Sanayi devrimi ,dolay\u0131s\u0131yla kapitalizm ile \u00e7a\u011fda\u015f olan modern \u2018m\u00fchendislik\u2019\u00a0 kavram\u0131,M\u00fchendislik bilgisi ve e\u011fitimi , m\u00fchendis kimli\u011fi kapitalizm i\u00e7erisinde de\u011fi\u015fen \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri ile birlikte d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmektedir. Sanayi devriminin ba\u015flang\u0131c\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc m\u00fchendislerin atalar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok zanaatk\u00e2rlar i\u00e7erisinde aramak gerekmektedir. Bu sebeple sanayi devrimimin ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki modern anlamda m\u00fchendisli\u011fin atalar\u0131 i\u00e7in \u2018 zanaatkar m\u00fchendis \u2018 terimi s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lmaktad\u0131r. D\u00f6nemin zanaatkarlar\u0131n\u0131 Braverman \u2018\u00e7al\u0131\u015fmakta olan zanaatkar, zanaat\u0131n g\u00fcndelik uygulamas\u0131 i\u00e7erisinde kendi d\u00f6neminin teknik bilimsel bilgisi ile ba\u011fl\u0131yd\u0131. \u00c7\u0131rakl\u0131k yayg\u0131n bir bi\u00e7imde cebir geometri ve trigonometri dahil matemati\u011fe, zanaata \u00f6zg\u00fc maddelerin \u00f6zellik ve k\u00f6kenlerine , fizik bilimlerine ve mekanik \u00e7izimlere dair bir e\u011fitimi i\u00e7eriyordu\u2019(1) diye a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
Zanaatkar eme\u011finin \u00fccretlerinin emek maliyetleri artt\u0131rmas\u0131 ve sermayenin \u00fcretim s\u00fcrecinin bilgisine sahip olmadan denetim alt\u0131na alamamas\u0131n\u0131n da etkileri ile tekelci kapitalizmin erken evrelerinde Adam Smith ve Taylor\u2019 un yeni kapitalist i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc tezleri a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131. Kapitalist i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc her t\u00fcrl\u00fc vasf\u0131 imha etmek i\u00e7in ; \u00fcretim s\u00fcrecini b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden kopararak olabildi\u011fince k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alara ve i\u015f\u00e7inin sadece tekrarl\u0131 ve basit el hareketleri ile yapabilece\u011fi \u015fekilde par\u00e7alamakta, kavray\u0131\u015f ve uygulama birbirinden ayr\u0131larak, \u00fcretim s\u00fcreci \u00fczerinde zanaatkar\u0131n b\u00fct\u00fcn bilgisi elinden al\u0131narak \u00fcretimin bilgisi ve denetimi sermayenin eline ge\u00e7mektedir. Kafa ve kol eme\u011finin ayr\u0131\u015fmas\u0131 olarak da ya\u015fanan bu s\u00fcre\u00e7 i\u015f\u00e7iyi \u00fcretim s\u00fcrecindeki k\u00fc\u00e7\u00fck ve basit bir i\u015flemi tekrar ederek \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fcn bilgisine yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken, \u00fcretim s\u00fcrecine dair kapsaml\u0131 bir bilgi ve s\u00fcrecin tamam\u0131n\u0131 kavrayabilme art\u0131k sadece sermayenin ve genellikle y\u00f6netici konumundaki az say\u0131daki insan\u0131n denetimine ge\u00e7mektedir. Belki de bug\u00fcn kafam\u0131zdaki imgenin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak m\u00fchendisten ancak kapitalizmin tekelci evresinde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te bahsedebiliriz.
