklere -Yunanistan\u2019daki dayan\u0131\u015fma a\u011flar\u0131na, \u0130spanya ya da T\u00fcrkiye\u2019deki \u00f6z-\u00f6rg\u00fctlenmeye- bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu mesele, bug\u00fcnlerde g\u00fcndelik hayat ve temel ihtiya\u00e7lar etraf\u0131nda toplumsal hareketler in\u015fa etmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a kritik gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bunu gelecek vaat eden bir yakla\u015f\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcyor musunuz?<\/em><\/p>\n Bence fazlas\u0131yla gelecek vaat ediyor fakat i\u00e7inde kendisini a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u0131n\u0131rlayan bir yan da var ki bu benim a\u00e7\u0131mdan bir sorun. Kendini s\u0131n\u0131rlama, yeri geldi\u011finde iktidar\u0131 almaya d\u00f6n\u00fck isteksizlik anlam\u0131na geliyor. Bookchin son kitab\u0131nda [Gelece\u011fin Devrimi] anar\u015fistlerin sorununun, iktidar\u0131n \u00f6nemini reddetmeleri ve iktidar\u0131 almaktaki beceriksizlikleri oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bookchin bu kadar ileri gitmiyor fakat bence sorun, devleti radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm a\u00e7\u0131s\u0131ndan olas\u0131 bir partner olarak g\u00f6rmeyi reddetmektir.<\/p>\n Devleti d\u00fc\u015fman, y\u00fczde y\u00fcz d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6rme y\u00f6n\u00fcnde bir e\u011filim mevcut. Mevzunun hakikaten bu \u015fekilde oldu\u011fu, kamuoyu denetiminden yoksun bask\u0131c\u0131 devlet \u00f6rnekleri de g\u0131rla. Y\u00fczde y\u00fcz do\u011frudur: Kapitalist devletle d\u00f6v\u00fc\u015fmek gerekir fakat devlet iktidar\u0131na hakim olmadan ve onu ele ge\u00e7irmeden, h\u0131zla \u00f6rne\u011fin 1936-1937\u2019de Barselona\u2019da ve sonras\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u0130spanya\u2019da ya\u015fanan hikayeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rs\u0131n\u0131z. Devleti ele ge\u00e7irme g\u00fcc\u00fcne sahip oldu\u011funuz anda bunu reddederek, \u0130spanya\u2019daki devrimciler, devletin tekrar burjuvazinin ve Kom\u00fcnist hareketin Stalinist kanad\u0131n\u0131n eline ge\u00e7mesine izin verdiler \u2013 ve devlet yeniden \u00f6rg\u00fctlenerek direni\u015fi ezdi.<\/p>\n 1930\u2019larda \u0130spanya devleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunlar do\u011fru olabilir fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fcz neoliberal devletine ve refah devletinin geri \u00e7ekili\u015fine bakarsak, devletten geriye hakim olunacak ya da ele ge\u00e7irilecek ne kald\u0131?<\/em><\/p>\n \u0130lk olarak, sol, b\u00fcy\u00fck altyap\u0131lar\u0131 nas\u0131l in\u015fa edece\u011fimiz sorusuna yan\u0131t verme konusunda pek iyi de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, sol Brooklyn k\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fc nas\u0131l in\u015fa edecek? B\u00fct\u00fcn toplumlar b\u00fcy\u00fck altyap\u0131lara, -\u015febeke suyu, elektrik vs. gibi- b\u00fct\u00fcn bir \u015fehir i\u00e7in altyap\u0131lara dayan\u0131r. Bence solda bunu kabul etmek y\u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir isteksizlik var ve dolay\u0131s\u0131yla farkl\u0131 baz\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme formlar\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n Devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n, hatta neoliberal devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n bile son derece \u00f6nemli -\u00f6rne\u011fin, hastal\u0131k kontrol merkezleri- kanatlar\u0131 vard\u0131r. Ebola ve benzeri k\u00fcresel salg\u0131nlara nas\u0131l yan\u0131t verece\u011fiz? Bunu anar\u015fist Kendin-Yap-\u00f6rg\u00fctlenmesiyle yapamay\u0131z. Devlet-benzeri altyap\u0131 bi\u00e7imlerine ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok \u00f6rnek mevcut. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma sorununa yaln\u0131zca merkezsizle\u015ftirilmi\u015f kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelme ve faaliyet bi\u00e7imleriyle kar\u015f\u0131 koyamay\u0131z.