Yaylalara, adalara, akarsulara, ormanlara verilen zararlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 do\u011fa belki zamanla d\u00fczeltebilir. Ama Kanal \u0130stanbul \u00f6yle de\u011fil. Geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yok.<\/p>\n
\u201c1680 y\u0131l\u0131nda bir g\u00fcn, sabah\u0131n erken saatlerinde, Luigi Ferdinando Marsigli adl\u0131 gen\u00e7 bir \u0130talyan, \u0130stanbul a\u00e7\u0131klar\u0131nda Bo\u011faz\u2019da demirlenmi\u015f bir gemide, a\u015fa\u011f\u0131ya a\u011f\u0131rl\u0131k sark\u0131t\u0131yordu.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn denizciler Karadeniz\u2019in Bo\u011fazlardan kuvvetli bir ak\u0131nt\u0131yla bat\u0131ya do\u011fru akt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Marmara Denizi ile \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131 ge\u00e7erek Akdeniz\u2019e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirler ve daima bilmi\u015flerdir. \u0130\u00d6 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131lda, Rodoslu Apollonios, \u0130ason\u2019la Argonotlar\u0131n teknelerini Bo\u011faz\u2019dan ge\u00e7irip ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ederek nas\u0131l do\u011fuya do\u011fru gittiklerini, \u2018iki taraf\u0131 engebeli kayal\u0131klarla \u00e7evrili r\u00fczg\u00e2rl\u0131 bir ge\u00e7itten, alttan akan g\u00fc\u00e7l\u00fc burgac\u0131n sular\u0131 ilerleyen gemiye \u00e7arparken\u2019 Karadeniz\u2019e k\u00fcrek \u00e7ektiklerini anlat\u0131r. \u015eimdi ayn\u0131 ak\u0131nt\u0131 Marsigli\u2019nin teknesini demirini zorlayarak uzaktaki Akdeniz\u2019e do\u011fru \u00e7ekiyordu.<\/p>\n
Marsigli denize att\u0131\u011f\u0131 ipe ayn\u0131 aral\u0131klarla beyaz boyal\u0131 mantar i\u015faretler ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nce ipi serbest b\u0131rakt\u0131, i\u015faretlerin, Karadeniz\u2019den gelen ak\u0131nt\u0131yla bat\u0131ya y\u00f6nelip k\u0131\u00e7a do\u011fru s\u00fcr\u00fckleni\u015fini seyretti. Ama sonra, azimle a\u015fa\u011f\u0131y\u0131 g\u00f6zlemleyerek, g\u00f6rmeyi umdu\u011funu g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
Daha derindeki i\u015faretler, a\u015fa\u011f\u0131da par\u0131ldayarak, ters y\u00f6nde ilerlemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Yava\u015f yava\u015f teknenin alt\u0131ndan ge\u00e7ecek kadar ilerlediler ve a\u011f\u0131r ip, y\u00fczeye yak\u0131n yerde bat\u0131ya y\u00f6nelirken, daha derinlerde do\u011fuya d\u00f6n\u00fcp yay \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi biliyordu. Bo\u011faz\u2019da iki ak\u0131nt\u0131 vard\u0131, tek de\u011fil. \u00dcstte bir ak\u0131nt\u0131, bir de daha derinde kar\u015f\u0131 y\u00f6nde bir ak\u0131nt\u0131 vard\u0131; Akdeniz\u2019in derinliklerinden Karadeniz\u2019e do\u011fru ak\u0131yordu.<\/p>\n
Marsigli hen\u00fcz yaln\u0131zca yirmi bir ya\u015f\u0131ndayd\u0131.(..) Sonralar\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n ilk o\u015finograf\u0131 merkezini Fransa\u2019n\u0131n g\u00fcneyinde Cassis\u2019de kurmu\u015ftu. Ama daha sonra yapt\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir i\u015f Bo\u011faz\u2019\u0131n alttan ge\u00e7en ak\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ke\u015ffetmesi kadar \u00f6nemli de\u011fildi. Bu bulu\u015f, y\u00f6ntem ve etkileriyle yeni deniz biliminin tarihinde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131.\u201d *<\/p>\n
2016 y\u0131l\u0131nda, Ula\u015ft\u0131rma, Denizcilik ve Haberle\u015fme Bakan\u0131 Binali Y\u0131ld\u0131r\u0131m: \u201cKanal \u0130stanbul g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda jeolojik yap\u0131lar var. Uzmanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda sit b\u00f6lgeleri i\u00e7in baz\u0131 teredd\u00fctler olu\u015ftu. Bu y\u00fczden de g\u00fczerg\u00e2h konusunu yeni ba\u015ftan ele almak ihtiyac\u0131 do\u011fdu. Vatanda\u015flar acele davranmas\u0131nlar, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015famas\u0131nlar, \u015furaya kanal yap\u0131lacak, buraya h\u00fccum edelim falan diye d\u00fc\u015f\u00fcnmesinler. Sonra bizi su\u00e7lamas\u0131nlar, bizim hen\u00fcz il\u00e2n etti\u011fimiz bir g\u00fczerg\u00e2h yok\u201d.<\/p>\n
