{"id":22116,"date":"2016-08-14T13:00:07","date_gmt":"2016-08-14T10:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=22116"},"modified":"2019-01-28T20:40:25","modified_gmt":"2019-01-28T17:40:25","slug":"calisanlar-degil-sermaye-besleniyor-aziz-celik-birgun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/calisanlar-degil-sermaye-besleniyor-aziz-celik-birgun\/","title":{"rendered":"\u00c7al\u0131\u015fanlar de\u011fil sermaye BES\u2019leniyor- Aziz \u00c7elik (Birg\u00fcn)"},"content":{"rendered":"
\n

Zorunlu Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) uygulamas\u0131na ili\u015fkin yasa tasar\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde \u201c\u015fip\u015fak yasama\u201d y\u00f6ntemiyle kabul edildi. 8 A\u011fustos 2016 Pazartesi g\u00fcn\u00fc Meclis komisyonuna gelen tasar\u0131, 9 A\u011fustos g\u00fcn\u00fc komisyonda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc ve 10 A\u011fustos\u2019ta Meclis Genel Kurulu\u2019nda kabul edildi. Komisyonda sendikalar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmesine izin verilmedi. Kanun tasar\u0131s\u0131 hakk\u0131yla incelenmeden, taraflara s\u00f6z hakk\u0131 tan\u0131nmadan zorunlu BES sistemi yasala\u015fm\u0131\u015f oldu. Ocak 2017\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek yasa i\u00e7in bu ne tela\u015f, bu ne h\u0131z! H\u00fck\u00fcmetin \u00f6zel sigorta \u015firketlerine verilmi\u015f s\u00f6z\u00fc m\u00fc var?<\/p>\n

\u00c7ifte mecburiyet<\/strong>
\nT\u00fcrkiye\u2019de BES sistemi 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana uygulan\u0131yor. BES uygulamas\u0131 4632 say\u0131l\u0131 Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yat\u0131r\u0131m Sistemi Hakk\u0131nda Kanun ile ba\u015flat\u0131ld\u0131. 2013 y\u0131l\u0131ndan bu yana ise bireysel kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n katk\u0131 paylar\u0131n\u0131n y\u00fczde 25\u2019i oran\u0131nda devlet katk\u0131s\u0131 yap\u0131l\u0131yor. 4632 say\u0131l\u0131 yasaya g\u00f6re sistem g\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131l\u0131ma dayal\u0131. Yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile g\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131l\u0131m uygulamas\u0131 45 ya\u015f alt\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar (i\u015f\u00e7i ve memur) i\u00e7in zorunlu hale getiriliyor. \u00c7al\u0131\u015fanlar sadece sisteme girmek zorunda de\u011fil, i\u015fverenlerinin s\u00f6zle\u015fme yapt\u0131\u011f\u0131 bir bireysel emeklilik \u015firketine de mecburlar. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n, istedikleri emeklilik \u015firketini se\u00e7me haklar\u0131 bile yok. \u00c7ifte mecburiyet var: Devletin mecburiyeti ve i\u015fverenin mecburiyeti.<\/p>\n

<\/div>\n

45 ya\u015f alt\u0131nda halen \u00e7al\u0131\u015fanlar ve yeni i\u015fe girecek olanlar\u0131n prime esas kazan\u00e7lar\u0131n\u0131n y\u00fczde 3\u2019\u00fc oran\u0131nda zorunlu BES kesintisi yap\u0131lacak. Prime esas kazan\u00e7 ifadesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle sendikal\u0131 ve toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in bunun anlam\u0131 b\u00fct\u00fcn kazan\u00e7lar\u0131ndan (\u00fccret, ikramiye ve sosyal haklar dahil) y\u00fczde 3 kesinti yap\u0131lmas\u0131. Prime esas kazanc\u0131n alt s\u0131n\u0131r\u0131 asgari \u00fccret tutar\u0131 olan 1647 TL \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 ise 10,705 TL. Bug\u00fcnk\u00fc de\u011ferler \u00fczerinde kesinti tutarlar\u0131 49,4 TL ile 322 TL aras\u0131nda de\u011fi\u015fecek. \u00d6zellikle ikramiyeli aylarda i\u015f\u00e7ilerin kesintileri artacak. Ortalama \u00fccret seviyeleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden 50 ile 150 TL aras\u0131nda BES kesintisi yap\u0131laca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ancak 2017 Ocak ay\u0131nda asgari \u00fccret ve prime esas kazan\u00e7 miktarlar\u0131 de\u011fi\u015fece\u011fi i\u00e7in kesinti miktarlar\u0131 artacak.<\/p>\n

