{"id":2328,"date":"2010-08-12T10:11:46","date_gmt":"2010-08-12T07:11:46","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=2328"},"modified":"2013-11-07T17:04:33","modified_gmt":"2013-11-07T14:04:33","slug":"emo-elektrik-piyasaya-ates-vatandasin-cebine-dustu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/emo-elektrik-piyasaya-ates-vatandasin-cebine-dustu\/","title":{"rendered":"EMO: &#8220;Elektrik Piyasaya, Ate\u015f Vatanda\u015f\u0131n Cebine D\u00fc\u015ft\u00fc&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Elektrik \u00fcretim hizmetinin \u00f6nce yap-i\u015flet-devret, yap-i\u015flet ve i\u015fletme hakk\u0131 devri modelleriyle \u00f6zelle\u015ftirme s\u00fcrecine girmesinin ard\u0131ndan lisans ticaretiyle piyasala\u015ft\u0131rmas\u0131 devam ettirilmi\u015ftir. Geldi\u011fimiz noktada da\u011f\u0131t\u0131m hizmetinin \u00f6zelle\u015ftirilmesi s\u00fcreci de meslek \u00f6rg\u00fctleri, sendikalar ve demokratik kitle \u00f6rg\u00fctlerinin kar\u015f\u0131 duru\u015funa ra\u011fmen h\u0131zla tamamlanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6zelle\u015ftirme i\u015flemlerinin elektrik fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131z bir ger\u00e7ektir. Nitekim Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan da son genel se\u00e7imler \u00f6ncesinde ihaleye \u00e7\u0131k\u0131lan elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u00f6zelle\u015ftirmelerini, sanayicilere &#8220;\u00f6zelle\u015ftirmeler yap\u0131ld\u0131ktan sonra daha \u00e7ok a\u011flars\u0131n\u0131z&#8221; s\u00f6zleriyle se\u00e7im sonras\u0131na ertelemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Da\u011f\u0131t\u0131m \u00f6zelle\u015ftirmeleri yap\u0131lmadan \u00f6nce, al\u0131c\u0131 \u015firketlerin karlar\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na alan bir tarife metodolojisi haz\u0131rlanarak uygulamaya konulmu\u015ftur. Buna g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri, sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 enerjinin maliyetini, i\u015fletme giderlerini, kay\u0131p ve ka\u00e7ak bedellerini, yat\u0131r\u0131m i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 kredileri ve bu kredilerin faizlerini, e\u011fer kendi sermayesini kullanacak olursa da bu sermaye \u00fczerinden getirisini tarifeye yans\u0131tacaklard\u0131r. T\u00fcm bunlarla da yetinilmemi\u015f, belediyelerin da\u011f\u0131t\u0131m kurulu\u015flar\u0131na \u00f6demedikleri sokak ayd\u0131nlatma bedellerinin y\u00fck\u00fc, \u00f6zelle\u015ftirme sonras\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin bu tahsilat zorlu\u011funa d\u00fc\u015fmemeleri i\u00e7in Hazine \u00fczerine y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca her da\u011f\u0131t\u0131m kurulu\u015fu i\u00e7in, T\u00fcrkiye Elektrik Da\u011f\u0131t\u0131m A.\u015e.\u2018a (TEDA\u015e) ait olan m\u00fclkiyetin i\u015fletme devri yap\u0131larak, \u00d6zelle\u015ftirme \u0130daresi taraf\u0131ndan bir i\u015fletme hakk\u0131 devir bedeli \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu bedel de tarifeye yans\u0131t\u0131lmaktad\u0131r. Kay\u0131p ve ka\u00e7ak oran\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen d\u00fczeyden daha fazla d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrse \u015firket, t\u00fcketiciden d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fczeyden de\u011fil hedeflenen y\u00fcksek d\u00fczeyden kay\u0131p ve ka\u00e7ak bedellerini tahsil etmeye devam ederek, bu paray\u0131 da kasas\u0131na koyacakt\u0131r.<\/p>\n<p>2008 y\u0131l\u0131nda devreye al\u0131nan maliyet bazl\u0131 fiyatland\u0131rma mekanizmas\u0131 ile otomatik zam uygulamas\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulurken, karaborsaya d\u00f6nen elektrik borsas\u0131ndaki y\u00fcksek fiyatlar\u0131n do\u011frudan t\u00fcketicilerin tarifelerine yans\u0131t\u0131lmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Elektrik fiyatlar\u0131 2008 ve 2009 y\u0131l\u0131nda toplam y\u00fczde 70\u2018i a\u015fan zam g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. 2009\u2018un sonlar\u0131nda ve 2010 y\u0131l\u0131nda ise maliyetlerdeki azal\u0131\u015fa ra\u011fmen h\u00fck\u00fcmet T\u00fcrkiye Elektrik Ticaret ve Taahh\u00fct A.