\u00a0
Zanaatk\u00e2rl\u0131k bilgisi insanl\u0131k tarihinin biriktirdi\u011fi bilgi ve deneyimlerin toplam\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir. Zanaatkardan kapitalist i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7erisindeki i\u015f\u00e7iye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm asl\u0131nda sermayenin, insanl\u0131\u011f\u0131n tarihi boyunca biriktirdi\u011fi bilgi ve birikime el koyu\u015funu ifade etmekte idi. Kapitalizmin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck geli\u015fme ve neredeyse d\u00fcnya \u00e7ap\u0131na yay\u0131lan ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli fabrikalarda yap\u0131lan \u00fcretim, \u00fcretim s\u00fcreci hakk\u0131nda kapsaml\u0131 bilgiye sahip olan mesleklerin mensuplar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131nda kitlesel bir art\u0131\u015fa neden oldu. \u00dcretim s\u00fcreci hakk\u0131nda kapsaml\u0131 bilgiye sahip olan ve asl\u0131nda kendisi de \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fan olan ve i\u015fsiz ordular\u0131 ile bask\u0131lanan teknik elemanlar\u0131n – \u00f6zellikle de m\u00fchendislerin- bilgisi de kapitalist i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc yasas\u0131 gere\u011fince art\u0131k \u00e7oklu, basit tekrara dayanan par\u00e7alara ayr\u0131larak denetim alt\u0131na al\u0131nmaya ba\u015fland\u0131. Art\u0131k \u00fcretim s\u00fcrecinin tasar\u0131m\u0131, planlanmas\u0131, denetimi, kontrol\u00fc, kayda al\u0131nmas\u0131 gibi \u00e7oklu par\u00e7alara ayr\u0131larak kitlesel bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn par\u00e7alar\u0131 haline getirildi.<\/p>\n
Bu par\u00e7alanma asl\u0131nda teknik elemanlar\u0131, s\u00fcrecin b\u00fct\u00fcn\u00fc hakk\u0131nda t\u00fcm bilgiden kopartarak par\u00e7alar hakk\u0131nda \u2018uzmanla\u015ft\u0131rd\u0131\u2019.\u00a0 Neo- liberal d\u00f6nemin \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131m\u0131za kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kariyerizm, \u00f6m\u00fcr boyu e\u011fitim ve m\u00fchendislerin hayat\u0131na sokulan uzmanl\u0131k, yetkili yetkin m\u00fchendislik vb. kavramalar bu a\u00e7\u0131dan tam da kapitalizmin i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc yasas\u0131 ile uyu\u015fmaktad\u0131r. Burada yaz\u0131m\u0131z\u0131n kapsam\u0131n\u0131 a\u015fmakla birlikte bu kavram ile ilgili birka\u00e7\u00a0 not d\u00fc\u015fmekte yarar var. M\u00fchendislerin hayat\u0131na giren bu yeni kavramlar\u0131, kapitalizmin verili ko\u015fullar\u0131 ile ili\u015fkileri kurulmadan, sadece yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fte ehil olan i\u015fini iyi bilen ve kendini \u00f6m\u00fcr boyu teknik olarak e\u011fiterek kendini yenileyen bir m\u00fchendis tipolojisi \u015feklinde tart\u0131\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6ncelikle kapitalist i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn devam etti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7te bir m\u00fchendis i\u00e7in uzmanla\u015fma kavram\u0131n\u0131n, s\u00fcre\u00e7 hakk\u0131nda b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir bilgi ve denetime\u00a0 sahip bir m\u00fchendisi de\u011fil, s\u00fcrecin \u00e7oklu par\u00e7alar\u0131 i\u00e7erisinde birisi hakk\u0131nda derinlikli bilgiye sahip bir m\u00fchendisi ifade etmektedir. Bu derinlik t\u0131pk\u0131 tekelci kapitalizmin erken evrelerinde \u2018 vas\u0131fl\u0131 i\u015f\u00e7iler\u2019 i\u00e7in tariflendi\u011fi gibi \u00e7o\u011funlukla 2-3 g\u00fcn yada birka\u00e7 hafta i\u00e7erisinde pekala \u00f6\u011frenilebilen i\u015fleri i\u00e7ermektedir. Uzman, sertifikal\u0131 m\u00fchendisler yaratmak konusundaki y\u00f6ntemin kapitalist i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn i\u015f\u00e7iler \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 bilgisizli\u011fi \u00f6rtbas etmek i\u00e7in geli\u015ftirilen y\u00f6ntem ile\u00a0 benzerli\u011fi dikkat \u00e7ekicidir.\u00a0 Sertifikasyon ile sa\u011flan\u0131lan m\u00fchendislik bilgisindeki standardizasyon, birbirinin ayn\u0131 bilgiye sahip bir m\u00fchendis ordusu yaratmakta ve zaten s\u00fcre\u00e7 hakk\u0131ndaki hakimiyetini-dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nemini- kaybeden ya da kaybetmekte olan m\u00fchendislerin t\u00fcm yarat\u0131c\u0131 s\u00fcre\u00e7leri baltalanarak ,sermaye a\u00e7\u0131s\u0131ndan pekala ayn\u0131 sertifikaya sahip ba\u015fka bir m\u00fchendisi de se\u00e7erek i\u015flerini aksatmadan devam ettirmesini sa\u011flamaktad\u0131r.
