{"id":23780,"date":"2016-12-30T12:33:25","date_gmt":"2016-12-30T09:33:25","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=23780"},"modified":"2019-01-28T20:40:22","modified_gmt":"2019-01-28T17:40:22","slug":"internet-medyasinda-2016-hegemonya-karsi-hegemonya-diyar-saracoglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/internet-medyasinda-2016-hegemonya-karsi-hegemonya-diyar-saracoglu\/","title":{"rendered":"\u0130nternet medyas\u0131nda 2016: Hegemonya & kar\u015f\u0131-hegemonya \u2013 Diyar Sara\u00e7o\u011flu (Sendika.Org)"},"content":{"rendered":"

Bizim co\u011frafyam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u0130nternet\u2019le ilgili geli\u015fmeler siyasal g\u00fcndemle \u00e7ok ili\u015fkili gitmeye devam edecek ve belli ki \u0130nternet\u2019e eri\u015fim sa\u011flaman\u0131n yeni yollar\u0131n\u0131 arayaca\u011f\u0131z. Olas\u0131 bir ba\u015fkanl\u0131k referandumu \u0130nternet\u2019in de propaganda ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131na s\u0131kl\u0131kla tan\u0131kl\u0131k edecek ve yine sans\u00fcrlerle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131z
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Bir y\u0131l\u0131n bakiyesini tutmak zor bir i\u015f, hele de s\u00f6z konusu \u0130nternet olunca bu i\u015f iyice karma\u015f\u0131k bir hal al\u0131yor. Bir yanda \u0130nternet\u2019in metala\u015fma s\u00fcre\u00e7lerinin tam merkezinde yer almas\u0131 ve beraberinde geli\u015fen (yeni) s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmalar\u0131, \u00f6te yanda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklarda da sert bir \u015fekilde hissetti\u011fimiz siyasi bask\u0131lar ve beraberinde gelen yeni sans\u00fcr bi\u00e7imleri\u2026 Ve tabii bir de bu ikisine kar\u015f\u0131 \u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z anti-kapitalist, kar\u015f\u0131-hegemonyac\u0131 m\u00fccadele hatt\u0131\u2026<\/p>\n

2016\u2019da \u0130nternet medyas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen baz\u0131 \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere veya geli\u015fen, de\u011fi\u015fen kullan\u0131m bi\u00e7imlerine bir g\u00f6z atal\u0131m:<\/p>\n

1 Ekim 2016 \u2013 DNS ICANN\u2019in denetimine ge\u00e7ti<\/strong><\/p>\n

Y\u0131llard\u0131r ABD h\u00fck\u00fcmetinin denetimi alt\u0131nda olan Alan Ad\u0131 Sistemi\u2019nin (DNS) denetimi, 1 Ekim 2016 itibariyle k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen \u00f6zel bir kurulu\u015f olan ICANN\u2019e ge\u00e7ti. Do\u011frudan son kullan\u0131c\u0131 \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir etkisi yok gibi g\u00f6r\u00fcnen bu de\u011fi\u015fiklik daha derin bir \u015feyi ifade ediyor. Kamu kaynaklar\u0131yla ilk hali verilen \u0130nternet\u2019i \u00f6zelle\u015ftirme s\u00fcreci bu de\u011fi\u015fimle birlikte tamamlan\u0131yor. [1]\n

Streaming\/canl\u0131 yay\u0131n<\/strong><\/p>\n

\u0130nternet \u00fczerinden canl\u0131 yay\u0131n (daha do\u011fru ad\u0131yla streaming) \u00e7ok yeni bir teknoloji de\u011fil elbette. Hepimizin hat\u0131rlayaca\u011f\u0131 \u00fczere Gezi\u2019de s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Fakat son d\u00f6nemde teknik imk\u00e2nlar\u0131 daha da geli\u015fen ak\u0131ll\u0131 telefonlar, artan ba\u011flant\u0131 h\u0131zlar\u0131 ve sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n do\u011frudan sahibi oldu\u011fu platformlar ile canl\u0131 yay\u0131n olanaklar\u0131 ba\u015fka bir boyuta ta\u015f\u0131nd\u0131. \u00d6nce Twitter\u2019\u0131n sahibi oldu\u011fu Periscope ve k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce hizmete sunulan ama egemenli\u011fini tamamen ilan etmek \u00fczere olan Facebook canl\u0131 yay\u0131n\u0131n\u0131n girmedi\u011fi yer kalmad\u0131 neredeyse. Meclisteki oturumlardan tutun da sokak eylemliliklerine kadar bir\u00e7ok farkl\u0131 yerde, anda canl\u0131 yay\u0131n yap\u0131l\u0131yor. Canl\u0131 yay\u0131n bu haliyle bir \u201ccanl\u0131 tan\u0131kl\u0131k\u201d olarak da i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor ve fiziksel olarak \u201co\u201d mek\u00e2nda olana bir sorumluluk y\u00fckl\u00fcyor.<\/p>\n