Bakanlar Kurulu kesinti oran\u0131n\u0131 iki kat\u0131na kadar art\u0131rmaya ve y\u00fczde 1 d\u00fc\u015f\u00fcrmeye yetkili olacak. Ayr\u0131ca devlet sisteme giri\u015fte bir defaya mahsus olmak \u00fczere bin TL katk\u0131 yapacak. Ancak gerek devlet katk\u0131lar\u0131ndan yararlanmak i\u00e7in sistemde uzun s\u00fcre kalmak gerekiyor. Sistemde 10 y\u0131l kalanlar devlet katk\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131 alabiliyor. BES\u2019te emeklili\u011fe hak kazananlar (en az 10 y\u0131l sistemde kalmak ve 56 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmak) devlet katk\u0131s\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 alabiliyor.<\/p>\n

Girmek zorunlu caymak zor<\/strong>
\n\u00c7al\u0131\u015fanlar emeklilik plan\u0131na dahil oldu\u011funun kendisine bildirildi\u011fi tarihi takip eden iki ay i\u00e7inde s\u00f6zle\u015fmeden cayabilir. Yasa \u201ciki ay sonra\u201d de\u011fil \u201ciki ay i\u00e7inde\u201d ibaresine yer veriyor. Bu durumda \u00e7al\u0131\u015fanlar iki ayl\u0131k s\u00fcreyi beklemeksizin kendisine bilgi verilmesini takiben sistemden \u00e7\u0131kabilir. K\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde olduk\u00e7a yumu\u015fak g\u00f6r\u00fcnen bu ko\u015fulun pratikte b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde mecburiyete d\u00f6n\u00fc\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn. Sendikas\u0131z \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015fverenin BES \u015firketiyle yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 olduk\u00e7a zor olacak. \u0130\u015fveren istemedi\u011fi takdirde sistemden \u00e7\u0131kmak pek m\u00fcmk\u00fcn olmayacak. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u015flemleriyle u\u011fra\u015fmayacak veya tasarruf hevesi ile sistemde kalacak. Dolay\u0131s\u0131yla iki ay i\u00e7inde cayma imkan\u0131 k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalabilir.<\/p>\n

Zorunlu BES bir sosyal sigorta sistemi de\u011fil, ad\u0131 \u00fczerinde bireysel tasarruf sistemi. BES piyasa mekanizmas\u0131na dayal\u0131. BES \u015firketleri toplad\u0131klar\u0131 primleri \u00e7e\u015fitli fonlarda de\u011ferlendirerek getiri sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015facak. Toplad\u0131klar\u0131 katk\u0131 paylar\u0131n\u0131 borsa, tahvil, faiz, alt\u0131n, d\u00f6viz gibi ara\u00e7larla de\u011ferlendirecekler. Dolay\u0131s\u0131yla getiri tercih edilen yat\u0131r\u0131m arac\u0131na ve piyasa ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fecek. Dolay\u0131s\u0131yla BES kesintileri i\u00e7in bir getiri garantisi olmayacak. Nitekim Emeklilik G\u00f6zetim Merkezi verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019deki BES \u015firketleri 2011-2014 aras\u0131nda reel getiri a\u00e7\u0131s\u0131ndan zarar etti. 2011\u2019de y\u00fczde 10\u2019un \u00fczerinde zarar eden BES fonlar\u0131, 2012\u2019de y\u00fczde 9 net getiri sa\u011flad\u0131, 2013\u2019te y\u00fczde 7-8 civar\u0131nda zarar eden fonlar 2014\u2019te y\u00fczde 5\u2019in \u00fczerinde net getiri sa\u011flad\u0131. B\u00f6ylece toplamda son d\u00f6rt y\u0131lda BES fonlar\u0131 zarar etti. Bu y\u00fczden de y\u00fczde 25 devlet katk\u0131s\u0131na ra\u011fmen sistemden \u00e7\u0131k\u0131\u015flar art\u0131yor.<\/p>\n

