{"id":23424,"date":"2016-11-24T13:25:34","date_gmt":"2016-11-24T10:25:34","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=23424"},"modified":"2016-11-24T13:27:01","modified_gmt":"2016-11-24T10:27:01","slug":"jeoloji-muhendisleri-odasi-siirt-maden-katliami-eski-heyelan-icinde-yapilan-calisma-neticesinde-meydana-geldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/jeoloji-muhendisleri-odasi-siirt-maden-katliami-eski-heyelan-icinde-yapilan-calisma-neticesinde-meydana-geldi\/","title":{"rendered":"Jeoloji M\u00fchendisleri Odas\u0131: “Siirt maden katliam\u0131 eski heyelan i\u00e7inde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma neticesinde meydana geldi”"},"content":{"rendered":"

Siirt\u0091’in \u015eirvan il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Madenk\u00f6y`de i\u015fletilen a\u00e7\u0131k ocak bak\u0131r madeninde 17.11.2016 tarihinde meydana gelen kaymada, yakla\u015f\u0131k 1 milyon ton malzeme madende \u00e7al\u0131\u015fan emek\u00e7ileri toprak alt\u0131nda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Kayan malzemenin alt\u0131ndan 7 emek\u00e7inin cenazesini \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olup, 9 emek\u00e7imiz hala toprak alt\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 beklemektedir.
\nHayat\u0131n\u0131 kaybeden i\u015f\u00e7ilerimizin ailelerine ve madencilik camias\u0131na ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 diliyoruz.<\/p>\n

Bu ac\u0131 olaydan sonra bir kez daha vurguluyoruz ki; faciaya d\u00f6n\u00fc\u015fen kazalar, bilimsel ve teknik alt yap\u0131 eksikli\u011fi kadar uygulanan yanl\u0131\u015f politikalar\u0131n bir sonucu olarak ne yaz\u0131k ki ya\u015fanmaya devam etmektedir.<\/p>\n

Ruhsat\u0131 daha \u00f6nce Eti Maden \u0130\u015fletmeleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc`ne ait olan Siirt, \u015eirvan Bak\u0131r madeni i\u015fletmesi, 2004 y\u0131l\u0131nda \u00f6zelle\u015ftirme ile Ciner Grubu b\u00fcnyesinde faaliyet y\u00fcr\u00fcten Park Elektrik \u00dcretim Madencilik Sanayi ve Ticaret A.\u015e.`ne devredilmi\u015ftir. Haziran 2006 tarihinde bak\u0131r cevheri zenginle\u015ftirme tesisinin devreye al\u0131nmas\u0131yla \u00fcretim faaliyetlerine de ba\u015flan\u0131lan ve halen a\u00e7\u0131k ocak madencili\u011fi y\u00f6ntemi ile t\u00fcvenan bak\u0131r cevheri \u00fcretilen ve vardiya usul\u00fc \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan i\u015fletmede 800`\u00fcn \u00fczerinde i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmakta olup, faaliyetler d\u00f6rt ayr\u0131 ta\u015feron firma eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n

Ayn\u0131 i\u015fletmede 25 Temmuz 2016 tarihinde de heyelan meydana gelmi\u015f ve can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 bu heyelanda 6 kamyon ile 2 i\u015f makinesi g\u00f6\u00e7\u00fck alt\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

