{"id":22241,"date":"2016-08-20T18:54:10","date_gmt":"2016-08-20T15:54:10","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=22241"},"modified":"2019-01-28T20:40:25","modified_gmt":"2019-01-28T17:40:25","slug":"turkiyede-bilim-okuryazarligi-uzerine-genel-bir-degerlendirme-evrim-agaci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/turkiyede-bilim-okuryazarligi-uzerine-genel-bir-degerlendirme-evrim-agaci\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine genel bir de\u011ferlendirme (Evrim A\u011fac\u0131)"},"content":{"rendered":"

T\u00fcrkiye\u2019de bilimin geli\u015fmiyor olmas\u0131n\u0131n sebebi, bilimsel bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn toplumumuzda bulunmuyor olmas\u0131d\u0131r. Bilim, san\u0131lan\u0131n aksine \u00fcst\u00fcn zek\u00e2l\u0131 insanlar\u0131n bir araya gelerek \u00fcrettikleri, kimsenin anlayamayaca\u011f\u0131 form\u00fcller ve metinler b\u00fct\u00fcn\u00fc de\u011fildir. \u0130\u015fin resmi taraf\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 karma\u015f\u0131k form\u00fcller ve uzun akademik metinlerden olu\u015fuyorsa da, \u201cbilim\u201d dedi\u011fimiz olgunun \u00fcretimi, olu\u015fumu, geli\u015fimi, halk i\u00e7erisinden \u00e7\u0131kan merakl\u0131, sorgulayan, d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla bir toplumda bilimin geli\u015fmesi isteniyorsa, o topluma kimi akademisyenler taraf\u0131ndan \u201cdiplomal\u0131 cahil\u201d olarak tan\u0131mlanan insanlar\u0131 enjekte etmenin dikkate de\u011fer bir faydas\u0131 olmayacakt\u0131r. Zira bir \u00fcniversiteden mezun olmak, belli bir diplomaya sahip olmak, bilim \u00fcretecek donan\u0131ma sahip olundu\u011fu anlam\u0131na gelmemektedir. Bu, elitist bir yakla\u015f\u0131m olarak g\u00f6z\u00fckebilir; ancak \u00f6z\u00fcnde asla \u00f6yle de\u011fildir. E\u011fer bundan iki \u00f6nceki c\u00fcmle, daha \u00f6nceki yazd\u0131\u011f\u0131m c\u00fcmlelerle bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilirse, ne demek istedi\u011fim \u00e7ok daha net olarak anla\u015f\u0131lacakt\u0131r: Bilimi \u00fcretmek, bilimden anlamak, bilime ilgi duymak, bir diploma ile ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131 gibi, o diploma ile bitmemektedir de\u2026 Bir insan\u0131n bilimin nefes kesen d\u00fcnyas\u0131na \u00e7ekilmesi i\u00e7in diplomaya ihtiyac\u0131 yoktur. Keza, herhangi bir ki\u015finin bilime art\u0131 de\u011fer katabilmesinin tek yolu diploma da de\u011fildir. Gelin bununla ne demek istedi\u011fimi daha derinlemesine anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m:
\n\"bilim_okuryazarligi_1\"<\/a><\/p>\n