336 y\u0131l ara ile ya\u015fanm\u0131\u015f bu iki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn birbiriyle hi\u00e7bir a\u00e7\u0131dan benzerli\u011fi yok elbette. Ayr\u0131 d\u00fcnyalara, ayr\u0131 medeniyetlere aitler. Ama talihsiz ve bir o kadar da sorunlu ili\u015fkileri var. Hem de gelecek y\u00fczy\u0131llar\u0131 bile etkileyecek t\u00fcrden.<\/p>\n
Bakan Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u2019\u0131n jeolojik yap\u0131lardan ve sit alanlar\u0131ndan s\u00f6z etmesi elbette \u00f6nemli. Ama konunun ger\u00e7ek uzmanlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini dinleseydi; sorunun sadece g\u00fczerg\u00e2h \u00fczerindeki jeolojik yap\u0131larla ili\u015fkili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha b\u00fcy\u00fck \u00e7evresel ve jeolojik sorunlar i\u00e7erdi\u011fini, \u201c\u00e7\u0131lg\u0131n\u201d projelerinin ger\u00e7ekten de \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6rebilirdi.<\/p>\n
Okyanus tabanlar\u0131nda da \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan ve denizalt\u0131yla Marmara denizinin 1240m dibine inen Prof. Dr. Naci G\u00f6r\u00fcr Kanal \u0130stanbul projesinin deniz suyuyla ili\u015fkisi hakk\u0131nda bak\u0131n ne demi\u015f:<\/p>\n
\u201cMarmara Denizi\u2019nin taban\u0131na inerken su kolonu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bulan\u0131k, kirli ve hemen hemen hi\u00e7bir ya\u015fam belirtisi g\u00f6stermiyordu. Su kolonunun aksine Deniz taban\u0131 ise alabildi\u011fine zengin bir fauna (organizma) toplulu\u011fu i\u00e7eriyordu. \u00c7\u00f6l i\u00e7inde bir vaha gibi. Bunun nedeni deniz taban\u0131ndaki suyun Akdeniz k\u00f6kenli olmas\u0131yd\u0131. Bu su daha temiz olman\u0131n yan\u0131nda daha fazla oksijen i\u00e7ermekteydi.<\/p>\n
Karadeniz\u2019in su d\u00fczeyi Marmara\u2019ya g\u00f6re 30 cm. daha y\u00fcksektir. Do\u011fal olarak bu da \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019nda Karadeniz\u2019den Marmara\u2019ya do\u011fru s\u00fcrekli bir su ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011furmaktad\u0131r. Bu ak\u0131\u015f y\u00fczey ak\u0131nt\u0131s\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Karadeniz\u2019in suyu daha az tuzlu ve dolay\u0131s\u0131yla hafiftir. Ancak tuzlu ve a\u011f\u0131r olan Marmara suyu da alttan Karadeniz\u2019e do\u011fru ilerlemektedir. Bu iki y\u00f6nl\u00fc ak\u0131nt\u0131 sistemi yakla\u015f\u0131k dokuz bin sene \u00f6nce geli\u015fmi\u015f ve her iki deniz aras\u0131nda bug\u00fcn var olan dengeyi kurmu\u015ftur.\u201d<\/p>\n
Naci G\u00f6r\u00fcr Hoca bu projenin beklenen B\u00fcy\u00fck \u0130stanbul Depremine ili\u015fkin riski artt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131, Do\u011fu Trakya drenaj sistemini t\u00fcm\u00fcyle etkileyerek yeralt\u0131 suyu kayb\u0131na neden olabilece\u011fini ve \u0130stanbul\u2019un su rezerv alanlar\u0131n\u0131 kaybetmesine yol a\u00e7abilece\u011fini de \u00f6ng\u00f6rmektedir. Ba\u015fka meslek alanlar\u0131ndan uzmanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli itirazlar\u0131 da zaman zaman bas\u0131na yans\u0131maktad\u0131r. Ama bu yaz\u0131n\u0131n konusu Marmara Denizi ve Karadeniz\u2019in su ili\u015fkisi.<\/p>\n
Karadeniz\u2019e egemen olan \u0131rmaklard\u0131r. Karadeniz\u2019den daha b\u00fcy\u00fck Akdeniz\u2019e yaln\u0131zca \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u0131rmak, Rhone, Nil ve Po akar. Oysa Karadeniz\u2019e akan be\u015f b\u00fcy\u00fck \u0131rmak vard\u0131r: Kuban, Don, Dinyeper, Dinyester ve hepsinden \u00f6nemlisi, havzas\u0131 Fransa s\u0131n\u0131r\u0131na kadar uzanan ve b\u00fct\u00fcn do\u011fu ve orta Avrupa\u2019y\u0131 kapsayan Tuna Nehri. Tuna tek ba\u015f\u0131na her y\u0131l 203 kilometre k\u00fcp, kimyasal at\u0131klarla dolu tatl\u0131 suyu Karadeniz\u2019e ta\u015f\u0131r. Bu miktar Kuzey Denizi\u2019ne akan b\u00fct\u00fcn tatl\u0131 sulardan fazlad\u0131r. Ya\u015fam kayna\u011f\u0131 olan bu \u0131rmaklar on binlerce y\u0131l boyunca Karadeniz\u2019in derinliklerinde ya\u015fam\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. 