\u015e (TETA\u015e) \u00fczerinden manip\u00fclasyon yaparak, elektrik fiyatlar\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken indirimi de engellemi\u015ftir. B\u00f6ylece da\u011f\u0131t\u0131m \u00f6zelle\u015ftirmeleri \u00f6ncesinde, al\u0131c\u0131 \u015firketler i\u00e7in cazibesini korumas\u0131 ad\u0131na, h\u00fck\u00fcmet kendi yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 maliyet bazl\u0131 fiyatland\u0131rma mekanizmas\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fine bile m\u00fcdahale ederek, yurtta\u015flar\u0131n cebinden kaynak aktar\u0131m\u0131 yap\u0131lmas\u0131na hizmet etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu kadar ince ince detaylar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 \u015firketlerin karlar\u0131n\u0131n garanti alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle ihalelerde ortaya \u00e7\u0131kan y\u00fcksek fiyatlar \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Zarar etmeyece\u011fi tam tersine kar edece\u011fi garanti olan b\u00f6ylesi bir yap\u0131lanma i\u00e7erisinde kim haz\u0131r altyap\u0131 ve sistem \u00fczerinden para kazanmak istemez ki&#8230;<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00f6zelle\u015ftirme ihalelerine ili\u015fkin olarak da ne \u015feffafl\u0131ktan ne de rekabet ortam\u0131ndan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130halede rakip olan \u015firketler, ihale sonras\u0131nda ortak yap\u0131lmakta; ihaleyi kazanan \u015firketin y\u00fczde 49\u2018a kadar ba\u015fka ortak almas\u0131na izin verilerek ihalelerin \u00fczerine \u015faibe d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmekte; pazarl\u0131k masas\u0131nda t\u00fcm \u015firketler birden \u00e7ekilip tek bir \u015firket kalabilmektedir. Ne yaz\u0131k ki bunlar hi\u00e7 tart\u0131\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir \u015firketin birden \u00e7ok b\u00f6lge sat\u0131n alarak, hem b\u00f6lgede tekel konumuna gelmesine hem de ikinci-\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir b\u00f6lgenin de elektrik da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 alarak ulusal d\u00fczeyde de hakim gruplar olu\u015fturulmas\u0131na izin verilmektedir. Kamu elindeyken &#8220;rekabeti engelleyici&#8221; olarak g\u00f6r\u00fclen T\u00fcrkiye Elektrik Kurumu\u2018ndaki b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc yap\u0131 \u00fcretim, da\u011f\u0131t\u0131m, iletim diye par\u00e7alanm\u0131\u015fken; \u015firketlerin elinde \u00fcretim, da\u011f\u0131t\u0131m ve perakende hizmetinin b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesi &#8220;piyasa i\u015fleyi\u015finin gere\u011fi&#8221; olarak sunulmaktad\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirmeci ve piyasac\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n sunduklar\u0131 t\u00fcm arg\u00fcmanlar ideolojik olup, ger\u00e7ek ya\u015famla ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirmenin ve piyasala\u015ft\u0131rman\u0131n en temel iddias\u0131 olan, kaliteli, kesintisiz, ucuz ve g\u00fcvenilir elektrik sa\u011flanaca\u011f\u0131 iddialar\u0131 \u00fclkemizde elektrik alan\u0131nda ya\u015fanan \u00f6zelle\u015ftirmelerle yalanlanm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Elektrik \u00fcretiminin \u00f6zelle\u015ftirilmesi ve piyasada elektrik al\u0131m-sat\u0131m\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla birlikte elektrik fiyatlar\u0131 fahi\u015f d\u00fczeylerde art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. Elektrik \u00fcretim yat\u0131r\u0131mlar\u0131 piyasaya b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, ancak piyasa beklenen yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yapmam\u0131\u015f, i\u015fi lisans t\u00fcccarl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6km\u00fc\u015f, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00fclkemiz enerji arz g\u00fcvenli\u011fi sorunuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fanan k\u00fcresel ekonomik krizle enerji arz krizi \u00f6telenmi\u015ftir. Yani ucuz ve g\u00fcvenli elektrik sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 meydandad\u0131r. Ne yaz\u0131k ki kaliteli ve kesintisiz elektrik sunumu da s\u00f6z konusu de\u011fildir. 