\u00a0\u00a0
Benzer bir s\u00fcre\u00e7 \u00fcniversitede m\u00fchendislik e\u011fitiminde de ya\u015fanmaktad\u0131r. Temel m\u00fchendislik disiplinlerindeki par\u00e7alanma m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k b\u00f6l\u00fcmlerinin say\u0131s\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. \u00d6zellikle son zamanlarda m\u00fchendislik fak\u00fcltelerinde a\u00e7\u0131lan enerji m\u00fchendisli\u011fi, otomotiv m\u00fchendisli\u011fi, polimer m\u00fchendisli\u011fi gibi \u00f6rnekler asl\u0131nda elektrik, makine ve kimya gibi temel m\u00fchendislik disiplinlerin alt ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n hatta \u00e7o\u011funlukla y\u00fcksek lisan e\u011fitimlerinin\u00a0 lisans alanlar\u0131na kayd\u0131r\u0131lmas\u0131, sermayenin uzmanla\u015fma konusundaki e\u011filimlerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak, bir anda pop\u00fclerlik kazanarak reva\u00e7ta m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcmleri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu yeni m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcmlerinin mezunlar\u0131n\u0131n k\u0131sa bir s\u00fcreli\u011fine i\u015f olana\u011f\u0131na sahip olma imkanlar\u0131 tabii\u00a0 ki vard\u0131r, ancak sermayenin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ile mezun ki\u015fi say\u0131s\u0131ndaki\u00a0 dengenin bozulmas\u0131 ile birlikte, biriken i\u015fsiz ordusunun bask\u0131lanmas\u0131n\u0131 omuzlar\u0131nda hissetmemeleri m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir. Ayr\u0131ca temel m\u00fchendislik dallar\u0131n\u0131n alt ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n ya da y\u00fcksek lisans alanlar\u0131n\u0131n lisans e\u011fitimlerine kayd\u0131r\u0131lmas\u0131, ilgili temel m\u00fchendislik disiplini hakk\u0131nda b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir bilgiye sahip olmadan bir alt ba\u015fl\u0131k hakk\u0131nda uzmanla\u015fma san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine derinlikli bir bilgi de\u011fil ancak bir k\u00f6rle\u015fme yaratacakt\u0131r. Tabi ki b\u00fct\u00fcn\u00fcn de\u011fil par\u00e7an\u0131n bilgisine sahip bir m\u00fchendisin mezun oldu\u011fu b\u00f6l\u00fcmde i\u015f olana\u011f\u0131 bulamamas\u0131 durumunda temel disipline ait bir ba\u015fka alana kayma ihtimalini ortadan kald\u0131rarak, sermaye a\u00e7\u0131s\u0131ndan se\u00e7ene\u011fi artt\u0131r\u0131ken m\u00fchendislerin zaten k\u0131s\u0131tl\u0131 olan i\u015f imkanlar\u0131n\u0131 daha daraltmaktad\u0131r.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Kapitalizmin verdi\u011fi tarihsel bir taviz olarak keynesyen d\u00f6nem eme\u011fin yeniden \u00fcretim s\u00fcrecinin kamu kaynaklar\u0131 taraf\u0131ndan \u00fccretsiz ya da maliyetine kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyordu. Neo- liberal d\u00f6nem ile birlikte vah\u015fi kapitalizm d\u00f6nemine d\u00f6nen sermaye, bu zamana kadar kendi kar alan\u0131na a\u00e7\u0131lmayan kamusal alan\u0131 tasfiye ederek ele ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131. Kamusal alan m\u00fchendislik bilgisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan;Elektrik enerjisinin \u00fcretiminden, iletilmesi ve hane halk\u0131na sunumundan, sulama kanallar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla tarlalar\u0131n sulanmas\u0131 yada hane halk\u0131n\u0131n t\u00fcketimi i\u00e7in barajlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131ndan, su tesisat sistemlerinin evlerimize kadar getirilmesine,ar\u0131tma ve kanalizasyon i\u015flemlerinden, telekom\u00fcnikasyon alt yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fumuna, karayollar\u0131, demiryollar\u0131 ile ula\u015f\u0131m\u0131n sa\u011flanmas\u0131ndan, maden i\u015fletmelerine, \u015feker \u00e7ay fabrikalar\u0131 vb ile g\u0131da g\u00fcveli\u011finin sa\u011flanmas\u0131ndan, can g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli olan kamusal denetimlerin yap\u0131lmas\u0131na vb. kadar geni\u015f bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7ermektedir. M\u00fchendislerin yo\u011fun olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve m\u00fchendislik bilgisinin \u00f6nemli