{"id":2431,"date":"2010-09-29T17:07:42","date_gmt":"2010-09-29T14:07:42","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=2431"},"modified":"2019-01-30T15:40:32","modified_gmt":"2019-01-30T12:40:32","slug":"kuresel-su-krizi-heslerin-gunumuzdeki-asil-yapilis-amaci-ve-enerji-sorununa-alternatif-cozum-onerileri-derleme-taner-aktekin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/kuresel-su-krizi-heslerin-gunumuzdeki-asil-yapilis-amaci-ve-enerji-sorununa-alternatif-cozum-onerileri-derleme-taner-aktekin\/","title":{"rendered":"K\u00fcresel Su Krizi, HES&#8217;lerin G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki As\u0131l Yap\u0131l\u0131\u015f Amac\u0131 ve Enerji Sorununa Alternatif \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri \/ Derleme &#8211; Taner Aktekin*"},"content":{"rendered":"<div><strong><em>HES&#8217;lerin anlam\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sadece enerji \u00fcretmek midir? Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye genelinde yap\u0131lmas\u0131 planlanan 600den fazla HES (Karadeniz 341, Akdeniz b\u00f6lgesi 225, Do\u011fu Anadolu 30, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu 20) ten \u00fcretilecek enerji T\u00fcrkiye&#8217;deki t\u00fcketim pay\u0131n\u0131n y\u00fczde olarak ne kadar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar? Temelde sorun asl\u0131nda nedir? Bu gibi sorulara cevap vermek i\u00e7in bu yaz\u0131y\u0131 yazd\u0131m. \u00dclkemizde toplumumuz, sanayimiz ve ekonomimiz i\u00e7in mant\u0131ken uygulanmas\u0131 gereken enerji politikalar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcm; olabildi\u011fince bilimsel verilere ve pratikteki sonu\u00e7lara dayanarak bunu belli bir mant\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Son olarak da enerji sorununa birtak\u0131m alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sundum. \u00d6ncelikle suyun ticarile\u015ftirilmesi konusundan giri\u015f yap\u0131yorum.<\/em><\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Kullan\u0131labilir i\u00e7me sular\u0131n\u0131n kirletilmesi, yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz olarak kullan\u0131lmas\u0131, sular\u0131n ak\u0131\u015f y\u00f6nlerinin de\u011fi\u015ftirilmesi, iklim de\u011fi\u015fikliklerinin su kaynaklar\u0131na etkisi (k\u00fcresel \u0131s\u0131nma), sanayide tasarrufsuz su kullan\u0131mlar\u0131 ve end\u00fcstriyel tar\u0131mda vah\u015fice suyun sondajlanmas\u0131 sonras\u0131nda i\u00e7ilebilir i\u00e7me sular\u0131n y\u00fczdesinin t\u00fcm d\u00fcnyada azalmas\u0131yla ba\u015flayan s\u00fcreci irdelersek k\u00fcresel su krizinin boyutunu g\u00f6rebiliriz.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<ul>\n<li>&#8220;\u00c7in&#8217;de b\u00fcy\u00fck \u0131rmaklar\u0131n %80 i o kadar k\u00f6t\u00fc durumda ki art\u0131k sudaki canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesine izin vermiyor ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r ki b\u00fcy\u00fck kentlerin alt\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn yer alt\u0131 su sistemlerinin %90 \u0131 kirletilmi\u015ftir.&#8221;<\/li>\n<li>&#8220;Hindistan&#8217;daki \u0131rmak ve g\u00f6llerin % 75 i i\u00e7ilemeyecek veya y\u0131kan\u0131lamayacak kadar kirlidir.&#8221;<\/li>\n<li>&#8220;Avrupa Komisyonu&#8217;na g\u00f6re, Avrupa&#8217;daki t\u00fcm y\u00fczey sular\u0131n\u0131n %20 si &#8216;ciddi tehdit alt\u0131nda&#8217; ve BM de buna Avrupa&#8217;daki 55 b\u00fcy\u00fck \u0131rmaktan sadece be\u015finin art\u0131k &#8216;bozulmam\u0131\u015f&#8217; oldu\u011funu ekliyor.&#8221;<\/li>\n<li>&#8220;ABD&#8217;nin nehir ve akarsular\u0131n\u0131n % 40&#8217;\u0131, bal\u0131k avlama, y\u00fczme yada i\u00e7me i\u00e7in \u00e7ok tehlikelidir. G\u00f6llerin % 46 s\u0131 da ayn\u0131 durumdad\u0131r. Hali\u00e7lerin ve koylar\u0131n \u00fc\u00e7te ikisi orta veya ciddi derecede bozulmu\u015ftur.&#8221;<\/li>\n<li>&#8220;Latin Amerika&#8217; ve Karayip adalar\u0131nda 130 milyon insan g\u00fcvenli i\u00e7me suyuna sahip de\u011fildir ve (550 milyonun) yaln\u0131zca 86 milyonu yeterli kanalizasyon sistemlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.&#8221;<\/li>\n<li>&#8220;Afrika n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131 \u015fu anda g\u00fcvenli i\u00e7me suyuna ula\u015fma imkan\u0131ndan yoksundur ve on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde her iki Afrikal\u0131dan birisi ciddi su riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan bir \u00fclkede ya\u015f\u0131yor olacak.