100-150 metre derinlikten sonra oksijen, dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fam yoktur. Kimyasal at\u0131klar\u0131 bir yana b\u0131rakal\u0131m. Irmaklardan gelen organik madde miktar\u0131 deniz suyundaki bakterilerin normalde ayr\u0131\u015ft\u0131rabilece\u011finden \u00e7ok daha fazlad\u0131r. Bu y\u00fczden besinlerini okside ederek alan bakteriler, normal oksijen yetmeyince, deniz suyunun bir bile\u015feni olan s\u00fclf\u00fcr iyonlar\u0131ndan oksijeni ay\u0131r\u0131rlar. Bu i\u015flem sonucunda ortaya d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc maddelerinden hidrojen s\u00fclf\u00fcr gaz\u0131 \u00e7\u0131kar. Bu y\u00fczden Karadeniz d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck hidrojen s\u00fclf\u00fcr deposudur. Dolu dolu bir nefes \u00e7ekmek insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye yeter.<\/p>\n
Her \u015fey bir yana, b\u00f6yle bir durumda ortaya \u00e7\u0131kacak olan hafriyat\u0131 ne yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Ger\u00e7i sizin uzmanl\u0131k alan\u0131n\u0131zdan bir soru oldu, denizler ne g\u00fcne duruyor, doldur gitsin, bir ta\u015fla iki ku\u015f!<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz bir \u00fclke kendine ait bir i\u00e7 denizi, (kendine ait olmas\u0131 konumsal olarak, yoksa denizlerin hepsi b\u00fct\u00fcn canl\u0131lara aittir. Bu y\u00fczden korunmalar\u0131 da t\u00fcm insanl\u0131\u011fa ve canl\u0131lara kar\u015f\u0131 bir sorumluluktur) s\u00fcrekli kirlenen uluslararas\u0131 bir denize, \u00fcstelik de kirlili\u011fi artt\u0131racak bir \u015fekilde yeniden ba\u011flamak istemektedir.<\/p>\n
Peki, b\u00fct\u00fcn bu bilimsel ger\u00e7ekler uzun y\u0131llard\u0131r bilinmesine ra\u011fmen (siz ki ad\u0131n\u0131 do\u011fru koymu\u015fsunuz) bu \u00e7\u0131lg\u0131n projeyi yapma hakk\u0131n\u0131 nereden al\u0131yorsunuz.<\/p>\n
Se\u00e7im sand\u0131\u011f\u0131ndan demeyin sak\u0131n! Bu konuda hafif ka\u00e7ar. Demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131z farkl\u0131 olabilir. \u0130stedi\u011finiz yasay\u0131 \u00e7\u0131karabilirsiniz. Ama bu kez mesele do\u011fan\u0131n yasalar\u0131.<\/p>\n
Sahillere, yaylalara, adalara, akarsulara, ormanlara ve ezc\u00fcmle do\u011faya verilen di\u011fer zararlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 belki zamanla do\u011fan\u0131n kendisi d\u00fczeltebilir. Ama bu \u00f6yle bir konu de\u011fil. Geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yok. Binlerce y\u0131ld\u0131r devam eden su d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne ve milyonlarca y\u0131ll\u0131k jeolojik evrime m\u00fcdahale etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz.** \u015eaka gibi! Yoksa d\u00fcnyan\u0131n sonunun yak\u0131n oldu\u011funa dair bir duyum ald\u0131n\u0131z da bize mi s\u00f6ylemiyorsunuz. A\u015fk olsun size!\u2026<\/p>\n
* Karadeniz, Neal Ascherson, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, May\u0131s 2001<\/p>\n
** Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 L\u00fctfi Elvan, 12 \u015eubat 2016 g\u00fcn\u00fc Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019ne ili\u015fkin d\u00fczenleme hakk\u0131nda, \u201cBu d\u00fczenlemeyi de \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde yapaca\u011f\u0131z. Ula\u015ft\u0131rma Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z kanun tasar\u0131s\u0131n\u0131 Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa sevk etti\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Yaylalara, adalara, akarsulara, ormanlara verilen zararlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 do\u011fa belki zamanla d\u00fczeltebilir.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[2098,1563],"class_list":{"0":"post-24295","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-kanal-istanbul","9":"tag-mega-projeler"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24295","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24295"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24295\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}