D\u00fcnyan\u0131n olu\u015fumundan bug\u00fcne kadar depremler hep vard\u0131 bundan sonra da s\u00fcrekli olarak var olacakt\u0131r. \u00dclkemiz, 17 A\u011fustos 1999 tarihinde son y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck felaketlerinden birini ya\u015fad\u0131. Do\u011fu Marmara`da b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 7.4 olan ve yakla\u015f\u0131k olarak 45-50 saniye devam eden bir deprem oldu. Merkez \u00fcss\u00fc G\u00d6LC\u00dcK olan bu deprem b\u00fcy\u00fck bir afet ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye yakla\u015f\u0131k olarak d\u00fcnyadaki depremlerin 1\/5`ini olu\u015fturan Akdeniz-Alp-Himalaya ad\u0131yla an\u0131lan en etkin deprem ku\u015fa\u011f\u0131 \u00fczerinde yer almaktad\u0131r. \u00dclkemizi kuzeyden g\u00fcneyden ve bat\u0131dan saran bir deprem ku\u015fa\u011f\u0131 topraklar\u0131m\u0131z\u0131n %92`sinde deprem tehlikesi yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n
Deprem riskinin y\u00fcksekli\u011fi nedeniyle \u00fclkemizde her y\u0131l y\u0131k\u0131c\u0131 olan bir depremle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. 1900 y\u0131l\u0131ndan bu yana topraklar\u0131m\u0131zda y\u0131k\u0131c\u0131 nitelikte 150`den fazla deprem olmu\u015f, 100 bin mertebesinde insan\u0131m\u0131z hayat\u0131n\u0131 yitirmi\u015f, \u00e7ok say\u0131da insan\u0131m\u0131z yaralanm\u0131\u015f ve 700 bin kadar yap\u0131m\u0131z a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f veya yerle bir olmu\u015ftur.<\/p>\n
17 A\u011fustos 1999 G\u00f6lc\u00fck ve 12 Kas\u0131m D\u00fczce Depremleri binlerce insan\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne ve yaralanmas\u0131na milyarlarca liral\u0131k mal kayb\u0131na neden olmu\u015ftur. Bu depremler \u00fclkemizin en do\u011fusundan en bat\u0131s\u0131na en kuzeyinden en g\u00fcneyine kadar her aileyi yak\u0131n veya uzak \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemi\u015ftir. Depremin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131mlar Kocaeli, Yalova, Sakarya, Bolu, D\u00fczce illeri ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130stanbul, Bursa, Tekirda\u011f, Eski\u015fehir ve Zonguldak illerinde de can kay\u0131plar\u0131na ve hasarlara neden olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca yap\u0131larda meydana gelen kimyasal madde s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 ve yang\u0131nlar insanlar\u0131n zehirlenmesine ve bir \u00e7evre felaketinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n
Sadece Yalova ve Adapazar\u0131`nda ortaya \u00e7\u0131kan y\u0131k\u0131m\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 boyut son 35 y\u0131lda \u00fclkemizde ya\u015fanan depremlerin her birinin birka\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m\u0131n merkezi olan G\u00d6LC\u00dcK`te ise 1939 Erzincan Depremi ile k\u0131yaslayabilece\u011fimiz bir y\u0131k\u0131m ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Do\u011fu Marmara B\u00f6lgesi kentle\u015fmenin ve sanayile\u015fmenin \u00e7ok yo\u011fun oldu\u011fu, ticaret e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k yap\u0131lar\u0131 ile birlikte alt yap\u0131s\u0131 di\u011fer b\u00f6lgelere g\u00f6re olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015ftir. Sanayide yarat\u0131lan katma de\u011ferin olduk\u00e7a y\u00fcksek oldu\u011fu bu b\u00f6lgelerin birinci derece tehlikeli deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda oldu\u011fu uzun bir s\u00fcredir biliniyordu. \u00dcstelik Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131n\u0131n bat\u0131 taraf\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde enerji birikti\u011fi de, bilim \u00e7evreleri taraf\u0131ndan ifade edilmesine ra\u011fmen deprem ger\u00e7e\u011fi \u00fclke ve kent y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan yok say\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
Deprem T\u00fcrkiye n\u00fcfusunun 1\/3`\u00fcn\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgede etkisini g\u00f6stermi\u015f ve on be\u015ften fazla il ve il\u00e7e merkezinde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde hasara neden olmu\u015ftur. Daha \u00f6nce de \u00fclkemiz b\u00fcy\u00fck depremlere tan\u0131kl\u0131k etmesine ra\u011fmen 1999 depremleri niteli\u011fi ve ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve \u00fclkemizin gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir M\u0130LAT olarak kabul edildi.<\/p>\n
17 A\u011fustos 1999 G\u00f6lc\u00fck Merkezli Do\u011fu Marmara Depreminin \u00fczerinden 17 y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen ne yaz\u0131k ki, mekan ve \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi olan bir yap\u0131la\u015fma d\u00fczeni olu\u015fturulamad\u0131. Toplumsal ya\u015fam deprem tehlikesini dikkate alarak deprem riskini giderici \u00f6zellikte d\u00fczenlenmedi. Aradan ge\u00e7en 17 y\u0131lda \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylendi \u00e7ok \u015feyler yaz\u0131ld\u0131, fakat uygulama alan\u0131nda deprem ger\u00e7e\u011fi ile sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fczle\u015filemedi. Hatta deprem ger\u00e7e\u011fi kimi zaman unutuldu veya unutturuldu, kimi zamanda deprem kullan\u0131larak ak\u0131l ve bilim d\u0131\u015f\u0131 i\u015fler yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n