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00d6zetledi\u011fim bu konuya ek olarak; \u00e7o\u011fu \u00fclkede suyun ar\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u015flemleri de yetersiz kalmaktad\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Bu konuya d\u00f6nem d\u00f6nem getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u00e7\u00f6z\u00fcmler;<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Su krizini hafifletmek i\u00e7in gelece\u011fe y\u00f6nelik tedbirlerin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yerlerde \u00e7o\u011fu \u00fclke ve uluslararas\u0131 finans kurumlar\u0131, baraj, derivasyon ve deniz suyunu ar\u0131tma (desalination) gibi y\u00fcksek teknolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmleri \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. Her ne kadar bunlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyay\u0131 d\u00fc\u015flemek kolay olmasa da, uzun vadede bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc sorunun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve ihtiyac\u0131m\u0131z olan cevaplar\u0131 veremezler. Tersine, bu pahal\u0131 teknolojilerin hepsi, k\u00fcresel su krizini daha da derinle\u015ftirerek yer ald\u0131klar\u0131 ekosistemlere b\u00fcy\u00fck zarar verme potansiyeline sahiptir.&#8221;<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Barajlar:<\/strong> D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na 45binden fazla b\u00fcy\u00fck baraj, yakla\u015f\u0131k 2 trilyon dolar gibi bir maliyetle in\u015fa edilmi\u015ftir. Her ne kadar barajlar elektrik \u00fcretimi, su ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama, ta\u015fk\u0131nlar\u0131n kontrol\u00fc ve su ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rma gibi birtak\u0131m yararlar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylense bile; bu b\u00fcy\u00fck barajlar, su alt\u0131nda kalm\u0131\u015f topraklar\u0131n organik maddelerini ve \u00e7\u00fcr\u00fcmekte olan bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc tutar; bu maddeler de sera gazlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir kayna\u011f\u0131 olan metan gaz\u0131n\u0131 \u00fcretir. Yani sera gaz\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131 art\u0131r\u0131r ve dolay\u0131s\u0131yla k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r ve tatl\u0131 su kaynaklar\u0131na en b\u00fcy\u00fck tehditlerden birini olu\u015fturur. Ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck barajlar \u0131rmaklar\u0131n ak\u0131\u015f d\u00fczenini ve sudaki ya\u015fam ortamlar\u0131n\u0131 bozar ve biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi azalt\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Derivasyon Kanallar\u0131:<\/strong> Su krizine y\u00f6nelik ba\u015fka bir y\u00fcksek teknolojik yan\u0131t da, suyu do\u011fada durdu\u011fu yerden alarak onu uzaktaki b\u00fcy\u00fck kentlere ve end\u00fcstriye ta\u015f\u0131makt\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte su, su kanallar\u0131yla ta\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. Oysa \u015fimdi su dev borularla kayna\u011f\u0131ndan \u00e7ok uzaklara ta\u015f\u0131nabiliyor. T\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde muazzam miktarlarda petrol ve gaz ta\u015f\u0131yan boru hatt\u0131 a\u011f\u0131 gibi, d\u00fcnyan\u0131n her yerinde suyu bir yerden ba\u015fka bir yere ta\u015f\u0131yacak b\u00fcy\u00fck boru hatt\u0131 a\u011flar\u0131 in\u015fa ediliyor. Bu, koordine edilmi\u015f bir planlama yada ekolojik bak\u0131mdan ne anlama gelebilece\u011fine dair bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yap\u0131l\u0131yor.Bu boru hatlar\u0131 \u00e7ok pahal\u0131ya mal oluyor ve t\u0131pk\u0131 enerji boru hatlar\u0131 gibi \u00e7evreye zarar veriyor.Su, ekosistemin can damar\u0131 olarak kendisine ihtiya\u00e7 duyulan bir havzadan al\u0131n\u0131rken, bu; k\u0131sa vadede su seviyesinin a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekilmesi sonucunu do\u011furur, uzun vadede ise suyun tamamen t\u00fckenmesiyle sonu\u00e7lanabilir.Bu senaryo \u015fu anda bile k\u0131rsal, yerli ve \u00e7ift\u00e7i topluluklar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck kentsel merkezlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor Ayn\u0131 zamanda bir \u00fclke di\u011fer \u00fclkelerce de \u00fczerinde hak iddia edilen yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011finde, \u00fclkeler aras\u0131nda gerginli\u011fe de neden oluyor. Ve su sistemleri sat\u0131lan, gasp edilen yada d\u00fcped\u00fcz \u00e7al\u0131nan k\u0131rsal b\u00f6lgelerin \u00e7\u00f6lle\u015fmesinin ba\u015fl\u0131ca nedenidir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Deniz Suyunun Ar\u0131t\u0131lmas\u0131:<\/strong> Su