Uber, Airbnb\u2019de yeni s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imleri<\/strong><\/p>\n

Uber i\u00e7in k\u0131saca taksi \u00e7a\u011f\u0131rma servisi diyebiliriz. Uygulama arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla taksi \u00e7a\u011f\u0131rabiliyor, tahmini \u00fccreti hesaplayabiliyorsunuz. T\u00fcrkiye\u2019de ve di\u011fer bir\u00e7ok \u00fclkede baya\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmaya neden olan uygulama (ki T\u00fcrkiye\u2019de de benzer uygulamalar var) asl\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 komisyonlar ile birlikte her taksiyi kendi \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 haline getirdi\u011fi bir a\u011f kuruyor.<\/p>\n

Airbnb\u2019nin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok yeni de\u011fil elbette. Ama son d\u00f6nemde iyice yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Mek\u00e2n sahiplerinin kendi odalar\u0131n\u0131 kiralamas\u0131na imkan sa\u011flayan bu uygulama da kendi konaklama a\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftiriyor bir\u00e7ok \u00fclkede. Tabii bu beraberinde bir\u00e7ok tart\u0131\u015fmay\u0131 da getiriyor. \u00d6rne\u011fin \u0130srail\u2019in Filistin\u2019de i\u015fgal etti\u011fi topraklardaki yerle\u015fim yerleri de Airbnb \u00fczerinden kiralanabiliyor![2] Bir di\u011fer sorun da bu gibi uygulamalar, payla\u015f\u0131m ekonomisi ad\u0131 alt\u0131nda sahiplerine milyonlarca dolar k\u00e2r elde ettiriyor ve daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oluyorken muadili ve tamamen s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmalar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olan di\u011fer uygulamalara varolma imk\u00e2n\u0131 kalm\u0131yor.<\/p>\n

\u201c4.5G\u201d<\/strong><\/p>\n

4.5G, ad\u0131 itibariyle sadece T\u00fcrkiye\u2019de konu olan bir tart\u0131\u015fma olabilir. 4G ihalesi zaman\u0131nda \u201cben 5G isterim\u201dle ba\u015flayan pazarl\u0131k sonras\u0131nda ad olarak \u201ce\u015fi benzeri olmayan\u201d 4.5G\u2019de karar k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesil ba\u011flant\u0131 h\u0131zlar\u0131ndan katbekat h\u0131zl\u0131 mobil \u0130nternet\u2019in olaca\u011f\u0131 yaygaras\u0131yla birlikte uzun bir d\u00f6nem g\u00fcndemi i\u015fgal etmi\u015fti. Daha \u00e7ok \u0130nternet t\u00fcketiminin kendi lehlerine oldu\u011funu bilen operat\u00f6rler de t\u00fcm reklam kampanyalar\u0131n\u0131 bunun \u00fczerine kurgulam\u0131\u015ft\u0131. Tabii b\u0131rak\u0131n y\u00fcksek h\u0131z\u0131, s\u0131kl\u0131kla \u0130nternet\u2019e eri\u015fim sa\u011flaman\u0131n bile m\u00fcmk\u00fcn olamad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyam\u0131z i\u00e7in a\u011f\u0131rl\u0131kla b\u00fcy\u00fck bir ticari balon oldu 4.5G.[3]\n

U\u00e7tan uca \u015fifreleme<\/strong><\/p>\n

\u0130nternet teknolojilerine uzak olan kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in gizemli olabilen bir kavram u\u00e7tan uca \u015fifreleme. Ancak pop\u00fcler anl\u0131k yaz\u0131\u015fma uygulamas\u0131 Whatsapp kullanmaya ba\u015flay\u0131nca bir\u00e7ok insan taraf\u0131ndan duyuldu. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yaz\u0131\u015fmalar\u0131n \u015fifreleme anahtarlar\u0131 ile \u015fifrelenmesi ve sadece kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kuran ki\u015filer taraf\u0131ndan bu \u015fifreli mesajlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi anlam\u0131na geliyor k\u0131saca. Lakin Whatsapp ticari, kapal\u0131 kaynak kodlu olmas\u0131 itibariyle halen tam g\u00fcvenilir bir platform de\u011filken bu protokol\u00fc daha g\u00fcvenilir bir \u015fekilde uygulayan Signal gibi uygulamalar mevcut.<\/p>\n