TMMOB Jeoloji M\u00fchendisleri Odas\u0131`n\u0131n g\u00f6revlendirdi\u011fi heyet, facian\u0131n hemen ard\u0131ndan olay yerinde g\u00f6zlemlerde bulunmu\u015ftur. G\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle olay\u0131n meydana geldi\u011fi noktaya tam olarak ula\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan ekibimizin yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6zlem ve de\u011ferlendirmeler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131k ocak y\u00f6ntemiyle i\u015fletilen maden oca\u011f\u0131ndaki jeolojik birimler, alttan \u00fcste do\u011fru, bazalt, ye\u015fil renkli kilta\u015f\u0131 ve kire\u00e7ta\u015flar\u0131d\u0131r. Sahada, \u00e7ok eski tarihlerde, ocak i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lmadan \u00f6nce kire\u00e7ta\u015f\u0131 i\u00e7inde bir heyelan\u0131n (paleoheyelan) meydana geldi\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Bu heyelan nedeniyle kayan malzeme bug\u00fcn ocak i\u00e7inde ye\u015fil kilta\u015f\u0131n\u0131n hemen \u00fczerinde g\u00f6zlenmektedir. \u0130\u015fletmenin geni\u015flemesi nedeniyle bu paleoheyelan i\u00e7inde de yeni basamaklar olu\u015fturulmaya\/a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Paleoheyelan nedeniyle bu kesimdeki malzeme alttaki jeolojik birimelere g\u00f6re olduk\u00e7a zay\u0131f dayan\u0131ml\u0131d\u0131r. Paleoheyelan topu\u011fundan itibaren takriben +1550\/+1577 metre kotlar\u0131nda a\u00e7\u0131lan \u00fc\u00e7 basamak nedeniyle eski heyelan\u0131n zaten zay\u0131f olan malzemesinin dengesi bozulmu\u015ftur. Bozulan denge nedeniyle \u00e7al\u0131\u015fma basamaklar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnden +1662 kotunda (basamaklar\u0131n \u00fcst\u00fcndeki do\u011fal topo\u011frafyada) olu\u015fan gerilim \u00e7atla\u011f\u0131ndan kopma ile kayma meydana gelmi\u015f ve 16 emek\u00e7imiz kayan malzemenin alt\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 olarak olay, bu eski heyelan i\u00e7inde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma neticesinde meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n

\"jmo_rapor_siirt\"<\/a><\/p>\n

\u0130\u015fletmede yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ve bas\u0131na da yans\u0131yan bilgilere g\u00f6re olay b\u00f6lgesinin \u00fcst kesimlerinde ilk ba\u015flarda \u00e7atlaklar\u0131n geli\u015fti\u011fi daha sonra da kayman\u0131n olu\u015ftu\u011fu belirtilmektedir. Teknik olarak bilinmektedir ki, kaymalar olu\u015fmadan \u00f6nce meydana gelen \u00e7atlaklar kayma olaca\u011f\u0131n\u0131n habercisi niteli\u011findedir. Ayr\u0131ca, ocak i\u00e7erisinde kayma \u00f6ncesinde olu\u015fan gerilim \u00e7atlaklar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olarak kil ile dolduruldu\u011fu ve \u00f6nemsenmedi\u011fi de iddia edilmektedir.
\nOlay\u0131n meydana geldi\u011fi ocak b\u00f6lgesinde kayman\u0131n belirtileri olan \u00e7atlaklardaki hareket izleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bir hareketin belirlenemedi\u011fi de bas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Di\u011fer taraftan edinilen bilgilere g\u00f6re paleoheyelan\u0131n heyelan d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcnde su \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Bu alandaki kaynaklardan s\u0131zan sular\u0131n, zaten zay\u0131f olan heyelan malzemesini suya doygun hale getirerek, malzemenin daha da zay\u0131flamas\u0131na sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n

Yap\u0131lan g\u00f6zlemler ve incelemeler sonucunda;
\nHerhangi bir bakir arazide do\u011fal olarak meydana gelen heyelanlarda veya a\u00e7\u0131k ocaklarda meydana gelen kaymalarda, hareketten \u00f6nce (g\u00fcnler hatta aylar \u00f6nce) \u00e7atlaklar geli\u015fmeden b\u00fcy\u00fck kaymalar\u0131n olu\u015fmas\u0131 durumu bug\u00fcne kadar g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Ocak i\u00e7inde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilen hareket izleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, hareketin belirlenememi\u015f olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclmemektedir. E\u011fer hareket tespit edilememi\u015fse ya \u00f6l\u00e7\u00fcm aletinde bir sorun vard\u0131r, ya da al\u0131nan \u00f6l\u00e7\u00fcmler do\u011fru de\u011ferlendirilememi\u015ftir. Aletin bozuk olmas\u0131 veya de\u011ferlendirmenin yanl\u0131\u015f olmas\u0131 al\u0131nacak \u00f6nlemlerin g\u00f6z ard\u0131 edilmesine neden olmamal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan belirtilen \u00e7atlak olu\u015fumlar\u0131n\u0131n ocak i\u00e7inde g\u00f6zlenmesi, \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in yeterli bir sebeptir.<\/p>\n