end\u00fcstrisi taraf\u0131ndan heyecanla, su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7eken kimi \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetlerince de istemeye istemeye dile getirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc teknoloji ise deniz suyunun ar\u0131t\u0131lmas\u0131d\u0131r. Deniz suyunun ar\u0131t\u0131lmas\u0131; tatl\u0131, i\u00e7ilebilir su yaratmak i\u00e7in deniz suyunu veya ac\u0131 suyu buharla\u015ft\u0131rma yada tuzlu suyu ince zar filtrelerden ge\u00e7irme suretiyle tuzunun al\u0131nmas\u0131 i\u015flemidir. Uluslararas\u0131 Desalinasyon Birli\u011fi&#8217;ne g\u00f6re; halihaz\u0131rda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 155 \u00fclkede toplam g\u00fcnde 47milyon metrek\u00fcp su \u00fcretme kapasitesine sahip deniz suyu ar\u0131tma tesisi vard\u0131r. Bu tesislerden iki bini Suudi Arabistan\u2019dad\u0131r ki bu, d\u00fcnyan\u0131n ar\u0131t\u0131lm\u0131\u015f deniz suyu \u00fcretiminin d\u00f6rtte birini olu\u015fturur. Bu bir tesad\u00fcf olamaz. Deniz suyunun tuzundan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015flemi \u00e7ok pahal\u0131d\u0131r. Ve U.D.B &#8216;nin a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re; k\u00fcresel talep tahminen her y\u0131l % 25 artacakt\u0131r. \u00d6yleyse deniz suyunu ar\u0131tman\u0131n, baz\u0131lar\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi gibi sahiden \u00e7\u00f6z\u00fcm olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu teknolojinin yak\u0131ndan sorgulanmas\u0131, \u00e7evreye ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nemli tehlikeleri a\u00e7\u0131\u011f\u0131a \u00e7\u0131kar\u0131r. Birincisi; deniz suyu ar\u0131t\u0131m tesisleri b\u00fcy\u00fck oranda enerji-yo\u011fun tesislerdir ve yerel enerji \u015febekelerine b\u00fcy\u00fcjk bir ek y\u00fck bindirir. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda sera gaz\u0131 sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oranda art\u0131r\u0131r, ki bu da tesislerin \u00e7are olsun diye ini\u015fa edildi\u011fi su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 krizini daha da \u015fiddetlendirir.<\/div>\n<div>\u0130kincisi; b\u00fct\u00fcn deniz suyu ar\u0131tma tesisleri \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir yan \u00fcr\u00fcn, tatl\u0131 su \u00fcretiminde tuz erozyonunu \u00f6nlemek ve temizlemek ve ters ozmoz zar s\u00fczge\u00e7lerini korumak i\u00e7in kullan\u0131lan kimyasallar ve a\u011f\u0131r metallerle kar\u0131\u015fm\u0131\u015f zehirli bir deri\u015fik tuzlu su bile\u015fimi meydana getirir. Tuzdan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f her bir litre suya kar\u015f\u0131l\u0131k bir litre zehir geri denize bo\u015falt\u0131l\u0131r. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki mevcut deniz suyu ar\u0131tma tesisleri, g\u00fcnde yirmi milyar litre at\u0131k \u00fcretir.<\/div>\n<div>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, deniz suyu ar\u0131tma sistemini besleyen su, ters ozmoz s\u00fcrecinde s\u00fcz\u00fclemeyen tehlikeli kirletilmi\u015f maddeler i\u00e7erebilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>T\u00fcm bu sorunlara ra\u011fmen siyasi liderler \u00f6nlemler alm\u0131yor, \u00e7evrecileri dinlemiyorlar ve alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri geli\u015ftirmeye yeltenmiyorlar. \u00dcst\u00fcne \u00fcsl\u00fck belli ba\u015fl\u0131 yasalar\u0131 delip daha b\u00fcy\u00fck su ve \u00e7evre kirlenmelerine neden oluyorlar. Bizim \u00fclkemizde de bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fi mevcut, daha fazla irdelemeyece\u011fim.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>T\u00fcm bu sayd\u0131\u011f\u0131m \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sular\u0131n daha fazla kirlenmesine, k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikliklerinin artmas\u0131na ve su krizinin derinle\u015fmesine neden oldu. Peki sonras\u0131nda ne oldu?