oldu\u011fu i\u00e7in teker teker s\u0131ralanan\u00a0 t\u00fcm bu kamusal alanlarda insanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k bilgi birikimi dolays\u0131z bir \u015fekilde topluma geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi de sa\u011flanabiliyordu. Tabi\u00ee ki keynesyen d\u00f6nemi\u00a0 d\u00f6rt ba\u015f\u0131 ma\u011frur bir kamusal alan olarak tariflemek yada sosyal devlet kavram\u0131na s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya sar\u0131lmak niyetinde de\u011filiz. Ancak bu alanlar\u0131n \u00e7o\u011funun bilgi ve denetiminin sermaye eline ge\u00e7irilememi\u015f olan son bilgi kaleleri oldu\u011funu\u00a0 not d\u00fc\u015fmekte yarar var. Kamusal alan\u0131n tasfiyesi s\u00fcreci\u00a0 halk\u0131n en temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n metala\u015ft\u0131r\u0131larak halk\u0131n yoksulla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fular\u0131na mahkum edilmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kadar ve bir o kadar da \u00f6nemli bir \u015fekilde insanl\u0131\u011f\u0131n bilgi ve birikiminin dolays\u0131z bir \u015fekilde toplumsalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 tek alan\u0131n, kamusal alan\u0131n bilgi ve denetimini sermayenin eline ge\u00e7mesini sa\u011flayarak bilgiyi onu \u00fcretenlerden \u00e7al\u0131nmas\u0131 s\u00fcrecinin son aya\u011f\u0131n\u0131n da tamamlan\u0131yor oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.
Di\u011fer yandan Neo-liberalizm Kamusal alan\u0131n tasfiyesi s\u00fcreci ile birlikte m\u00fchendislerin istihdam alanlar\u0131n\u0131 end\u00fcstriyel ili\u015fkiler ile s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmakta, bu s\u00fcre\u00e7te m\u00fchendis kimli\u011fi \u2018 toplumsal rol\u00fc \u2018 konusunda geri d\u00f6n\u00fclmez bir erozyona u\u011framaktad\u0131r. Neo- liberal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, kamusal alan\u0131n tasfiyesi ile birlikte yeni bir m\u00fchendislik kimli\u011fi yaratmakta, bu kimli\u011fi yaratabilmek i\u00e7in de m\u00fchendislik e\u011fitiminde yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere gitmektedir<\/p>\n
M\u00fchendislik bilgi ve birikiminin par\u00e7alanarak denetim alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde pek \u00e7ok y\u00f6neticinin de kabul etti\u011fi \u015fey \u2018 e\u011fitimden elde edilen kazan\u0131mlar\u0131n zaten bir\u00e7ok i\u015f kategorisinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u2018 kabul etmektedir. \u00dclkemizde de sermaye m\u00fchendislik e\u011fitimi i\u00e7in s\u0131kl\u0131kla dile getirdi\u011fi \u2018\u00e7ok fazla teorik bilgi okutuluyor bizim ihtiyac\u0131m\u0131z bu de\u011fil\u2019
\u015feklindeki serzeni\u015fleri ile ayn\u0131 \u015feyi ifade etmektedir.<\/p>\n
Sermayenin bu talepleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak bakanlar kurulunda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek\u00a0 2010-2011 \u00f6\u011frenim y\u0131l\u0131nda teknik e\u011fitim fak\u00fcltelerinin yerine \u2018teknoloji fak\u00fclteleri\u2019 a\u00e7\u0131lmas\u0131 karar\u0131 vermi\u015ftir. Teknoloji fak\u00fclteleri ile ama\u00e7lananlar\u0131n yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 raporda; M\u00fchendislik kavram\u0131 teori ve uygulama m\u00fchendisli\u011fi \u015feklinde ikiye b\u00f6lerek, m\u00fchendislik formasyonunu par\u00e7alamakta ve b\u00fct\u00fcnselli\u011finden kopararak akademik birikimi de engellemektedir. Raporda;\u00a0 Ar-Ge ve karma\u015f\u0131k tasar\u0131m i\u015flerini m\u00fchendislik mezunlar\u0131n\u0131n, imalat, test, de\u011ferlendirme, projelendirme gibi alanlar ise teknoloji m\u00fchendisli\u011fi mezunlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 olarak tariflenmektedir. T\u00fcm sermaye birikimi yeni teknoloji geli\u015ftirme de\u011fil de verili teknolojiler \u00fczerinden montaj ve \u00fcretim yaparak uluslar aras\u0131 tedarik zincirine eklenmek olan bir \u00fclkede mevcut m\u00fchendis istihdam\u0131n\u0131n %90 \u0131n\u0131n\u00a0 bug\u00fcn teknoloji m\u00fchendislerinin \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 olarak tariflenen alan oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.