2015 y\u0131l\u0131 sonuna kadar y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren toplam 11.208.589 adet BES s\u00f6zle\u015fmesinden 3.482.835\u2019i kendi iste\u011fiyle sistemden \u00e7\u0131kt\u0131. Emeklilik, fesih, vefat gibi nedenler bu say\u0131ya de\u011fil. Sistemden \u00e7\u0131k\u0131\u015f oran\u0131 y\u00fczde 31,1 olarak ger\u00e7ekle\u015fti. Y\u00fczde 25 devlet katk\u0131s\u0131na ra\u011fmen sistem i\u015flemiyor. Zorunlu BES uygulamas\u0131n\u0131n bir nedeni de sistemden \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 durdurmak. T\u00fcrkiye\u2019deki BES fonlar\u0131n\u0131n performans\u0131 OECD ortalamas\u0131n\u0131n \u00e7ok alt\u0131nda seyrediyor. S\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc BES bir sosyal g\u00fcvence de\u011fil, bireysel risk ve kazan\u00e7 karar\u0131na dayal\u0131 bir tasarruf mekanizmas\u0131. BES i\u00e7in i\u015fveren katk\u0131s\u0131 ve devlet g\u00fcvencesi s\u00f6z konusu de\u011fil. \u015eirketlerin iflas\u0131 veya fonlar\u0131n getirilerinin enflasyonun alt\u0131nda kalmas\u0131 durumunda \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in bir g\u00fcvence s\u00f6z konusu de\u011fil. Bunun d\u00fcnyada \u00e7ok say\u0131da \u00f6rne\u011fi var. Dahas\u0131 i\u015fverenlerin \u00e7al\u0131\u015fanlardan kestikleri BES primlerini ilgili \u015firkete yat\u0131rmamas\u0131 da ihtimal dahilinde. Sigorta primi ve vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeyen i\u015fverenlerin BES primi yat\u0131rmalar\u0131n\u0131 beklemek safl\u0131k olur.<\/p>\n

\u00c7ifte emeklilik Aldatmacas\u0131<\/strong>
\nZorunlu BES\u2019in iki gerek\u00e7esi var: Birincisi tasarruf oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak ikincisi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n refah seviyesinin emeklilik d\u00f6neminde de korunmas\u0131. Tasarruf oranlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gelir d\u00fczeyi ile orant\u0131l\u0131d\u0131r. Zorla tasarruf olmaz. Bunu \u00d6zal \u201czorunlu tasarruf fonu\u201d ile denedi ama sonu\u00e7 fiyasko oldu. Zorunlu BES ile \u00e7al\u0131\u015fanlara \u00e7ifte emeklilik sa\u011flanaca\u011f\u0131 iddias\u0131 ise dayanaks\u0131zd\u0131r. \u015eu anda sosyal g\u00fcvenlik sisteminde ya\u015fl\u0131l\u0131k, malull\u00fck ve \u00f6l\u00fcm ayl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in prime esas kazanc\u0131n y\u00fczde 20\u2019si oran\u0131nda kesinti yap\u0131lmakta. Y\u00fczde 20 prim kesintisiyle \u00f6denen ve pek \u00e7ok emekli i\u00e7in yetersiz olan emekli ayl\u0131\u011f\u0131na denk bir gelirin BES\u2019ten y\u00fczde \u00fc\u00e7 primle \u00f6denmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Basit bir akt\u00fcerya hesab\u0131yla sistemde 20 y\u0131l kalan bir asgari \u00fccretlinin y\u0131ll\u0131k y\u00fczde 2 net reel getiri hesab\u0131yla 20 y\u0131l sonra alaca\u011f\u0131 maksimum emekli ayl\u0131\u011f\u0131 (enflasyondan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sabit rakamlarla) 82 TL olur. Asgari \u00fccretin iki kat\u0131 \u00fccreti olan\u0131n 20 y\u0131l sonraki geliri yakla\u015f\u0131k 160 lira olacak. \u00d6te yandan zorunlu BES d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fccretlerinde 50 ile 100 TL civar\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe yol a\u00e7acak.<\/p>\n