<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Ulus\u00f6tesi \u015eirketlerin Suya G\u00f6z\u00fcn\u00fc Dikmesi<\/strong><\/div>\n<div>B\u00fcy\u00fck tekel \u015firketlerin; D\u00fcnya Bankas\u0131, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc ve Bir\u00e7ok tekelci sermayedar\u0131n beraber kurdurdu\u011fu ve parasal destek verdi\u011fi fonlardan destek alan ajanslar, \u015firketlerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ulus \u00f6tesi su \u015firketlerinin bir araya gelerek kurdu\u011fu D\u00fcnya Su Konseyi ve Aquafed (daha \u00e7ok BM, DB ve AB gibi uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerle \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc birle\u015ftirmek; yani lobi g\u00f6revi yapmak amac\u0131yla kuruldu) ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ama\u00e7 neydi? Suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesiyle ilgili yoksul veya geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin, g\u00fcney \u00fclkelerin devletlerine bor\u00e7 verip veya para hibe edip su ve altyap\u0131 sistemlerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesi i\u00e7in bask\u0131 yap\u0131lmas\u0131, veya kurdurulan dan\u0131\u015fma \u015firketleri ve ajanslar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla belediyelerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek ikna edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gibi ama\u00e7lar vard\u0131, ki bunlar\u0131 yapt\u0131lar. Ayr\u0131ca sular\u0131 elinden al\u0131nacak halktan gelecek tepkileri s\u00f6n\u00fcmlemek, \u00f6zelle\u015ftirme politikalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn t\u0131kanmas\u0131n\u0131 engellemek ve tabanla uzla\u015f\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in STK&#8217;lar kurdurup uluslararas\u0131 anla\u015fmalarla da bir dizi \u00f6nlemler ald\u0131lar.<\/div>\n<div><strong>Son olarak k\u00fcresel d\u00fczeyde su politikas\u0131 uzla\u015f\u0131s\u0131 amac\u0131yla dev k\u00fcresel forumlar d\u00fczenlediler. Bu forumlar d\u00fczenlenirken kullan\u0131lan s\u00f6ylemler ; &#8216;s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik&#8217;, &#8216;bin y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma&#8217; , &#8216;suyun verimlili\u011fini art\u0131rma&#8217; ve &#8216;herkes i\u00e7in kaliteli su&#8217; , &#8216; STK&#8217;lar\u0131n devreye girip uzla\u015fma sa\u011flamas\u0131&#8217; , &#8216;su g\u00fcvenli\u011fi&#8217; vs gibi temalar \u00fczerine oldu genelde. As\u0131l olan ise sermayenin g\u00fcvenli\u011fi garanti alt\u0131na alarak sulara eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ve da\u011f\u0131t\u0131m hakk\u0131n\u0131n tamamen bir\u00e7ok uluslararas\u0131 tekelci sermayeye devredilmesidir. Enerji \u00fcretiminden \u00f6nce birincil ama\u00e7 budur. Ayr\u0131ca su da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n belediyeler eliyle de\u011fil \u00f6zel sekt\u00f6r eliyle yap\u0131lmas\u0131 ve fiyatlar\u0131n piyasan\u0131n elinde \u015fekillenmesi istenmektedir (\u00d6zelle\u015ftirmelerle gelecek\/gelen fahi\u015f zamlar vb. buna \u00e7ok basit bir \u00f6rnektir). Ba\u015fta Karadeniz B\u00f6lgesi olmak \u00fczere T\u00fcrkiye&#8217;nin akarsu ve nehir a\u011flar\u0131na sahip olan her b\u00f6lgesi su kullan\u0131m hakk\u0131 \u015firketlerce gasp edilerek talan ediliyor. Yerli veya yabanc\u0131 sermayelerin ge\u00e7en sene T\u00fcrkiye&#8217;de d\u00fczenlenen 5.D\u00fcnya Su Forumunda ve yine d\u00fczenlenen di\u011fer uluslararas\u0131 ekonomik-ticari zirvelerde ald\u0131klar\u0131 g\u00fcvenlik teminatlar\u0131n\u0131n da bu konuda etkisi b\u00fcy\u00fck.<\/strong><\/div>\n<div><strong>Enerji sekt\u00f6r\u00fcnde nedense bir patlama ya\u015fanmaktad\u0131r HES&#8217;lerde&#8230; \u00d6rne\u011fin toplamda 341 adet HES kurulmas\u0131 planlan\u0131yor Karadeniz B\u00f6lgesi&#8217;ne ve hepsinden elde edilecek enerjinin \u00fclkenin enerji gereksiniminin yakla\u015f\u0131k %3 \u00fcn\u00fc olu\u015fturaca\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. Mant\u0131ken bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil bu k\u00fc\u00e7\u00fck akarsular, nehirler \u00fczerine kurulacak HES&#8217;ler.<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Bir HES temel atma merasiminde \u00c7evre ve Orman Bakan\u0131 Ero\u011flu&#8217;nun itiraf\u0131:<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u201cBizim yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin talep etti\u011fi enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ama ayn\u0131 zamanda yerli ve yenilenebilir kaynaklar\u0131 en \u00fcst seviyede de\u011ferlendirmektir. \u0130\u015fte bu sebeple Su Kullan\u0131m Hakk\u0131 Anla\u015fmas\u0131 \u00fclkemiz i\u00e7in bir milatt\u0131r\u201d (HES Temel Atma Merasimi Veysel Ero\u011flu\u2019nun Konu\u015fma Metni 03 Nisan 2008 \u2013 Karab\u00fck)<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin halka yans\u0131mas\u0131 ne? Bu gibi sistemi koruyucu ve sermayenin sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lacak s\u00f6zleri \u00e7ok duyuyoruz g\u00fcn\u00fcm\u00fczde. Her \u015feyi arz-talep d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne ba\u011flay\u0131p ola\u011fan k\u0131lmaktan b\u0131kmad\u0131lar, usanmad\u0131lar.