Gen\u00e7lerin \u201cg\u00f6zde\u201dsi snapchat<\/strong><\/p>\n

Snapchat elbette yeni bir sosyal medya platformu de\u011fil. \u0130lk yay\u0131n\u0131n\u0131 Eyl\u00fcl 2011\u2019de yapan uygulama, \u00f6zellikle 2016\u2019da iyice yayg\u0131nla\u015ft\u0131. \u00d6yle ki g\u00fcnl\u00fck aktif kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131 en pop\u00fcler sosyal medya platformlar\u0131ndan olan Twitter\u2019\u0131 ge\u00e7ti. T\u00fcrkiye\u2019de de \u00f6zellikle gen\u00e7ler aras\u0131nda \u00e7ok yayg\u0131n. (\u201cSnapchat \u00fcnl\u00fcs\u00fc\u201d diye bir etikete sahip bir\u00e7ok ki\u015fi bile t\u00fcredi T\u00fcrkiye\u2019de hatta.) Ba\u015fta ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri olmak \u00fczere politik g\u00fcndemlerle olan ili\u015fkisi veya bu g\u00fcndemlerde nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131 ise yeni yeni ke\u015ffediliyor.<\/p>\n

Pok\u00e9mon Go \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00c7evrimi\u00e7i dijital oyunlar \u0130nternet \u00fczerindeki trafi\u011fin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ge\u00e7mi\u015fteki Pok\u00e9mon isimli \u00e7izgi filmin bellekte yaratt\u0131klar\u0131na yaslanan art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik oyunu Pok\u00e9mon Go oyunu, bu y\u0131l \u00e7ok\u00e7a konu\u015fuldu ve oynand\u0131. Kuvvetle muhtemel yeni art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik oyunlar\u0131na da kap\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f oldu. Bu anlamda kapitalizmle, itaatle yo\u011frulmu\u015f bu oyun i\u00e7in belirginle\u015fen ele\u015ftirel hat sonras\u0131 i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem arz edecek. Sene i\u00e7erisinde dostlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7evirdi\u011fi metinde de belirtildi\u011fi gibi: \u201cPok\u00e9mon Go oyuncusu i\u00e7in emir, itaat etmektir. Ger\u00e7ek insan bedeni ehlile\u015ftirilmi\u015ftir ve as\u0131l\u0131 duran sanal tuzaklar taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilmektedir: \u0130\u015fletmeler, m\u00fc\u015fterileri kendi \u015firketlerine y\u00f6nlendirecek oyun i\u00e7i nesneleri sat\u0131n alabilir; devlet belki de nadir Pok\u00e9monlar\u0131n y\u00fczlercesinin merkezden uza\u011fa serpi\u015ftirilmesiyle bir ayaklanmay\u0131 bast\u0131rabilir. Oyun yap\u0131mc\u0131lar\u0131 isteselerdi, insanlara kendi istekleriyle u\u00e7urumlardan atlama, tren yollar\u0131nda gezinme, orman yang\u0131n\u0131n ortas\u0131na dalmaya yollayabilirlerdi.\u201d<\/p>\n

D\u00fcnyada politik g\u00fcndemlerde \u0130nternet\u2019in kullan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130nternet sadece teknik yeniliklerin g\u00f6zlemlendi\u011fi bir alan de\u011fil elbette. En s\u0131k kullan\u0131lan (ve b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ticari olan) sosyal medya platformlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u0130nternet medyas\u0131 g\u00fcndemlerin tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yeniden \u00fcretildi\u011fi, payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, biraraya gelindi\u011fi say\u0131s\u0131z \u00f6rne\u011fe bu y\u0131l da tan\u0131kl\u0131k etti. \u0130\u00e7lerinden birka\u00e7\u0131na odaklan\u0131rsak:<\/p>\n