\u00dclkedeki mevcut m\u00fchendis kitlesinin %90 \u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu alanda yeni bir m\u00fchendislik e\u011fitimi ihtiyac\u0131na neden gerek duyulmaktad\u0131r. Teknoloji fak\u00fcltelerinin amac\u0131 ve e\u011fitimin \u015fekli hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klananlardan anla\u015f\u0131lan o dur ki teknoloji fak\u00fclteleri \u00f6\u011frencileri pratik k\u0131sm\u0131n\u0131n \u2013yani staj uygulamas\u0131n\u0131n- daha fazla a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131 m\u00fchendislik teorisi hakk\u0131nda ise y\u00fczeysel bir bilgiye sahip olarak yeti\u015ftirilecektir. \u00d6rne\u011fin imalat sanayinde \u00e7al\u0131\u015fan bir makine teknolojisi m\u00fchendisi; \u00fcretim arac\u0131 olan tak\u0131m tezgahlar\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi, kullan\u0131lmas\u0131, gerekli olan so\u011futucu yada s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k eleman\u0131n\u0131n se\u00e7imi,i\u015f\u00e7i yada ustaba\u015f\u0131na gerekli i\u015f emirlerinin verilmesi konusunda bilgiye sahip olacak, ancak \u00fcretilen \u00fcr\u00fcn ile ilgili gerekli mukavamet yada makine elemanlar\u0131 hesaplamalar\u0131n\u0131, yani \u00fcr\u00fcn\u00fcn tasar\u0131m\u0131 ve kavray\u0131\u015f\u0131 hakk\u0131nda asgari bir bilgiye sahip olacakt\u0131r. Bu, bug\u00fcn \u00fclke sermayesinin tam da hayalini kurdu\u011fu m\u00fchendis tipidir. S\u00fcrecin tamam\u0131 hakk\u0131nda bilgisini yitirmi\u015f, ama zaten k\u00fc\u00e7\u00fck ve anla\u015f\u0131l\u0131r par\u00e7alara ayr\u0131lm\u0131\u015f olan s\u00fcre\u00e7lerin devam\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek olan bir m\u00fchendis.<\/p>\n
\u00dcretim s\u00fcreci i\u00e7erisinde\u00a0 M\u00fchendislik bilgi ve denetiminin sermayenin eline ge\u00e7erek ondan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131\u00a0 bu s\u00fcre\u00e7te sermaye i\u00e7in kullan\u0131lmayan bilgi de\u011fer \u00fcretmeyen bir bilgi olarak de\u011ferlendirilmekte ve \u00f6\u011fretilmesine gerek duyulmamaktad\u0131r art\u0131k.
