(Bu rapor May\u0131s 1974’de, Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131, Harita ve Kadastro M\u00fchendisleri Odas\u0131, \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131, Mimarlar Odas\u0131, \u015eehir Planlama Mimar ve M\u00fchendisleri Odas\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n
1. GENELDE KONUT SORUNU, \u00a0BOYUTLARI ve DE\u011e\u0130\u015eKENLER\u0130 <\/p>\n
Konut sorunu, kavramsal olarak, temelde bir BARINAK sorunudur. Ancak \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda, \u00fclkelerin sosyo-ekonomik yap\u0131lar\u0131na ve politik sistem se\u00e7melerine ba\u011fl\u0131 olarak bu sorun de\u011fi\u015fik boyutlar kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 sosyal yap\u0131lar, end\u00fcstrile\u015fme ve kentle\u015fme s\u00fcrecinde izlenen farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar, teknolojik d\u00fczeydeki farkl\u0131l\u0131klar ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n sonucu olarak konut sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinde g\u00f6revlendirilen farkl\u0131 kurumsal yap\u0131lar, do\u011fal olarak, sorunun ana niteli\u011finde de farkl\u0131 boyutlar olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n
Kapitalist sistemin egemen oldu\u011fu \u00fclkelerde sorunun niteli\u011fi sosyalist \u00fclkelerdekine g\u00f6re farkl\u0131 bir i\u00e7erik kazanmaktad\u0131r. Kapitalist ekonominin, ki\u015filerin \u00abm\u00fclk sahibi olma\u00bb h\u0131rs\u0131n\u0131 s\u00fcrekli kam\u00e7\u0131layan tutumu, kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ile olu\u015fan de\u011fer art\u0131\u015flar\u0131nda \u00abspek\u00fclatif kazan\u00e7lar\u00bb elde etmeye uygun ortam ve emek\u00e7i halk s\u0131n\u0131f ve kadar\u0131na gerek \u00e7al\u0131\u015fabildikleri s\u00fcrece, gerekse \u00e7al\u0131\u015famaz bir \u00e7a\u011fa geldiklerinde \u00abinsanca bir ya\u015fam\u00bb olanaklar! verme konusundaki g\u00fcvensizli\u011fi \u00abKONUT SORUNU\u00bb na iki yeni boyut daha eklemektedir : <\/p>\n
1) SOSYAL G\u00dcVENL\u0130K ARACI OLMA
\n2) SPEK\u00dcLASYON ARAC\u0130 OLMA<\/p>\n
B\u00f6ylece sosyalist ekonomide sadece, bir bar\u0131nak arac\u0131 olan konut, kapitalist ekonomide ayn\u0131 zamanda bir sosyal g\u00fcvenlik ye spek\u00fcl\u00e2syon arac\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. B\u00f6ylece de\u011fi\u015fik sistemlerde konut sorunun farkl\u0131 i\u00e7eriklere sahip olmas\u0131 sonucu, getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u00e7\u00f6z\u00fcm yakla\u015f\u0131mlar\u0131 da farkl\u0131 olmaktad\u0131r. <\/p>\n
Kavramsal olarak, \u00fclkelerin izlemeleri gereken kalk\u0131nma, geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme\u00a0 politikalar\u0131nda ama\u00e7; \u00abhalk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kaynaklar\u0131n en verimli \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131\u00bb olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zellikle \u00fclkemiz gibi end\u00fcstrile\u015fememi\u015f, geri \u00fclkelerde h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131n, kaynaklar\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn de etkisiyle \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131\u015f\u0131, do\u011fan konut ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck sorunlar do\u011furmaktad\u0131r. Burada en \u00f6nemli etken, bu t\u00fcr yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00fcretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan verimsiz oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\u00dclkenin tar\u0131m ve end\u00fcstri yat\u0131r\u0131mlar\u0131na, i\u015fg\u00fcc\u00fc ve malzemesine ortak olan konut yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle end\u00fcstrile\u015fememi\u015f \u00fclkelerde \u00fclkesel hedefler ile \u00e7eli\u015fir bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcme sahip olmas\u0131 konut ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda \u00abekonomiye en az y\u00fck olacak bir bi\u00e7imde\u00bb\u00a0 sorunun ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n
Kapitalist ekonominin ge\u00e7erli oldu\u011fu \u00fclkelerde, \u00f6zellikle \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda, \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar\u0131n daha etkin bir bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctle\u015fmelerine ba\u011fl\u0131 olarak konut sorunu di\u011fer konular aras\u0131nda daha belirgin bir nitelik kazanm\u0131\u015f ve ortaya \u00abSOSYAL KONUT POL\u0130T\u0130KASI\u00bb kavram\u0131 at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f sonras\u0131 uygulamaya sokulan bu politika, konut sorununu \u00e7\u00f6zmemi\u015f, fakat geli\u015fmi\u015f bat\u0131 \u00fclkelerinde sesini duyurmaya ba\u015flam\u0131\u015f yayg\u0131n emek\u00e7i kitlelerinin ihtiyac\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131layabilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ancak kapitalist \u00fclkelerdeki tekelci sermayenin geri \u00fclkelerden s\u0131zd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 art\u0131 de\u011ferle kendi \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar\u0131na sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bu olanak, geri \u00fclkeler i\u00e7in s\u00f6z konusu olamam\u0131\u015ft\u0131r. Aksine son y\u0131llarda kapitalizmin e\u015fit olmayan geli\u015fme yasas\u0131na uygun olarak toplumsal ekonomik yap\u0131s\u0131 \u015fekillendirilmi\u015f olan geri \u00fclkelerde \u00abmek\u00e2n organizasyonu\u00bb, \u00abalt yap\u0131\u00bb\u00a0 ve \u00abkonut sorunu\u00bb, i\u00e7 ve d\u0131\u015f tekelci sermaye gruplar\u0131 i\u00e7in tatl\u0131 k\u00e2rlar\u0131n bulundu\u011fu bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc pazar\u0131 seviyesine gelmi\u015ftir.<\/p>\n
2. T\u00dcRK\u0130YE’DE UYGULANAN KOMUT POL\u0130T\u0130KALARININ GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130 VE DE\u011eERLEND\u0130R\u0130LMES\u0130<\/p>\n
Konut sorunu ve uygulanan konut politikalar\u0131n\u0131n toplum yap\u0131s\u0131ndan soyutlanarak, \u00fclkedeki \u00fcretim ili\u015fkileri ve \u00fclkenin d\u0131\u015f ili\u015fkilerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, de\u011ferlendirilmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Bu nedenle konut sorununun \u00fclkemizdeki tarihsel geli\u015fim s\u00fcreci de, do\u011fal olarak di\u011fer sorunlar\u0131m\u0131z gibi end\u00fcstrile\u015fmeme, gelir adaletsizli\u011fi ve d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir fonksiyonu bi\u00e7iminde olu\u015fmu\u015ftur. <\/p>\n