Yabani otlar ve g\u00fcl bah\u00e7eleri<\/strong><\/p>\n

Bir toplumda bilimin ye\u015fermesi i\u00e7in, o toplumun \u00f6z\u00fcn\u00fcn, bir nevi \u201ctopra\u011f\u0131n\u0131n\u201d bilime uygun olmas\u0131 gerekmektedir. Anadolu co\u011frafyas\u0131, Antik Yunan\u2019dan \u0130slam alimlerine, hatta Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6nemindeki \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fck isimlere ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015f bir co\u011frafyad\u0131r. Bu bak\u0131mdan, \u201ctopra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n\u201d bilime uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in bir sebep yok gibi g\u00f6z\u00fckmektedir. \u00d6te yandan, bir bah\u00e7ede kaliteli \u00e7i\u00e7eklerin yeti\u015fmesi i\u00e7in, ayn\u0131 bah\u00e7edeki istenmeyen otlar\u0131n ay\u0131klanmas\u0131 gerekir. Topra\u011f\u0131 geli\u015fime ne kadar uygun olursa olsun, bak\u0131ms\u0131z b\u0131rak\u0131lan bir bah\u00e7eyi k\u0131sa s\u00fcrede kaplayacak olan \u015fey, reng\u00e2renk \u00e7i\u00e7ekler de\u011fil, rahats\u0131zl\u0131k verici yabani otlar olacakt\u0131r. \u0130\u015fte Anadolu co\u011frafyas\u0131n\u0131n i\u00e7inde oldu\u011fu durum b\u00fcy\u00fck oranda buna benzetilebilir: Co\u011frafyam\u0131z, sava\u015flardan dinlere, \u00e7e\u015fitli ideolojilerden ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kadar o kadar fazla say\u0131da yabani ot ile doldurulmu\u015ftur ki, bilim gibi nadide \u00e7i\u00e7eklere yer kalmamaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu nedenle yap\u0131lmas\u0131 gereken ilk \u015fey, bu bah\u00e7eyi elden ge\u00e7irerek yabani otlardan ar\u0131nd\u0131rmak, en az\u0131ndan bunlar\u0131n etkisini elimizden geldi\u011fince minimize etmektir. Bunlardan tamamen kurtulmak m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir\u200a\u2014\u200ahatta baz\u0131lar\u0131ndan kurtulmak ak\u0131ll\u0131ca bile olmayabilir; zira baz\u0131 yabani otlar, \u00e7e\u015fitli canl\u0131lar\u0131 \u00fczerlerine \u00e7ekerek bah\u00e7edeki di\u011fer \u00e7i\u00e7eklerin de ye\u015fermesine, \u00e7o\u011falmas\u0131na, \u00fcremesine yol a\u00e7abilir ve bu iyi bir \u015feydir! Ancak e\u011fer bir bah\u00e7e \u201cg\u00fcl bah\u00e7esi\u201d olacaksa, \u015f\u00f6yle bir bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda g\u00f6rmeniz gereken ba\u015fl\u0131ca \u00e7i\u00e7ek t\u00fcr\u00fc \u201cg\u00fcl\u201d olmal\u0131d\u0131r. \u015eurada veya burada yabani otlar olabilir; ancak bunlar dikkate de\u011fer olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Peki bunu nas\u0131l yapaca\u011f\u0131z? Bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131 ile\u2026 Bir nevi, \u201ce\u011fitim\u201d ile. E\u011fitim, \u00e7ok geni\u015f bir ba\u015fl\u0131k tabii ki, kolay de\u011fil tek bir \u015feye indirgemek. Ancak elimizden geldi\u011fince, her a\u00e7\u0131dan cehalete sald\u0131rarak yenece\u011fiz ve bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131 da bu konuda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\"bilim_okuryazarligi_2\"<\/a><\/p>\n

\u201cBen, bilmek istiyor muyum?\u201d<\/strong><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde internet ad\u0131 verilen, D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda politikalar\u0131 de\u011fi\u015ftiren, ger\u00e7ekleri ortaya \u00e7\u0131karan, yalanlar\u0131 yaymak i\u00e7in m\u00fcthi\u015f bir arac\u0131 olabilen, say\u0131s\u0131z ansiklopediye, makaleye, ara\u015ft\u0131rmaya ev sahipli\u011fi yapan, parmaklar\u0131m\u0131z\u0131n ucunda bulunan muazzam g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 var. Bu ara\u00e7 sayesinde insanlar, herhangi bir okula dahi gitmeden \u00e7e\u015fitli konularda kendilerini geli\u015ftirebiliyorlar. Bir \u00f6rnek olarak, MOOC (Massive Online Open Courses\u200a\u2014\u200aKitlesel \u00c7evrimi\u00e7i A\u00e7\u0131k Ders) denen ve h\u0131zla y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7en yeni e\u011fitim modelleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek olursa, internetin hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 e\u011fitim bak\u0131m\u0131ndan nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fclebilir. Dahas\u0131 internet, bir e\u011fitim arac\u0131 olman\u0131n \u00f6tesinde, bir ileti\u015fim arac\u0131 olarak da e\u011fitimi tamamlay\u0131c\u0131 bir etkiye sahip. \u0130nternet sayesinde, \u00f6\u011frendi\u011fimiz \u015feyleri anl\u0131k olarak di\u011fer insanlarla payla\u015fabiliyoruz. \u00d6rne\u011fin D\u00fcnya\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck bilim Facebook sayfas\u0131 olan \u201cI Fucking Love Science\u201d, Elise Andrews isimli bir bilimseverin sa\u011fda solda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, okudu\u011fu, ilgisini \u00e7eken bilim haberlerini Facebook \u00fczerinden payla\u015fmas\u0131yla ba\u015flayan, bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn itibariyle neredeyse 25 milyon okuyucuya\/takip\u00e7iye sahip bir sayfa\u2026 T\u00fcm bunlar, internet gibi ara\u00e7lar sayesinde e\u011fitimin ve daha \u00f6nemlisi do\u011fru, g\u00fcvenilir bilginin kitlelere nas\u0131l eri\u015ftirilebilece\u011fi konusunda \u00f6nemli fikirler veriyor. Tek yapmam\u0131z gereken, kendi ba\u015f\u0131m\u0131za kald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kendimize \u015fu soruyu sormak: \u201cBen, bilmek istiyor muyum?\u201d E\u011fer ki bu sorunun cevab\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u201cEvet!\u201d ise, bilime derhal ilk ad\u0131mlar\u0131 atmak gerekiyor. Sonra, gerisi zaten gelecektir. Bilmenin keyfine bir defa \u015fahitlik etmi\u015f kimsenin bundan vazge\u00e7ebilece\u011fini hi\u00e7 mi hi\u00e7 sanm\u0131yorum.<\/p>\n

Bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131 elbette ki sihirli bir anahtar de\u011fil, her sorunumuzu k\u00f6k\u00fcnden silip atmayacak. Fakat bu konuda bir sihirli anahtar olsayd\u0131, bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131 buna en yak\u0131n \u015fey olurdu! Zira bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 okumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, sadece bir kelebe\u011fin kanatlar\u0131ndaki X maddesinin Y hastal\u0131\u011f\u0131na nas\u0131l etki etti\u011fini \u00f6\u011frenmiyorsunuz. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 okuduk\u00e7a, bir bilim insan\u0131n\u0131n nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekti\u011fini \u00f6\u011freniyorsunuz. Bu, o konuyu anl\u0131yor olman\u0131zdan bile daha k\u0131ymetli bir fark\u0131ndal\u0131k. T\u0131pk\u0131 birine bal\u0131k vermekle bal\u0131k tutmay\u0131 \u00f6\u011fretmek aras\u0131ndaki fark gibi\u2026 E\u011fer ki bir insan, bilim insanlar\u0131, onlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve onlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 halk\u0131n anlayabilece\u011fi bir dile \u00e7eviren pop\u00fcler bilim yazarlar\u0131n\u0131n g\u00f6zlerinden D\u00fcnya\u2019ya bakabilmeyi \u00f6\u011frenirse, k\u0131saca \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011frenirse\u201d, hayat\u0131 k\u00f6k\u00fcnden de\u011fi\u015fecektir. \u0130\u015fte bizim co\u011frafyam\u0131z\u0131n a\u00e7 susuz kald\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fim, bu t\u00fcr bir de\u011fi\u015fimdir. D\u00fc\u015f\u00fcnen, sorgulayan, merak eden, ara\u015ft\u0131ran, okuyan bir kitle\u2026 Bu kitleyi ezici \u00e7o\u011funluk olmasa da, dikkate de\u011fer bir boyuta getirebilirsek, T\u00fcrkiye\u2019nin as\u0131rlarca gerisinde kald\u0131\u011f\u0131 geli\u015fmi\u015f medeniyetler d\u00fczeyine en az\u0131ndan takdire \u015fayan bir miktarda yeti\u015fmemiz son derece m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130\u015fte Evrim A\u011fac\u0131\u2019nda bizim yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen budur: Bir bilim k\u00fclt\u00fcr\u00fc yeti\u015ftirebilmek\u2026 O g\u00fczel olmas\u0131 arzulanan bah\u00e7ede yeti\u015fen tek t\u00fck g\u00fcl \u00e7i\u00e7eklerini korumak, \u00e7o\u011faltmak, desteklemek ve onlara her t\u00fcrl\u00fc katk\u0131y\u0131 sa\u011flamak\u2026 Ba\u015far\u0131l\u0131 oluruz, olamay\u0131z, oras\u0131 bilinmez. Ancak denemezsek, ba\u015far\u0131l\u0131 olamayaca\u011f\u0131m\u0131z kesin. Bu nedenle bile denemeye de\u011fer!<\/p>\n