M\u00fchendislik biliminin gerekleri dikkate al\u0131narak, yap\u0131 tasar\u0131m uygulama ve denetim evresinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde i\u015fletilmesiyle do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n afete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne pek tan\u0131k olmad\u0131k. Bu ba\u011flamda, yap\u0131 stokunun olu\u015fturulmas\u0131 evresinde dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken yer se\u00e7imi kararlar\u0131ndan yap\u0131 tasar\u0131m\u0131na, yap\u0131 tasar\u0131m\u0131ndan yap\u0131 \u00fcretimi ve yap\u0131 denetimine kadar, bilimsel ve \u00e7a\u011fda\u015f \u00f6l\u00e7ekte b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir d\u00fczen kurulmad\u0131, kurulamad\u0131. Dolgu alanlar\u0131 ve dere yataklar\u0131 imara a\u00e7\u0131ld\u0131 yerli yersiz yerlere AVM ve g\u00f6kdelenler yap\u0131ld\u0131. Yap\u0131lmaya da devam ediyor.<\/p>\n
Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131 ve \u0130STANBUL DEPREM\u0130<\/strong><\/p>\n 1999 depremleri \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde can ve mal kay\u0131plar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmakla kalmam\u0131\u015f, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir tehlikenin hen\u00fcz ya\u015fanmam\u0131\u015f oldu\u011funu da ortaya koymu\u015ftur. Bu deprem Marmara Denizi`nin i\u00e7inde olacak bir depremdir ve \u0130stanbul`la birlikte \u00e7evre illeri de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyecektir. Bu nedenle bilim insanlar\u0131 \u0130stanbul Depremi ile ilgili olarak \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131lar yapmaya da devam ediyorlar. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00f6stermi\u015ftir ki, ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131z \u0130stanbul Depremi 7 (yedi)ve \u00fczeri b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olacakt\u0131r. 17 A\u011fustos 1999 G\u00f6lc\u00fck Merkezli deprem \u0130stanbul`a olduk\u00e7a uzakta olmas\u0131na ra\u011fmen, Avc\u0131lar ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130stanbul`un \u00e7e\u015fitli semtlerinde \u00e7ok say\u0131da yap\u0131 hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f, \u00e7ok say\u0131da can ve mal kay\u0131plar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bilim insanlar\u0131 \u0130stanbul Depremi ve \u00fclkemizin di\u011fer yerlerinde ya\u015fanacak olan depremleri afet y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da inceleyerek, gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koymu\u015flard\u0131r. Ayr\u0131ca her afetten sonra s\u0131k s\u0131k yap\u0131lan “yara sarma” anlay\u0131\u015f\u0131ndan kurtulup bilimin tekni\u011fin ve akl\u0131n gerektirdi\u011fi i\u015fleri yapmak gerekir. Bu ba\u011flamda, afet \u00f6ncesi al\u0131nacak \u00f6nlemlerle, afet zararlar\u0131n\u0131 kabul edilebilir s\u0131n\u0131rlara indirmek ve yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri belirleyip yapmakt\u0131r.<\/p>\n Bu kapsamda \u0130stanbul Anakent Belediyesi`nin 2003 y\u0131l\u0131nda d\u00f6rt \u00fcniversiteye yapt\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu \u0130stanbul Deprem Master Plan\u0131 (\u0130DMP)\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 son derece \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. \u0130T\u00dc, YT\u00dc, ODT\u00dc ve B\u00dc \u2018n\u00fcn yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bu \u00e7al\u0131\u015fma ayn\u0131 zamanda, di\u011fer kentlerimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r.<\/p>\n 2004 y\u0131l\u0131nda Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130skan Bakanl\u0131\u011f\u0131`n\u0131n yapm\u0131\u015f oldu\u011fu “1.Deprem \u015euras\u0131” \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ve yine 2009 y\u0131l\u0131nda ayn\u0131 bakanl\u0131\u011f\u0131n yapm\u0131\u015f oldu\u011fu “Kentle\u015fme \u015euras\u0131” \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00e7ok say\u0131da bilim insan\u0131 ve uzman kat\u0131larak son derece \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131lar.<\/p>\n \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131, gerek \u0130stanbul Anakent Belediyesi`nin yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u0130DMP \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na, gerekse 1.Deprem \u015euras\u0131 ve Kentle\u015fme \u015euras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131larak, genel olarak afet zararlar\u0131n\u0131 azaltmak, \u00f6zel olarak da olas\u0131 \u0130stanbul Depreminin can ve mal kay\u0131plar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin bilgi ve deneyimlerini payla\u015fm\u0131\u015f ve son derece \u00f6nemli raporlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na katk\u0131 koymu\u015ftur.<\/p>\n Ne yaz\u0131k ki, yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmalar devlet b\u00fcrokrasisinin s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015ftirilmesi ve “L\u0130YAKAT \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne ba\u011fl\u0131 kadrolar yerine” s\u00f6z dinleyen ve “arka bah\u00e7e” olan kadrolar\u0131n g\u00f6reve getirilmi\u015f olmas\u0131; ayr\u0131ca rant anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n “depremin” \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesi nedeniyle “deprem zararlar\u0131n\u0131 azaltmak ve planl\u0131 bir kentle\u015fmeyi” sa\u011flamak i\u00e7in haz\u0131rlanan raporlar da uygulama alan\u0131 bulamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00dcstelik 8500 y\u0131ll\u0131k bir tarihsel ge\u00e7mi\u015fi olan ve \u00f6nemli uygarl\u0131klara ba\u015fkent olarak tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f olan bir kenttir \u0130STANBUL. Kentin b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir \u00e7er\u00e7evede masaya yat\u0131r\u0131larak yeniden planlanmas\u0131 ve bu plan\u0131n uygulanmas\u0131 bilim \u00e7evrelerinin ve meslek odalar\u0131n\u0131n fikir birli\u011fi i\u00e7inde olduklar\u0131 bir konuydu. Ayr\u0131ca er veya ge\u00e7 b\u00fcy\u00fck bir deprem ya\u015fayacak olan \u0130stanbul`un depreme haz\u0131rlanmas\u0131 ve \u00e7arp\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131n giderilmesi, di\u011fer kentlerimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli bir \u00f6rnek veya \u015fans olabilirdi.