Osmanl\u0131 toplum yap\u0131s\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc devirlerinde, \u00fcretim ili\u015fkilerini sistemin kendi i\u00e7 tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ak\u0131lc\u0131 bir bi\u00e7imde d\u00fczenlemi\u015f ve bunun sonucu olarak \u00e7a\u011fda\u015f ihtiya\u00e7lara cevap verebilen tutarl\u0131 bir toprak politikas\u0131, m\u00fclkiyet d\u00fczeni, yerle\u015fme politikas\u0131, kurumsal yap\u0131 ve finansman kaynaklan b\u00fct\u00fcn\u00fc ile konut sorununu bir bar\u0131nak sorunu d\u00fczeyinde tutabilme ve ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131layabilme g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6stermi\u015ftir.Ancak 17. y\u00fczy\u0131lda ba\u015flayarak d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n gittik\u00e7e artmas\u0131yla \u00fclkemizde de \u00fcretim ili\u015fkilerinde \u00f6nce bir kaos, daha sonra da dereceli olarak prekapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerine ge\u00e7i\u015fin etkileri g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle 14. y\u00fczy\u0131l\u0131n son yar\u0131s\u0131nda bu de\u011fi\u015fiklikler ve d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortak etkisiyle toprak politikas\u0131, m\u00fclkiyet d\u00fczeni, yerle\u015fme politikas\u0131, kurumsal yap\u0131 ve finansman sorunlar\u0131n\u0131n somut baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklere u\u011frad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Bu de\u011fi\u015fikliklerin derinlemesine bir analizini yapmak \u015fu anda sorun d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131p konuyu da\u011f\u0131taca\u011f\u0131ndan b\u00f6yle bir \u00e7abaya giri\u015filmeden, ba\u015fl\u0131ca de\u011fi\u015fiklikler s\u0131ralanacakt\u0131r. Bu devirde; <\/p>\n
-\u0130lk olarak toprakta \u00f6zel m\u00fclkiyet kavram\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131,
\n-Serbest ticaret anla\u015fmalar\u0131 ile \u00fclkenin geli\u015fmi\u015f ekonomiler i\u00e7in s\u00f6m\u00fcr\u00fclecek bir kaynak ve iyi b\u00eer pazar haline getirildi\u011fini,
\n-Devaml\u0131 artan, d\u0131\u015f bor\u00e7lar ile d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fcksek d\u00fczeylere \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131,
\n– \u00dclke i\u00e7erisinde sosyal s\u0131n\u0131flar, katlar ve co\u011frafi b\u00f6lgeler aras\u0131nda adaletsiz ve dengesiz geli\u015fmenin b\u00fcy\u00fck bir h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131,
\n– \u00dclkenin genel yerle\u015fme d\u00fczeninin, uygulanan ula\u015f\u0131m, arsa ve konut politikalar\u0131 ile s\u00f6m\u00fcr\u00fcye en elveri\u015fli \u015fekle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc izlerken ayn\u0131 anda,<\/p>\n
-End\u00fcstrile\u015fme ve demokratik haklar elde etme do\u011frultusunda ilk u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131n ve sava\u015flar\u0131n verildi\u011fine,
\ntan\u0131k olmaktay\u0131z.<\/p>\n
B\u00f6ylece \u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrk toplumunun g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam eden tarihsel kavgas\u0131 ba\u015flarken di\u011fer t\u00fcm sorunlar\u0131m\u0131zla birlikte konut sorunumuzu da \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe g\u00f6t\u00fcren ilk tohumlar bu y\u0131llarda at\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r.Ve T\u00fcrk toplumu 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fine kadar ge\u00e7en bu devrede ekonomik, politik ve sosyal, i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7alkant\u0131lar, sonu gelmeyen sava\u015flar ve insafs\u0131z bir s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn etkisi alt\u0131nda; konut sorununa de\u011fil \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 aramak, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye dahi f\u0131rsat bulamaks\u0131z\u0131n emperyalizme kar\u015f\u0131 bir kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 vermenin e\u015fi\u011fine gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131n\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 ve Cumhuriyetin kurulmas\u0131yla, \u00fclkenin de\u011fi\u015fen y\u00f6netim sistemine ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7e\u015fitli sorunlara yakla\u015f\u0131mlarda da de\u011fi\u015fiklik olmu\u015f, ilk defa \u00abdevlet\u00e7ilik\u00bb ve \u00abplanl\u0131 kalk\u0131nma\u00bb ve kavramlar\u0131 belirmi\u015ftir. Ancak Cumhuriyetin kurulmas\u0131ndan bu yana \u00fclkenin \u00e7e\u015fitli sorunlar\u0131 aras\u0131nda konut, g\u00f6reli \u00f6neminden hemen hemen hi\u00e7bir \u015fey kaybetmemi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen belirgin ve sosyal i\u00e7erikli bir konut politikas\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. De\u011fi\u015fik niteliklerdeki siyasal iktidarlar bu sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fclkenin o andaki durumuna ve yurt d\u0131\u015f\u0131 geli\u015fimlere g\u00f6re farkl\u0131 tutumlar belirlemi\u015flerdir. <\/p>\n
Ger\u00e7ekte son on, onbe\u015f y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nem d\u0131\u015f\u0131nda izlenen politika \u00abPOL\u0130T\u0130KASIZLIK\u00bb t\u0131r. Ve bu \u00abpolitikas\u0131zl\u0131k\u00bb politikas\u0131nda, konut sorununun s\u00fcrekli politik ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
–\u00a0Nitekim 1930’da 1580 say\u0131l\u0131 Belediyeler Yasas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, fakat belediyelere, konut sorunu ile ilgili bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getirilmemi\u015f, 1933’de ilk Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Sanayi Plan\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f fakat umulan sanayile\u015fme ile konut sorununun ili\u015fkisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015ftir. B\u00f6ylelikle 1945’lere kadar belirli bir politikaya dayanmaktan \u00e7ok, artan konut ihtiyac\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlara ayak uydurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Nitekim bu d\u00f6nemde gecekondu olgusu \u00e7e\u015fitli yasaklay\u0131c\u0131 yasalarla \u00f6nlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6te yandan \u00e7e\u015fitli zamanlarda da politik ama\u00e7larla k\u00f6r\u00fcklenmi\u015ftir. \u0130lk defa 1948 y\u0131l\u0131nda gecekondular, \u00abkendilerine ait olmayan arsalar \u00fczerinde ruhsats\u0131z olarak meydana getirilmi\u015f yap\u0131lar\u00bb diye nitelendirilerek 5218 say\u0131l\u0131 yasaya konu edilmi\u015ftir. Ve bundan sonra \u00e7\u0131kart\u0131lan 5228, 5290, 5431 ve 6188 say\u0131l\u0131 yasalarla da gecekondular\u0131n k\u00e2h y\u0131k\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, k\u00e2h belirli bir tarihe kadar yap\u0131lanlar\u0131n affedilmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f vs b\u00f6ylece zaman i\u00e7ersinde \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmeksizin s\u00fcr\u00fcklenmesi yolu tercih edilmi\u015ftir. <\/p>\n