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>HES&#8217;ler yap\u0131ld\u0131ktan sonra derelerin\/nehirlerin ve \u00e7evrenin haliyle ilgili bir \u00f6rnek:<\/strong><\/div>\n<div>http:\/\/www.sendika.org\/yazi.php?yazi_no=32277<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>EMO yak\u0131n zamanda HES&#8217;ler i\u00e7in bir komisyon kuraca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. G\u00fczel bir geli\u015fme:<\/strong><\/div>\n<div>http:\/\/www.politeknik.org.tr\/site\/index.php\/tmmob-haberleri\/1968-emo-hesler-icin-komisyon-kuruyor.html<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>\u00dclkemizde Kullan\u0131lan Enerji Kaynaklar\u0131 ve Kurulu Santraller<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div><em>[Enerji birimi olarak GWh (gigawatt-saat) , g\u00fc\u00e7 birimi olarak MW (megawatt) kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca: Enerji = G\u00fc\u00e7 x Zaman ]<\/em><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00d6ncelikle sistematik olarak; insanlar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131na ve \u00e7evredeki di\u011fer canl\u0131lara zarar verecek; gereksiz sanayi kirliliklerine yol a\u00e7acak ve \u00e7evreyi tahrip edecek santrallerin kurulmas\u0131na kar\u015f\u0131 olmal\u0131y\u0131z. Bunun i\u00e7in \u00fclkemizde enerji t\u00fcketim oranlar\u0131na ve kay\u0131p oran\u0131na de\u011finecek; sonra santrallerin ve enerji aktarma ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan hatlar\u0131n verimsizli\u011fine dikkat \u00e7ekece\u011fim ve \u00fclkemizde ek santrallerin kurulmas\u0131n\u0131n gereksizli\u011fini anlayaca\u011f\u0131z b\u00f6ylece.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Sekt\u00f6rlere g\u00f6re T\u00fcrkiye&#8217;nin elektrik t\u00fcketimi ve kayna\u011fa g\u00f6re T\u00fcrkiye&#8217;nin elektrik \u00fcretimi:<\/div>\n<div><\/div>\n<div style=\"text-align: center;\">\u00a0<img decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-2430\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2010\/09\/elektrik_uretimi.jpg\" width=\"528\" height=\"477\" border=\"0\" srcset=\"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-content\/uploads\/2010\/09\/elektrik_uretimi.jpg 528w, https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-content\/uploads\/2010\/09\/elektrik_uretimi-300x271.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 528px) 100vw, 528px\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Verilerden de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere; GWh olarak en b\u00fcy\u00fck y\u00fczdeyi end\u00fcstriyel alandaki t\u00fcketim olu\u015fturuyor.<\/strong> Fabrikalardaki verimlilikler \u00fclkemizde bilindi\u011fi kadar\u0131yla \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. \u00dclke sanayiisi; toplum ve kalk\u0131nma i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemsedi\u011fimiz bir \u015fey. Fakat a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim ve enerjide verim kay\u0131plar\u0131 an\u0131nda topluma, halka yans\u0131yacak kadar tehlikelidir ve bize elektri\u011fe zam olarak, k\u0131s\u0131tl\u0131 enerji kullan\u0131m\u0131 olarak geri d\u00f6ner. \u0130nsan\u0131n en temel hakk\u0131 olan enerji hakk\u0131, giderek pahal\u0131la\u015f\u0131yor ve gittik\u00e7e gereklili\u011fi artan bu meta; \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz politikalar y\u00fcz\u00fcnden ayn\u0131 zamanda gittik\u00e7e eri\u015filemez hale geliyor. Sadece toplum mu su\u00e7lu bundan. T\u00fcketimi yapan biz oldu\u011fumuza g\u00f6re biz diyeceksiniz. Hay\u0131r. Bu su\u00e7un \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00fclkede \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz enerji politikalar\u0131 uygulayan h\u00fck\u00fcmette ve enerji sekt\u00f6r\u00fcne g\u00f6z\u00fcn\u00fc dikmi\u015f olan; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 iyice art\u0131rm\u0131\u015f olan Uluslarlararas\u0131\/Ulusal Sermaye gruplar\u0131nda. Neoliberal kapitalizmin etkisiyle mant\u0131\u011f\u0131 sadece arz-talep dengesi olan bu sistem gittik\u00e7e daha da farketti\u011fimiz oranda ya\u015fam alan\u0131m\u0131za sald\u0131r\u0131r hale geldi. En basit haklar\u0131m\u0131z olan su hakk\u0131, bar\u0131nma hakk\u0131, enerji hakk\u0131, ula\u015f\u0131m hakk\u0131 gibi asl\u0131nda m\u00fchendislerin etkin \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131 da ilgilendiren bu haklar \u00fczerindeki kay\u0131plar\u0131m\u0131z giderek art\u0131yor. Kamusal alan\u0131n tasfiyesi; enerji sekt\u00f6r\u00fcnde de dizi halinde meydana gelen \u00f6zelle\u015ftirmeleri de beraberinde getirdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>\u00d6zelle\u015ftirme