<\/p>\n \u0130nsan kontrol\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda bulunan ve y\u00fczy\u0131llard\u0131r oldu\u011funu bildi\u011fimiz bir deprem ger\u00e7e\u011fimiz var. Bu nedenle al\u0131nacak \u00f6nlemler ve bu \u00f6nlemlerin ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 olumlu sonu\u00e7lar ancak, hasar g\u00f6rebilirli\u011fin ve toplum de\u011ferlerinin zamana ba\u011fl\u0131 olarak olumlu y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirilmesi yoluyla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Bu bilinenlerin alt\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak \u00e7izdik.<\/p>\n \u00b7 \u00dclke ve B\u00f6lge D\u00fczeyinde: T\u00fcm sosyo-ekonomik verilerden yararlanan t\u00fcm sosyal katmanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k yerle\u015fim politikalar\u0131 ve b\u00f6lge planlar\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00b7 Kent \u00d6l\u00e7e\u011finde: T\u00fcm m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetleri kullan\u0131larak ve risklerin d\u0131\u015flanmas\u0131 ile arazi kullan\u0131m planlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131ks\u0131z b\u00f6lgelerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 hale getirilmesi veya yeniden \u00fcretilmesi gereklidir.<\/p>\n \u00b7 Bina \u00d6l\u00e7e\u011finde: Tarihsel ve sosyal \u00e7evreye uyumlu, insanla bar\u0131\u015f\u0131k, uygun bir m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k teknikleri ile tasar\u0131m yaparak yap\u0131 \u00fcretimi ve denetimini bilim ve bilgi \u00f6l\u00e7e\u011finde yapmak gereklidir.<\/p>\n Yukar\u0131da alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fimiz \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131kla ilgili ya hi\u00e7bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmad\u0131, ya da yap\u0131lm\u0131\u015f olan \u00e7al\u0131\u015fmalar dikkate al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n Ne yaz\u0131k ki, rant\u0131 y\u00fcksek \u0130stanbul`da ger\u00e7eklerle y\u00fczle\u015ferek planl\u0131 ve ya\u015fanabilir bir kent ortaya \u00e7\u0131karmak yerine deprem ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok afete a\u00e7\u0131k bir \u0130stanbul yarat\u0131ld\u0131. Yok say\u0131lan yap\u0131 stokunun deprem riski ta\u015f\u0131mas\u0131 sorunu “deprem odakl\u0131 kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm aldatmacas\u0131” ile in\u015faata dayal\u0131 ekonomik model s\u00fcrd\u00fcr\u00fclerek, depremin kendisini hat\u0131rlatmas\u0131 ba\u015fka bir depreme kadar unutuldu.<\/p>\n Kentle\u015fme Yap\u0131la\u015fma ve Sosyolojik Ger\u00e7ekler<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye geli\u015fmekte olan bir \u00fclkedir. K\u0131rdan kente g\u00f6\u00e7\u00fcn s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kentle\u015fme sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fi bir \u00fclkedir. Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere g\u00f6re \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olmakla birlikte, halk\u0131n gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki oranda olduk\u00e7a fazlad\u0131r. Ekonomik kaynaklar\u0131 olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00fclkenin insanlar\u0131y\u0131z. Bu ekonomik sosyolojik ve co\u011frafi verilerin bizleri olduk\u00e7a ekonomik bilimsel ve ak\u0131lc\u0131 davranmaya zorlamas\u0131 gerekirdi. Ne yaz\u0131k ki uzunca bir s\u00fcre \u00fclkemiz geneline y\u00f6nelik b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmi\u015f bir afet risk haritas\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Eskiden patates \u00fcretilen tarlalara ve dolgu alanlar\u0131na otomobil fabrikalar\u0131 kurulmu\u015ftur. Oysa d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde birinci s\u0131n\u0131f sulu tar\u0131m topraklar\u0131 ve dolgu alanlar\u0131 olan yerler yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmaz. Ayr\u0131ca kurulan end\u00fcstri tesislerinin \u00e7evresi er veya ge\u00e7 bir zamanda mutlaka yap\u0131la\u015f\u0131r. \u0130fade etmek gerekir ki, bu t\u00fcr kararlar\u0131n ne teknik, ne bilimsel, ne ekonomik, ne de sosyolojik dayanaklar\u0131n\u0131, ne de bu kararlar\u0131 denetleyecek bir otorite kurulmam\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn de \u00e7ok farkl\u0131 bir durumda de\u011filiz.