<\/p>\n
IBM i\u015f\u00e7ileri nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlendi, hangi y\u00f6ntemleri kulland\u0131, hangi sorunlarla bo\u011fu\u015ftu?..<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n A\u011fustos ay\u0131nda IBM T\u00fcrk \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 sanal bir mitinge haz\u0131rlan\u0131yorlar. Avrupa’da denenen ve kazan\u0131mla sonu\u00e7lanan sanal grev, T\u00fcrkiye i\u00e7in bir ilk olacak. Mitingin d\u00fczenleyicileri, Tez Koop-\u0130\u015f’te sendikala\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fan ve bu y\u00fczden IBM’nin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 engellerle u\u011fra\u015fan IBM T\u00fcrk \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131.. Eylem bak\u0131m\u0131ndan bir ilk ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi gibi bili\u015fim emek\u00e7ilerinin sendikal \u00f6rg\u00fctlenmesinin sa\u011flanmas\u0131yla da bir ilk ya\u015fan\u0131yor T\u00fcrkiye i\u00e7in… Asl\u0131nda bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fc gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen, \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir sekt\u00f6r, ama bir o kadar da \u00f6rg\u00fctlenme deneyimlerinin g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi bir sekt\u00f6r. Bunun b\u00f6yle olmas\u0131ndaki nedenleri bulmak i\u00e7in sekt\u00f6rdeki (hele IBM s\u00f6z konusu oldu\u011funda) bir\u00e7ok \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmek gerekli.<\/span><\/p>\n Geneli de ba\u011flayacak bi\u00e7imde, IBM T\u00fcrk \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, son derece nitelikli, y\u00fcksek e\u011fitimli, \u015firketle aidiyet ba\u011f\u0131 y\u00fcksek tutulmu\u015f, egolar\u0131 y\u00fcksek olan ve tutulan, ya\u015fam standard\u0131 da y\u00fcksek bir kesim… Kendini i\u015f\u00e7i gibi g\u00f6rmeyen, hissetmeyen, \u015firketin “aile k\u00fclt\u00fcr\u00fc” ve “kolektivizmi” i\u00e7inde sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilece\u011fine inanm\u0131\u015f, bu nedenle s\u0131n\u0131fsal bir \u00f6rg\u00fctlenme aray\u0131\u015f\u0131na girmemi\u015f, ihtiya\u00e7 duymam\u0131\u015f bir kesim… Ancak sermayenin genel e\u011filimi, kar ve rekabet esasl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in -IBM’in 15 y\u0131l i\u00e7erisinde girdi\u011fi ini\u015fe de bakarak-, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fczerindeki nispi s\u00f6m\u00fcr\u00fcye mutlak s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn de eklenmesiyle bu farkl\u0131l\u0131k, \u00f6zg\u00fcnl\u00fck ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yerini, i\u015f\u00e7ile\u015fmenin ko\u015fullar\u0131na b\u0131rakm\u0131\u015f. Asgariye inen \u00fccretler, emeklilik ve baz\u0131 sosyal haklar\u0131n gasp\u0131, “istemeyen gider” yakla\u015f\u0131m\u0131, yo\u011funla\u015fan i\u015f temposu; “aile \u015firketi”nde g\u00fczel g\u00fcnlerin sonunu getiren uygulamalardan baz\u0131lar\u0131 olmu\u015f…<\/span><\/p>\n Bir yan\u0131yla da d\u00fcnyada sermayenin yeni \u00fcretim organizasyonlar\u0131, teknolojik yenilenmeler, t\u00fcm d\u00fcnyada vas\u0131fl\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn, yani beyaz yakal\u0131lar\u0131n konumunda da vas\u0131fs\u0131zla\u015fmaya gidi\u015fi zorluyor. IBM’de “be\u011fenmeyen gider” yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 biraz b\u00f6yle ele alabiliriz. Bu konum kayb\u0131 \u015fimdiye kadar belirgin bir bi\u00e7imde m\u00fchendis, doktor, avukat, \u00f6\u011fretmenlerde g\u00f6zlendi. \u00c7al\u0131\u015fma, vas\u0131f, ya\u015fam ve al\u0131nan \u00fccretlerde belirgin geriye do\u011fru bir de\u011fi\u015fim ve erime s\u00f6z konusu… IBM’de ya\u015fananlar da d\u00fcnyada ya\u015fananlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olamayaca\u011f\u0131ndan, bir\u00e7ok \u00fclkede benzer geli\u015fmeler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131ndan, bize pek yeni bir \u015fey s\u00f6ylemiyor asl\u0131nda… Ancak de\u011fi\u015fim \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ya\u015fam\u0131nda oldu\u011fu gibi bilincinde olmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f aray\u0131\u015f\u0131 daha \u00f6ncekilerden farkl\u0131 olarak sendikal \u00f6rg\u00fctlenmede kendini ifade etmi\u015f. IBM \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z r\u00f6portajda da g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi hala kafalar\u0131nda eski konumlar\u0131na ait izler, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f ve ruh halleri ta\u015f\u0131yorlar… Ancak sermayenin vas\u0131fs\u0131zla\u015ft\u0131rma ve i\u015f\u00e7ile\u015ftirmedeki e\u011filiminin kesintisiz ve net olu\u015fu gibi, \u00e7al\u0131\u015fanlardaki e\u011filim de her \u015feye ra\u011fmen i\u015f\u00e7ile\u015fme y\u00f6n\u00fcnde seyrediyor, seyredecek… IBM i\u015f\u00e7ileri i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yeni bir bile\u015feni olarak m\u00fccadelenin i\u00e7erisinde yerini al\u0131yor demi\u015ftik. \u0130\u015fte bu m\u00fccadele, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki ay kendini sanal bir miting olarak sahneye \u00e7\u0131karacak..