<\/p>\n S\u0131kl\u0131kla dile getirilen bir \u00f6rnek, pek \u00e7ok sorunuyla birlikte, ozon tabakas\u0131n\u0131n incelmesini s\u0131n\u0131rlamak \u00fczere buzdolaplar\u0131nda kloroflorokarbon kullan\u0131m\u0131na a\u015famal\u0131 olarak son veren Montr\u00f6 Protokol\u00fc\u2019d\u00fcr. Bu protokol 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda ba\u015far\u0131l\u0131 bi\u00e7imde hayata ge\u00e7irildi fakat bunun i\u00e7in halen meclis-temelli siyasetten ortaya \u00e7\u0131kandan olduk\u00e7a farkl\u0131 baz\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme formlar\u0131na ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n Anar\u015fist bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, DT\u00d6 gibi ulus-\u00fcst\u00fc kurumlar\u0131n yerine a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya in\u015fa edilmi\u015f ve zamanla d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda karar alma mekanizmalar\u0131 haline gelecek olan konfederal \u00f6rg\u00fctlerin ge\u00e7irilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n Belki bir dereceye kadar fakat her zaman birtak\u0131m hiyerar\u015fi t\u00fcrlerinin var olaca\u011f\u0131n\u0131n ve her zaman hesap verilebilirlik ya da geri \u00e7a\u011f\u0131rma hakk\u0131 gibi sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nda olmam\u0131z gerekiyor. \u00d6rne\u011fin, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma sorunu ile d\u00fcnyaya bir b\u00fct\u00fcn olarak bakanlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla m\u00fccadele edenler ile herhangi bir yerellikte ya\u015fayan ve \u201cneden onlar\u0131n s\u00f6yledi\u011fini dinleyeyim ki?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnen bir grubun bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla m\u00fccadele edenler aras\u0131nda karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler olacakt\u0131r.<\/p>\n Yani siz bu durumun belirli bir otorite formu gerektirdi\u011fini mi s\u00f6yl\u00fcyorsunuz?<\/em><\/p>\n Hay\u0131r; bir \u015fekilde otorite yap\u0131lar\u0131 olacakt\u0131r \u2013 her zaman olacakt\u0131r. Ben gizli otorite yap\u0131s\u0131 olmayan hi\u00e7bir anar\u015fist toplant\u0131da bulunmad\u0131m mesela. Her zaman her \u015feyin yatay olmas\u0131 fantezisi vard\u0131r fakat ben bu durumda oturup d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: \u201cAman tanr\u0131m, burada b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir hiyerar\u015fik yap\u0131 var fakat \u00fczeri \u00f6rt\u00fck.\u201d<\/p>\n Akdeniz \u00e7evresinde ya\u015fanan yak\u0131n zamanl\u0131 protestolara d\u00f6nelim: Baz\u0131 hareketle yerel m\u00fccadelelere odaklanm\u0131\u015f durumda. Bunu toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ta\u015f\u0131mak i\u00e7in bir sonraki ad\u0131m nedir?<\/em><\/p>\n Bir noktaya geldi\u011fimizde, toplumsal de\u011fi\u015fimi daha geni\u015f bir \u00f6l\u00e7e\u011fe ta\u015f\u0131yabilecek ve bunu zorlayabilecek \u00f6rg\u00fctler yaratmam\u0131z gerekiyor. \u00d6rne\u011fin, \u0130spanya\u2019daki Podemos bunu yapabilecek midir? Son y\u0131llardaki ekonomik kriz gibi kaotik bir durum dahilinde, sol a\u00e7\u0131s\u0131ndan harekete ge\u00e7mek \u00f6nemli. E\u011fer sol bunu ba\u015faramazsa, o halde di\u011fer se\u00e7enek sa\u011fc\u0131lar olacakt\u0131r. Bence -ve bunu s\u00f6ylemekten nefret ediyorum- fakat bence sol, bug\u00fcn s\u00fcregiden dinamiklere ili\u015fkin daha pragmatik olmak durumundad\u0131r.<\/p>\n Hangi anlamda daha pragmatik?<\/em><\/p>\n Pek\u00e2l\u00e2, Devrimci bir parti olmad\u0131\u011f\u0131 halde neden SYRIZA\u2019y\u0131 destekledim? \u00c7\u00fcnk\u00fc farkl\u0131 bir \u015feylerin olabilece\u011fi bir alan a\u00e7t\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla SYRIZA benim a\u00e7\u0131mdan ilerici bir hareketlenmeydi.<\/p>\n Asl\u0131nda biraz Marx\u2019\u0131n \u015fu s\u00f6ylediklerine benziyor: \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ilk ad\u0131m\u0131, i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn uzunlu\u011funun s\u0131n\u0131rlanmas\u0131d\u0131r. \u00c7ok dar talepler bile \u00e7ok daha devrimci sonu\u00e7lar i\u00e7in bir alan a\u00e7ar ve herhangi bir devrimci sonucun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda bile, yine de neoliberal kemer s\u0131kma sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131 tersine \u00e7eviren ve yeni \u00f6rg\u00fctlenme formlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kabilecek bir alan a\u00e7an uzla\u015fmac\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler aramak durumunday\u0131z.