\"bilim_okuryazarligi_3\"<\/a><\/p>\n

K\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcden kurtulman\u0131n yolu<\/strong>
\nToplumdaki bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve do\u011fru, \u00f6zg\u00fcr, tarafs\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnebilmenin temellerinin at\u0131lmas\u0131, sadece bilim alg\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fil, siyaseti, e\u011fitimi, ya\u015fam bi\u00e7imini ve geri kalan her \u015feyi de\u011fi\u015ftirecektir. Ufku ay sonunu getirebilmekten \u00f6teye ge\u00e7en, g\u00fcnl\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar i\u00e7erisinde bo\u011fulman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra d\u00fcnyaya ve insanl\u0131\u011f\u0131n sorunlar\u0131na, evrenin bilinmeyenlerine, do\u011fan\u0131n gizemine odaklanan insanlar, kendilerine \u00e7e\u015fitli opsiyonlar sunuldu\u011funda, siyasi tercihlerde bulunmalar\u0131 gerekti\u011finde, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131n\u0131 idame ettirirken, \u00e7ok daha e\u011fitimli ve isabetli kararlar alabileceklerdir. D\u00fcnya\u2019n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik sorunlar\u0131yla ilgilenen birisi, yoldan ge\u00e7en bir kad\u0131n\u0131n giydi\u011fi k\u0131yafetle ilgilenmeyecektir. Mars\u2019a g\u00f6nderdi\u011fimiz ara\u00e7lar\u0131n nas\u0131l tekrar kullan\u0131labilir roketlere sahip olabilece\u011fi \u00fczerine kafa yoran birisi, insan \u00f6l\u00fcmleri \u00fczerinden bile siyaset yaparak rant sa\u011flayabilen politikac\u0131lar\u0131n yalanlar\u0131na kanmayacakt\u0131r. Bilimsel sorgunun ve at\u0131l\u0131mlar\u0131n bu basit toplumsal etkisi bile, bir toplumu yeniden \u015fekillendirmek i\u00e7in gerekli ortam\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

\"bilim_okuryazarligi_4\"<\/a>
\nTabii ki g\u00f6n\u00fcl ister ki bu konuda as\u0131l at\u0131l\u0131mlar\u0131 yapan, halk\u0131na kar\u015f\u0131 ahlaki bir sorumlulu\u011fu bulunan devlet olsun. Ancak ne yaz\u0131k ki T\u00fcrkiye\u2019de bunu beklemek pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bunun sebebi de sadece y\u00f6neticilerin e\u011fitimsizli\u011fi, ufuksuzlu\u011fu, dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil. Se\u00e7menlerin, dolay\u0131s\u0131yla da se\u00e7ilenlerin mant\u0131kl\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 kararlar veremiyor olu\u015fu. Bu bir d\u00f6ng\u00fc: E\u011fitimsizlik k\u00f6t\u00fc kararlara neden oluyor, k\u00f6t\u00fc kararlar da e\u011fitimsizli\u011fe\u2026 Zira hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 sahibi politikac\u0131, y\u00f6netici, idareci, vb., kendisini k\u00f6r cahil bir \u015fekilde destekleyen ve se\u00e7en kitlelerin e\u011fitimli tercihler yapmaya ba\u015flamas\u0131n\u0131 istemez. \u0130\u015fte bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn k\u0131r\u0131lmas\u0131 gerek. Bunu yapacak olan, i\u00e7lerinde bulunduklar\u0131 durum sayesinde en az\u0131ndan bir miktar e\u011fitim alabilmi\u015f, \u00f6\u011frenme merak\u0131yla donanm\u0131\u015f, ara\u015ft\u0131rma yapmaya zaman ay\u0131rabilen, sorgulama yetene\u011fine sahip olan, bilimsever insanlard\u0131r. \u0130\u015fte bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, en ba\u015fta s\u00f6ylediklerimin hi\u00e7bir elitist taraf\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Tam tersine benim iddiam, bilimseverler olarak i\u00e7erisinde bulundu\u011fumuz konumun bize ahlaki bir mecburiyet y\u00fckl\u00fcyor olmas\u0131d\u0131r: \u00d6\u011fren ve \u00f6\u011fret! Oku ve anlat! Yaz ve aktar!<\/p>\n