<\/span><\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da IBM T\u00fcrk \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan biriyle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z r\u00f6portaj\u0131m\u0131zda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bu “modern” bile\u015feninin nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlendi\u011fini, hangi y\u00f6ntemleri kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi sorunlarla bo\u011fu\u015fmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimi nas\u0131l zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, onun geleneksel i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla benze\u015fti\u011fi ama ayn\u0131 oranda farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6zelliklerini g\u00f6rmemiz m\u00fcmk\u00fcn. Benzerlikler elbette s\u0131n\u0131f\u0131n saflar\u0131n\u0131n kalabal\u0131kla\u015fmas\u0131 ve m\u00fccadelenin ortakla\u015fmas\u0131 anlam\u0131na geliyor; farkl\u0131l\u0131klar ve yeni \u00f6zellikler de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n burjuvaziye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesindeki nitelik art\u0131\u015f\u0131 ve yeni avantajlar anlam\u0131na geliyor. \u0130lk ad\u0131mlar\u0131 at\u0131lm\u0131\u015f olsa da galiba mesele bug\u00fcn her ikisinin bir potada nas\u0131l eritilece\u011finde, bunda hangi y\u00f6ntemlerin kullan\u0131laca\u011f\u0131nda d\u00fc\u011f\u00fcmleniyor.. R\u00f6portaj\u0131m\u0131z\u0131n bu sorulara bir nebze yan\u0131t te\u015fkil edebilmesi iste\u011fiyle..<\/span><\/p>\n IBM’de \u00f6rg\u00fctlenme fikri sizden mi \u00e7\u0131kt\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130lk k\u0131v\u0131lc\u0131m diyelim isterseniz. \u00d6zellikle son 5 y\u0131lda ya\u015fanan \u00fccret politikas\u0131 inan\u0131lmaz de\u011fi\u015fti ve tam bir insanlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrme durumuna geldi. Neredeyse asgari \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015fan insanlar var. Bu y\u00fczden \u00f6rg\u00fctlenme fikri \u00e7ok h\u0131zl\u0131 kabul g\u00f6rd\u00fc ve \u00e7ok h\u0131zla dayan\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/span><\/p>\n Daha \u00f6nce sendikal deneyiminiz oldu mu?<\/span><\/strong><\/p>\n Hay\u0131r. Tabii 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi \u00f6\u011frencilik d\u00f6nemini saymazsak.<\/span><\/p>\n Sendikala\u015fma sebepleriniz neydi, bize bahseder misiniz?<\/span><\/strong><\/p>\n Diyebilirsiniz ki, “onlar bu ko\u015fullar\u0131 kabul edip i\u015fe girdi, size ne?” Ve emin olun bunu bizim \u015firketimizde bile s\u00f6yleyen \u00e7ok insan var. Ancak, tarih bize bir sorumluluk veriyor. Kendi ko\u015fullar\u0131m\u0131z\u0131 iyile\u015ftirerek gelece\u011fe ta\u015f\u0131ma sorumlulu\u011fu. \u00c7\u00fcnk\u00fc, yar\u0131n bizim \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z b\u0131rakt\u0131\u0131\u011f\u0131m\u0131z ko\u015fullarla \u00e7al\u0131\u015facak ve bizlerden hesap soracak.<\/span><\/p>\n Baz\u0131 kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131m\u0131z t\u00f6rp\u00fclenmeye ba\u015flad\u0131. \u0130zin \u00fccretlerini yok ettiler, y\u0131ll\u0131k izin \u00fccreti vard\u0131 eskiden. Sosyal haklar yava\u015f yava\u015f azalmaya ba\u015flad\u0131 ve as\u0131l \u00e7o\u011funlu\u011fu ilgilendiren, IBM’in emeklilik planlar\u0131 ile ilgili kabul edemeyece\u011fimiz uygulamalar i\u00e7erisinde oldu\u011fu ile ilgili bilgiler ald\u0131k. IBM’nin emeklilikle ilgili \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n birikimlerine haks\u0131z bir \u015fekilde el koyma ihtimali vard\u0131, azaltma ihtimali vard\u0131, bireysel emeklilik sistemine ge\u00e7i\u015fle. Bununla ilgili \u015firket i\u00e7erisinde de\u011fi\u015fik spek\u00fclasyonlar vard\u0131. Ama tabii en \u00f6nemlisi \u00fclkede fakirle\u015fmeye do\u011fru giden bir politika vard\u0131. \u0130\u015fe yeni girenlerin, yani 2005’ten sonra girenlerin emeklilik hakk\u0131 yok. Hi\u00e7 yok. Ayn\u0131 \u015firkette \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz, sizin emeklilik hakk\u0131n\u0131z var ama o 2005’ten sonra girdi diye emeklilik hakk\u0131 yok. Ayn\u0131 \u015firkette \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz, ayn\u0131 i\u015fi yap\u0131yorsunuz, belki 3-4 misli maa\u015f al\u0131yorsunuz yan\u0131n\u0131zda oturdu\u011funuz arkada\u015f\u0131n\u0131zdan. Ben kendi ad\u0131ma o insana bakt\u0131\u011f\u0131m zaman benim hakk\u0131mda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyorum. O insanda da benden az \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ama benden 3 mislini g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor diye bir \u015fey kesinlikle var.<\/span><\/p>\n T\u00fcm uygulanan bu politikalarda ama\u00e7; \u00fccreti g\u00f6receli olarak y\u00fcksek olan (\u015firket i\u00e7erisindeki di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlara g\u00f6re), yani \u015firkete maliyeti y\u00fcksek olanlar\u0131 zamanla ortadan kald\u0131r\u0131p tamam\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015fan k\u00f6lelik sistemine ge\u00e7i\u015fin tamamlanmas\u0131yd\u0131.<\/span><\/p>\n S\u0131radan bir konfeksiyon at\u00f6lyesindekiyle ayn\u0131 \u015fey yap\u0131l\u0131yor, i\u015f\u00e7iler aras\u0131 rekabet yaratmak i\u00e7in \u00fccret farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131l\u0131yor.<\/span><\/p>\n Ayn\u0131. Ve burada da i\u015fine gelirse, be\u011fenmiyorsan g\u00fcle g\u00fcle gibi hi\u00e7 IBM’e uymayacak, yani bu zamana kadar kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir davran\u0131\u015f i\u00e7erisine girmeleri..