* #NuitDebout<\/strong><\/p>\n

Nuit Debout; 2011 ve sonras\u0131ndaki ayaklanmalar\u0131n (Tahrir, Occupy, \u00d6fkeliler, Gezi) ard\u0131ndan meydana gelen en \u00f6nemli ayaklanma dalgalar\u0131ndan biriydi ve hem talepleriyle hem de medyay\u0131 kullan\u0131\u015f bi\u00e7imiyle uzunca bir s\u00fcre tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131.[4] A\u011f tipi \u00f6rg\u00fctlenen alternatif medyas\u0131 ve canl\u0131 yay\u0131nlar\u0131 hareketin b\u00fcy\u00fcmesine \u00f6nemli katk\u0131lar sundu. Tabii hareketin ini\u015fe ge\u00e7mesiyle, benzer \u00f6rneklerde oldu\u011fu gibi \u0130nternet i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 medya kanallar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu da ya i\u015flevsizle\u015fti ya da tamamen durdu. (Bu anlamda Gezi\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u0130nternet medyas\u0131n\u0131n da ne durumda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz ve birtak\u0131m sonu\u00e7lar \u00e7\u0131karmam\u0131z gerekiyor)<\/p>\n

* Trump se\u00e7imleri<\/strong><\/p>\n

Ba\u015fta ABD olmak \u00fczere \u00f6nce Sanders\/Trump kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile yo\u011fun bir \u015fekilde ge\u00e7en ABD se\u00e7imleri daha sonra Clinton\/Trump aras\u0131 propaganda sava\u015f\u0131 \u015feklinde cereyan etti. B\u00fcy\u00fck medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Clinton\u2019a yak\u0131n bir hat izledi ve anketler Clinton\u2019\u0131n ba\u015fkan olaca\u011f\u0131n\u0131 i\u015faret ediyordu. Ancak tahmin edildi\u011fi gibi olmad\u0131 ve Trump ba\u015fkan se\u00e7ildi. Sonras\u0131nda Trump\u2019un neden bu denli ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir ad\u0131m\u0131 da \u0130nternet\u2019le ilgiliydi. \u00d6zellikle Facebook\u2019un en \u00e7ok okunan ve payla\u015f\u0131lan i\u00e7erikleri g\u00f6sterdi\u011fi trendler alan\u0131nda ve haber kayna\u011f\u0131nda Clinton\u2019la ilgili \u201cyalan\u201d haberleri s\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi\u011fi iddialar\u0131 Facebook\u2019un gizlice Trump\u2019\u0131 destekledi\u011fi haberlerine neden olmu\u015ftu. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki bir sonraki se\u00e7im zaman\u0131 \u0130nternet\u2019in nas\u0131l daha etkin kullanaca\u011f\u0131 daha ba\u015fka bir boyutta tart\u0131\u015f\u0131lacak.<\/p>\n

* Musul sava\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n

Musul sava\u015f\u0131 \u015fu g\u00fcnlerde medyada daha az yer i\u015fgal etse de h\u00e2l\u00e2 s\u00fcr\u00fcyor. K\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce orada s\u00fcren sava\u015fta tarih tekerr\u00fcr etmi\u015fti. Baudrillard\u2019\u0131n K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n CNN ekranlar\u0131ndan izlenmesini ele\u015ftirirken \u201csava\u015f hi\u00e7 olmad\u0131\u201d minvalindeki vurgusu bu sefer Facebook canl\u0131 yay\u0131n\u0131yla izlenen Musul Sava\u015f\u0131 i\u00e7in yap\u0131labilir herhalde. Irak ve Suriye\u2019deki sava\u015flar\u0131n \u0130nternet \u00fczerindeki aktar\u0131m bi\u00e7imi -yani nekropolitik sava\u015flar\u0131n imge d\u00fczeyindeki aktar\u0131m\u0131- sava\u015f\u0131 bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201ct\u00fcketilebilir\u201d k\u0131larken, yeni kahramanl\u0131k anlat\u0131lar\u0131n\u0131n ve \u015fiddet bi\u00e7imlerinin yeniden \u00fcretilmesine de vesile oluyor ve \u015f\u00fcphesiz ki I\u015e\u0130D, El Nusra gibi cihat\u00e7\u0131 yap\u0131lar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme kanallar\u0131n\u0131 viral bir \u015fekilde geni\u015fletiyor.<\/p>\n