<\/p>\n \u00dclkemizin ekonomik geli\u015fmedeki \u00e7arp\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fam\u0131n her alan\u0131n\u0131 belirlemektedir. Kurals\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kural haline geldi\u011fi\/getirildi\u011fi bir toplumsal yap\u0131lanma i\u00e7erisinde ya\u015famaktay\u0131z. Geni\u015f toplumsal kesimler devletten umudunu kestikleri i\u00e7in “kadercili\u011fe” s\u0131\u011f\u0131nmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Toplumun bu kesimleri zaman zaman ya\u011fmadan ald\u0131klar\u0131 payla, bireysel \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna olduk\u00e7a c\u00fcretkar giri\u015fimlere y\u00f6nelmi\u015flerdir. Ya\u015fanan afetleri ise kaderci bir tevekk\u00fclle kabullenmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu alan onlara a\u00e7\u0131lan bir kap\u0131d\u0131r. Toplumun \u00f6nemli bir kesiminde “Yap-yerle\u015f-kullan ve ya\u011fmadan pay\u0131na d\u00fc\u015feni sende al” anlam\u0131nda \u00e7ok dillendirilmeyen bir kabullenme olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n Ayr\u0131ca yap\u0131 \u00fcretim s\u00fcrecindeki eksiklikler ve mevcut yap\u0131lar\u0131n deprem dayan\u0131mlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, kentle\u015fme ile ilgili politikalar\u0131 ve afete haz\u0131rl\u0131k konusunu g\u00fcndemin d\u0131\u015f\u0131na itmi\u015ftir. \u0130lgili mevzuatlar geni\u015f bir yelpazede ortaya \u00e7\u0131kan yetersizlikler ve hatalar defalarca dillendirilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Her alanda ortaya \u00e7\u0131kan kurals\u0131zl\u0131k imar ve yap\u0131 alan\u0131nda \u00e7ok daha fazla g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ka\u00e7ak ve m\u00fchendislik hizmeti almadan olduk\u00e7a fazla say\u0131da yap\u0131 \u00fcretilmi\u015ftir. M\u00fchendislik uygulamalar\u0131 birer formaliteye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n 17 A\u011fustos Depreminin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r bedelden yeterince ders al\u0131nmamas\u0131, 2011 y\u0131l\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fumuz Van-Erci\u015f Depremi`nin ac\u0131 y\u00fcz\u00fcyle bir kez daha g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Gelece\u011fi Nas\u0131l Kurgulayaca\u011f\u0131z?<\/strong><\/p>\n Gelece\u011fi ancak ve ancak bug\u00fcn var olan bilim ve m\u00fchendislikle ilgili bilgileri kullan\u0131labilir bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde d\u00fczenleyebiliriz. Alan\u0131m\u0131zda bulunan bilimsel ve akla dayal\u0131 bilgilerin toplumsal alanda kullan\u0131labilir bir bilgiye ve bu bilgilerin uygulamaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gerekir. Sorun bu bilgilerin payla\u015fma ve sahiplenilmesinin yan\u0131nda, bu bilgilerin kullan\u0131labilmesinin de sa\u011flanmas\u0131 sorunudur. Bug\u00fcn “eski” olan bilgi ile “yeni” olan bilginin toplumsal platformlarda tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve ikna yoluyla “yeniye” olan ilginin alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Yeni olan bilgi eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve eski d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imlerini zorlayarak kendi i\u00e7inde \u00e7at\u0131\u015fan bir mekanizma yarat\u0131r. Bu i\u00e7sel tart\u0131\u015fmay\u0131 a\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131lmayan fakat var olan bilginin tart\u0131\u015f\u0131larak bilince \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve uygulanabilir bir hale getirilmesi gerekmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcre\u00e7te var olan bilginin kullan\u0131m de\u011ferinin toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle her toplumsal \u00f6rg\u00fct\u00fcn ve bireyin bu yeni bilgiyi aktarabilece\u011fi ara\u00e7lar\u0131 devreye sokmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n \u00dclkemizde genel olarak davran\u0131\u015f ve \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri “kaderci” bir anlay\u0131\u015f ve var olan al\u0131\u015fkanl\u0131klarla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Bu kadercilik tan\u0131m\u0131, toplumu olu\u015fturan bireylerin inan\u00e7lar\u0131 ile ilgili de\u011fildir. Toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme, \u00f6zellikle afetlere kar\u015f\u0131 al\u0131nan kurumsal tav\u0131r ve etkinlikler, yerel ve merkezi y\u00f6netimin y\u00f6nlendirmesiyle, y\u00f6nlendirenlere benzeyen bir anlay\u0131\u015fa b\u00fcr\u00fcn\u00fcrler. \u00d6zellikle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, var olan al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 sabitlemekte yeni bir davran\u0131\u015f \u015fekline insan\u0131n veya toplumun y\u00f6nelmesini olduk\u00e7a zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu etkinlik -maalesef- \u00e7o\u011fu zaman yara sarma veya mevcudu koruma \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, yeni bir anlay\u0131\u015fa veya sorgulama al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmeden kaybolup gitmektedir.<\/p>\n 17 A\u011fustos 1999 Depreminin Ortaya \u00c7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 Ger\u00e7ekler ve Yap\u0131 Stokumuzun Durumu<\/strong><\/p>\n Bug\u00fcne kadar bir\u00e7ok deprem ya\u015fad\u0131k bundan sonrada yeni depremler ya\u015fayaca\u011f\u0131z. Bir do\u011fa olay\u0131n\u0131n afete d\u00f6n\u00fc\u015fmesi insan kaynakl\u0131 eksiklikler ve hatalar zincirinin bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc afet, bir olay\u0131n kendisi de\u011fil do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar olarak ifade edilmektedir. Sorun depremin kendisinde de\u011fil yap\u0131 stokunun riskli olmas\u0131yla ilgili bir konudur. M\u00fchendislik bilimi ve bilgisi dikkate al\u0131narak \u00fcretilen yap\u0131lar depremlerde bir afet yaratmazlar. \u00dclkemizde bulunan yap\u0131 stoku genel olarak 6-6.5 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde olan bir depremde bile can ve mal kay\u0131plar\u0131na neden oluyor. Sorun depremin kendisinde de\u011fil, depreme dayan\u0131kl\u0131 yap\u0131 \u00fcretilmemi\u015f olmas\u0131nda yatmaktad\u0131r. Deprem y\u00f6netmeliklerini dikkate almadan \u00fcretilen projelerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lar sorunlu yap\u0131lard\u0131r. Ayr\u0131ca yap\u0131 \u00fcretim s\u00fcrecinde yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde denetlenmeyen yap\u0131larda g\u00fcvenli yap\u0131lar de\u011fildir.