<\/span><\/p>\n 5 y\u0131ld\u0131r hi\u00e7 mi zam yap\u0131lmad\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fa hi\u00e7 yap\u0131lmad\u0131. Yaln\u0131z arada gizli uygulamalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bu daha da rahats\u0131z edici bir durum asl\u0131nda. Herkes birbirini g\u00f6zler hale geldi.<\/span><\/p>\n Peki hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylenmiyor mu zam yap\u0131lmamas\u0131na ili\u015fkin?<\/span><\/strong><\/p>\n Evet s\u00f6yleniyor. S\u00fcrekli \u015f\u00f6yle bilgi geliyor bize, yurtd\u0131\u015f\u0131yla konu\u015ftuk, istedik ama vermediler. Sebebini sordu\u011fumuzda ise “siz zaten pazara g\u00f6re y\u00fcksek \u00fccret al\u0131yormu\u015fsunuz” diyorlar. Piyasadaki \u00fccretlere bak\u0131yoruz, hepsi arkada\u015f\u0131m\u0131z dostumuz, yok \u00f6yle bir \u015fey.<\/span><\/p>\n Do\u011frudan yurtd\u0131\u015f\u0131 m\u0131 belirliyor her \u015feyi?<\/span><\/strong><\/p>\n De\u011fil asl\u0131nda; T\u00fcrkiye.. Tabii T\u00fcrkiye’nin de yurtd\u0131\u015f\u0131ndan onay almas\u0131 gerekiyor. Bug\u00fcne kadar T\u00fcrkiye y\u00f6netimi karar al\u0131c\u0131 olmu\u015ftu. Tabi yurtd\u0131\u015f\u0131n\u0131n onay\u0131 her zaman al\u0131n\u0131rd\u0131. Ancak, yeni d\u00f6nem y\u00f6netimi yurtd\u0131\u015f\u0131ndan onay al\u0131namad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fcze hep arg\u00fcman olarak getiriyor. “Yurtd\u0131\u015f\u0131 onay vermedi”yi bir gerek\u00e7e olarak kullan\u0131yorlar. Hi\u00e7 kimse, hi\u00e7 kimse bu gerek\u00e7eyi yeterli bulmuyor. Tam yar\u0131 yar\u0131ya fakirle\u015fme ya\u015fad\u0131k asl\u0131nda. Bir standard\u0131n\u0131z var, o standard\u0131n\u0131z\u0131n yar\u0131 yar\u0131ya azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, \u00e7are bir anda kredi almaya, bor\u00e7 almaya d\u00f6n\u00fcyor ister istemez. IBM \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011fu o durumda. Bir de k\u0131sa s\u00fcredir \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccreti, zam da almad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/span><\/p>\n Ger\u00e7ekten eline asgari \u00fccret ge\u00e7en \u00e7al\u0131\u015fanlar var m\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n Maalesef, eline ge\u00e7en para asgari \u00fccret seviyesinde olan ve bordrosunu ac\u0131yla g\u00f6steren insanlar var.<\/span><\/p>\n Bunlar hangi i\u015fleri yapanlar?<\/span><\/strong><\/p>\n Sat\u0131\u015f, teknik, farketmiyor.<\/span><\/p>\n Ama markan\u0131n ambalajlanmas\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda…<\/span><\/strong><\/p>\n Problem de o zaten, \u00fclkesel boyuta bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman IBM b\u00f6yle yap\u0131yorsa, di\u011fer \u015firketler ister istemez bunu kullanacaklar. IBM bile sana 1 milyar vermiyorsa, ben niye sana 1,5 milyar vereyim deme hakk\u0131 do\u011furtuyorlar. Fakirle\u015ftirmeden kast\u0131m bu; IBM’in fakirle\u015ftirmesi de\u011fil, IBM ve onun gibi firmalar\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalarla \u00fclkeyi \u00c7in yapmak hedefleri. Bu da bize \u0130spanya y\u00f6neticisi taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015fan toplant\u0131s\u0131nda aynen \u015fu ifadelerle s\u00f6ylendi: “Turkey is my little China”, yani “T\u00fcrkiye benim k\u00fc\u00e7\u00fck \u00c7in\u2019im”, karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 getirecek ve ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fumuz b\u00f6lgenin k\u00f6leleri olaca\u011f\u0131z. O g\u00fcnd\u00fcr, zaten ger\u00e7eklerle y\u00fczle\u015fti\u011fimiz g\u00fcn. Benim \u00fclkem \u00c7in olmas\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131n \u00c7in\u2019e benzer ekonomik ortamda ya\u015famas\u0131n\u0131 istemiyorum, istememeliyiz.<\/span><\/p>\n Yani o zaman m\u0131 sizin i\u00e7in “teti\u011fin \u00e7ekildi\u011fi” g\u00fcn.<\/span><\/strong><\/p>\n Evet, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 bir y\u0131l \u00f6nceydi. Bizim \u00f6nemli bir avantaj\u0131m\u0131z vard\u0131, o da \u015fu: Bizim asl\u0131nda bir sendikam\u0131z vard\u0131, Bil-\u0130\u015f diye b\u00fcro \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 sendikas\u0131. Kurulu\u015fu 1968. Bir federasyona ba\u011fl\u0131 de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sendika. \u015eirketle toplu s\u00f6zle\u015fme imzalam\u0131\u015f 80 \u00f6ncesinde. Ama 82 anayasas\u0131yla beraber, y\u00fczde 10 baraj\u0131yla toplu s\u00f6zle\u015fme ve grev hakk\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f. Ve sar\u0131dan da sar\u0131 bir sendikaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. Toplam \u00fcye say\u0131s\u0131 100 civar\u0131ndayd\u0131. O da 10 sene \u00f6nce \u00fcye olup da \u00fcyelikten \u00e7\u0131kmayanlarla olu\u015fmu\u015f \u00fcyeler. 2 senede bir sosyal toplant\u0131lar yapan, genel kuruldan kurula faaliyet g\u00f6steren. \u0130stekleri y\u00f6netimle konu\u015fup ya arkada\u015flar zam istiyor deyip, yurtd\u0131\u015f\u0131yla konu\u015ftuk, bir \u015fey yapam\u0131yoruz arkada\u015flara s\u00f6yleyin diye geri bildirim yapan bir sendikayd\u0131. \u00d6zellikle son d\u00f6nemde i\u015fverenin kulland\u0131\u011f\u0131 bir yer olmu\u015ftu. Bizim \u015fu anda 260 ki\u015filik \u00fcyemizin 100’\u00fc buraya \u00fcyeydi. Tabii ki istifa ettik. Ger\u00e7i Bil-\u0130\u015f’teki arkada\u015flar pek desteklemedi bu sendika olay\u0131n\u0131 ba\u015ftan ama sonradan kabullenmek zorunda kald\u0131lar \u00e7o\u011funlu\u011fun sesiyle.