\u00a0
Teknoloji m\u00fchendisli\u011fi uygulamas\u0131n\u0131n;\u00a0 m\u00fchendislik bilgi ve birikimi, m\u00fchendis\u00a0 kimli\u011fi \u00fczerine yarataca\u011f\u0131 derin tahribat iyi anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu basit\u00e7e \u2018m\u00fchendislik unvan\u0131n\u0131n\u2019\u00a0 as\u0131l sahiplerinin kim oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fildir. Bu kapitalist i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7erisinde i\u015f\u00e7iden tekelci kapitalizmin ba\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131nan, \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u00fcrecine dair bilgi ve denetimin, ellerinde tutulmas\u0131na bir s\u00fcreli\u011fine izin verilen m\u00fchendislerin \u2013yani s\u00fcrecin bilgi ve denetimine sahip son \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fanlar kitlesinin de- elinden sermaye taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Evet m\u00fchendislerin b\u00fcy\u00fck bir kitlesinin, \u00fcretim s\u00fcrecindeki bilgi ve denetimi elinde bulundurduklar\u0131 \u015fansl\u0131 bir az\u0131nl\u0131k oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, tam sermayenin yaratmak istedi\u011fi kutupla\u015fmaya uyarak asl\u0131nda kendiside \u00fccretli bir \u00e7al\u0131\u015fan olmas\u0131na ra\u011fmen saflar\u0131n\u0131 pek de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan yana se\u00e7medi\u011fi do\u011frudur. Ama tarihsel olarak tam da m\u00fchendislerin derin bir i\u015f\u00e7ile\u015fme s\u00fcrecine girdikleri bu d\u00f6nemde art\u0131k bu bilgiyi ellerinde tutmalar\u0131na da izin verilmemektedir. <\/p>\n
M\u00fchendislerin \u00fcretim s\u00fcrecine dair bu bilgi ve denetimine sermaye taraf\u0131ndan el konulu\u015fu s\u00fcreci tamamland\u0131\u011f\u0131nda, bu bilgi ve denetim art\u0131k saf ve vekilsiz bir \u015fekilde sermayeye ge\u00e7ecek ve geri d\u00f6n\u00fclemez sonu\u00e7lar yaratacakt\u0131r. <\/p>\n
Burada Braverman\u2019\u0131n Emek ve Tekelci Sermaye kitab\u0131nda i\u015f\u00e7inin \u00fcretilen \u00fcr\u00fcn hakk\u0131ndaki t\u00fcm bilgi ve denetimine tekelci sermaye taraf\u0131ndan el konulu\u015funun tarihsel s\u00fcrecini izlerken hissetti\u011fim t\u00fcm \u00f6fke ve isyan duygular\u0131n\u0131n aras\u0131nda sadece \u2018vas\u0131f hakk\u0131nda son bir not \u2018 k\u0131sm\u0131nda okudu\u011fum bir b\u00f6l\u00fcm bende bir g\u00fcl\u00fcmseme, umut ve heyacan yaratm\u0131\u015ft\u0131. \u015e\u00f6yle diyor Braverman;
\u2018 i\u015f\u00e7i yaln\u0131zca, modern m\u00fchendisli\u011fin bilimsel, tasar\u0131msal ve operasyonel ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 sahiplenerek, yeniden kolektif yada toplumsalla\u015fm\u0131\u015f \u00fcretimin ustas\u0131 haline gelebilir. Bundan yoksun kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda emek s\u00fcreci \u00fczerinde bir ustal\u0131k olmaz\u2026 e\u011fitim yaln\u0131zca okul y\u0131llar\u0131 s\u0131ras\u0131nda emek prati\u011fi ile birle\u015ftirilmesi ve yaln\u0131zca , e\u011fitimin i\u015f\u00e7inin resmi e\u011fitimini tamamlamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan hayat\u0131 boyunca s\u00fcrmesi ile etkili olabilir. S\u00f6z konusu e\u011fitim yaln\u0131zca sanayinin sahici anlamda efendisi haline geldi\u011fi zaman; yani emek s\u00fcreci i\u00e7erisindeki denetimcilerle i\u015f\u00e7iler; kavray\u0131\u015f ve uygulama; kafa ve kol eme\u011fi aras\u0131ndaki uzla\u015fmaz \u00e7eli\u015fkiler ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve emek s\u00fcreci, kendisini y\u00f6neten kolektif g\u00f6vde i\u00e7inde birle\u015ftirildi\u011fi zaman i\u015f\u00e7inin ilgisini ve dikkatini \u00e7ekebilir\u2026bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,Marksist vizyon,\u2019 i\u015f\u00e7i kat\u0131l\u0131m\u0131\u2019 ve \u2018i\u015f\u00e7i denetimi\u2019 talepleri bak\u0131m\u0131ndan yeterli de\u011fildir. Mevcut \u00fcretim \u00f6rg\u00fctlenmesinin \u00fczerine basit bir bi\u00e7imde m\u00fcd\u00fcrlerin se\u00e7ilmesi, \u00fcretim ve di\u011fer \u015feylerle ilgili kararlar\u0131n oyla belirlenmesi vs. gibi bi\u00e7imsel parlamentarizm