Evrim A\u011fac\u0131\u2019n\u0131n \u00fcstlendi\u011fi rol<\/strong>
\nBen, Evrim A\u011fac\u0131\u2019n\u0131 bu sorumluluk bilinciyle kurdu\u011fuma inan\u0131yorum. En ba\u015fta yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bizi dinleyen 1 insan bile olsa, y\u0131lmadan \u00f6\u011frenmeyi ve \u00f6\u011fretmeyi s\u00fcrd\u00fcrece\u011fiz demi\u015ftik. Bu dedi\u011fimizi yapt\u0131k da! \u0130lk ba\u015flarda baz\u0131 toplant\u0131lar\u0131m\u0131zda 1\u20132 insan olurdu, onlarla bile toplant\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrd\u00fck. Sonra o say\u0131 5 oldu, 10 oldu, 40 oldu, 100 oldu\u2026 \u0130nternetin g\u00fcc\u00fcne ba\u015fvurmaya ba\u015flad\u0131k, say\u0131 \u015fimdi 420.000\u2019i a\u015ft\u0131! Elimizde tuttu\u011fumuz bu g\u00fcc\u00fcn fark\u0131nday\u0131z ve onu iyiye kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan emin olmak i\u00e7in elimizden geleni ard\u0131m\u0131za koymuyoruz! Evrim A\u011fac\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de bir bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131 devrimi ba\u015flatt\u0131. Kendisinden \u00f6nce gelenlerden ald\u0131\u011f\u0131 miras\u0131, kendisinden sonra gelen bilim sayfalar\u0131na ta\u015f\u0131yan bir k\u00f6pr\u00fc oldu. \u201cOnlar yapabiliyor, biz de yapabiliriz!\u201d \u015feklinde tan\u0131mlayabilece\u011fim bir umudu, bilim konusunda at\u0131l\u0131mlar yapmak isteyen insanlara verdi. Hala da vermeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor\u2026 Her g\u00fcn, T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan e-postalar al\u0131yoruz, arkada\u015flar\u0131m\u0131z arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla duyuyoruz. Evrim A\u011fac\u0131 sayesinde etraf\u0131na bilim anlatan, bilimsel ger\u00e7ekleri dili d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnce anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fan, bilim kul\u00fcpleri kuran, yaz\u0131lar\u0131m\u0131zdan faydalanarak dersler veren say\u0131s\u0131z okurumuz, T\u00fcrkiye\u2019nin her bir yan\u0131nda ayd\u0131nlanma ate\u015fini canl\u0131 tutuyorlar. Bu i\u015f kolay bir i\u015f de\u011fil. \u0130nsanlar \u201cate\u015f\u201d \u00f6rne\u011fini verirler; ancak koca bir orman\u0131 aleve vermek, san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay de\u011fildir. E\u011fer yanmas\u0131 gereken alan \u00e7ok geni\u015fse, yang\u0131n\u0131n birden fazla noktada ba\u015flamas\u0131 gerekir. Tek merkezli yang\u0131n, genellikle bir orman\u0131 b\u00fct\u00fcn olarak yutamaz, o kadar b\u00fcy\u00fcyemez. Bunun bilincinde olan insanlar olarak, ayd\u0131nlanma ate\u015fini T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6rt bir yan\u0131nda, farkl\u0131 noktalardan ba\u015flatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bize kal\u0131rsa bu \u00e7abalar, er ya da ge\u00e7 T\u00fcrkiye\u2019yi belli bir ayd\u0131nlanma e\u015fi\u011finin \u00f6tesine ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. O e\u015fik bir defa ge\u00e7ildi mi, geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez bir \u015fekilde bilimsel alg\u0131, ilerleyi\u015f, geli\u015fmeler ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu umutla, bu hevesle de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz.<\/p>\n