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, Podemos demokratik konfederalizmin \u00f6rg\u00fctlenme formlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde tutum al\u0131rsa, bu ilgin\u00e7 olur \u2013 \u00e7\u00fcnk\u00fc Podemos baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan \u0130spanya\u2019n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7ok\u00e7a meclis-tipi toplant\u0131dan do\u011fmu\u015ftur, dolay\u0131s\u0131yla da meclis yap\u0131s\u0131na dair fazlas\u0131yla deneyimlidir.<\/p>\n Mesele, Parlamento\u2019da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir parti haline gelmek \u00fczere olan Podemos\u2019un konumu itibariyle meclis-formu ile baz\u0131 s\u00fcrekli \u00f6rg\u00fctlenme formlar\u0131n\u0131 nas\u0131l ba\u011flant\u0131land\u0131raca\u011f\u0131d\u0131r. Bu ayn\u0131 zamanda iktidar\u0131 peki\u015ftirmek meselesiyle de ilgilidir: Buna dair yollar bulmak durumundas\u0131n\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc aksi takdirde burjuvazi ve \u015firket kapitalizmi yeniden iktidar \u00fczerinde hak iddia etmenin ve iktidar\u0131 geri alman\u0131n yollar\u0131n\u0131 bulacakt\u0131r.<\/p>\n Buradan hareketle, refah devletinin geriye \u00e7ekili\u015fiyle ortaya \u00e7\u0131kan bo\u015flu\u011fu dolduran ve dolayl\u0131 bi\u00e7imde neoliberalizmin bir partneri haline gelen dayan\u0131\u015fma a\u011flar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kmaz\u0131 hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/p>\n Bu t\u00fcrden \u00f6rg\u00fctlenmenin iki yolu vard\u0131r. \u0130lki, STK sekt\u00f6r\u00fcndeki muazzam b\u00fcy\u00fcmedir fakat bunlar\u0131n pek \u00e7o\u011fu tabandan de\u011fil, d\u0131\u015far\u0131dan fonlan\u0131r ve g\u00fcndemi -ki bu g\u00fcndem radikal bir g\u00fcndem olamaz- belirleyen b\u00fcy\u00fck ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar sorunuyla u\u011fra\u015fmaz. Buradan refah devletinin \u00f6zelle\u015ftirilmesine ula\u015fm\u0131\u015f oluyoruz.<\/p>\n Bu ilk yol bana kendi ba\u015flar\u0131na b\u0131rak\u0131lan ve \u201cTamam, devlet hi\u00e7bir \u015feyle ilgilenmiyor, o zaman biz de kendi ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7aresine bakar\u0131z\u201d diyen taban \u00f6rg\u00fctlenmelerinden siyasi a\u00e7\u0131dan olduk\u00e7a farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bana \u00f6yle geliyor ki bunlar, \u00e7ok farkl\u0131 bir siyasi konuma sahip taban \u00f6rg\u00fctlenmesi formlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yorlar.<\/p>\n Fakat mesela i\u015fsiz insanlara neoliberal devlet taraf\u0131ndan yok edilmemeleri i\u00e7in yard\u0131m ederek bahsini ge\u00e7irdi\u011fimiz bo\u015flu\u011fu doldurmaktan nas\u0131l ka\u00e7\u0131naca\u011f\u0131z?<\/em><\/p>\n Tabii ki anti-kapitalist bir g\u00fcndeme sahip olmal\u0131s\u0131n\u0131z, b\u00f6ylece bir grup insanlarla birlikte faaliyet y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcnde, herkes, bunun sadece onlara \u00e7are bulmalar\u0131 i\u00e7in yard\u0131m etmekle ilgili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sistemi kendi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde siyasi olarak de\u011fi\u015ftirmeye niyetli \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir niyetin var oldu\u011funu bilecektir. Bu da kimisinin o \u015fekilde kimisinin bir ba\u015fka \u015fekilde faaliyet y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ve kolektif ya da ortak bir projenin olmad\u0131\u011f\u0131 merkezsizle\u015fmi\u015f, hiyerar\u015fik-olmayan hareket tarzlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zor g\u00f6r\u00fcnen fazlas\u0131yla a\u00e7\u0131k bir siyasi projeye sahip olmak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n[Roarmag.org\u2019deki \u0130ngilizce orijinalinden Sendika.Org taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015ftir.]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201cSol, kuramsal ve taktiksel ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerine yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorundad\u0131r.\u201d AK Malabocas anar\u015fist…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[1555],"class_list":{"0":"post-19151","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-david-harvey"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19151"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19151\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}