<\/p>\n 17 A\u011fustos 1999 depremi ve daha sonra ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fumuz depremler yap\u0131 stokumuzun deprem g\u00fcvenliklerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. G\u00f6lc\u00fck Merkezli Do\u011fu Marmara Depremi`nde yap\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n %6`s\u0131 yerle bir olmu\u015f, %7`si a\u011f\u0131r hasar alm\u0131\u015f, %12`si de orta \u00f6l\u00e7ekte hasar alarak oturulamaz hale gelmi\u015ftir. Bu depremde yakla\u015f\u0131k olarak 340 bin yap\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f veya yerle bir olmu\u015ftur.<\/p>\n Yalova, Kocaeli ve Sakarya`da bulunan yap\u0131 stokunun%25`i kullan\u0131lamaz olmu\u015ftur. Okullar, i\u015fyerleri, end\u00fcstri tesisleri, k\u00f6pr\u00fcler, hastaneler, di\u011fer kamu yap\u0131lar\u0131 ve konut nitelikli yap\u0131lar \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fc de hasar alm\u0131\u015f, can ve mal kay\u0131plar\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n Deprem di\u011fer do\u011fa olaylar\u0131ndan farkl\u0131 olarak \u00e7ok say\u0131da yerle\u015fim yerlerini etkiliyor ve daha b\u00fcy\u00fck hasarlara neden oluyor. Ge\u00e7mi\u015fte k\u0131rsal alanlar\u0131 etkileyen depremlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemizde, ilk kez 1999 Do\u011fu Marmara depremleri yo\u011fun yerle\u015fim yerlerinin bulundu\u011fu alanlar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemi\u015ftir.<\/p>\n Deprem sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131 azaltmak i\u00e7in sadece yara sarma anlay\u0131\u015f\u0131 ile hareket etmek, sorunun ana kayna\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131yor. Sorunu sorun olmaktan \u00e7\u0131karacak olan deprem ya\u015fanmadan \u00f6nce al\u0131nacak \u00f6nlemlerde sakl\u0131d\u0131r. Bug\u00fcne kadar yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, deprem \u00f6ncesi al\u0131nacak \u00f6nlemlerin deprem riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n Deprem an\u0131 ve deprem sonras\u0131nda yap\u0131lacak kurtarma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ve yara sarma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n amac\u0131na ula\u015fabilmesi de, deprem \u00f6ncesi yap\u0131lacak olan riskleri giderme-deprem zararlar\u0131n\u0131 azaltma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u015fekillenmektedir.<\/p>\n 17 A\u011fustos 1999 G\u00f6lc\u00fck Merkezli Do\u011fu Marmara Depremi, depremin merkezinden olduk\u00e7a uzakta olan \u0130stanbul, Tekirda\u011f, Eski\u015fehir ve Zonguldak gibi illerimizi etkilemi\u015f bu iller ve il\u00e7elerinde can ve mal kay\u0131plar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul`da 3030 yap\u0131 a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da yerle bir olmu\u015ftur. Toplam 30 bin mertebesinde yap\u0131, \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7ekte hasar alm\u0131\u015f 1000`ne yak\u0131n yurtta\u015f\u0131m\u0131z da hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n Gerek 17 A\u011fustos Depreminin ve daha sonra ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fumuz depremlerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ac\u0131 ger\u00e7ekler, gerekse \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 ve \u00fcniversitelerin yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 incelemeler yap\u0131 stokumuzun sorunlu oldu\u011funu ve deprem g\u00fcvenliklerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n \u00dclkemizde ka\u00e7ak ve m\u00fchendislik hizmeti almadan \u00fcretilen \u00e7ok say\u0131da yap\u0131 var. Ayr\u0131ca bu yap\u0131lar m\u00fchendislik hizmeti alm\u0131\u015f olsalar bile zamanla eskiyip y\u0131pran\u0131r, onar\u0131m ve g\u00fc\u00e7lendirmeye ihtiya\u00e7 duyarlar. Ba\u015fta \u0130stanbul olmak \u00fczere bir\u00e7ok ilimizde yeni yap\u0131lar yap\u0131lm\u0131\u015f olsa bile, 17 A\u011fustos 1999 depreminde var olan yap\u0131 stoku bug\u00fcn de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyor ve bu yap\u0131lar\u0131n depreme kar\u015f\u0131 risk durumlar\u0131 devam ediyor.<\/p>\n \u00dcstelik \u0130stanbul`un ya\u015fayaca\u011f\u0131 bir depremde, \u0130stanbul`da bulunan bu yap\u0131lar\u0131n ve \u00e7evre illerde bulunan yap\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck risk ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 da ifade etmek gerekir.<\/p>\n Bug\u00fcn Bir Afetten Be\u015f Afet Yaratan Bir \u0130stanbul Var<\/strong><\/p>\n Bug\u00fcn, \u0130stanbul Al\u0131\u015fveri\u015f Merkezlerine(AVM ) ve g\u00f6kdelenlere teslim edilmi\u015ftir. Deprem sonras\u0131 toplan\u0131lacak bo\u015f alan kalmam\u0131\u015f ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z dairelerin i\u00e7erisi d\u0131\u015far\u0131dan daha g\u00fcvenli bir hale gelmi\u015ftir. 17 A\u011fustos 1999 Depremi`nden sonra \u0130stanbul`u depreme haz\u0131rlamak i\u00e7in d\u00f6nemin valisi ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, 14 ki\u015fiden olu\u015fan \u0130L AFET MERKEZ KURULU olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu kurul \u0130stanbul`da bulunan yap\u0131 stokunun deprem g\u00fcvenlikli hale getirilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yaparken, bir ba\u015fka ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yap\u0131 