* Canl\u0131 m\u00fclteci yay\u0131nlar\u0131<\/strong><\/p>\n

Sava\u015flar\u0131n imge d\u00fczeyindeki aktar\u0131m bi\u00e7imlerinin d\u0131\u015f\u0131nda bir de do\u011frudan fiziksel, sosyal sonu\u00e7lar\u0131 da var elbette: m\u00fcltecilerin ak\u0131\u015fkan ya\u015fam m\u00fccadeleleri. Ortado\u011fu\u2019da s\u00fcregiden (ve \u00f6zellikle Suriye\u2019deki) sava\u015f nedeniyle Bat\u0131\u2019ya do\u011fru g\u00f6\u00e7 eden m\u00fcltecilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n anlat\u0131m\u0131 da yine \u0130nternet \u00fczerinde temsiller bi\u00e7iminde oluyor. Bir\u00e7ok insan i\u00e7in Alan Kurdi\u2019nin k\u0131y\u0131ya vuran bedeninden tutun da Macaristan\u2019da polisten ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fcltecilere tekme atan Petra L\u00e1szl\u00f3\u2019nun g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne de\u011fin imge d\u00fcnyas\u0131nda cereyan eden \u201cm\u00fclteci sorunu\u201d, art\u0131k ana ak\u0131m medyan\u0131n Facebook canl\u0131 yay\u0131nlar\u0131 veya g\u00fcnl\u00fck olarak takip edilen haritalarla s\u00fcr\u00fcyor ve sorunun kendisine \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmaktan ziyade onu magazinle\u015ftirebiliyor. Buna kar\u015f\u0131n m\u00fcltecilerin kendi ko\u015fullar\u0131n\u0131n aktarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 foto\u011fraflar ve videolar \u0130nternet ortam\u0131nda az da olsa dola\u015f\u0131ma girebiliyor ve bizim onlar\u0131n daha geni\u015f kitlelere ula\u015fabilmesi i\u00e7in de bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bulunuyor.[5]\n

Peki ya 2016 T\u00fcrkiye\u2019si?<\/strong><\/p>\n

2016 T\u00fcrkiye\u2019sinde \u0130nternet\u2019ten s\u00f6z ederken ilk de\u011finmemiz gereken \u015fey sans\u00fcr olmal\u0131. Sans\u00fcr, T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6zellikle son y\u0131llarda \u201cal\u0131\u015f\u0131k\u201d oldu\u011fumuz bir ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ihlali iken, siyasal iktidar kendini bu alanda iyice \u201cgeli\u015ftirme\u201dye ba\u015flad\u0131. Halen s\u00fcren web sitesi eri\u015fim engellerinin yan\u0131s\u0131ra[6] iktidar yeni y\u00f6ntemler izlemeye ba\u015flad\u0131: Her yeni operasyon veya kriz an\u0131nda sosyal medya platformlar\u0131na g\u00fcnl\u00fck eri\u015fim engellerinin koyulmas\u0131 ya da bant geni\u015fliklerinin olduk\u00e7a k\u0131s\u0131lmas\u0131. Daha birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nceki Suriye\u2019de katledilen askerlerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Youtube ve di\u011fer platformlarda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan engellemeler, Demirta\u015f\u2019\u0131n ve di\u011fer HDP\u2019li vekillerin tutukland\u0131\u011f\u0131 sabah neredeyse \u0130nternet\u2019in fi\u015finin tamamen \u00e7ekilmesi bunlara birer \u00f6rnek.<\/p>\n

2016\u2019n\u0131n siyasal iktidar\u0131n yeni ke\u015ffetti\u011fi bir sans\u00fcr bi\u00e7imi de var \u00fcstelik: VPN, TOR engelleme. VPN\u2019i fiziksel olarak bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir yerle aran\u0131zda a\u00e7\u0131lan sanal bir t\u00fcnel olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Farkl\u0131 bi\u00e7imleri bir dizi ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131labiliyor. \u00dcniversitelerin a\u011flar\u0131na d\u0131\u015far\u0131dan ba\u011flanmaktan tutun da bankalar\u0131n ticari ba\u011flant\u0131lar\u0131na de\u011fi\u015febiliyor bunlar.<\/p>\n

Bizim ise genellikle kullanma nedenimiz T\u00fcrkiye\u2019deki sans\u00fcr\u00fcn a\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131. Uzun s\u00fcredir farkl\u0131 VPN\u2019ler, mobil VPN uygulamalar\u0131 bu ama\u00e7la kullan\u0131l\u0131yor. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de bir s\u00fcredir VPN\u2019ler de sans\u00fcrlenmeye ba\u015fland\u0131. Yayg\u0131n kullan\u0131lan VPN\u2019ler ve TOR sans\u00fcr mekanizmalar\u0131yla engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