ve enerji alan\u0131n\u0131n piyasala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131:<\/strong><\/div>\n<div>&#8220;AKP h\u00fck\u00fcmetinin enerji alan\u0131n\u0131n piyasala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fck b\u00fcy\u00fck hamleleri 2008 y\u0131l\u0131nda ba\u015flad\u0131. Bu kapsamda elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesi plan\u0131, bu \u015firketlerin sermaye i\u00e7in karl\u0131 bir alan haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in maliyet bazl\u0131 fiyatland\u0131rma ve otomatik zam uygulamas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Bu uygulamalardan sonra elektrik faturalar\u0131 periyodik bir bi\u00e7imde zamland\u0131. Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131(EMO), son ihalelerden sonra, 2008 y\u0131l\u0131ndan itibaren yap\u0131lan zam oran\u0131n\u0131 %72 olarak a\u00e7\u0131klad\u0131. EMO yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, kamu yarar\u0131 hi\u00e7e say\u0131larak yap\u0131lan son ihalelerle de ilgili iptal istemiyle yarg\u0131 s\u00fcrecini ba\u015flatacaklar\u0131n\u0131 duyurdu.&#8221;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu a\u00e7\u0131klamadan \u00f6zet olarak anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey; enerji alan\u0131 piyasan\u0131n eline b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman insanlar\u0131n enerji hakk\u0131ndan mahrum kalaca\u011f\u0131d\u0131r. Fahi\u015f zamlar en basitinden hepimizin bir \u015fekilde cebini yak\u0131yor de\u011fil mi?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Mesleki ve sosyal alandaki t\u00fcketimle konutsal alandaki t\u00fcketim oranlar\u0131n\u0131 toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman yine b\u00fcy\u00fck bir enerji t\u00fcketiminin de bu alanlarda oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Sokak lambalar\u0131 ve yollardaki di\u011fer enerji gereksinimleri, mesle\u011fimizi icraa etti\u011fimiz ve sosyal faaliyetlerimizi ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz, kapal\u0131-a\u00e7\u0131k alanlarda t\u00fcketilen elektrik, konutlar\u0131m\u0131zda t\u00fcketti\u011fimiz elektrik bu 2 t\u00fcketim alan\u0131na \u00f6rnekler. Buradaki tasarruflar ne derecede olabilir, neler yapabiliriz? Bu sorulara cevaplar aramadan \u00f6nce verileri irdelemek; \u00fclkemizde \u00fcretilen-t\u00fcketilen enerji toplam\u0131na ve kurulu g\u00fcc\u00fcn [MW olarak] durumuna vs bakmak da gerekiyor.<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye&#8217;de toplam elektrik \u00fcretimi 191558 GWh, toplam t\u00fcketim ise 152791 GWh olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor 2007 verilerine g\u00f6re (http:\/\/www.iea.org\/stats\/electricitydata.asp?COUNTRY_CODE=TR). Kay\u0131plar\u0131n \u00e7oklu\u011fu ise g\u00f6ze hemen \u00e7arp\u0131yor. 26647 GWh kay\u0131p enerji var ortada.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>T\u00fcrkiye&#8217;de toplam kurulu g\u00fc\u00e7 36824 MW. Do\u011falgaz santralleri ise 2004 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re 10131 MW ile toplam kurulu g\u00fcc\u00fcn %27.5 ini olu\u015fturuyor.Ayr\u0131ca do\u011falgaz enerjisine yat\u0131r\u0131m 2004-2007 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda da devam etmi\u015f ve tahmini olarak 2007 y\u0131l\u0131nda bu kurulu g\u00fc\u00e7 artarak 15000 MW e ula\u015fm\u0131\u015f (http:\/\/www.globalenerji.com.tr\/hab-23000201-2,31@2300.html).<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Is\u0131 enerjisini elektrik enerjisine \u00e7evirmenin en \u00e7ok kullan\u0131lan iki \u015fekli gaz t\u00fcrbinleri ve buhar t\u00fcrbinleridir. Buhar t\u00fcrbinlerini d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in su \u0131s\u0131t\u0131l\u0131r ve buharla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Suyu \u0131s\u0131tmak i\u015flemi temel olarak suyun enerjisini artt\u0131rmakt\u0131r. Bunun i\u00e7in k\u00f6m\u00fcr, odun, \u00e7\u00f6p akl\u0131n\u0131za gelebilecek daha pek \u00e7ok \u015fey yak\u0131labildi\u011fi gibi, n\u00fckleer reaksiyonlar veya g\u00fcne\u015f enerjisi de kullan\u0131labilir. Su buharla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra t\u00fcrbine g\u00f6nderilir ve buhar\u0131n sahip oldu\u011fu enerji, t\u00fcrbinde \u00f6nce mekanik enerjiye sonra da jenerat\u00f6rde elektrik enerjisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Gaz t\u00fcrbinlerinde ise s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan havan\u0131n, do\u011falgaz benzeri yak\u0131tlarla tepkimeye sokulmas\u0131yla (yanmas\u0131yla) enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar, yanma odas\u0131ndan \u00e7\u0131kan bu s\u0131cak gaz kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ise t\u00fcrbini d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr, elektrik \u00fcretir.