<\/span><\/p>\n Bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fcnde nas\u0131l bir tipoloji vard\u0131r; \u00f6rg\u00fctlenme s\u00fcrecinde nas\u0131l bir etkide bulundu bu \u00f6zellikler?<\/span><\/strong><\/p>\n Bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fcndeki insanlar asl\u0131nda di\u011fer sekt\u00f6rdekilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortalama \u00fccret olarak iyi yerde olan insanlard\u0131r, bunu kabul etmek laz\u0131m. Ama art\u0131k de\u011fi\u015fiyor. Ama\u00e7 onlar\u0131 yoksulla\u015ft\u0131rmak, i\u015f\u00e7ile\u015ftirmek, k\u00f6lele\u015ftirmek. \u00c7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131yla k\u00f6lelik sistemi zaten kurulmu\u015f durumda. 7\/24 saat \u00e7al\u0131\u015fan bir kitleyiz biz. \u0130\u015fte bilgisayar, evde bilgisayar, tatilde bilgisayar, vs. Zevkten mi? De\u011fil tabii, i\u015f bask\u0131s\u0131, sat\u0131\u015f bask\u0131s\u0131 ile vur abal\u0131ya anlayaca\u011f\u0131n\u0131z.<\/span><\/p>\n Herkes 2-3 ki\u015filik i\u015f yapar hale gelmi\u015f durumda ama patronlar doymad\u0131, daha fazla kar diyor ve bunun i\u00e7in de \u015fimdiki hedef \u00fccretlerin de k\u00f6leye yak\u0131\u015f\u0131r hale getirilmesi! Yani yoksulla\u015ft\u0131rma ile daha fazla kar, kar, kar..<\/span><\/p>\n Rekabetle, teknolojik geli\u015fmelerle, insan g\u00fcc\u00fc maliyetinin \u00e7ok y\u00fcksek olmas\u0131, toplam karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 etkilemesi, daha fazla kar istenmesi ile daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret ve daha az insanla daha fazla kar yapal\u0131m diyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc hepsi hisseye bak\u0131yor, hisse y\u00fckseldi mi hisselere ka\u00e7 para kazand\u0131rd\u0131k diyorlar. 250 bin ki\u015fi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor IBM’de. Ge\u00e7en sene IBM’in kar\u0131 11 milyar dolar k\u00fcresel olarak. Her y\u0131l art\u0131yor. D\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz rakam\u0131 ve her y\u0131l artan karl\u0131l\u0131\u011f\u0131?<\/span><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de de durum farkl\u0131 de\u011fil, hep kar ettik bug\u00fcne kadar. Y\u0131llarca kar ettik ama hi\u00e7 kimse kazand\u0131rd\u0131klar\u0131m\u0131za bak\u0131lm\u0131yor, tek felsefe yar\u0131n ne kazand\u0131racaks\u0131n? Ama \u00e7al\u0131\u015fanlara bak\u0131yorsunuz her y\u0131l \u00fccreti azal\u0131yor, ne kadar adil!..<\/span><\/p>\n IBM \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 gelir seviyesi \u00fclke ortalamas\u0131n\u0131n biraz \u00fczerinde oldu\u011fu i\u00e7in kendilerine belli bir sosyal ya\u015fant\u0131 kurma imkan\u0131 olan, i\u015fte haftada bir g\u00fcn sinemaya, yeme\u011fe gidebilen.. bir de di\u011fer insanlarla kendini mukayese edince iyi bir ya\u015fant\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp kendilerini riske atmay\u0131 g\u00f6ze alamayacak bir kitle \u0130D\u0130 asl\u0131nda. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir emek\u00e7i denebilir, evet. \u0130\u015fverenin istedi\u011fi m\u00fckemmel bir kitle, tam anlam\u0131yla. Ama biz de ya\u015fanan sorunlar\u0131n, politikalar\u0131n radikal de\u011fi\u015fmesinin etkisini de kullanarak insanlara anlatt\u0131k.<\/span><\/p>\n Kolay oldu mu?<\/span><\/strong><\/p>\n Ba\u015ftan kolay olmad\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. B\u0131rak\u0131n yaps\u0131nlar, iddiaya girerim 50 ki\u015fi olamazlar gibi alay konusuna d\u00f6nd\u00fc. Ama y\u0131lmad\u0131k. 15-20 \u00fcyeyle ba\u015flad\u0131k. Dayan\u0131\u015fma ile 2 ayda \u00e7o\u011funlu\u011fu bulduk ve t\u00fcm s\u00fcre\u00e7 sadece 6 ay s\u00fcrd\u00fc. Bu arada y\u00f6netimin bask\u0131s\u0131n\u0131 da ya\u015fad\u0131k. Genel m\u00fcd\u00fcr insanlar\u0131 toplad\u0131, b\u00f6yle bir hareketin \u015firkete zarar getirece\u011fini ima etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bir \u015fekilde \u00fcye olmalar\u0131n\u0131 k\u0131rmak ad\u0131na yap\u0131ld\u0131 bu. Baz\u0131 insanlarla tek tek konu\u015fuldu. Bu bizi sekteye u\u011fratt\u0131, belli noktalarda k\u0131r\u0131lmalar yaratt\u0131. Onlar\u0131 da a\u015fmam\u0131z gerekti.<\/span><\/p>\n Ocak sonu gibi \u00fcye s\u00fcrecine ba\u015flad\u0131k, 2 ay i\u00e7erisinde \u00e7o\u011funlu\u011fu yakalad\u0131k. Ama zaten yava\u015f olsayd\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olamazd\u0131. Asl\u0131na bakarsan\u0131z 290 eleman var, 50 tane y\u00f6netici, toplam 340 ki\u015fi… 60 tane de stajyer olan, \u00f6zel ko\u015fullarla IBM’den ayr\u0131lan ama SSK’s\u0131 devam eden insanlar var. Asl\u0131nda biz 340 ki\u015fiyiz, ama SSK kay\u0131tlar\u0131nda 400 ki\u015fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyoruz. Onun i\u00e7in 400 \u00fczerinden \u00e7o\u011funlu\u011fu yakalad\u0131k. Yani asl\u0131nda 340’\u0131n 260’\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctlemi\u015f olduk. 260 \u00fcye aras\u0131nda m\u00fcd\u00fcr say\u0131s\u0131 \u00e7ok az. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcd\u00fcrlere kar\u015f\u0131 tehdit yap\u0131ld\u0131 \u00fcye olmamalar\u0131 konusunda. Buradan bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda y\u00f6netici olmayan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131n sendikal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz.<\/span><\/p>\n Tek miydiniz ba\u015flarken?