{"id":20677,"date":"2016-04-23T22:45:55","date_gmt":"2016-04-23T19:45:55","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=20677"},"modified":"2019-01-29T14:25:51","modified_gmt":"2019-01-29T11:25:51","slug":"sizin-verileriniz-artik-sizin-degil-bir-skandalin-otesi-oktay-dursun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/sizin-verileriniz-artik-sizin-degil-bir-skandalin-otesi-oktay-dursun\/","title":{"rendered":"Sizin verileriniz art\u0131k sizin de\u011fil: Bir skandal\u0131n \u00f6tesi &#8211; Oktay Dursun"},"content":{"rendered":"<p><em>&#8220;\u0130nternet insan uygarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir tehdittir.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Bu s\u00f6z\u00fc ilk okudu\u011funuzda, muhtemelen abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz. Tekrar d\u00fc\u015f\u00fcnmenizde fayda var, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylen hacker, Wikileaks sitesinin kurucusu ve 2010 y\u0131l\u0131nda &#8220;Cablegate&#8221; ad\u0131 ile bilinen ABD diplomatik belgelerinin webde yay\u0131nlanmas\u0131 nedeniyle, 2012 y\u0131l\u0131ndan beri Ekvator Londra B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011finde s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 olarak ya\u015fayan Julian Assange!<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;ye pek yans\u0131mam\u0131\u015f olsa da ki\u015fisel veriler ve mahremiyet ABD ve Avrupa \u00fclkelerinde son y\u0131llarda en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan biri. Tam tarih verirsek; 9 Haziran 2013&#8217;ten bu yana. O tarihte Haziran \u0130syan\u0131\u2019n\u0131n ate\u015fi t\u00fcm T\u00fcrkiye&#8217;yi sarm\u0131\u015fken, eski bir CIA ajan\u0131, Edward Snowden&#8217;\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 belgelerle b\u00fcy\u00fck bir skandal a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131; Ulusal G\u00fcvenlik Ajans\u0131 (NSA) t\u00fcm internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n verilerini g\u00f6zetlemek, kay\u0131t etmek ve i\u015flemek \u00fczere devasa sistemler kurmu\u015ftu!<\/p>\n<p>Bili\u015fim teknolojileri yay\u0131ld\u0131k\u00e7a bilgi g\u00fcvenli\u011fi ve mahremiyet konusu, George Orwell&#8217;in 1984 kitab\u0131na da at\u0131fla, her zaman g\u00fcncel bir tart\u0131\u015fma konusu oldu. Sosyal a\u011flar ve ak\u0131ll\u0131 telefonlar \u00fczerinden ise art\u0131k a\u00e7\u0131k-gizli bir sava\u015f y\u00fcr\u00fcyor. Akt\u00f6rler; \u015firketler, devletler ve kullan\u0131c\u0131lar. \u015eirketler daha iyi hizmet sunma bahanesiyle karlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak, devletler g\u00fcvenlik bahanesi ile herkes g\u00f6zetlemek ve denetlemek i\u00e7in u\u011fra\u015f veriyor. \u0130nternet kullanan insanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn verilerine sahip olmak amac\u0131yla kimi zaman kavga ediyorlar, kimi zaman da gizli anla\u015fmalar yap\u0131yorlar. Bu ko\u015fullara kar\u015f\u0131n di\u011fer m\u00fccadele alanlar\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131 olmasa da, &#8220;dijital hak eylemcileri&#8221;nin hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir etki alan\u0131na sahip oldu\u011funu da ekleyelim.<\/p>\n<p><strong>Yeni \u00e7a\u011f\u0131n sava\u015f\u0131 \u201cki\u015fisel veriler\u201d<\/strong><br \/>\n\u00d6zetle; ki\u015fisel veri sadece sizin kim oldu\u011funuz de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z, ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz, ne zaman nerede oldu\u011funuzdur. Di\u011fer veriler de bir araya geldi\u011finde, kimli\u011finizin bulunmas\u0131 hi\u00e7 de zor de\u011fil. Ve \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131n\u0131 da bu; sizin \u00fcretti\u011finiz veri. Google&#8217;\u0131n t\u00fcm i\u015f modeli bunun \u00fczerine kurulu; veriye sahip olmak. Facebook&#8217;un bug\u00fcnk\u00fc de\u011feri bu y\u00fczden 440 milyar dolar. Facebook bu nedenle sadece 55 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olan Whatsapp&#8217;\u0131 19 milyar dolara sat\u0131n ald\u0131. Yani Facebook asl\u0131nda Whatsapp&#8217;\u0131 geli\u015ftiren \u015firketi ve uygulamay\u0131 de\u011fil 420 milyon kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131. Yani sizi.<\/p>\n<p>D\u00fcnya&#8217;da ki\u015fisel veriler \u00fczerinde tart\u0131\u015fmalar k\u0131yas\u0131ya s\u00fcrerken, T\u00fcrkiye&#8217;de d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde en b\u00fcy\u00fck ki\u015fisel veri s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131ndan biri ya\u015fand\u0131. \u0130ktidar\u0131n gayri ciddi a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131rsak, olan \u015fuydu: 2009 y\u0131l\u0131nda ait oldu\u011fu s\u00f6ylenen 50 milyon se\u00e7menin verileri ortal\u0131\u011fa sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu verilerin 2010 y\u0131l\u0131ndan beri asl\u0131nda devletin kontrol\u00fcnden \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011fu biliniyordu. Hatta DVD ile bu verileri satan bir \u00e7ete de yakalan\u0131p h\u00fck\u00fcm giydi. 