yap\u0131s\u0131n\u0131n bindirilmesine dayanan bir i\u015fyeri demokrasisi kavray\u0131\u015f\u0131 yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r. Gerekli\u00a0 teknik bilgi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na iade edilmeden ve emek organizasyonu yeniden bi\u00e7imlendirilmeden, yani tek bir s\u00f6zc\u00fckle ifade edersek, yeni ve sahiden kolektif bir \u00fcretim tarz\u0131 olu\u015fturulmadan, fabrikalar ve b\u00fcrolarda oy kullan\u0131lmas\u0131, i\u015f\u00e7ilerin t\u0131pk\u0131 eskiden oldu\u011fu gibi \u2018uzmanlara\u2019 ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak kalacaklar\u0131 ve yaln\u0131zca kendi aralar\u0131nda tercihlerde bulunup, kendilerine sunulan alternatiflere oy verecekleri hakikatini de\u011fi\u015ftirmemektedir. O halde sahici i\u015f\u00e7i denetiminin \u00f6n ko\u015fulu, teknolojinin gizemlile\u015ftirilmesine son verilmesi ve \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesidir. Bu elbette, sanayi iktidar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i denetimi talepleri yoluyla ele ge\u00e7irilmesinin devrimci bir eylem olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Daha ziyade sahici bir i\u015f\u00e7i demokrasisinin saf anlamda bi\u00e7imsel bir parlamenter \u015fema \u00fczerinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemeyecek oldu\u011fu anlam\u0131na gelir.\u2019(2)<\/p>\n
Evet Veblen sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 asalaklar olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda m\u00fchendislere bir \u00e7a\u011fr\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131; \u2018 b\u00fct\u00fcn m\u00fchendisler iktidara!\u2019, bir m\u00fchendis olarak Braverman\u2019\u0131n bu sat\u0131rlar\u0131n\u0131 okurken ben ba\u015fka bir \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 i\u015fittim.
\u2018\u00dcretim s\u00fcrecindeki bilgi ve denetimi hala elinde tutan m\u00fchendisler , gerekli teknik bilgiyi aidi oldu\u011funuz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na iletiniz.\u2019<\/p>\n
D\u0130PNOTLAR
1)\u00a0Braverman Harry, Emek ve Tekelci Sermaye (Kalkedon,2008) sf. 142.
2)\u00a0a.g.e\u00a0 sf. 402<\/p>\n
Elif G\u00fcven<\/p>\n
Makina M\u00fchendisi<\/p>\n
*Bu bildiri Karaburun Bilim Kongresi’nde M\u00fchendislik ve Akademi oturumunda sunulmu\u015ftur.<\/em> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Sanayi devrimi ,dolay\u0131s\u0131yla kapitalizm ile \u00e7a\u011fda\u015f olan modern \u2018m\u00fchendislik\u2019\u00a0 kavram\u0131,M\u00fchendislik bilgisi ve e\u011fitimi , m\u00fchendis kimli\u011fi kapitalizm i\u00e7erisinde de\u011fi\u015fen \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri ile birlikte d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmektedir. Sanayi devriminin ba\u015flang\u0131c\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc m\u00fchendislerin atalar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok zanaatk\u00e2rlar i\u00e7erisinde aramak gerekmektedir. Bu sebeple sanayi devrimimin ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki modern anlamda m\u00fchendisli\u011fin atalar\u0131 i\u00e7in \u2018 zanaatkar m\u00fchendis \u2018 terimi s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lmaktad\u0131r. D\u00f6nemin zanaatkarlar\u0131n\u0131 Braverman \u2018\u00e7al\u0131\u015fmakta olan zanaatkar, zanaat\u0131n g\u00fcndelik uygulamas\u0131 i\u00e7erisinde kendi d\u00f6neminin teknik bilimsel bilgisi ile ba\u011fl\u0131yd\u0131. \u00c7\u0131rakl\u0131k yayg\u0131n bir bi\u00e7imde cebir geometri ve trigonometri dahil matemati\u011fe, zanaata \u00f6zg\u00fc maddelerin \u00f6zellik ve k\u00f6kenlerine , fizik bilimlerine ve mekanik \u00e7izimlere dair bir e\u011fitimi i\u00e7eriyordu\u2019(1) diye a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. \n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4728],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2377","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-tmmob-yazilar"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2377"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2377\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}