Ayr\u0131ca bu arada sanki soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm ar\u0131yormu\u015f izlenimi vermek \u00fczere, zaman zaman yabanc\u0131 uzmanlar getirtilmi\u015f, fakat bunlar taraf\u0131ndan sal\u0131k verilen, \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmekten uzak, ge\u00e7ici ve k\u0131sa vadeli \u00f6neriler dahi uygulanmayarak, haz\u0131rlatt\u0131r\u0131lan raporlar rafa kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan 1953 y\u0131l\u0131nda gelen Donald Hansen, 1955 y\u0131l\u0131nda gelen Charles Abrams ve 1959 y\u0131l\u0131nda gelen Frederick Bath’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kayda de\u011fer niteliktedir.Yine bu arada konut sorununda finansman konusunu ele almak \u00fczere 1946 y\u0131l\u0131nda T.C. Eml\u00e2k ve Kredi Bankas\u0131 kurulmu\u015f ve yine ayn\u0131 y\u0131l kurulan Sosyal Sigortalar Kurumu da 1950 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak sigortal\u0131 i\u015f\u00e7ilere konut kredisi sa\u011flama yoluna gitmi\u015ftir. <\/p>\n
Ancak kredi kaynaklar\u0131, y\u00fcksek standartta konut sahibi olma olana\u011f\u0131na sahip gruplara hitabetmi\u015f, faiz oranlar\u0131n\u0131n ve \u00f6demede ayl\u0131k taksit tutarlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek olu\u015fu y\u00fcz\u00fcn den \u00f6zellikle kentlere yeni yerle\u015fen d\u00fc\u015f\u00fck gelir gruplar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap vermekten uzak kalm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece de bu kurulu\u015flar yaz\u0131l\u0131 ama\u00e7lar\u0131ndan \u00e7ok, ger\u00e7ek ama\u00e7lar\u0131na y\u00f6nlendirilerek bu fonlarda toplanan milyonlar, milyarlar b\u00fcy\u00fck sermaye tekellerine fon yap\u0131lm\u0131\u015f, yoksul ve g\u00fcvensiz b\u0131rak\u0131lan halk\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck gelirleri b\u00fcy\u00fck sermaye u\u011fruna cebri tasarruf yoluyla bir kere daha ya\u011fmalanm\u0131\u015f, \u00fccretlerdeki ve maa\u015flardaki her art\u0131\u015f, vergilere ek olarak bir de sosyal g\u00fcvenlik primleri ve kredi faizleri yoluyla geri al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Nihayet soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmekten \u00e7ok, disiplin alt\u0131na almak amac\u0131yla 1959 y\u0131l\u0131nda \u0130mar Yasas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve 1958 y\u0131l\u0131nda da bu yasan\u0131n uygulanmas\u0131ndan sorumlu \u0130mar ve \u0130sk\u00e2n Bakanl\u0131\u011f\u0131 kurulmu\u015ftur. Ancak devletin bu yasay\u0131 destekleyici temel bir arsa ve konut politikas\u0131n\u0131n olmamas\u0131, buna kar\u015f\u0131n \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde destekleyici, yar\u0131-ba\u011f\u0131ml\u0131, kapitalist bir ekonomik politikan\u0131n var olu\u015fu, spek\u00fcl\u00e2syonu ve l\u00fcks konut yap\u0131m\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmakla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.1960’larda \u00fclkemizde yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f ve \u00abs\u00f6zde planl\u0131\u00bb d\u00f6neme ge\u00e7ilmi\u015ftir.Yeni Anayasa, devlete bir \u00absosyal devlet\u00bb niteli\u011fi kazand\u0131rm\u0131\u015f ve sorunumuza ili\u015fkin olarak da : \u00a0<\/p>\n
–\u00a049. maddesi ile devlete \u00abyoksul ya da dar gelirli ailelerin sa\u011fl\u0131k \u015fartlar\u0131na uygun konut ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131c\u0131 tedbirler almak\u00bb,<\/p>\n
–\u00a0129. maddesi ile, \u00abekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel kalk\u0131nmay\u0131 planl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmek\u00bb, <\/p>\n
–\u00a038. maddesi ile de \u00abkamu yarar\u0131 i\u00e7in kamula\u015ft\u0131rma yapmak\u00bb,g\u00f6rev ve yetkilerini vermi\u015ftir.Ancak, karma ekonomi sistemini kabul edip, \u00f6zel sekt\u00f6re geni\u015f haklar tan\u0131yarak ve<\/p>\n
–\u00a053. maddesi ile \u00abyukar\u0131da s\u0131ralanan g\u00f6revlerin mali kaynaklar\u0131n yeterlili\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yerine getirilece\u011fini\u00bb \u00f6nererek \u00f6nceki maddelerde belirtilen g\u00f6rev ve yetkilerin etkinli\u011fini azaltm\u0131\u015f ve sorunu t\u00fcm\u00fcyle kalk\u0131nma planlar\u0131na terketmi\u015ftir. Bu durumda planlar\u0131n niteli\u011fi \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Genel olarak, toplumda siyasi y\u00f6netimde en etkin sosyal g\u00fc\u00e7 hangisi ise \u00abplan\u00bb ba\u015fta ona hizmet eder. B\u00fct\u00fcn d\u00fczenlemeler, reformlar ona g\u00f6re haz\u0131rlanmak durumundad\u0131r.<\/p>\n
\u00dclkemizde de son on y\u0131lda iyice g\u00fc\u00e7lenen tekelci sermaye ekonomik sosyal planlamaya damgas\u0131n\u0131 vurabilmek i\u00e7in a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle ortaya koymu\u015ftur :<\/p>\n
–\u00a0Tekelci sermaye, ulusal planlama, halk yarar\u0131na planlama ile ba\u011fda\u015famaz,
\n–\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc tabiat\u0131 gere\u011fi, sosyal ama\u00e7lardan \u00f6nce a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r amac\u0131na d\u00f6n\u00fckt\u00fcr,
\n–\u00a0B\u00fcy\u00fck sermaye giri\u015fimleri i\u00e7in ekonominin hangi dal\u0131 kendisine daha verimli olacaksa, hangi \u00fclke ya da b\u00f6lge daha fazla k\u00e2r sa\u011fl\u0131yorsa, yerle\u015fme bak\u0131m\u0131ndan hangi \u015fehir, ya da o \u015fehrin hangi b\u00f6lgesi yarar\u0131na daha fazla hizmet ediyorsa se\u00e7imini ona g\u00f6re yapar, yapmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
–\u00a0Fazla k\u00e2r verdi\u011fi bu kararlara hizmet eden bir planlama ve devlet politikas\u0131 aramas\u0131 da do\u011fald\u0131r .Bu nedenle \u00fclkemizde 1960’lardan sonra yap\u0131lm\u0131\u015f olan \u00fc\u00e7 kalk\u0131nma plan\u0131nda da \u00ab\u00f6zel te\u015febb\u00fcs\u00fcn ve yabanc\u0131 sermayenin te\u015fviki politikas\u0131\u00bb bu planlar\u0131n temel tercihi olmu\u015ftur. Karma ekonominin devlet\u00e7ilik politikas\u0131n\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fc bu temel tercihe g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle olunca da planlar halka de\u011fil, b\u00fct\u00fcn sermayeye k\u00e2r sa\u011flam\u0131\u015f, mek\u00e2n planlamas\u0131na deva olmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Uzun s\u00fcredir planl\u0131 d\u00f6nem i\u00e7inde bulunuldu\u011fu halde, \u00e7e\u015fitli giri\u015fimlere ra\u011fmen, ekonomik, sosyal ve fiziki planlaman\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00abgeni\u015f kapsaml\u0131 planlama\u00bb anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ersinde D. P. T\u2019de toplanmas\u0131 sa\u011flanamam\u0131\u015f, fiziki planlama kopuk ve ekonomik-sosyaI planlamadan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u0130mar ve \u0130sk\u00e2n Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmeye zorlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00d6zet olarak Birinci ve \u0130kinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Planlar\u0131, halk\u0131n konut sorunu \u00fczerinde SOSYAL EDEB\u0130YAT yapmakla konuyu ge\u00e7i\u015ftirmi\u015fler ve asl\u0131nda uygulanan politika 1950’lerden beri uygulanmakta dan politikan\u0131n bir uzant\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmam\u0131\u015f, sadece plan paravanas\u0131 arkas\u0131nda bu politika yaz\u0131l\u0131 bir \u015fekle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ve b\u00f6ylece 3. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131na, dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelinmi\u015ftir.<\/p>\n