2016 T\u00fcrkiye\u2019sinde en \u00f6nemli k\u0131r\u0131lmalardan biri de Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Akademisyenler\u2019in yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 imza listesiyle oldu. \u00c7o\u011fumuz taraf\u0131ndan daha \u00f6nceleri \u00e7ok \u00f6nemli bir direni\u015f bi\u00e7imi olarak g\u00f6r\u00fclmeyen \u00e7evrimi\u00e7i imza toplama ve yay\u0131nlama, siyasal iktidar\u0131n imzac\u0131lar\u0131 do\u011frudan hedef almas\u0131yla ba\u015fka bir direni\u015f oda\u011f\u0131 yaratt\u0131. Sonras\u0131nda bir\u00e7ok farkl\u0131 meslek grubu veya \u00f6rg\u00fctlenme destek imzalar\u0131n\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i ortamda yay\u0131nlad\u0131lar. \u00c7ok\u00e7as\u0131 hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lan imzac\u0131lar sosyal medya ortam\u0131ndaki troller taraf\u0131ndan hedef g\u00f6sterilmeye devam ediyor.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131-hegemonya m\u00fccadelesinde ne gibi ara\u00e7lar geli\u015ftiriliyor?<\/strong><\/p>\n

Teyit.org<\/strong><\/p>\n

Farkl\u0131 kullan\u0131m bi\u00e7imlerinin artmas\u0131yla \u0130nternet do\u011fru\/yanl\u0131\u015f haber ayr\u0131m\u0131n\u0131n iyice bulan\u0131kla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir noktaya gidiyor. \u00dcstelik \u00f6rg\u00fctl\u00fc troller de bunu bilerek art\u0131r\u0131yorlar. Bunun en bariz \u00f6rneklerini Twitter\u2019da g\u00f6rebilmek m\u00fcmk\u00fcn. B\u00f6ylesi bir d\u00f6nemde do\u011fru bilginin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak m\u00fccadelenin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline geliyor. Teyit.org da bu gibi dezenformasyonlara, bilgi kirliliklerine kar\u015f\u0131 kurulan bir do\u011frulama platformu. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki yak\u0131n zamanda Teyit.org\u2019a daha \u00e7ok d\u00f6n\u00fcp bakaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Bir eylem bi\u00e7imi olarak s\u0131z\u0131nt\u0131: Wikileaks, Panama Belgeleri<\/strong><\/p>\n

Kapitalist devletlerin, \u00e7okuluslu \u015firketlerin, istihbarat \u00f6rg\u00fctlenmelerinin elinde tuttu\u011fu, gizledi\u011fi, manip\u00fcle ettiklerini yay\u0131nlamak uzun s\u00fcredir bir eylem bi\u00e7imi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Wikileaks ve Edward Snowden\u2019\u0131n belge s\u0131zd\u0131rmalar\u0131 en iyi bildi\u011fimiz \u00f6rneklerden. Bu y\u0131l da Panama merkezli Mossack Fonseca\u2019ya ait ve i\u00e7erisinde \u00e7ok say\u0131da devlet g\u00f6revlisine ve b\u00fcy\u00fck \u015firketlere ait olan belge s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Yine bu y\u0131l, Wikileaks, Berat Albayrak\u2019a ait e-postalar\u0131 yay\u0131mlad\u0131. \u0130\u00e7erisinde olduk\u00e7a \u00f6nemli bilgiler bulunan bu s\u0131z\u0131nt\u0131dan sonra bir\u00e7ok site veya i\u00e7eri\u011fe sans\u00fcr getirildi.<\/p>\n

\u00c7evrimi\u00e7i antifa\u015fizm, Twitter \u00f6rg\u00fctlenmeleri<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019deki her krizde \u0130nternet \u00fczerinde hegemonya sava\u015f\u0131 veriyoruz malum. Twitter da bunun en rahat g\u00f6zlemlenebildi\u011fi yer. Otob\u00fcste kad\u0131n yolcuya tekme atan sald\u0131rgan i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenen Twitter bulu\u015fmalar\u0131 \u00f6nemli bir eylemlilik haliydi. Tabii bu eylem bi\u00e7iminin sadece saat 21.00 hashtag y\u00fcklenmesi bi\u00e7iminden \u00e7\u0131kar\u0131p daha kar\u015f\u0131-hegemonik bir hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmemiz gerek.<\/p>\n