<\/div>\n<div>Buhar t\u00fcrbinlerinin elektrik \u00fcretmeye haz\u0131r hale gelmesi birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrebilen bir i\u015flemdir, gaz t\u00fcrbinleri ise saniyeler i\u00e7ersinde devreye girebilirler. Ayn\u0131 zamanda gaz t\u00fcrbini santrallerinin ilk kurulum maliyeti buhar t\u00fcrbinli santrallere g\u00f6re \u00e7ok daha azd\u0131r. \u00d6te yandan gaz t\u00fcrbinleri ile elektrik \u00fcretmek, \u00f6zellikle do\u011falgaz ithal eden bir \u00fclkeyseniz \u00e7ok pahal\u0131d\u0131r.&#8221;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Fosil enerji kaynaklar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu ve \u00e7evreye verdi\u011fi zararlar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; elimizdeki mevcut santrallerin \u00e7evreye verdi\u011fi zararlar\u0131 \u00f6nleme; tasarruf, verimlilik konular\u0131n\u0131 1.planda tutmak mant\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r. &#8216;Gerekirse&#8217; yenilenebilir enerjiye de y\u00f6nelebilir. N\u00fckleer enerji; \u00e7evreye verdi\u011fi zarar, korkun\u00e7 ge\u00e7mi\u015fi ve tamamen d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k getirmesi; do\u011falgaz\u0131n d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulaca\u011f\u0131z derken yine ayn\u0131 konuma girece\u011fimizi ekledi\u011fimizde mant\u0131ks\u0131z bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisidir. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye&#8217;nin enerji t\u00fcketiminin %13 \u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Tasarruf ve enerji verimlili\u011fi konusunda TMMOB ye ba\u011fl\u0131 meslek odalar\u0131 EMO ve MMO nun \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ekleyerek ve bu vurgular\u0131 tekrar ederek do\u011fayla bar\u0131\u015f\u0131k birka\u00e7 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisini aktar\u0131yorum:<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Do\u011fayla Bar\u0131\u015f\u0131k \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri<\/strong><\/div>\n<div>&#8211; T\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim A.\u015e. \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinde a\u00e7\u0131kl\u0131yor: &#8221; T\u00fcm T\u00fcrkiye&#8217;de evlerde tasarruflu ampullere ge\u00e7ilmesi durumunda %4-5 oran\u0131nda enerji tasarrufu yap\u0131labilir. Bu \u00f6neriyi k\u00fc\u00e7\u00fcmsememek laz\u0131m, size K\u00fcba&#8217; dan bir \u00f6rnek: K\u00fcba ge\u00e7en \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca, 9 milyondan fazla akkor ampul\u00fc, tasarruflu ampullerle, b\u00fcy\u00fck miktarda enerji t\u00fcketen 3 milyondan fazla elektrikli ev aletini yenileriyle de\u011fi\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131. Bu tedbirler ile yakla\u015f\u0131k 400 milyon dolar art\u0131rd\u0131 ve bir y\u0131l i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 1,2 milyon ton karbondioksit sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 engelledi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Enerji t\u00fcketiminde d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131n\u0131flarda bulunan eski ev aletleri devletin haz\u0131rlayaca\u011f\u0131 bir dizi tasarruf politikas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde toplat\u0131l\u0131p yerine ucuz fiyatlara veya; ayr\u0131lan b\u00fct\u00e7e ve geri kazan\u0131lan enerji de hesaba kat\u0131larak &#8216;\u00fccretsiz&#8217; olarak yenileri halka teslim edilebilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Sokak ayd\u0131nlatmalar\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisi ile \u00e7al\u0131\u015fabilir hale getirilebilir. Sokak ayd\u0131nlatmalar\u0131 \u00fclke enerji t\u00fcketiminin %12&#8217;sine denk geliyor. Yani sokak ayd\u0131nlatmalar\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisiyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r hale getirildi\u011finde ciddi bir tasarruf sa\u011flanabilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; HES yap\u0131lmas\u0131 istenilen dereler \u00fczerine HES yerine akarsu tipi trib\u00fcnler yap\u0131labilir. Akarsu tipi trib\u00fcnler derelerin \u00fczerine kurulur. Akan su trib\u00fcnden ge\u00e7erek elektrik enerjisi \u00fcrettikten sonra su kendi yata\u011f\u0131nda akmaya devam eder. Bu akarsu tipi trib\u00fcnler sayesinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarlarda enerji elde edilemeyecektir ancak elde edilen elektrik b\u00f6lgedeki k\u00f6y\u00fcn elektrik ihtiyac\u0131n\u0131 \u00fccretsiz olarak kar\u015f\u0131lamaya yetecektir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Enerji tasarrufuyla ilgili halka e\u011fitimler verilebilir. Meslek odalar\u0131 (EMO, MMO&#8230;) bu konuda \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bro\u015f\u00fcrlerle bu e\u011fitime destek verebilecek, hatta bu dersleri direk olarak halka verebilecek kapasitede oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir (odalar\u0131n enerji tasarrufu ve verimliliklerle ilgili bro\u015f\u00fcrleri mevcuttur).