3. \u00a0\u0130ZLENMES\u0130 GEREKEN KONUT POL\u0130T\u0130KASI \u00d6ZER\u0130NE \u00d6NER\u0130LERA. KONUT SORUNUNUN 1974 T\u00dcRK\u0130YER\u0130NDEK\u0130 BOYUTLARI VE DE\u011e\u0130\u015eKENLER\u0130 :<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de bug\u00fcn varolan konut sorununun boyutlar\u0131n\u0131 k\u0131sa da olsa belirlemenin, ileride geli\u015ftirilen \u00f6nerilerle ili\u015fkiler kurabilme y\u00f6n\u00fcnden yararl\u0131 olaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131z.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00dclkemizde bug\u00fcne kadar konut sto\u011fu ile ilgili kapsaml\u0131 b\u00eer say\u0131m yap\u0131lmam\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fmeler kaydedilmemi\u015ftir. Bu nedenle konut sorununun niteliksel ve niceliksel \u00f6zelliklerini tam ve do\u011fru olarak bilemiyoruz. A\u015fa\u011f\u0131da verilen rakamlar n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131na ve baz\u0131 yerle\u015fmelerde yap\u0131lan m\u00fcnferit ara\u015ft\u0131rma ve anketlere ba\u011fl\u0131 olarak bulunmu\u015f verilerdir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Resmi kaynaklardan \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re T\u00fcrkiye’de ailelerin y\u00fczde 82’sinin 1-3 odal\u0131 konutlarda oturdu\u011fu, ortalama aile b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 5, 7 ki\u015fi oldu\u011fu ve de oda ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen n\u00fcfusun 2,42 ki\u015fiyi buldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kentsel alanlarda ya\u015fayan n\u00fcfusun y\u00fczde 60’a yak\u0131n k\u0131sm\u0131m\u0131n 1 -2 odal\u0131 konutlarda bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve oda ba\u015f\u0131na 3 il\u00e2 4 ki\u015finin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc de bilinmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye, bar\u0131nma yo\u011funlu\u011fu (oda ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen n\u00fcfus) bak\u0131m\u0131ndan d\u00fcnyada en k\u00f6t\u00fc ko\u015fullar\u0131n varoldu\u011fu bir \u00fclkedir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a01960’da yap\u0131lan bir ankette kent sorunlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 30’unun fiziki bak\u0131mdan \u00abk\u00f6t\u00fc durumda oldu\u011fu, bunlar\u0131n y\u00fczde 57,7’sinde banyo, y\u00fczde 44’\u00fcnde su ve y\u00fczde 14,7’sinde elektrik olmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. 1965 ve 1970 N\u00fcfus Say\u0131m\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ise bu k\u00f6t\u00fc ko\u015fullar\u0131n giderek artt\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011frenilmektedir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00ab1960 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’de 240.000 gecekondu… olup \u015fehirli n\u00fcfusun y\u00fczde 13,5’unun bu bar\u0131naklarda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131… 1967’de gecekondu say\u0131s\u0131n\u0131n 403.400’e… 1969’da 500.000’e \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve yine \u015fehirli n\u00fcfusun y\u00fczde 23,3’\u00fcn\u00fcn gecekondularda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131.., 1972 y\u0131l\u0131 sonunda ise gecekondu say\u0131s\u0131n\u0131n 700.000 olaca\u011f\u0131\u00bbn\u0131n tahmin edildi\u011fi, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Planda belirtilmektedir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yerli ve yabanc\u0131 kapital yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerimizde ise n\u00fcfusun y\u00fczde 40 il\u00e2 y\u00fczde 65’inin gecekondularda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve bu yerlerin konut Stokunun y\u00fczde 25 ile y\u00fczde 65’inin gecekondulardan olu\u015ftu\u011fu yine baz\u0131 kaynaklardan \u00f6\u011frenilmektedir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6te yandan kentlerde kirada oturan ailelerin say\u0131s\u0131 s\u00fcrekli art\u0131\u015f g\u00f6stermekte olup, 1965’te kentli ailelerin y\u00fczde 45,8’i, ayl\u0131\u011f\u0131 giderek y\u00fckseltilen kiral\u0131k konutlarda oturmakta idi. Ankara ve \u0130stanbul’da bu oran\u0131n y\u00fczde 60’\u0131 bulundu\u011fu da bilinmektedir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kentlerde oturan \u00fcst gelir guruplar\u0131nda, kira\/gelir oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 10-15 aras\u0131nda oldu\u011fu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015f\u00fck gelir guruplar\u0131nda kiraya ayr\u0131lan pay\u0131n y\u00fczde 30’u ge\u00e7ti\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Kentli n\u00fcfusun y\u00fczde 70’ine yak\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan alt ve orta gelir guruplar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, gelirleri ile ters orant\u0131l\u0131 olarak artan bir \u015fekilde kazan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te biri ile yar\u0131s\u0131na yak\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc m\u00fclk sahiplerine kira olarak \u00f6demektedirler. Devlet \u0130statistik Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn 1972’deki bir raporuna g\u00f6re, 1960’da 1 milyon civar\u0131nda olan kiral\u0131k konut say\u0131s\u0131 1971’de 3 milyona yak\u0131n bir rakama y\u00fckselmi\u015f ve bu say\u0131da konuta y\u0131lda 6.5 milyar lira kira \u00f6dendi\u011fi hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck kentlerde g\u00f6r\u00fclen h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k \u00abkirac\u0131\u00bb ve \u00abkira\u00bb oran\u0131n\u0131n giderek artmakta olu\u015fu, kent konutlar\u0131nda m\u00fclkiyetin belirli ellerde toplanmakta oldu\u011funu ve m\u00fclkiyetin bir \u00abrant\u00bb arac\u0131 olarak dar gelirli toplum kesimlerinin aleyhine i\u015fledi\u011fini kan\u0131tlamaktad\u0131r.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0T\u00fcrkiye’de konut yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n toplam yat\u0131r\u0131m hacmi i\u00e7inde \u00f6nemli bir pay ald\u0131\u011f\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k ger\u00e7ekle\u015fen konut \u00fcretiminin dar gelirli n\u00fcfusun ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap vermeyip, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla \u00abl\u00fcks konut\u00bb yap\u0131m\u0131na harcand\u0131\u011f\u0131 da bilinen bir ger\u00e7ektir. 