2016 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat ay\u0131nda, bu veriler \u0130nternet \u00fczerinde indirilebilir hale geldi ama veriler \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyuttayd\u0131 ve \u015fifreli olarak payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, ancak bir program arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile okunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oluyordu. Ge\u00e7ti\u011fimiz Mart ay\u0131nda ise bu veriler, arama \u00f6zelli\u011fine sahip bir web sitesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla herkes taraf\u0131ndan eri\u015febilir hale geldi. Konu ancak bu noktada bir skandal olarak de\u011ferlendirilmeye lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Sorulmas\u0131 gereken ilk soru \u015fu; bu veriler nas\u0131l s\u0131zd\u0131? AKP iktidar\u0131, s\u00f6z konusu verilerin partilere da\u011f\u0131t\u0131lan se\u00e7men verileri oldu\u011funu ve siyasi partiler taraf\u0131ndan s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etse de bu iddia ispatlanm\u0131\u015f de\u011fil. \u00d6yle olsa bile, siyasi iktidar\u0131n su\u00e7u sabit; bu verileri korumak partilerin de\u011fil devletin g\u00f6revi. Burada de\u011finilmesi gereken bir ba\u015fka \u00f6nemli konu da, 24 Mart 2016 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren \u201cKi\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u201dnun ilk tasla\u011f\u0131 2007 y\u0131l\u0131ndan haz\u0131rlanmas\u0131na ra\u011fmen Avrupa Birli\u011fi ile y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fczakereler s\u00fcrecinde m\u00fclteci pazarl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda vaat edilen vizesiz dola\u015f\u0131m\u0131n bir \u00f6n \u015fart\u0131 olarak apar topar yasala\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131. Kanun daha \u00f6nce \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa, belki kamuda gereken \u00f6nlemler al\u0131nacak ve b\u00f6yle bir veri s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 ya\u015fanmayacakt\u0131. Tabi o zaman keyfi dinleme kararlar\u0131 \u00e7\u0131karmak, kumpas davalar\u0131 ile siyasal operasyonlar d\u00fczenlemek daha zor olacakt\u0131!<\/p>\n<p>Sorulmas\u0131 gereken ikinci soru da \u015fu olabilir; bu ki\u015fisel verilerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 ile ilgili ne t\u00fcr bir \u00f6nlem al\u0131nd\u0131, sorumlular tespit edildi mi? AKP iktidar\u0131n\u0131n art\u0131k neredeyse parti organ\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc devletin, halktan gizledi\u011fi yasa d\u0131\u015f\u0131 faaliyetleri if\u015fa oldu\u011funda gazeteciler tutuklan\u0131rken, be\u015f y\u0131ld\u0131r ortalarda dola\u015fan vatanda\u015f verilerine dair tek bir somut tedbir veya hukuki takibat a\u00e7\u0131klamas\u0131 yap\u0131lmad\u0131!<\/p>\n<p>Art\u0131k ki\u015fisel verileri koruyan bir kanunumuz var diye kendinizi g\u00fcvende hissediyorsan\u0131z da yan\u0131l\u0131yorsunuz; kanunda kurulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u201cVeri Koruma Kurulu\u201dnun ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kurul yap\u0131lanmas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ortada. Bir di\u011fer \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konu da istisnalar. Kanun; ulusal g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni ve hatta ekonomik g\u00fcvenlik gibi \u201cistisnai\u201d durumlar tan\u0131ml\u0131yor ve neredeyse ki\u015fisel verileri koruman\u0131n kendisi bir istisnaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan, T\u00fcrkiye&#8217;de bir\u00e7ok resmi i\u015flemde kullan\u0131lan kimlik numaralar\u0131n\u0131n herkes taraf\u0131ndan eri\u015felebilir olmas\u0131n\u0131n ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde ma\u011fduriyetler yaratmas\u0131 s\u00f6z konusu. Kimlik numaras\u0131 sayesinde ula\u015f\u0131labilecek sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim vb. ba\u015fka bilgileri kullanarak da doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k vakalar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabiliriz.<\/p>\n<p>\u015eimdi Julian Assange&#8217;\u0131n en ba\u015ftaki s\u00f6z\u00fcn\u00fc tekrar hat\u0131rlayal\u0131m; &#8220;\u0130nternet insan uygarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir tehdittir&#8221;. Abart\u0131yor mu sizce?<\/p>\n<p><strong>Oktay Dursun \/ Bilgisayar M\u00fchendisi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"&#8220;\u0130nternet insan uygarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir tehdittir.&#8221; Bu s\u00f6z\u00fc ilk okudu\u011funuzda, muhtemelen abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4712],"tags":[3027],"class_list":{"0":"post-20677","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bilisim-yazilar","8":"tag-veri-sizintisi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20677"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20677\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}