2006 y\u0131l\u0131nda \u00f6zel \u015firketlerin fiyatlar\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 talebiyle sisteme elektrik vermeyi reddetmeleri nedeniyle ya\u015fanan geni\u015f \u00e7apl\u0131 elektrik kesintisi \u00f6rne\u011fi, bug\u00fcn da\u011f\u0131t\u0131m \u00f6zelle\u015ftirmelerinin ard\u0131ndan k\u00f6ylerimizin, bal\u0131k \u00e7iftliklerimizin, tarlalar\u0131m\u0131z\u0131n elektriksiz b\u0131rak\u0131lmas\u0131yla devam etmektedir. Da\u011f\u0131t\u0131m \u00f6zelle\u015ftirmelerinin tamamlanmas\u0131yla yaln\u0131zca kasas\u0131n\u0131n hesab\u0131na bakacak olan \u015firketlerin bug\u00fcn elektri\u011fi kesti\u011fi i\u00e7in telef olan binlerce bal\u0131\u011f\u0131 umursamad\u0131\u011f\u0131 gibi elektriksiz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 okul ve hastaneleri de d\u00fc\u015f\u00fcnmesini beklemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015famsal \u00f6neme sahip olan elektrik gibi bir kamu hizmetinin piyasan\u0131n kar h\u0131rs\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n cefas\u0131n\u0131 \u00e7ekmeye ba\u015flayan halk\u0131m\u0131z yak\u0131n zamanda i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lamaz kaos ortamlar\u0131na s\u00fcr\u00fcklenmesi de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Elektrik alan\u0131nda uygulanan serbest piyasa politikalar\u0131n\u0131n bug\u00fcn iflas etti\u011fi ortadad\u0131r. Yap\u0131lan \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemleri tek bir \u00d6zelle\u015ftirme Y\u00fcksek Kurulu (\u00d6YK) karar\u0131na dayand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u00d6YK karar\u0131, TEDA\u015e\u2018\u0131n \u00f6zelle\u015ftirme kapsam ve program\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 i\u00e7ermekte olup, elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin \u00f6zelle\u015ftirme kapsam ve program\u0131na al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin herhangi bir \u00d6YK karar\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Temel kamu hizmetlerinden olan elektrik da\u011f\u0131t\u0131m faaliyetlerinin, imtiyaz s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n \u00f6zel ki\u015filere devredilmesi, Anayasa\u2018n\u0131n 155. maddesinde belirtilen Dan\u0131\u015ftay\u2018\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesini bildirme g\u00f6revini engelleyece\u011finden, Anayasa\u2018ya ve kamu yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmaktad\u0131r. Da\u011f\u0131t\u0131m hatlar\u0131n\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesi kamu tekelinin \u00f6zel tekele devri anlam\u0131na gelmektedir. Bu durum a\u00e7\u0131k\u00e7a kamu yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 olarak di\u011fer da\u011f\u0131t\u0131m b\u00f6lgelerine dava a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi bu 4 ihaleyi de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>ELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI<br \/>Y\u00d6NET\u0130M KURULU<br \/>11.09.201<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Elektrik \u00fcretim hizmetinin \u00f6nce yap-i\u015flet-devret, yap-i\u015flet ve i\u015fletme hakk\u0131 devri modelleriyle \u00f6zelle\u015ftirme s\u00fcrecine girmesinin ard\u0131ndan lisans ticaretiyle piyasala\u015ft\u0131rmas\u0131 devam ettirilmi\u015ftir. Geldi\u011fimiz noktada da\u011f\u0131t\u0131m hizmetinin \u00f6zelle\u015ftirilmesi s\u00fcreci de meslek \u00f6rg\u00fctleri, sendikalar ve demokratik kitle \u00f6rg\u00fctlerinin kar\u015f\u0131 duru\u015funa ra\u011fmen h\u0131zla tamamlanmaktad\u0131r.\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2010],"tags":[770,769,326,771],"class_list":{"0":"post-2328","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-basin-aciklamalari","8":"tag-bedas","9":"tag-dagitim-sirketleri-ozellestirmeleri","10":"tag-emo","11":"tag-tedas"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2328"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2328\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}