1950-1960 oras\u0131nda konut, toplam yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7inde y\u00fczde 25 ile y\u00fczde 34,5; 1960-1970 aras\u0131nda ise y\u00fczde 19 ile y\u00fczde 23’l\u00fck paylar alm\u0131\u015ft\u0131r. Konuta yat\u0131r\u0131lan milyarlara ra\u011fmen \u00fcretilen konut miktar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek ihtiyac\u0131n \u00e7ok alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 ve kentlerde y\u0131\u011f\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fck gelirlilerin taleplerine hi\u00e7bir \u015fekilde kar\u015f\u0131l\u0131k veremedi\u011fi, 1950’lerden bu yana gecekondu say\u0131s\u0131n\u0131n 15 il\u00e2 20 misline varan bir art\u0131\u015f g\u00f6stermesinden a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konut yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 95’inin \u00f6zel sekt\u00f6re kalk\u0131nma planlar\u0131 ile devredildi\u011fi \u00fclkemizde, 1995’e kadar 34,3 milyon yeni kentsel n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 olaca\u011f\u0131 yine planlarda belirtilmektedir. Demografik de\u011fi\u015fme, yenileme, s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, tabii afetler, kamula\u015ft\u0131rma, gecekondu tasfiyesi gibi konut ihtiyac\u0131n\u0131 belirleyen \u00f6\u011feler dikkate al\u0131narak yap\u0131lan bir tahmin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 20 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde, y\u0131lda ortalama 400.000 \u00fcnite konutun \u00fcretilmesinin gereklili\u011fini ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1963 ile 1971 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki 9 y\u0131ll\u0131k devrede ancak 900.000 civar\u0131ndaki konut \u00fcretilebildi\u011fi, keza \u0130kinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Plan d\u00f6nemi i\u00e7in planla \u00f6nerilen 900.000 \u00fcnitelik konut ihtiyac\u0131n\u0131n da ancak y\u00fczde 27.6 s\u0131n\u0131n ruhsatl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi resmi istatistiklerden anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemdeki uygulamalara bakarak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc plan devresinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen 40 milyarl\u0131k yat\u0131r\u0131m\u0131n \u00f6ncelikle \u00fcst gelir guruplar\u0131na hitabeden l\u00fcks konut yap\u0131m\u0131nda harcanaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Oysa 1972-1977 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda kentlerde oturacak d\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli hane halklar\u0131n\u0131n 890.000 yeni konuta ihtiyac\u0131 oldu\u011fu yine ad\u0131 ge\u00e7en plan\u0131n \u00f6zel ihtisas komisyonlar\u0131nca hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Mevcut kentsel alanlardaki spek\u00fclatif de\u011fer art\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u0131lda 100 milyar liraya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilinmekle birlikte, her y\u0131l bunun ne kadar\u0131n\u0131n paraya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc saptama olana\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Ancak \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 20 y\u0131lda kentlere yerle\u015fecek 34 milyon yeni n\u00fcfus i\u00e7in gereken 350 bin hektar arazi i\u00e7in arsa spek\u00fclat\u00f6rlerine halk\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6deyece\u011fi paran\u0131n 400 milyar\u0131 bulaca\u011f\u0131 kolayca hesaplanabilir.Yukar\u0131da s\u0131ralanan ve konut sorunun \u00e7e\u015fitli \u00f6zelliklerini yans\u0131tan rakamlar ve k\u0131sa bilgilerden \u00e7\u0131kar\u0131lacak sonu\u00e7 \u015fudur :T\u00fcrkiye’nin bug\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131fsal yap\u0131s\u0131 ve ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan gelir da\u011f\u0131l\u0131m tablosu s\u00fcrd\u00fck\u00e7e, bar\u0131nma sorunu ile ilgili olarak kentsel mekan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve de\u011fi\u015fik gelir guruplar\u0131nca b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fclmesinden ortaya \u00e7\u0131kan g\u00f6r\u00fcnt\u00fc de buna uygun olarak devam edecektir.Bug\u00fcn T\u00fcrkiye’de yasala\u015fm\u0131\u015f bir 3. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131 vard\u0131r. Egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n sermaye birikimine ba\u015fl\u0131ca \u00f6nemi veren bu plan, tekelci sermayeye bug\u00fcne kadar bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz destek olan s\u0131n\u0131f ve tabakalar\u0131 da ihmal pahas\u0131na yoksul halk\u0131n konut sorunuyla ilgilenmekten vazge\u00e7mi\u015ftir. Bu tercih a\u00e7\u0131k\u00e7a yap\u0131lm\u0131\u015f, 1. ve 2. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Planlar\u0131ndaki gibi konut sorunu \u00fczerine sosyal edebiyat yapmaya da giri\u015filmemi\u015ftir. Bu tercihin alt\u0131nda d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 tekelci kapitalizmin tek ba\u015f\u0131na egemen olma \u00e7abalar\u0131 ile k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta konut \u00fcreticisinin geriletilme istekleri yatmaktad\u0131r.Nitekim bu plan belli yerle\u015fim noktalar\u0131na-\u00f6zellikle ve \u00f6ncelikle metropoliten alanlara-y\u00f6nelecek yat\u0131r\u0131mlar\u0131n fonksiyon, zaman ve mek\u00e2n tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131, \u015fehir geli\u015fme programlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ve bunlar\u0131n da DEMET PROJELER halinde d\u00fczenlenmesini \u00f6nermektedir. Plan\u0131n uyard\u0131\u011f\u0131 do\u011frultuda D\u00fcnya Bankas\u0131 ve di\u011fer d\u0131\u015f ekonomik g\u00fc\u00e7ler ile imzalanan anla\u015fmalar gere\u011fince, yerli ve yabanc\u0131 tekelci sermaye bir i\u015fbirli\u011fine y\u00f6nelmi\u015f, b\u00fcy\u00fck kentlerimizin planlama, ula\u015f\u0131m ve konut sorunlar\u0131na el at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Bir yandan \u00ab\u0130stanbul Geli\u015fme Projesi\u00bb yabanc\u0131lara ihale edilip, ba\u015f\u0131na ayda net 90.000 lira \u00fccret ile D\u00fcnya Bankas\u0131nca uzman diye Von MOLTKE getirilirken, di\u011fer yandan \u00abKONUT HOLD\u0130NG\u00bb ler harekete ge\u00e7irilmi\u015f ve g\u00fcnl\u00fck gazetelerde b\u00fcy\u00fck kentler \u00e7evresinde herbiri en az 500.000 metrekare olmak \u00fczere, arsa arayan ilanlar ne\u015fredilir olmu\u015ftur. Haz\u0131rlatt\u0131r\u0131lan fizibilite raporlar\u0131nda Bankalar Kanunu ile \u0130mar Kanununun kendi ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda de\u011fi\u015ftirilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. B\u00f6ylece konut alan\u0131na, el atan tekelci sermaye, bu alandaki devlet giri\u015fimlerini engelleyebilecek ve devleti alt yap\u0131 hizmetleri i\u00e7in b\u00fcy\u00fck harcamalar yapmaya zorlayabilecek g\u00fc\u00e7tedir.End\u00fcstrile\u015fmeye ve kentle\u015fmeye \u00f6ncelik veren bu planda, bunlarla do\u011frudan ilgili olan konut sorununa de\u011finilmemesi ilgin\u00e7tir. Planda gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndan da s\u00f6z edilmemektedir. Bunun sonucunda, end\u00fcstrile\u015fmesi ve kentle\u015fmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir \u00fclkede konut sorununun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve devam\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n benimsendi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.Planda konut yat\u0131r\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin olarak arsa, ucuz sosyal konut ve in\u015faat malzemesi fiyatlar\u0131 ile ilgili fakat s\u00f6zde kalan baz\u0131 yarg\u0131lardan \u00f6te somut bir \u00f6neri getirilmemektedir.<\/p>\n