<\/span><\/strong><\/p>\n De\u011fil. \u00c7ekirdek bir grupla ve arkas\u0131ndan 10-15 ki\u015filik bir ekibe yayd\u0131k. Yani a\u015fa\u011f\u0131dan bir taban olu\u015fturup yukar\u0131ya \u00e7\u0131kmak istedik. \u0130\u00e7erde ileti\u015fim kanallar\u0131 kurduk. Temsilciler olu\u015fturduk, sorunu derinden ya\u015fayan, hisseden ve sorunla ilgili m\u00fccadele etmek isteyen ve insanlara s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinletebilen ki\u015filerden olu\u015fturduk.<\/span><\/p>\n Komiteler yani?<\/span><\/strong><\/p>\n Evet, bizdeki ad\u0131 da komite zaten. Bunu sorunlarla ilgili \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131na geni\u015flettik. Mesai saatleri d\u0131\u015f\u0131nda hemen her g\u00fcn topland\u0131k, konu\u015ftuk, tart\u0131\u015ft\u0131k. Bunlar\u0131 paralel yapt\u0131k \u00fcye kazand\u0131rma s\u00fcrecinde; sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 tesbit ve dokumante etmek, \u00e7al\u0131\u015fanlarla payla\u015f\u0131p onlar\u0131n deste\u011fini alma. \u0130nternet bizim elimiz aya\u011f\u0131m\u0131z her\u015feyimiz oldu ve \u015fu anda da en b\u00fcy\u00fck silah\u0131m\u0131z o anlamda…<\/span><\/p>\n \u0130zleniyor musunuz?<\/span><\/strong><\/p>\n Takip edildi\u011fimize ve bilgilerin bir \u015fekilde ellerine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131na eminim. Ancak, \u015fimdiye kadar bize bunla ilgili bir d\u00f6n\u00fc\u015f olmad\u0131. Ama \u015firket \u015f\u00f6yle yanl\u0131\u015f bir politika g\u00fctt\u00fc: Biz bu harekete ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcn bir y\u00f6neticiyi i\u015ften att\u0131lar. Sendikayla do\u011frudan ili\u015fkide olmamakla beraber haks\u0131z bir i\u015ften at\u0131lmayd\u0131. \u015eu anda mahkemede. Ama insanlar\u0131n da i\u015f g\u00fcvenli\u011finin riske girdi\u011fi konusunda bir izlenim oldu. Bu hareketi destekledi. Y\u00f6netimin yanl\u0131\u015f hareketi, bir arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na talihsiz gelen bir olay, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme s\u00fcrecine yard\u0131mc\u0131 oldu.<\/span><\/p>\n Genelde m\u00fcd\u00fcrler \u00f6rg\u00fctlenmenin tam kar\u015f\u0131s\u0131nda olurlar.<\/span><\/strong><\/p>\n Yok, biz genelde destek g\u00f6rd\u00fck m\u00fcd\u00fcrlerden. Tabii 4-5 y\u00f6netici d\u0131\u015f\u0131ndakilerden bahsediyorum. Biz hi\u00e7bir zaman kabala\u015fmad\u0131k, hep do\u011fruyu s\u00f6yledik, kimse bizle niye b\u00f6yle haks\u0131z bir \u015fey s\u00f6ylediniz noktas\u0131na gelmedi. Herkesin bildi\u011fi ger\u00e7ekleri, insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dile getirdik asl\u0131nda.<\/span><\/p>\n Sendikala\u015fma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7inde \u00fccret farklar\u0131 4 kata \u00e7\u0131kan arkada\u015flar\u0131n\u0131z da var m\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n Y\u00fczde 90’\u0131n i\u00e7inde herkes var. Y\u00fczde 10 niye olmad\u0131? S\u00f6zle\u015fmeli \u00e7al\u0131\u015fan, kendisine farkl\u0131 bir kariyer plan\u0131 belirleyip de ben k\u00f6t\u00fc \u00e7ocuk olmay\u0131m diye \u00fcrken ya da felsefe olarak, mantalite olarak buna kar\u015f\u0131 olanlar var.<\/span><\/p>\n Gen\u00e7lerin \u00f6rg\u00fctlenmeye yakla\u015f\u0131m\u0131 nas\u0131l oldu? Sizlerden farkl\u0131 m\u0131yd\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n Gen\u00e7 gruplar daha \u00e7ekingen yakla\u015ft\u0131 asl\u0131nda. \u00c7o\u011funun d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 kabul etmesinin arkas\u0131nda yatan sebep IBM’de bir referans\u0131 olu\u015fturmak istemeleri. Bir s\u00fcre sonra ayr\u0131l\u0131yorlar zaten. \u015eu an 2000-2,500 al\u0131yorlar. Bu sekt\u00f6re, yap\u0131lan i\u015fe, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerine g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fck bir miktar. Bu \u00e7ocuklar 24 saat canla ba\u015fla \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ne fazla mesai \u00fccreti var, ne de emeklilik. Hepsi de bu \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc. Bir nevi \u00e7a\u011fda\u015f k\u00f6lelik diyebilirsiniz ve i\u015fveren de bunu kullan\u0131yor tabii.<\/span><\/p>\n \u0130\u015fyerinde ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 mant\u0131\u011f\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olman\u0131z\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmenize katk\u0131s\u0131 oldu mu?<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7ok \u00e7ok, inan\u0131lmaz oldu. Biz \u00f6rg\u00fctlenme konusunda tecr\u00fcbeli topluluk de\u011filiz. Hatalar\u0131m\u0131z\u0131 birbirimize s\u00f6yleyip hatalar\u0131 d\u00fczeltme yoluna gittik. Kimse al\u0131nganl\u0131k yapmad\u0131 bu noktada. Ekip ruhu \u00e7ok \u00f6nemli. Hala bile, \u015fu sendikan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 veb sitesindeki bilgilerin i\u00e7eri\u011fiyle ilgili yorumlar geliyor, de\u011fi\u015fiyor, herkesin yorum yap\u0131p da katk\u0131 \u00fcretti\u011fi bir \u015fey olmas\u0131 laz\u0131m. Birka\u00e7 ki\u015finin \u00fcretti\u011fi \u015feyin sonucunu alamazs\u0131n\u0131z. \u0130nsanlar\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131 olmas\u0131 laz\u0131m, fikir ortaya koymas\u0131 laz\u0131m ve sizin sadece o fikrin y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc olman\u0131z laz\u0131m. Ben bunu koydum, yapt\u0131m deme hakk\u0131n\u0131z olamaz b\u00f6yle bir \u00f6rg\u00fctlenmede. \u0130nsanlar\u0131 kar\u015f\u0131n\u0131za almaman\u0131z laz\u0131m. Hep \u00e7o\u011funlu\u011fa hitap etmelisiniz, duru\u015funuzda de\u011fi\u015fiklik olmamal\u0131, g\u00fcven olu\u015fturmal\u0131s\u0131n\u0131z. Aksi halde hedeften uzakla\u015f\u0131r, ba\u015far\u0131s\u0131z olursunuz.