Sistemin ikinci bir emeklilik sa\u011flamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. As\u0131l ama\u00e7 tasarruf oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak, finansa piyasas\u0131na destek sa\u011flamak, \u00e7o\u011fu \u00e7okuluslu sigorta \u015firketlerine kaynak sa\u011flamak. \u00d6zel sigorta \u015firketleri daha \u015fimdiden 13 milyon yeni kat\u0131l\u0131mc\u0131 hayali kurmakta. Sistemin uzun vadede yarataca\u011f\u0131 bir de\u011fer sorun ise kamusal emeklilik sistemi ile ikame edilmesi ve b\u00f6ylece sosyal g\u00fcvenli\u011fin giderek \u00f6zel emeklilik sistemine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi olacakt\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda BES bug\u00fcn i\u00e7in t\u00fcm\u00fcyle kamusal sosyal g\u00fcvenlik sisteminin yerine ge\u00e7mese de onu giderek zay\u0131flatma potansiyeli ta\u015f\u0131maktad\u0131r. BES 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda h\u0131z kazanan sosyal g\u00fcvenli\u011fin \u00f6zelle\u015ftirilmesi s\u00fcrecinin yeni bir ad\u0131m\u0131d\u0131r. Zorunlu BES \u00f6zel sigorta \u015firketlerinin beslenmesidir. Devlet BES\u2019e katk\u0131 yapacak yerde emekli ayl\u0131klar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmelidir.<\/p>\n

Zorunlu BES Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131<\/strong>
\nZorunlu BES uygulamas\u0131 anayasan\u0131n sosyal hukuk devleti ilkesine ve sosyal g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi bireysel hak ve \u00f6z\u00fcrl\u00fckler aras\u0131nda yer alan s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve m\u00fclkiyet hakk\u0131na da ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Zorunlu olan kamusal sosyal g\u00fcvenlik sistemidir. Anayasa\u2019n\u0131n 60. maddesine g\u00f6re devlet bu sistemi kurmak ve herkesi zorunlu olarak bu sistem kapsam\u0131na almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Devlet hi\u00e7 kimseyi getirisi belirsiz bir \u00f6zel sigorta program\u0131na girmeye zorlayamaz. Ki\u015filer tasarruflar\u0131n\u0131 diledikleri gibi de\u011ferlendirebilirler. Devlet \u00f6zel sigorta \u015firketlerinin \u00e7oban\u0131 gibi davranamaz. Zorunlu BES Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131na ili\u015fkin 35. maddesine de ayk\u0131r\u0131d\u0131r. M\u00fclkiyet hakk\u0131 kamu yarar\u0131 i\u00e7in s\u0131n\u0131rlanabilir ama zorunlu BES\u2019te kamu yarar\u0131 yoktur. Zorunlu BES Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesinde yer alan s\u00f6zle\u015fme serbestisine de ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlar zorla ve i\u015fverenleri taraf\u0131ndan se\u00e7ilen bir BES \u015firketi ile kendi iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda s\u00f6zle\u015fme yapmak durumunda b\u0131rak\u0131l\u0131yor. K\u0131saca BES Anayasa\u2019n\u0131n sadece sosyal h\u00fck\u00fcmlerine de\u011fil liberal ve bireysel h\u00fck\u00fcmlerine de ayk\u0131r\u0131 bir d\u00fczenlemedir. Piyasa ekonomisinde devlet m\u00fcdahalesi olmad\u0131\u011f\u0131 tamamen \u00e7arp\u0131tmad\u0131r. Sermaye kendi lehine devlet m\u00fcdahalesine hi\u00e7bir zaman kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaz. Bak\u0131n\u0131z zorunlu BES! Zorunlu BES iktisadi liberalizmin iki y\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koymas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da da \u00f6\u011freticidir.<\/p>\n

Zorunlu BES uygulamas\u0131 ile sosyal g\u00fcvenli\u011fin \u00f6zelle\u015ftirilmesi ve piyasaya terkedilmesi y\u00f6n\u00fcnde bir ad\u0131m daha at\u0131ld\u0131. Bu uygulama ile \u00e7al\u0131\u015fanlar de\u011fil, \u00f6zel sigorta \u015firketleri, sermaye BES\u2019leniyor. Ama BES\u2019e mecbur de\u011filsin, cay be g\u00f6z\u00fcm!<\/p>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zorunlu Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) uygulamas\u0131na ili\u015fkin yasa tasar\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde…\n","protected":false},"author":3,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[3214,3205,1823,3215],"class_list":{"0":"post-22116","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-bes","9":"tag-bireysel-emeklilik","10":"tag-calisma-yasami","11":"tag-emeklilik"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22116"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22116\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}