B. KONUT POL\u0130T\u0130KASI \u0130\u00c7\u0130N GENEL YAKLA\u015eIM :<\/p>\n
Her\u015fey gibi \u00abkonut\u00bb u da bir \u00abmeta\u00bb olarak kabul eden, sermayenin k\u00e2r\u0131n\u0131 toplumsal yarar\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karan bir sistemde konut sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Bir an i\u00e7in, konut sorununun, her\u015feyden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak tek ba\u015f\u0131na \u00ab\u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini\u00bb, yani devletin herkese belirli standartta bir konut sa\u011flayabilece\u011fini varsaysak dahi, \u00ab\u00e7al\u0131\u015fanlar\u00bb kesiminin maddi refah\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik olamayacakt\u0131r. Bu durumda i\u015fveren (kamu ya da \u00f6zel) bug\u00fcn konut kiras\u0131 olarak i\u015f\u00e7inin \u00f6dedi\u011fi miktar\u0131 d\u00fc\u015ferek \u00fccret ayarlamas\u0131 yapacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de al\u0131n\u0131p sat\u0131lan bir \u00abmeta\u00bb oldu\u011fu kapitalist sistemde \u00fccret, daima belirli bir maksimum refaha g\u00f6re ayarlanmaktad\u0131r.Bu ko\u015fullar alt\u0131nda, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn sosyal sistem de\u011fi\u015fikli\u011finde yatt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak, \u00fcretim ili\u015fkilerinde k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler \u00f6ng\u00f6rmemekle birlikte, halktan yana giri\u015fimlerde bulunmay\u0131 hedef alan bir politik iktidar, konut sorunu ile ilgili olarak \u015fu ama\u00e7lara hizmet edecek baz\u0131 tedbirler alabilir :<\/p>\n
1)Konut i\u00e7in ayr\u0131lan ulusal kaynaklar\u0131n, yerli-yabanc\u0131 tekellerin, bir avu\u00e7 sermayedar\u0131n ve b\u00fcy\u00fck eml\u00e2k sahiplerinin yarar\u0131na kullan\u0131lmas\u0131ndan vazge\u00e7ilerek, konut sorununun bir d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k bir i\u00e7 s\u00f6m\u00fcr\u00fc arac\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131,<\/p>\n
2)\u00c7\u00f6z\u00fcm ad\u0131 alt\u0131nda getirilmek istenen tedbirlerin, halk kitlelerinin m\u00fccadelesini pasifize etme ve politik \u00e7\u0131kar sa\u011flama arac\u0131 olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi,<\/p>\n
3)Sorunun, di\u011fer t\u00fcm sorunlarla birlikte \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi bir sosyal sistemin \u00fclkede benimsenmesi durumunda getirilebilecek k\u00f6kl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmlere zemin haz\u0131rlanmas\u0131 gerekli birikimlerin sa\u011flanmas\u0131,
\nBu nedenle a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanacak olan \u00f6neriler, bu ama\u00e7lara g\u00f6re de\u011ferlendirilmeli, \u00f6nerilerin soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmesi beklenmemelidir.
\nAyr\u0131ca, konut sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclmesi denince, halk\u0131n bar\u0131nma ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ile ya\u015fanabilir bir \u00e7evre yarat\u0131lmas\u0131 birlikte ele al\u0131nmak zorundad\u0131r. Bu durumda konut, hem tek bir \u00fcnite olarak hem de \u00e7evresiyle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli, k\u0131rsal ve kentsel yerle\u015fme, \u00fcretim ve toprak d\u00fczenlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ele al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6neriler de bu genel \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde yap\u0131lacakt\u0131r. \u00a0<\/p>\n
C. \u00d6NER\u0130LER .YERLE\u015eME D\u00dcZEN\u0130 \u2014 KONUT SORUNU \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130NE A\u0130T \u00d6NER\u0130LER: <\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konut sorunu sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim gibi bir sosyal sorun olarak kabul edilmelidir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konut bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc arac\u0131 olmaktan kurtar\u0131lmal\u0131 ve \u00abhalk yarar\u0131na devlet eli ile\u00bb \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bu durumda \u00abplanlama\u00bb \u015fartt\u0131r ve bu planlaman\u0131n ekonomik, sosyal ve fiziksel boyutlar\u0131 i\u00e7eren \u00abgeni\u015f kapsaml\u0131\u00bb bir planlama olmas\u0131 gereklidir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00f6lge ve kent \u00f6l\u00e7eklerinde ilgili kurumlar\u0131n, planlama ve uygulama \u00f6rg\u00fctleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile konut \u00fcretimi devlet\u00e7e y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Toplu konuta y\u00f6nelmi\u015f kooperatifler belirli oranlarda \u00abkiral\u0131k konut\u00bb yapmak ve araziye sahip olmamak ko\u015fulu ile devlet\u00e7e desteklenmelidir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ekonomik \u00f6mr\u00fc dolmam\u0131\u015f konut stokunun spek\u00fclatif ama\u00e7larla y\u0131kt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek ve eskiyen konutlar\u0131n onar\u0131m\u0131na \u00f6nem verecek kent yenileme politikalar\u0131 geli\u015ftirilmeli ve uygulamaya sokulmal\u0131d\u0131r.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u0131rsal alanlarda bug\u00fcn var olan \u00fcretim ili\u015fkilerinde k\u00f6kl\u00fc d\u00fczenlemelerin k\u0131sa devrede yap\u0131lmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131z oldu\u011fu dikkate al\u0131n\u0131rsa, k\u0131rsal alt yap\u0131 ve konut sorununa gerekenden fazla a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kaynak israf\u0131na yol a\u00e7abilir. Di\u011fer yandan k\u0131rsal \u00fcretim ve yerle\u015fme d\u00fczeninde tedbir al\u0131n\u0131p al\u0131nmamas\u0131 kentlere n\u00fcfus ak\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7ok fazla etkilemeyecektir. Dolay\u0131s\u0131yla gelecekte a\u015f\u0131r\u0131 boyutlara ula\u015fmas\u0131 muhtemel kentsel konut, sorunu \u00f6ncelik ve a\u011f\u0131rl\u0131kla ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r,<\/p>\n
ARSA VE KONUT POL\u0130T\u0130KALARI \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130NE A\u0130T \u00d6NER\u0130LER:<\/p>\n