Bu g\u00f6zlem ve de\u011ferlendirmelerin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 yap\u0131labilmesi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen sorular\u0131n cevaplanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

1. Olay\u0131n meydana geldi\u011fi kesimde \u00c7atlak olu\u015fumlar\u0131 ilk ne zaman g\u00f6zlenmi\u015ftir?
\n2. \u00c7atlak olu\u015fumlar\u0131 g\u00f6zlenmesine ra\u011fmen ne t\u00fcr \u00f6nlemler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r?
\n3. G\u00f6zlenen \u00e7atlak olu\u015fumlar\u0131 hareket izleme cihaz\u0131 ile tespit edilmi\u015f midir? E\u011fer tespit edilememi\u015fse, hareket izleme \u00f6l\u00e7\u00fcm aletinin bozuk olup olmad\u0131\u011f\u0131 veya de\u011ferlendirmelerin do\u011fru yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?
\n4. \u00c7atlak olu\u015fumlar\u0131ndan \u00f6nce ve sonra tecr\u00fcbeli m\u00fchendislerden olu\u015fan bir ekip taraf\u0131ndan \u015fev stabilitesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r veya bu \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?
\n5. E\u011fer bu \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015fsa,<\/p>\n

I. Paleoheyelan\u0131n (zay\u0131f malzemenin) varl\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?
\nII. Olas\u0131 kayma mekanizmalar\u0131 incelenmi\u015f midir?
\nIII. Kayma mekanizmalar\u0131 incelenmi\u015fse, kayman\u0131n sadece heyelan malzemesinin i\u00e7inde mi olu\u015faca\u011f\u0131 veya kaymada alttaki ye\u015fil kilta\u015f\u0131n\u0131n da bir rol\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?
\nIV. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonunda zay\u0131f olan paleoheyelan malzemesi i\u00e7inde olu\u015fturulacak i\u015fletme basamaklar\u0131n\u0131n \u015fev a\u00e7\u0131lar\u0131, basamak y\u00fckseklikleri ve basamak geni\u015flikleri i\u00e7in neler \u00f6nerilmi\u015ftir?
\nV. \u00d6nerilen proje uygulanm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?
\nVI. Bu t\u00fcr zay\u0131f malzemelerde ilk \u00e7al\u0131\u015fmalara paleoheyelan\u0131n (zay\u0131f malzemenin) topu\u011fundan de\u011fil \u00fcst kotlardan ba\u015flanmas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6nerilmi\u015f midir?<\/p>\n

Kayman\u0131n ger\u00e7ek nedeni yukar\u0131daki sorular\u0131n cevapland\u0131r\u0131lmas\u0131, proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, uygulama a\u015famalar\u0131n\u0131n ve i\u015fletme s\u00fcre\u00e7lerinin detayl\u0131 incelenmesi sonucu belirlenebilecektir.<\/p>\n