stokunun deprem g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda deprem sonras\u0131 toplanma alanlar\u0131na ve \u00e7ad\u0131r kurulacak bo\u015f alanlara ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u00dc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde 493 bo\u015f alan belirlemi\u015ftir. Bu alanlar\u0131n \u00be`\u00fc AVM ve g\u00f6kdelenlere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n \u0130stanbul`da bulunan di\u011fer kamu arazileri ve \u00f6zelle\u015ftirme kapsam\u0131na al\u0131nan kamu kurumlar\u0131na ait bina ve araziler, ba\u015fta TOK\u0130 olmak \u00fczere sat\u0131larak yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca parsel baz\u0131nda yap\u0131lan imar de\u011fi\u015fiklikleri orman alanlar\u0131n\u0131n ve su havzalar\u0131n\u0131n dere yataklar\u0131yla birlikte yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 yeni risk alanlar\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n Bu durum bir yandan do\u011fal kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 t\u00fcketirken, di\u011fer yandan da do\u011fal olaylar\u0131n afete d\u00f6n\u00fc\u015fmesi i\u00e7in bir f\u0131rsat yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kentlerimizin a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 alanlar\u0131 ayn\u0131 zamanda birer ya\u015fam \u00e7evresi olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekirken, bu anlay\u0131\u015ftan giderek uzakla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, kentlerimiz ba\u015fta \u0130stanbul olmak \u00fczere sadece mekan d\u00fczeyinde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleriyle birlikte deprem afetine kar\u015f\u0131 haz\u0131rlanan \u0130stanbul be\u015f afetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Kamusal ve kamu yarar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan alanlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu bug\u00fcn “kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm” ad\u0131 alt\u0131nda plan b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden kopar\u0131larak ranta teslim edilmi\u015ftir. Do\u011fal kaynaklar\u0131n yanl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131 kaynaklar\u0131n t\u00fckenmesine ve do\u011fal afetlerin giderek artmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Bug\u00fcn \u0130stanbul be\u015f afetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015ftir.<\/p>\n \u00b7 Deprem g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan 1999 y\u0131l\u0131ndan daha iyi durumda de\u011filiz.<\/p>\n \u00b7 Sel ve su bask\u0131nlar\u0131 giderek art\u0131yor.<\/p>\n \u00b7 Is\u0131 adalar\u0131 olu\u015fuyor ya\u015fam alanlar\u0131 daha da sorunlu hale geliyor.<\/p>\n \u00b7 Hava kirlili\u011fi her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha art\u0131yor.<\/p>\n \u00b7 Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131 sosyal ve toplumsal sorunlar\u0131 daha da art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n Bug\u00fcn ula\u015f\u0131m sorunundan, deprem sorununa, do\u011fal dokunun korunmas\u0131ndan, tarihi yap\u0131lar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilerek gelece\u011fe devredilmesine, \u0130stanbul`un siluetinin bozulmamas\u0131na kadar \u00f6nemsenmesi gereken alanlar birer sorun alanlar\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor.<\/p>\n Ayr\u0131ca \u0130stanbul`un bu kadar b\u00fcy\u00fcmesi ve daha da b\u00fcy\u00fcyecek olmas\u0131 yeni sorun alanlar\u0131 yarat\u0131yor. 3. K\u00f6pr\u00fc, 3.Havaalan\u0131, \u0130ki Yakaya \u0130ki Kent, Bo\u011faz T\u00fcp T\u00fcnel Ge\u00e7i\u015fi gibi projeler, \u0130stanbul`u daha da b\u00fcy\u00fctecek ve yeni sorun alanlar\u0131 yaratacakt\u0131r. 25 milyona ula\u015facak bir n\u00fcfusu kald\u0131ramaz bu kent. N\u00fcfus aritmetik olarak artarken, ula\u015f\u0131mdan di\u011fer alt yap\u0131 sorunlar\u0131na kadar yeni sorun alanlar\u0131 olu\u015fuyor ve bu sorunlar geometrik olarak art\u0131yor. Su, ya\u011fmur suyu, do\u011fal gaz ve at\u0131k su kanallar\u0131 art\u0131k yetersiz kal\u0131yor.<\/p>\n Bug\u00fcn \u0130stanbul ba\u015fta olmak \u00fczere plan kavram\u0131 geri itilmi\u015f, patronaj ili\u015fkileriyle yeni imtiyazlar sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130mar planlar\u0131 kentsel rant\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcretime dayal\u0131 bir ekonomik model yerine, ihtiya\u00e7 temelli olmayan in\u015faata dayal\u0131 bir ekonomik model tercih edilmi\u015ftir. Bu t\u00fcr uygulamalar siyasal sistemi bir rant da\u011f\u0131t\u0131c\u0131s\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Kentsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm<\/strong><\/p>\n Bug\u00fcn kentlerimizin var olan dinamikleri kentlerimizin yenilenmesini zorunlu k\u0131l\u0131yor. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm konusu sosyal, ekonomik, fiziksel ve psikolojik fakt\u00f6rlerin bir b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sadece fiziksel mekan \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131namaz. Sosyal adalet, sosyal geli\u015fim, sosyal b\u00fct\u00fcnle\u015fme, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131, zarar azaltma ve risk y\u00f6netimi ile birlikte kapsaml\u0131 ve b\u00fct\u00fcnle\u015fik bir \u015fekilde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. D\u00fcnyada \u00e7ok geni\u015f bir \u015fekilde ele al\u0131nan kentsel yenileme ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm konusu, gelece\u011fe y\u00f6nelik \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri ve gelece\u011fi bug\u00fcnden kuracak yeni yakla\u015f\u0131mlarla ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu konunun bizdeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evre ve ya\u015fanabilir bir kent yaratmak yerine, yeni bir rant d\u00fczeninin olu\u015fturulmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve kent yenileme, b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir planlaman\u0131n sonucu olarak de\u011fil kentsel planlaman\u0131n kendisi olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Gerek TOK\u0130` ye devredilen, gerekse \u00f6zelle\u015ftirme kapsam\u0131na al\u0131narak \u00f6zelle\u015ftirilen ve yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lan kamu arazi ve arsalar\u0131n\u0131n t\u00fckenmesi, yeni in\u015faat yap\u0131lacak bo\u015f alanlar bulmay\u0131 g\u00fcndeme getirdi. 6306 Say\u0131l\u0131 Afet Riski Alt\u0131nda Bulunan Alanlar\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi Yasas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu yasa ortak ak\u0131ldan ve estetikten, ya\u015fanabilirlikten ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ya\u015fam\u0131 hedeflemekten olduk\u00e7a uzakt\u0131r.<\/p>\n Kentlerimiz ba\u015fta \u0130stanbul olmak \u00fczere in\u015faat projelerinin birer “ARAZ\u0130S\u0130” haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130nsan, tarih, do\u011fal \u00e7evre, orman, dere, su ve ge\u00e7mi\u015fe tan\u0131kl\u0131k eden ne varsa yok edilmi\u015ftir. Yeni bir \u0130stanbul yaratmak ad\u0131na ormanlar\u0131m\u0131z ve su havzalar\u0131m\u0131z da birer “ARAZ\u0130” olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n \u0130stanbul`u depreme haz\u0131rlama d\u00fczeninin ad\u0131na da “Deprem Odakl\u0131 Kentsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm” denmi\u015ftir.<\/p>\n Askeri Alan Ve Arazileri Yap\u0131la\u015fmaya A\u00e7\u0131lmamal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n \u0130stanbul`da bug\u00fcn bo\u015f alan ve ye\u015fil alan yok denecek kadar azalm\u0131\u015f durumda. Askeri alanlar ve mezarl\u0131klar hava alma koridorlar\u0131 olarak kald\u0131lar. Arazi m\u00fclkiyetinin %10`unu askeri alanlar olu\u015fturuyor. Bu alanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 orman niteli\u011fini koruduklar\u0131 i\u00e7in hen\u00fcz yap\u0131la\u015fmam\u0131\u015f durumda. 540 bin hektar alana sahip \u0130stanbul`da bu arazilerin yakla\u015f\u0131k 56 bin hektarl\u0131k k\u0131sm\u0131 askeri alanlardan olu\u015fuyor.<\/p>\n 2000 sonras\u0131 d\u00f6nem de kent merkezinde bulunan kamu m\u00fclkiyetindeki t\u00fcm alanlar plan tadilleriyle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc, yerlerine AVM ve g\u00f6kdelenler yap\u0131ld\u0131. 15 Temmuz darbe giri\u015fimine kadar askeri alanlar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesiyle ilgili giri\u015fimlerin oldu\u011funu biliyoruz. Zekeriyak\u00f6y 15. F\u00fcze \u00dcss\u00fc, Zeytinburnu Tank Fabrikas\u0131, 1453 Konutlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerlerin m\u00fclkiyeti TOK\u0130 kanal\u0131yla devredilerek yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 15 Temmuz darbe giri\u015fimi sonras\u0131 askeri alanlar\u0131n, kent d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmas\u0131 kent ya\u011fmas\u0131ndan \u00f6nemli paylar alan \u00e7evrelerin i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Bu alanlar\u0131n bundan sonra da darbe giri\u015fiminin birer arac\u0131 olabilecekleri varsay\u0131m\u0131, bu alanlar\u0131n bo\u015falt\u0131lmas\u0131 durumunda AVM ve G\u00f6kdelenlerin yap\u0131lmas\u0131 varsay\u0131m\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bug\u00fcnk\u00fc y\u00f6netimin bo\u015falt\u0131lacak alanlar\u0131 sosyal donat\u0131 alan\u0131 olarak d\u00fczenleyerek, kamusal alana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcreceklerine inanmak \u00e7ok kolay de\u011fil.<\/p>\n \u00d6zetleyecek Olursak,<\/p>\n \u00b7 2001 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan 4708 Say\u0131l\u0131 Yap\u0131 Denetim Yasas\u0131 kapsam\u0131nda 12 y\u0131l fiilen proje m\u00fchendisli\u011fi yapmayanlara proje denet\u00e7i belgesi verilmiyordu. Bu s\u00fcre daha sonra 5 y\u0131la bug\u00fcn ise 3 y\u0131la indirilmi\u015ftir. \u00dc\u00e7 y\u0131lda \u00fc\u00e7 proje yapanlar proje denetim belgesi al\u0131yor ve y\u00fcksek yap\u0131lar\u0131n projesini bile denetliyorlar. Mesleki yeterlili\u011fi meslek odas\u0131 taraf\u0131ndan sertifikaland\u0131r\u0131lmayan bir m\u00fchendisin, proje denetim m\u00fchendisli\u011fi yapamamas\u0131 gerekir.<\/p>\n Ayr\u0131ca mal sahibi ad\u0131na kendisini denetleyecek olan Yap\u0131 Denetim Kurulu\u015funu, i\u015fin yap\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenen m\u00fcteahhit se\u00e7ti\u011fi i\u00e7in daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda denetim mekanizmas\u0131 t\u0131kan\u0131yor.