\"bilim_okuryazarligi_5\"<\/a><\/p>\n

Yabani otlardan kurtulurken\u2026<\/strong>
\nBu noktada \u201cdo\u011fru\u201d ve \u201cyanl\u0131\u015f\u201d gibi kavramlar\u0131n \u00e7ok anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. E\u011fer ki bir co\u011frafya b\u00fcy\u00fck oranda batakl\u0131\u011fa batm\u0131\u015fsa, \u015f\u00f6yle veya b\u00f6yle kurtarman\u0131n do\u011frusu veya yanl\u0131\u015f\u0131 olaca\u011f\u0131na pek inanm\u0131yorum. Hele ki hedefimiz, bilim gibi tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc garantilemeyi hedefleyen bir olgu ise\u2026 Bir di\u011fer deyi\u015fle, bir bah\u00e7eyi yabani otlar sarm\u0131\u015fsa, onlar\u0131 yakm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z, ila\u00e7lam\u0131\u015fs\u0131n\u0131z, tek tek yolmu\u015fsunuz, \u00e7ok fark etmez. Yeter ki o m\u00fccadeleye bir noktadan kat\u0131l\u0131n, ta\u015f\u0131n alt\u0131na elinizi olabildi\u011fince sokun. Tabii ki baz\u0131 etik kurallar bilim sayfalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131yor, s\u0131n\u0131rland\u0131rmal\u0131 da\u2026 Kaynak g\u00f6sterme, al\u0131nt\u0131 yapma, do\u011fru \u00e7eviriler, d\u00fcr\u00fcst habercilik, e\u011fitimli fikirler beyan ederken g\u00fcvenilir kaynaklara ba\u015fvurma, kendinden bir \u015feyler katarken olabildi\u011fince objektif olma, vb. konular her birimizin dikkat etmesi gereken \u015feyler. Benim y\u00f6ntemden kast\u0131m, bu karanl\u0131\u011f\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, her olu\u015fumun kendi i\u00e7 dinamiklerine sayg\u0131 duymak, kendilerini d\u0131\u015far\u0131ya nas\u0131l yans\u0131tt\u0131klar\u0131na kar\u0131\u015fmamak gibi \u015feyler\u2026 Birbirimizi farkl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131zla kabul etmeyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, T\u00fcrkiye\u2019de bilimin ilerleyi\u015fi konusunda \u00e7al\u0131\u015fan insanlar olarak \u00e7ok daha b\u00fct\u00fcnle\u015fik, \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015fbirli\u011fi kuraca\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131yorum. Daha \u00f6nceden s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim o \u201cbilimsel ayd\u0131nlanma e\u015fi\u011fine\u201d ula\u015fmak konusunda bu i\u015fbirli\u011fi b\u00fcy\u00fck rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n

Dilimize dolanan kli\u015fenin ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclme vakti geldi ve ge\u00e7iyor: \u201cE\u011fitim \u015fart!\u201d E\u011fitim ger\u00e7ekten \u015fart; ancak bunu sadece okullarda hocalardan beklemek b\u00fcy\u00fck bir hata! Elimizin alt\u0131nda internet varken, bu ara\u00e7 sadece bir \u201coyun oynama arac\u0131\u201d ise, s\u0131rf \u201c\u015fu ki\u015fi ne yapm\u0131\u015f bir bakay\u0131m\u201d arac\u0131 ise, burada bir hata var demektir. Ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fam\u0131\u015f insanlar, fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, \u00e7abalar\u0131 ile bize bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayatlar\u0131 hediye ettiler. Bizim de \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za, torunlar\u0131m\u0131za, gelecek nesillere b\u00fcy\u00fck bir sorumlulu\u011fumuz var. Bilim insanlar\u0131, bu sorumlulu\u011fun en \u00fcst d\u00fczeyde fark\u0131nda olan insanlar. Bizler de, onlar\u0131n \u00e7izdi\u011fi yoldan giderek, bu yolda ilerlerken kendimizden bir \u015feyler katarak, yeni yollar a\u00e7arak gelece\u011fe me\u015f\u2019aleyi ta\u015f\u0131mam\u0131z gerekiyor. E\u011fer bunu yapmak konusunda bir nebze ba\u015far\u0131l\u0131 olabilirsek, ne mutlu bize!<\/p>\n

Bilimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n her yan\u0131 ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler g\u00f6rmek dile\u011fiyle\u2026<\/p>\n

Yazan<\/strong>: \u00c7MB (Evrim A\u011fac\u0131)<\/p>\n

Not:<\/strong> Bu yaz\u0131 ilk olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z medya olu\u015fumu 405\u2019in Medium \u00fczerindeki blogunda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de bilimin geli\u015fmiyor olmas\u0131n\u0131n sebebi, bilimsel bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn toplumumuzda bulunmuyor olmas\u0131d\u0131r. Bilim,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[],"class_list":{"0":"post-22241","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22241"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22241\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}