Verilerin g\u00f6rselle\u015ftirilmesi konusu da ba\u015fka bir \u00f6rg\u00fctlenme faaliyeti olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130\u015f cinayetleri, devlet dersinde \u00f6ld\u00fcr\u00fclen \u00e7ocuklar, ya\u015fam\u0131n\u0131 yitiren m\u00fclteciler gibi say\u0131s\u0131z can yak\u0131c\u0131 konu var. Bu konulara dair do\u011fru istatistikleri toplamak bile zorken son d\u00f6nemde iyice belirginle\u015fen bir ihtiya\u00e7 da bu verileri daha anlaml\u0131, daha kolay olacak \u015fekilde g\u00f6rselle\u015ftirebilmek. \u0130nfografik s\u0131k ba\u015fvurdu\u011fumuz ifade bi\u00e7imlerinden. Son d\u00f6nemde \u00e7ok say\u0131da \u201ciyi \u00f6rnek\u201d de \u00e7\u0131karabildik. Belki de videolar\u0131 da yak\u0131n zamanda daha s\u0131k kullanaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

2017\u2019de bizi neler bekliyor, biz neler yapabiliriz?<\/strong><\/p>\n

Bizim co\u011frafyam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u0130nternet\u2019le ilgili geli\u015fmeler siyasal g\u00fcndemle \u00e7ok ili\u015fkili gitmeye devam edecek ve belli ki \u0130nternet\u2019e eri\u015fim sa\u011flaman\u0131n yeni yollar\u0131n\u0131 arayaca\u011f\u0131z. Olas\u0131 bir ba\u015fkanl\u0131k referandumu \u0130nternet\u2019in de propaganda ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131na s\u0131kl\u0131kla tan\u0131kl\u0131k edecek ve yine sans\u00fcrlerle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Sans\u00fcrlere kar\u015f\u0131 \u015fu anki yayg\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm, yasaklanmayan VPN\u2019ler bulmak ve bir sonraki yasa\u011fa kadar onu kullanmak. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn yerine daha farkl\u0131 model aray\u0131\u015flar\u0131m\u0131zda da ilerleme kaydedece\u011fimizi \u00fcmit ediyorum. Uydu ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve \u00f6rg\u00fc a\u011flar\u0131 (mesh networks) kurmak bunlardan ikisi.<\/p>\n

Hem istatistiklerin g\u00f6sterdi\u011fi \u00fczere hem de tahminlere g\u00f6re \u0130nternet\u2019in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6neminde daha \u00e7ok video i\u00e7erik dola\u015f\u0131ma girecek. \u0130\u00e7eri\u011fi tamamen bo\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrmeden kendi dertlerimizi video i\u00e7erikler olarak nas\u0131l daha iyi ifade ederiz, videolar\u0131 \u0130nternet ortam\u0131nda nas\u0131l daha iyi dola\u015f\u0131ma sokar\u0131z gibi konulara bakmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n

Twitter\u2019da hashtag bulu\u015fmas\u0131 vb. eylem bi\u00e7imlerini \u00f6rg\u00fctlerken g\u00fcndelik hayat, sokakla ili\u015fkisini kurabilmenin yollar\u0131n\u0131 da zorlayacak ara\u00e7lar geli\u015ftirmemiz gerekiyor. \u00d6rn. otob\u00fcste \u015fiddet uygulayan ki\u015fiye kar\u015f\u0131 Twitter eylem \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 tam da sald\u0131r\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yerde yapman\u0131n yollar\u0131n\u0131 aramal\u0131y\u0131z. Otob\u00fcsteki ajitasyonlardan tutun da otob\u00fcsleri \u201ckad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddete ses \u00e7\u0131karal\u0131m, Twitter\u2019da bulu\u015fal\u0131m\u201d stickerlar\u0131yla donatmaya veya mobil projeksiyon cihazlar\u0131yla kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddete kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme videolar\u0131n\u0131 farkl\u0131 yerlerde g\u00f6stermeye de\u011fin yapabilece\u011fimiz bir dizi \u015fey var.<\/p>\n

\u00d6te yandan Twitter\u2019daki saat 21.00 bulu\u015fmalar\u0131 gibi eylemlilikler, bizim saflar\u0131m\u0131z\u0131 s\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131yor ve bizi daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131yorken s\u0131kl\u0131kla geri kalan t\u00fcm g\u00fcn\u00fc es ge\u00e7memize neden olabiliyor. Bunun i\u00e7in zaman\u0131 da bir mek\u00e2n olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeli ve \u0130nternet \u00fczerinde zaman\u0131n tamam\u0131n\u0131 i\u015fgal edebilece\u011fimiz \u00e7\u00f6z\u00fcmleri geli\u015ftirmeliyiz.<\/p>\n