Ancak, Siirt Madenk\u00f6y bak\u0131r oca\u011f\u0131nda meydana gelen kayma sonucunda ya\u015fanan facian\u0131n nedenleri de, daha \u00f6nce ba\u015fka ocaklarda meydana gelen kaymalar nedeniyle ya\u015fanan facialar\u0131n nedenlerinden farkl\u0131 de\u011fildir. Af\u015fin-Elbistan \u00c7\u00f6llolar sahas\u0131 vb. facialar dahil bu felaketin her y\u00f6n\u00fcyle irdelenmesi ve ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.
\nBuradan hareketle, \u00fclkemizde halen devam etmekte olan t\u00fcm madencilik faaliyetleri ve projelerinin olas\u0131 riskler, i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeniden de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131k i\u015fletmelerde \u015fevlerin durayl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n; \u015fev geometrileri olarak tan\u0131mlanan; \u015fev a\u00e7\u0131s\u0131, \u015fev y\u00fcksekli\u011fi ve basamak geni\u015flikleri, \u015fevlerin i\u00e7inde olu\u015fturuldu\u011fu jeolojik birimlerin t\u00fcrleri, dayan\u0131m parametreleri, birim hacim a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131, fay, tabaka, \u00e7atlak vb. s\u00fcreksizliklerin konumu, \u015fev geometrisinin yap\u0131sal s\u00fcreksizliklerle ili\u015fkisine ve yeralt\u0131suyunun varl\u0131\u011f\u0131 ile do\u011frudan ili\u015fkili oldu\u011fu bilimsel bir ger\u00e7ekliktir. Jeolojik \u00f6zellikler belirlenmeden do\u011fan\u0131n dengesini bozacak her t\u00fcrl\u00fc m\u00fcdahalenin felaketle sonu\u00e7lanma ihtimalinin bulundu\u011fu ak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bilinen bu ger\u00e7ekler do\u011frultusunda; maden i\u015fletmelerinde kaz\u0131s\u0131 yap\u0131lan jeolojik birimlerin fiziksel ve mekanik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n incelenip, i\u015fletme \u015fev dizaynlar\u0131n\u0131n bu birimlerin jeolojik-jeoteknik \u00f6zelliklerinin de dikkate al\u0131narak yap\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. B\u00f6yle bir uygulama neticesinde, g\u00fcvenlik ile ekonomiklik aras\u0131ndaki optimum nokta belirlenerek; i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanarak g\u00fcvenli bir i\u015fletmecilik yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilmekted\u0131r.<\/p>\n

Biliyoruz ki, azami kar g\u00fcd\u00fcs\u00fc olmadan, olu\u015fabilecek risklere kar\u015f\u0131 al\u0131nmas\u0131 gerekli \u00f6nlemlerin i\u015fletme maliyetini de\u011fil, insan ya\u015fam\u0131n\u0131 merkezine alan politikalara, bilim ve m\u00fchendisli\u011fe gerekli \u00f6nemin verilmesiyle, bu olaya neden olan kayma vb. gibi jeolojik tehlike ve risklerin faciaya yol a\u00e7mas\u0131n\u0131 engellemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nYa\u015fanan bu facia ve \u00f6nceki ya\u015fanan olaylar\u0131n arka arkaya \u00f6l\u00fcmlere sebep olmas\u0131, yap\u0131lan yanl\u0131\u015f uygulama ve eksikliklerin oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. 16 maden emek\u00e7isinin ya\u015fam\u0131na mal olan bu olay da, pekala \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve \u00f6nlenebilir bir olayd\u0131r.<\/p>\n

Siirt \u015eirvan Madenk\u00f6yde meydana gelen facia bir kez daha g\u00f6stermektedir ki;<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her alanda oldu\u011fu gibi madencilik alan\u0131nda da yayg\u0131n olarak ya\u015fanan \u00f6zelle\u015ftirme ve ta\u015feronla\u015ft\u0131rman\u0131n ya\u015fanan facian\u0131n nedenlerinin ba\u015f\u0131nda gelmektedir.<\/p>\n

Maden \u0130\u015fletme projelerinin jeolojik, jeoteknik ve hidrojeolojik et\u00fct ve parametreler dikkate al\u0131n\u0131p yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol ederek projenin onaylanmas\u0131ndan ba\u015flayarak, projeye uygun i\u015fletme yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetlenmesinden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve Maden \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc`n\u00fcn ciddi g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Yine, \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal G\u00fcvenlik Bakanl\u0131\u011f\u0131, i\u015fletmede i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamaya y\u00f6nelik tedbirlerin al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kontrol g\u00f6revini ne derecede yerine getirdi\u011fi de \u00f6nemli bir sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

TMMOB Jeoloji M\u00fchendisleri Odas\u0131 olarak, madencilikte \u00f6l\u00fcmlerin ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in bir kez daha hat\u0131rlat\u0131yoruz:<\/p>\n