Konutlar\u0131n \u00fczerinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00abtopra\u011f\u0131n devletle\u015ftirilmesi\u00bb ve konutlar\u0131n \u00abK\u0130RALIK\u00bb olmas\u0131 gereklidir. Ancak belirli bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde bu iki konuya ili\u015fkin m\u00fclkiyet bi\u00e7imi hakk\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6neriler uygulanabilir:<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0D\u00fczenli ve planl\u0131 bir kentle\u015fmenin sa\u011flanabilmesi, kent par\u00e7alar\u0131n\u0131n yenilenmesi, ancak KENT TOPRAKLARININ KAMU M\u00dcLK\u0130YET\u0130NDE olmas\u0131 ile olas\u0131l\u0131k kazan\u0131r. Bu nedenle b\u00fcy\u00fck kentlerle, h\u0131zla geli\u015fen kentlerin \u00e7evrelerinde h\u0131zl\u0131 kamula\u015ft\u0131rmalara gidilmeli, bu alanlarda devlet eliyle kiral\u0131k toplu konut in\u015fa edilmelidir. Kamula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f alanlar hi\u00e7bir \u015fekilde yeniden \u00f6zel m\u00fclkiyete ge\u00e7memelidir. Kamula\u015ft\u0131rmada kamu taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f de\u011fer art\u0131\u015flar, hi\u00e7bir \u015fekilde \u00f6denmemelidir.\u00a0Bug\u00fcnk\u00fc durumda in\u015fa edilmi\u015f kent alanlar\u0131nda da de\u011fer art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcyle kamuya d\u00f6nmesi i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm yollan bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00c7a\u011fda\u015f toplumsal ya\u015fant\u0131ya cevap verebilecek bir arazi kullanma ‘ d\u00fczeninin ve toplu kullanmalardan do\u011facak ekonomilerin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in topra\u011f\u0131n parsellenmesine ve hisseli tapu uygulamas\u0131na son verilmeli”dir. –\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konut sorununu \u00e7\u00f6zme ad\u0131 alt\u0131nda halk\u0131 m\u00fclk sahibi yapma tutumunu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, ileri \u00fcretim d\u00fczeninin gerektirdi\u011fi \u00abi\u015fg\u00fcc\u00fc hareketli\u011fi\u00bb ni \u00f6nler. \u00c7al\u0131\u015fan kentli n\u00fcfusun topra\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131 toplumun alt kesimlerinin demokratik hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini k\u0131r\u0131c\u0131 etkiler do\u011furur. Bu yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde de\u011ferlendirildi\u011finde, \u00abgecekondulara tapu, da\u011f\u0131tma\u00bb i\u015flemi rahat, fakat yanl\u0131\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu nedenle \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck \u00fcretim merkezlerinde devlet \u00abkiral\u0131k konut\u00bb \u00fcretimi yoluna gitmelidir,<\/p>\n
KONUT \u00dcRET\u0130M\u0130 VE TEKNOLOJ\u0130 SE\u00c7\u0130M\u0130NE \u0130L\u0130\u015eK\u0130N \u00d6NER\u0130LER:<\/p>\n
Bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullar s\u00fcrd\u00fck\u00e7e tahmin edilen konut ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak olanak d\u0131\u015f\u0131d\u0131r ve sosyo-ekonomik yap\u0131n\u0131n mek\u00e2na yans\u0131mas\u0131 giderek a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Teknik ve sosyal alt yap\u0131 ile belediye hizmetlerini bug\u00fcn elinde tutan devlet, konut \u00fcretimi g\u00f6revini de y\u00fcklenmeli, piyasa mekanizmas\u0131n\u0131 denetleyerek a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyuran bir politika izlemelidir.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde k\u00fc\u00e7\u00fck kentlerde ve b\u00fcy\u00fck kentlerin mevcut yerle\u015fme alanlar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcretici eliyle konut \u00fcretiminin devam etmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r, fakat bu \u00fcretim kesin bir kamu denetimi alt\u0131nda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konut sorununa yakla\u015f\u0131mda, ekonomi sa\u011flama, arazi kullanma ve konut yerle\u015fim ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan devlet eli ile toplu konut in\u015faat\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Toplu konut yap\u0131m\u0131nda, sosyal konut bar\u0131nma birimleri i\u00e7in esas al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Sosyal konut yaln\u0131zca yoksul ve dar gelirliler i\u00e7in in\u015fa edilecek bir bar\u0131nma birimi olmay\u0131p, \u00e7a\u011fda\u015f end\u00fcstrile\u015fmi\u015f toplumlar\u0131n konut tipidir. Bu nedenle sosyal konut b\u00fct\u00fcn toplum, s\u0131n\u0131f ve tabakalar i\u00e7in ge\u00e7erli k\u0131l\u0131nmal\u0131 ve l\u00fcks konut \u00fcretimi \u00f6nlenmelidir. Toplu sosyal konut standartlar\u0131; \u00fclke ko\u015fullar\u0131, konut ihtiyac\u0131 ve de\u011fi\u015fimi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak yeni ba\u015ftan ve farkl\u0131 bir bi\u00e7imde saptanmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece bug\u00fcn ayr\u0131labilen yat\u0131r\u0131m paylar\u0131 ile daha \u00e7ok konut birimi \u00fcretme olanaklar\u0131 do\u011facakt\u0131r. <\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0H\u0131zla artan konut ihtiyac\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcretim ve geri yap\u0131 teknikleri ile kar\u015f\u0131lanamaz bir d\u00fczeye gelmi\u015ftir. Bu nedenle konut \u00fcretim teknolojisinin \u00fclke ko\u015fullar\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00f6n planda tutularak saptanmas\u0131 i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalar-y\u00f6ntem, teknik, istihdam, malzeme vb.-en k\u0131sa zamanda ba\u015flat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Teknoloji saptanmas\u0131 paralelinde, yap\u0131 \u00fcretiminde gerekli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, (i\u015f\u00e7isinden m\u00fchendisine kadar) nitelik ve niceli\u011finin saptanmas\u0131, bunlar\u0131n yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim d\u00fczeninin yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi, bu insan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn – her kademe ve her uzmanl\u0131k dal\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n, g\u00f6rev yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n teknik ve yasal tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 zorunludur. Ancak ne olursa olsun, yeti\u015ftirilmi\u015f insan g\u00fcc\u00fcnden gere\u011fince yararlanabilmek i\u00e7in, yap\u0131 \u00fcretiminde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n – i\u015f\u00e7isinden m\u00fchendis ve mimar\u0131na var\u0131ncaya kadar-sendikal \u00f6rg\u00fctler b\u00fcnyesinde toplanmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yap\u0131 \u00fcretiminde \u00e7al\u0131\u015fanlar, bu \u00f6rg\u00fctler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, bu \u00fcretimin par\u00e7as\u0131 olduklar\u0131 halk kitleleri yarar\u0131na y\u00f6nlendirilmesinde \u00f6nemli bir rol oynayabileceklerdir.\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131 d\u00f6nemi sonunda 750 bini bulacak olan yap\u0131 i\u015f\u00e7ilerinin nitelikli hale getirilmesi i\u00e7in, yap\u0131 sekt\u00f6r\u00fcne, istihdam sorununu \u00e7\u00f6zme arac\u0131 olarak bakmaktan vazge\u00e7ilmeli, bu alandaki i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Sendikal \u00f6rg\u00fctlenme bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7inde tek \u00e7are olarak kabul edilmelidir. Kendi insan g\u00fcc\u00fcm\u00fczden yararlanmam\u0131z\u0131 \u00f6nleyen, teknik elemanlar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015fsizli\u011fe ve \u00fccret d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne iten, ana kararlarda uluslararas\u0131 tekellerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten yabanc\u0131 teknik hizmet ithaline son verilmelidir.ORGAN\u0130ZASYON VE KAYNAK KULLANIMINA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N \u00d6NER\u0130LER :Yukar\u0131da s\u0131ralanan \u00f6nerilere ait politikalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi i\u00e7in konut sorunuyla ilgili kurulu\u015flar\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesi ve finansman kaynaklar\u0131n\u0131n kullanma \u015fekillerinin yeniden d\u00fczenlenmesi gere\u011fi vard\u0131r. Kalk\u0131nma, istihdam ve kaynak kullanma politikalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan maliyeti d\u00fc\u015f\u00fck, daha iyi nitelikli, daha fazla konut \u00fcretimi i\u00e7in yap\u0131 end\u00fcstrisinin geli\u015ftirilmesi ve yap\u0131 s\u00fcrecinin devletle\u015ftirilmesi zorunludur.