<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Fabrikalardan at\u0131lan at\u0131k \u0131s\u0131lar \u00e7evre b\u00f6lgelerdeki kamu kurumlar\u0131na ( okul, hastane vb.) ; fabrikalara eklenecek d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sistemleriyle ve kurulacak ek tesislerle aktar\u0131labilir ve \u00fccretsiz olarak bu kurumlar\u0131n enerji ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lanabilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Baz\u0131 toplu kullan\u0131m alanlar\u0131nda (s\u00fcrekli kullan\u0131lmayan koridorlar, tuvaletler vb.) sens\u00f6rl\u00fc lambalar\u0131n kullan\u0131m\u0131 daha da yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131labilir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Ek olarak kamu hizmetlerinin tasfiyesi durdurularak \u00f6zelle\u015ftirme politikalar\u0131n\u0131n \u00fclkemizde uygulanmakta olan sorunlu enerji politikalar\u0131n\u0131 daha da a\u00e7maza s\u00fcr\u00fckleyece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak kamusal alanda yeni yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<div><\/div>\n<div><strong><u>Kaynaklar:<\/u><\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Mavi S\u00f6zle\u015fme, K\u00fcresel Su Krizi ve Su Hakk\u0131 M\u00fccadelesi &#8211; Maude Barlow \/ \u00c7evre M\u00fchendisleri Odas\u0131 &amp; Yordam Yay\u0131nlar\u0131<\/div>\n<div>&#8211; Politeknik &#8211; Halk\u0131n Sesi Gazetesi \u00d6zel Yaz\u0131s\u0131<\/div>\n<div>&#8211; Fuat Ercan , Su Kullan\u0131m Hakk\u0131 Anla\u015fmas\u0131: HES\u2019leri ve HES\u2019ler \u00fczerinden de\u011fi\u015fimi anlamak<\/div>\n<div>&#8211; Enerji Sorunu ve Sosyalizm &#8211; Birinci B\u00f6l\u00fcm: T\u00fcrkiye&#8217;nin Enerji Sorunu \/ Be\u015finci B\u00f6l\u00fcm: Sosyalizm ve Enerji<\/div>\n<div>&#8211; D\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131 i\u00e7in bir \u00f6rnek : K\u00fcba &#8211; http: \/\/www.xweza.org\/dunyanin-geri-kalani-icin-bir-ornek-kuba.html<\/div>\n<div>&#8211; International Energy Agency &#8211; www.iea.org<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Taner Aktekin*<\/strong><\/div>\n<div><strong>Kocaeli \u00dcniversitesi Makina M\u00fchendisli\u011fi \u00d6\u011frencisi<\/strong><\/div>\n<div><strong>MMO \u00d6\u011frenci \u00dcye Komisyonu \u00dcyesi<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"HES&#8217;lerin anlam\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sadece enerji \u00fcretmek midir? Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye genelinde yap\u0131lmas\u0131 planlanan 600den fazla HES (Karadeniz 341, Akdeniz b\u00f6lgesi 225, Do\u011fu Anadolu 30, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu 20) ten \u00fcretilecek enerji T\u00fcrkiye&#8217;deki t\u00fcketim pay\u0131n\u0131n y\u00fczde olarak ne kadar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar? Temelde sorun asl\u0131nda nedir? Bu gibi sorulara cevap vermek i\u00e7in bu yaz\u0131y\u0131 yazd\u0131m. \u00dclkemizde toplumumuz, sanayimiz ve ekonomimiz i\u00e7in mant\u0131ken uygulanmas\u0131 gereken enerji politikalar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcm; olabildi\u011fince bilimsel verilere ve pratikteki sonu\u00e7lara dayanarak bunu belli bir mant\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Son olarak da enerji sorununa birtak\u0131m alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sundum. \u00d6ncelikle suyun ticarile\u015ftirilmesi konusundan giri\u015f yap\u0131yorum.\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4714,4734,1991],"tags":[858,857,646],"class_list":{"0":"post-2431","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-enerji-yazilar","8":"category-enerji-dosyasi","9":"category-yazilar","10":"tag-enerji-sorununa-alternatif-cozum-onerileri","11":"tag-kuresel-su-krizi","12":"tag-taner-aktekin"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2431"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2431\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}