Ba\u015fta Snapchat olmak \u00fczere yayg\u0131n platformlar\u0131n kar\u015f\u0131-hegemonik kullan\u0131m olanaklar\u0131n\u0131 sorgulamam\u0131z ve yaratmam\u0131z gerekiyor. Bu kadar \u00e7ok sosyal medya platformunda ayn\u0131 anda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde varolmay\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in de hem merkezi hem da\u011f\u0131t\u0131k (a\u011f tipi \u00f6r\u00fclen) \u00f6rg\u00fctlenmeler olu\u015fturabiliriz.<\/p>\n

Trollerin ki\u015fileri hedef g\u00f6sterme faaliyetleri, yasal s\u00fcre\u00e7ler ve ana ak\u0131m medya taraf\u0131ndan da s\u0131k\u00e7a destekleniyor. Buna kar\u015f\u0131 daha ak\u0131lc\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlere gitmek, belirli d\u00fczeylerde anonimlik sa\u011flamak da akla gelen ilk \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden. Farkl\u0131 kullan\u0131m bi\u00e7imleri i\u00e7in farkl\u0131 g\u00fcvenlik seviyeleri ve farkl\u0131 anonimlik seviyeleri yaratabiliriz. Her hal\u00fckarda dijital g\u00fcvenlik konusuna daha iyi e\u011filmemiz gerekiyor. Bunun i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da g\u00fcvenilir k\u0131lavuz var ve yan\u0131 s\u0131ra at\u00f6lyeler de d\u00fczenleyebiliriz.<\/p>\n

Yeni bir y\u0131l yeni imk\u00e2nlarla geliyor. Kurmakta oldu\u011fumuz antifa\u015fist, anti-kapitalist ve kar\u015f\u0131-hegemonik ortakl\u0131klar i\u00e7in yeni hatlar aramaya devam etmemiz gerekiyor.<\/p>\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n[1] Bu konuda daha \u00f6nce dostlar\u0131m\u0131z\u0131n bir \u00e7evirisi oldu: \u201c\u0130nternet Kamu Mal\u0131 olmal\u0131\u201d. http:\/\/sendika14.org\/2016\/10\/internet-kamu-mali-olmali-ben-tarnoff\/<\/p>\n[2] Airbnb\u2019nin \u0130srail\u2019in i\u015fgal etti\u011fi topraklardan nas\u0131l k\u00e2r elde etti\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in bkz: https:\/\/electronicintifada.net\/blogs\/ali-abunimah\/video-highlights-how-airbnb-profits-israeli-occupation<\/p>\n[3] 4.5 ile ilgili \u00d6nder \u00d6zdemir\u2019in \u201c4.5G yaygaras\u0131n\u0131n arkas\u0131ndakiler\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131 incelemekte fayda var: http:\/\/sendika14.org\/2016\/04\/4-5g-yaygarasinin-arkasindakilar-onder-ozdemir\/<\/p>\n[4] Nuit Debout medyas\u0131n\u0131 daha \u00f6nce \u015f\u00f6yle bir yaz\u0131yla incelemi\u015ftim: http:\/\/sendika14.org\/2016\/06\/fransada-gece-ayakta-peki-ya-medya-diyar-saracoglu\/<\/p>\n[5] M\u00fcltecilerin kendi \u201cyolculuk\u201dlar\u0131n\u0131 kaydettikleri belgesele dair bir yaz\u0131 i\u00e7in: http:\/\/www.newstatesman.com\/culture\/tv-radio\/2016\/07\/how-refugees-filmed-their-own-journeys-europe-new-documentary<\/p>\n[6] Sendika.Org bu tip engellemelerin en s\u0131k g\u00f6zlemlenebildi\u011fi web sitelerinden biri. Yaz\u0131 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sendika14.org olarak siteye eri\u015fim sa\u011flanabiliyordu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bizim co\u011frafyam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u0130nternet\u2019le ilgili geli\u015fmeler siyasal g\u00fcndemle \u00e7ok ili\u015fkili gitmeye devam…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[136,1377,3427,1378],"class_list":{"0":"post-23780","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-bilisim","9":"tag-internet","10":"tag-medya","11":"tag-sansur"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23780"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23780\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}