<\/p>\n \u00b7 Bug\u00fcn \u00fclkemizde plan kavram\u0131 geri itilmi\u015f patronaj ili\u015fkileriyle yeni imtiyaz alanlar\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur. \u0130mar planlar\u0131 depreme dayan\u0131kl\u0131 yap\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in de\u011fil, kentsel rant\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00b7 Ba\u015fta \u0130stanbul olmak \u00fczere kentlerimiz in\u015faat projelerinin birer ARAZ\u0130S\u0130” haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130nsan, tarih, do\u011fal \u00e7evre, orman, dere, su ve ge\u00e7mi\u015fe tan\u0131kl\u0131k edecek ne varsa yok edilmi\u015ftir. Yeni bir \u0130stanbul yaratmak i\u00e7in ormanlar\u0131m\u0131z ve su havzalar\u0131m\u0131z da birer “ARAZ\u0130” olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n \u00b7 \u0130stanbul ba\u015fta olmak \u00fczere kentlerimizde bulunan yap\u0131lar bir m\u00fchendis, bir mimar ve kent planc\u0131s\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131yla ele al\u0131nm\u0131yor. Depreme dayan\u0131kl\u0131 yap\u0131 \u00fcretmek bahanesiyle g\u00fc\u00e7lendirilerek kullan\u0131labilecek yap\u0131lar da y\u0131k\u0131l\u0131yor. YIK-YAP anlay\u0131\u015f\u0131yla y\u0131k\u0131l\u0131p yap\u0131lan yap\u0131lar \u00f6zellikle \u0130stanbul`da yeni sorun alanlar\u0131 yarat\u0131yor. Daire alanlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcyor, daire say\u0131s\u0131 ve kat y\u00fcksekli\u011fi art\u0131yor. Daire say\u0131s\u0131 ve n\u00fcfus artt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in otomobil say\u0131s\u0131 da art\u0131yor, yeni ula\u015f\u0131m ve alt yap\u0131 sorunlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Kentin demografik yap\u0131s\u0131 bozuluyor, sosyal ve fiziksel e\u015fikler a\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n \u00b7 Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve kentsel yenileme konusu b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir planlaman\u0131n sonucu olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Oysa kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm konusu bug\u00fcn kentsel planlaman\u0131n yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00b7 \u0130stanbul` da y\u0131k\u0131l\u0131p yap\u0131lmay\u0131 bekleyen 2 milyon konutun oldu\u011fu ifade edilmektedir. Yakla\u015f\u0131k olarak y\u0131k\u0131mdan \u00e7\u0131kacak olan 200 milyon ton malzemenin, geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine ili\u015fkin bir strateji belirlenmemi\u015ftir. Y\u0131k\u0131mdan \u00e7\u0131kan molozlarla deniz dolduruldu\u011fu i\u00e7in eko sistem bozuluyor.<\/p>\n \u00b7 \u0130\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f g\u00fcvenli\u011fi konusunda ciddi bir sorun vard\u0131r. 2014 y\u0131l\u0131nda 1886 i\u015f\u00e7i, 2015 y\u0131l\u0131nda da 1732 i\u015f\u00e7i ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir. Bunlar\u0131n 1\/3`\u00fc in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerdir.<\/p>\n \u00b7 Yerel ve merkezi kurumlarda liyakata dayal\u0131 bir kadro istihdam\u0131ndan daha \u00e7ok, cemaat, a\u015firet ve \u015firket ili\u015fkileriyle i\u015fler y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n \u00b7 Can ve mal g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayan bir mesle\u011fin insanlar\u0131 olarak; fiziki \u015fartlar\u0131 uygun olmayan, \u00f6\u011fretim kadrosu son derece yetersiz ve laboratuvar\u0131 olmayan in\u015faat m\u00fchendisi diplomas\u0131 veren okullar a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l 118 \u00dcniversitenin, 188 b\u00f6l\u00fcm ve program\u0131na 11.000 \u00f6\u011frenci al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 529 puan alan bir \u00f6\u011frenci de, 196 puan alan bir \u00f6\u011frenci de in\u015faat m\u00fchendisi olacakt\u0131r.<\/p>\n \u0130n\u015faat m\u00fchendisli\u011fi b\u00f6l\u00fcmlerine girmek isteyen \u00f6\u011frenciler i\u00e7in mutlaka kabul edilebilir bir \u00f6l\u00e7\u00fcde baraj sistemi uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00b7 \u0130stanbul 7 ve \u00fczeri b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir depremi mutlaka ya\u015fayacakt\u0131r. Yap\u0131 stokunun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n deprem g\u00fcvenli\u011fi yoktur. Bu yap\u0131lar sadece y\u0131k\u0131l\u0131p yeniden yap\u0131lmamal\u0131, ekonomik olarak yeni yap\u0131lacak bir yap\u0131n\u0131n maliyetinin %45`ini ge\u00e7meyen yap\u0131lar da g\u00fc\u00e7lendirilmelidir.<\/p>\n \u00b7 Halen kentimizde ve \u00e7evre illerinde g\u00fc\u00e7lendirmeyi veya y\u0131k\u0131l\u0131p yap\u0131lmay\u0131 bekleyen okullar, hastaneler ve di\u011fer kamu yap\u0131lar\u0131 var. Bu yap\u0131lar\u0131n deprem g\u00fcvenlikleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00b7 \u0130stanbul deprem afetine haz\u0131rlan\u0131rken 5 afetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul bug\u00fcn depreme1999 y\u0131l\u0131ndan daha haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bir durumda de\u011fildir.<\/p>\n \u00b7 Deprem a\u00e7\u0131s\u0131ndan 17 A\u011fustos 1999 y\u0131l\u0131ndan daha iyi durumda de\u011filiz.<\/p>\n \u00b7 Sel ve su bask\u0131nlar\u0131 giderek art\u0131yor<\/p>\n \u00b7 Is\u0131 adalar\u0131 olu\u015fuyor ya\u015fam alanlar\u0131 daha da sorunlu hale geliyor.<\/p>\n \u00b7 Hava kirlili\u011fi her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha art\u0131yor.<\/p>\n \u00b7 Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131 sosyal ve toplumsal sorunlar\u0131 daha da art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n TMMOB \u0130N\u015eAAT M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n olu\u015fumundan bug\u00fcne kadar depremler hep vard\u0131 bundan sonra da s\u00fcrekli olarak…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2010],"tags":[1579,224],"class_list":{"0":"post-22177","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-basin-aciklamalari","8":"tag-17-agustos","9":"tag-17-agustos-depremi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22177"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22177\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}