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yerli ve yabanc\u0131 tekellerce toplu konut \u00fcretimi konut sorununu \u00e7\u00f6zemez ve b\u00f6yle bir iddialar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir. Bu giri\u015fimciler piyasay\u0131 ellerine ge\u00e7irdi\u011finde -fiyatlar\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re ayarlamak, daima orta, ve y\u00fcksek gelir guruplar\u0131na g\u00f6re konut \u00fcretmek, bunlar\u0131n tasarruflar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 ezmek yoluna gideceklerdir. B\u00f6ylece bug\u00fcn in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcndeki k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcretici kesim, k\u0131za zamanda tasfiye edilecek, yap\u0131 \u00fcretimimiz giderek yabanc\u0131 tekellerin denetimine girecektir.Bu nedenlerle yerli ve yabanc\u0131 tekellerin toplu konut \u00fcretimi alan\u0131ndaki giri\u015fimleri kesin olarak engellenmelidir.\u00ab\u015eehir geli\u015fme projeleri\u00bb ad\u0131 alt\u0131nda D\u00fcnya Bankas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile, b\u00fcy\u00fck kentlerimizin ula\u015f\u0131m, alt yap\u0131 ve konut sorunlar\u0131na el atan ve yat\u0131r\u0131m projeleri i\u00e7in zemin haz\u0131rlatt\u0131rmakta olan yabanc\u0131 tekellerin giri\u015fimleri zaman kaybetmeden \u00f6nlenmeli ve bunlara olanak veren \u00abanla\u015fma\u00bblar iptal edilmelidir.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00fct\u00fcn sosyal g\u00fcvenlik fonlar\u0131 tek merkezde toplanmal\u0131, devletin konut yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ile ili\u015fkisi kurulmal\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde konut yat\u0131r\u0131mlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in etkili bir kurum olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Ad\u0131 ge\u00e7en fonlar\u0131n birikimini sa\u011flayan toplum kesimleri bu kurumun y\u00f6netiminde s\u00f6z sahibi olmal\u0131d\u0131r.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konut, end\u00fcstrinin geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 bir sosyal alt yap\u0131 sorunu olarak kabul edilmeli, b\u00fct\u00fcn end\u00fcstriyel kurulu\u015flar\u0131n \u00abkonut fonu\u00bb na katk\u0131s\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130mar, yasa ve y\u00f6netmelikleri toplu sosyal konutun i\u00e7 ve d\u0131\u015f i\u015flevsel ili\u015fkilerine olanak verecek esneklikte de\u011fi\u015ftirilmelidir.<\/p>\n
KONUT SORUNU \u0130\u00c7\u0130NDE GECEKONDU OLGUSU :<\/p>\n
Gecekondu olgusu konut sorununun ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak incelenebilme olana\u011f\u0131 yoktur. Gecekondu olgusu bir uyum ve tampon mekanizmas\u0131d\u0131r. Ortadan kalkmas\u0131 i\u00e7in, onu meydana getiren de\u011fi\u015fkenlerin-yani ger\u00e7ek anlamda end\u00fcstrile\u015fememe ve onun sonucu olarak sahte kentle\u015fme ve gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki adaletsizli\u011fin-ortadan kalkmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Devaml\u0131 ve g\u00fcvenilir i\u015f bulamayan halk kitleleri tek sosyal g\u00fcvenceyi ‘\u00abgecekondu\u00bb da bulmaktad\u0131rlar. Bu nedenle, bu ki\u015filere daha iyi bir konut ve \u00e7evre sa\u011flan\u0131ncaya kadar kendi bulduklar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunun ge\u00e7erlili\u011fi kabul edilmelidir.Gecekondunun, halk\u0131n kendi olanaklar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece in\u015faat\u0131 devam eden, b\u00fcy\u00fcyen, yenile\u015fen bir konut tipi ve \u00fcretim s\u00fcreci oldu\u011fu bilinmeli, bu sorunun yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc d\u00fczeltecek d\u0131\u015f kar\u0131\u015fmalarla \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fi kabul edilmeli ve devlet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gecekondu \u0131slah\u0131, yenilenmesi ve benzeri yollardan vazge\u00e7ilmelidir. Gecekondulara yasal ge\u00e7erlik kazand\u0131r\u0131lmal\u0131, se\u00e7im d\u00f6nemlerinde bask\u0131 ve \u00e7\u0131kar arac\u0131 olarak kullan\u0131lmalar\u0131na son verilmelidir. Gecekondular i\u00e7inde oturanlar daha iyi bir konut sa\u011flanmad\u0131k\u00e7a y\u0131k\u0131lmamal\u0131; ama gecekondulara tapu da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yoluna hi\u00e7 bir \u015fekil ve nedenle gidilmemelidir.<\/p>\n
Geli\u015fmi\u015f, geli\u015fmekte olan ve gelecekte geli\u015fecek olar\u0131 gecekondu alanlar\u0131 i\u00e7in benimsenecek olumlu politika, bu alanlar\u0131n d\u00fczenlenebilmesini sa\u011flayacak ger\u00e7ek\u00e7i planlama yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n belirlenmesi ve bu alanlarda ya\u015fayan ve ya\u015fayacak toplum kesimlerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fama ko\u015fullar\u0131na kavu\u015fturulmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
IV. SONU\u00c7<\/p>\n
Burada yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan de\u011ferlendirme ve \u00f6neriler, konut konusunda, \u00fclkedeki mevcut sosyal geli\u015fmeyle \u00e7eli\u015fmeyecek, tam tersine ona katk\u0131da bulunacak \u015fekilde ve \u00f6zellikle k\u00f6kl\u00fc bir sosyal sistem de\u011fi\u015fikli\u011fi sonras\u0131 getirilebilecek \u00e7\u00f6z\u00fcmler i\u00e7in haz\u0131rlay\u0131c\u0131 olmak amac\u0131yla izlenmesi gereken politika \u00fczerinde yayg\u0131n bir tart\u0131\u015fmay\u0131 ba\u015flatmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u00dclkede bug\u00fcn i\u00e7in izlenmesi gereken konut politikalar\u0131 \u00fczerinde, konu ile ilgili t\u00fcm kurulu\u015flar\u0131n konut ihtiyac\u0131 giderilemeyen t\u00fcm halk kesimlerinin kat\u0131laca\u011f\u0131 bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, en az\u0131ndan sorunun nedenleri ve ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6n ko\u015fullan \u00fczerindeki do\u011fru g\u00f6r\u00fc\u015flerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na yarayacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"(Bu rapor May\u0131s 1974’de, Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131, Harita ve Kadastro M\u00fchendisleri Odas\u0131,…\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-210","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bilgibelge"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=210"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}