<\/span><\/p>\n Ne bekleniyor peki bu \u00f6rg\u00fctlenmeden? Uzun soluklu bir \u015fey olmas\u0131n\u0131 hedefliyorsunuz, bu uzun soluklulu\u011fu ‘bir bili\u015fim \u015fubesi olmal\u0131’ olarak m\u0131 \u00f6zetliyorsunuz?<\/span><\/strong><\/p>\n Birinci hedefimiz bizim IBM olarak haklar\u0131m\u0131za kavu\u015fmam\u0131z, yani toplu s\u00f6zle\u015fme ile i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcvencesini almam\u0131z.<\/span><\/p>\n Ancak, vizyonumuz bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. En ba\u015f\u0131ndan beri bu \u00f6rg\u00fctlenmenin t\u00fcm bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fcne yay\u0131lmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fini savunduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu sadece bir IBM problemi de\u011fil, sekt\u00f6rde hemen her \u015firket \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n benzer problemleri var. Ne kadar geni\u015f \u00f6rg\u00fctlenirsek ba\u015far\u0131 ve dayan\u0131\u015fmam\u0131z o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olacakt\u0131r. Aksi halde, bug\u00fcn toplu s\u00f6zle\u015fme yapaca\u011f\u0131z, ya iki sene sonra ne olacak? Y\u00f6netim temizli\u011fe giri\u015fip, sendikay\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa bunun \u00f6n\u00fcnde kim duracak?<\/span><\/p>\n \u015eu anda t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 bu iki hedefe ula\u015facak do\u011frultuda y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz. Bunun i\u00e7in de interneti g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde kullan\u0131yoruz, sekt\u00f6rde 3-4 \u015firket ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp hareketi onlara geni\u015fletmeye ba\u015flad\u0131k bile. Hedefimiz y\u0131l sonuna kadar birbiriyle dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisinde olan 5.000 ki\u015filik topluluk olu\u015fturmak.<\/span><\/p>\n Tez Koop \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda bili\u015fim \u015fubesi olmak zaten planlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve Tez Koop ile anla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir konu. Dedi\u011fim gibi bunu internet \u00fczerinde sanal toplulukla desteklemek ve sanal toplulu\u011fu bili\u015fim \u015fubesinde toplamak yat\u0131yor.<\/span><\/p>\n Diyelim ki \u015firket i\u00e7indeki dengeler \u00fczerinden \u00e7\u00f6zebilseydiniz yine de bir sendikala\u015fma giri\u015fimi olur muydu?<\/span><\/strong><\/p>\n Olmazd\u0131 diye tahmin ediyorum. \u00c7o\u011funlu\u011fu yakalamakta zorlan\u0131rd\u0131k diye tahmin ediyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc sendikala\u015fma yolunda bizim temel nedenlerimiz, bahsetti\u011fimiz problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131. Y\u00f6netim de bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in hi\u00e7bir do\u011fru ad\u0131m atmad\u0131. Biz de y\u00f6netime \u015fu mesaj\u0131 verdik: “Vizyonumuz, haklar\u0131m\u0131z\u0131 yurtd\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 savunan y\u00f6netimimizi hukuki y\u00f6nden desteklemek” dedik.<\/span><\/p>\n \u015eimdi siz demi\u015fsiniz ki “Nedenlerimiz” k\u0131sm\u0131nda, ABD \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00fczerine kurulu yeni istihdam politikalar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131… Bu ne demek?<\/span><\/strong><\/p>\n Bug\u00fcne kadar hi\u00e7birimizin hissetmedi\u011fi bir konuydu bu. \u00c7al\u0131\u015fan i\u00e7in varolan bir IBM vard\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n \u015firketine duydu\u011fu g\u00fcven duygusuydu. Ama bu k\u0131r\u0131ld\u0131. K\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n temel sebepleri de kar yapan \u015firketin, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na enflasyon zamm\u0131n\u0131 vermemesiydi, kar yapan \u015firketin yeni ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccrete \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131… Sonu\u00e7ta daha az para verip daha fazla kar yapma hedefi olunca da bunu s\u00f6ylerim; demek ki \u00e7al\u0131\u015fan ikinci planda. Emeklilik hakk\u0131mla ilgili yap\u0131lmak istenenler…<\/span><\/p>\n Buras\u0131 tamamen Amerika’ya m\u0131 ba\u011fl\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n Sonu\u00e7ta IBM bir Amerikan \u015firketi, Amerikan borsalar\u0131na kote olmu\u015f bir \u015firket. Her \u00e7eyrek sonunda, y\u00fcksek karlar a\u00e7\u0131klay\u0131p hisse senetlerini s\u00fcrekli y\u00fckseltme hedefi olan bir \u015firket. Emeklilikle ilgili karar zaten k\u00fcresel bir karar, T\u00fcrkiye’nin bir karar\u0131 de\u011fil. Bunu IBM’in kendisi de a\u00e7\u0131kl\u0131yor, “biz emeklili\u011fi durdurarak -yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam- 3 milyar dolar bir tasarruf yapaca\u011f\u0131z” diyor. Bunu hissedarlar\u0131na s\u00f6yl\u00fcyor. “\u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n emeklilik hakk\u0131n\u0131 durdurarak siz hissedarlar\u0131 daha zengin yapaca\u011f\u0131m” diyor. Hissedarlar\u0131 T\u00fcrkiye’de de\u011fil, Amerika’da sonu\u00e7ta. Amerika’daki hissedarlar\u0131 zengin yapmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsam, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi resmen bana s\u00f6yl\u00fcyorsa, o zaman ben kimin \u00e7\u0131kar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum?<\/span><\/p>\n Buna kar\u015f\u0131 duru\u015f sergileyen IBM \u00fclkeleri var. Ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar var. E\u011fer \u00f6rg\u00fctlenmemi\u015f olsayd\u0131k hi\u00e7bir \u015fey isteme hakk\u0131m\u0131z olamayacakt\u0131.<\/span><\/p>\n Bu daha \u00f6nce ayan beyan de\u011fil miydi?<\/span><\/strong><\/p>\n Ayan beyan de\u011fildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc emeklilik hakk\u0131m\u0131z vard\u0131, kimse b\u00f6yle bir kesinti yapm\u0131yordu. 10 sene \u00f6nce IBM, enflasyon y\u00fczde 60’sa y\u00fczde 70 zam vermi\u015f bir \u015firketti.<\/span><\/p>\n \u015eimdi de enflasyon y\u00fczde 8 diyorlar.<\/span><\/strong><\/p>\n Evet \u00f6yle diyorlar ama y\u00fczde 0 veriyor. Hesab\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131k, T\u00dcFE hesab\u0131na g\u00f6re y\u00fczde 56 olmu\u015f 5 y\u0131ll\u0131k zamlardaki art\u0131\u015f ama IBM’nin uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 0.<\/span><\/p>\n Bizce d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle daha y\u00fcksek \u00fccret aras\u0131ndaki fark, daha y\u00fcksek \u00fccret \u00fczerindeki art\u0131de\u011fer s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00e7ok daha \u015fiddetli oldu\u011fu. \u00c7ok daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu. Ama bunun sosyal ya\u015famla, standtartlarla, olanaklarla dengelendi\u011fi ve gizlendi\u011fi… Asl\u0131nda bu \u00f6rt\u00fc kalkm\u0131\u015f oldu. Yoksa herhangi bir merdivenalt\u0131 at\u00f6lyenin karakteristi\u011fi neyse, sizin i\u00e7in de b\u00f6yle…<\/span><\/strong><\/p>\n Do\u011fru.<\/span><\/p>\n T\u00fcrkiye’deki y\u00f6neticilerin, \u015firketin politikalar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131nda, hayata ge\u00e7irilmesinde, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n direncinin k\u0131r\u0131lmas\u0131nda, belki de oranlar\u0131n size yans\u0131t\u0131lmas\u0131nda do\u011frudan pay\u0131 yok mu?<\/span><\/strong><\/p>\n \u015eirketi temsil eden en \u00fcst y\u00f6netimin kesinlikle var. Ancak bunu di\u011fer 45+ y\u00f6netici i\u00e7in s\u00f6ylemek do\u011fru olmaz. \u00d6rne\u011fin, bir y\u00f6neticimiz at\u0131ld\u0131 dedim ya, at\u0131lma gerek\u00e7esi “\u0130nsanlar\u0131 isyana te\u015fvik etmek” imi\u015f. Alt\u0131nda yatan sebep de \u015fu: Y\u0131ll\u0131k toplant\u0131lar\u0131m\u0131z vard\u0131r, o y\u0131ll\u0131k toplant\u0131da genel m\u00fcd\u00fcr art\u0131 6 tane \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netici konu\u015furlar, ne yapt\u0131k ettik diye. Ocak sonuydu, yine bu toplant\u0131da 6 y\u00f6netici bu tip \u015feyleri anlat\u0131rken bu at\u0131lan arkada\u015f \u015f\u00f6yle bir c\u00fcmle kurdu, “G\u00fczel i\u015fler yapt\u0131k, iyi paralar kazand\u0131k ama g\u00f6n\u00fcl isterdi ki size zam yapabilelim. Elimizden geleni yapt\u0131k ama ba\u015faramad\u0131k, bundan sonra yine yapmaya devam edece\u011fiz.” Sadece bu.. Bir hafta sonra bu arkada\u015f bu gerek\u00e7eyle i\u015ften at\u0131ld\u0131. Bu \u00e7ok g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fi, buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan bir T\u00fcrk y\u00f6neticiyi i\u015ften att\u0131lar. Arkas\u0131ndan belli konularda y\u00f6netimle s\u00fcrt\u00fc\u015fmeye giren yine \u00fcst y\u00f6neticileri g\u00f6revden ald\u0131lar.<\/span><\/p>\n Bununla da bitmedi. Di\u011fer baz\u0131 \u00fcst seviye y\u00f6neticileri pasifize etmek ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n aleyhine olan planlar\u0131n\u0131 uygulamak i\u00e7in yurtd\u0131\u015f\u0131ndan y\u00f6neticiler atad\u0131lar. Bunlardan bir tanesi di\u011fer yurtd\u0131\u015f\u0131 IBM \u00fclkelerinde benzer uygulamalar\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f ve \u201cinsan kasab\u0131\u201d olarak tan\u0131nmakta. E\u011fer bizler bu sendikal giri\u015fimi ba\u015flatmam\u0131\u015f olsayd\u0131k belki \u015fu an yoktuk.<\/span><\/p>\n Bu atma vb.’leri kim yap\u0131yor?<\/span><\/strong><\/p>\n Genel m\u00fcd\u00fcr ve onun ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu \u0130spanya. \u015eu anki sistemde T\u00fcrk genel m\u00fcd\u00fcr tek ba\u015f\u0131na i\u015f yapamaz, mutlaka yurtd\u0131\u015f\u0131ndan onay almas\u0131 laz\u0131m. Ya da yurtd\u0131\u015f\u0131n\u0131n yap demesi laz\u0131m. Veya yurt d\u0131\u015f\u0131n\u0131 ikna etmesi laz\u0131m. Onun i\u00e7in kimin karar verdi\u011fini bilmiyorum. Ya genel m\u00fcd\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr; ikna edip yap\u0131yordur.. ya da yapt\u0131r\u0131yorlard\u0131r.. ama i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lman\u0131n arkas\u0131nda emeklilik hakk\u0131n\u0131 gasp etmek gibi farkl\u0131 sebepler oldu\u011fundan daha \u00f6nce bahsetmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/span><\/p>\n \u00d6rg\u00fctledi\u011finiz arkada\u015flar\u0131n\u0131z, ba\u015fkas\u0131n\u0131n yapamayaca\u011f\u0131 i\u015fleri mi yap\u0131yorlar?<\/span><\/strong><\/p>\n Yok. Burada \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kalitesi y\u00fcksek. Ald\u0131klar\u0131 e\u011fitim, geldikleri \u00fcniversite, sosyal ileti\u015fimi g\u00fc\u00e7l\u00fc olan bir kitleyiz. Niye b\u00f6yleyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sekt\u00f6r biraz \u00f6nce de dedi\u011fim gibi ortalaman\u0131n \u00fczerinde \u00fccretler veren bir sekt\u00f6r. Fakirin \u00fcst\u00fcndeyiz. \u00d6zal’\u0131n tabiriyle orta s\u0131n\u0131f\u0131z biz; yaratamad\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131n\u0131f…<\/span><\/p>\n \u00dclkeye de bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman \u00fcretimimiz yok, her \u015feyi al-sat yapan bir \u00fclkeyiz. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndan geliyor \u00fclkeye pazarl\u0131yoruz. Onun i\u00e7in do\u011fal olarak bu \u015firketler en iyileri kap\u0131yorlar. IBM gibi, GE gibi, HP gibi tamam\u0131 yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f \u015firketler. \u00dclkenin insan kayna\u011f\u0131n\u0131n kalitelisini kap\u0131yorlar. Sonu\u00e7ta \u00f6yle olunca farkl\u0131 bir topluluk yarat\u0131l\u0131yor \u015firket i\u00e7inde. Bireycilik ve agresiflik te\u015fvik ediliyor. \u0130nsanlar\u0131n birbirini ezmesine m\u00fcsaade ediliyor. Kariyer pabu\u00e7lar\u0131 veriliyor.<\/span><\/p>\n \u0130\u015f ad\u0131na topluluk olma var ama arkada\u015f grubuyla topluluk olma vas\u0131flar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor insanlar\u0131n. \u0130\u015flerinde birbirine agresifli\u011fi y\u00fcksek, i\u015f yapma i\u00e7in birbirini yeme bitirme, ba\u011f\u0131rma \u00e7a\u011f\u0131rma.. bunlar\u0131n hepsi \u00e7ok fazla. \u00c7\u00fcnk\u00fc ki\u015fisel egolar \u00e7ok y\u00fcksek olan insanlar, \u00f6zellikle \u00f6yle se\u00e7ilmi\u015f insanlar. Onun i\u00e7in topluluk olu\u015fturma olay\u0131 dedi\u011fim gibi \u00e7ok kolay de\u011fildi.<\/span><\/p>\n Yaln\u0131z buradan \u00e7\u0131kan \u015f\u00f6yle g\u00fczel bir sonu\u00e7 var: Bu dayan\u0131\u015fma IBM gibi bir \u015firkette olu\u015fturulduysa sekt\u00f6r\u00fcn her \u015firketinde \u00e7ok daha kolay \u015fekilde olu\u015fturulabilir.<\/span><\/p>\n Peki sendikala\u015fma dedi\u011fimiz, ba\u015fka t\u00fcrden toplumsalla\u015fma bu ortam\u0131 biraz olsun k\u0131rabildi mi?<\/span><\/strong><\/p>\n Bence oldu. Herkes i\u00e7in olmasa bile b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk i\u00e7in oldu \u00e7\u00fcnk\u00fc yani IBM’in tarihinde 150 ki\u015filik \u00e7al\u0131\u015fan toplant\u0131s\u0131 yapm\u0131\u015f olmak yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131n i\u015f gere\u011fi hi\u00e7 kimse \u015firkette de\u011fildir. Herkes bir yerlerdedir mutlaka, mobil \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ama bir sendika toplant\u0131s\u0131n\u0131 2-3 g\u00fcn \u00f6nceden haber verip y\u00fczde 70 gibi bir say\u0131yla bir araya gelmeyi ba\u015fard\u0131k ve biz birlikteyiz mesaj\u0131n\u0131 verdik.<\/span><\/p>\n Bir ba\u015fka \u00f6rnek, y\u00f6netimin bizi k\u0131rmak i\u00e7in pazar g\u00fcn\u00fc insanlara mesaj at\u0131p pazartesi toplant\u0131 yapaca\u011f\u0131z hepinizi bekliyoruz dedi\u011finde; toplant\u0131ya tek tek gitmeyelim, hep beraber gidelim, birlikte oldu\u011fumuzu g\u00f6sterelim diye bir mesaj kendili\u011finden olu\u015fturup ve toplant\u0131ya 10 dakika gecikmeyle ama toplu olarak girerek biz bir araday\u0131z, bizi uyutmaya niyetiniz varsa bo\u015funa u\u011fra\u015fmay\u0131n diyen bir kitle olduk. Yani o birlikteli\u011fi kurduk. Burada a\u00e7\u0131kl\u0131k, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, do\u011fruluk, ki\u015fisel hedefleri veya gizli g\u00fcndemi olmadan \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z en \u00f6nemli etkendi. Her soruna ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde bakt\u0131k, Ahmet’in ald\u0131\u011f\u0131 maa\u015f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 da, Mehmet’in emeklilik sisteminden kayb\u0131 da ayn\u0131 seviyede \u00f6nemlidir mesaj\u0131n\u0131 verip, bunu da samimiyetle ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fckle savunan bir kitle olduk ve sonuna kadar da olaca\u011f\u0131z.<\/span><\/p>\n Politik durumlar\u0131n, yakla\u015f\u0131mlar\u0131n bu durumda bir etkisi oldu mu?<\/span><\/strong><\/p>\n Politika yok. Hi\u00e7 yok. G\u00f6r\u00fc\u015f olarak \u00e7o\u011funlu\u011fumuz sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcy\u00fczd\u00fcr, y\u00fczde 80-90 b\u00f6yledir diye tahmin ediyorum. Niye T\u00fcrk-\u0130\u015f’in sendikas\u0131 diyen bir adam \u00e7\u0131kmad\u0131. Ama herkes kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sendikayla ifade etmek zorunda de\u011fil. Herkes kendi politik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015fik arenalarda zaten yapar, yap\u0131yor. Bizim sendikal m\u00fccadelede amac\u0131m\u0131z ekonomik ve sosyal ko\u015fullar\u0131m\u0131z\u0131 iyile\u015ftirmek. Onun i\u00e7in bizim i\u00e7in T\u00fcrk-\u0130\u015f olmu\u015f, ba\u015fkas\u0131 olmu\u015f, asla \u00f6ne \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/span><\/p>\n Ama sendikal anlay\u0131\u015f\u0131, yakla\u015f\u0131m\u0131 sorguluyorsunuz hakl\u0131 bir \u015fey olarak..<\/span><\/strong><\/p>\n G\u00f6n\u00fcl isterdi ki bili\u015fimde bir sendika olsun. Ne T\u00fcrk-\u0130\u015f olsun ne D\u0130SK olsun, bili\u015fimin bir sendikas\u0131 olsun. Ama bundan sonra niye olmas\u0131n? Asl\u0131nda Bil-\u0130\u015f var.<\/span><\/p>\n Ama s\u00f6zle\u015fme yetkisi yok.<\/span><\/strong><\/p>\n Yok. \u00c7o\u011funlu\u011fu sa\u011flamak i\u00e7in 40 bin \u00fcye yaparsak Bil-\u0130\u015f’e -hayal kuruyorum-, bir g\u00fcn toplu s\u00f6zle\u015fme de yapar\u0131z. Niye olmas\u0131n yani?<\/span><\/p>\n B\u00f6yle bir hayal var m\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n Bende var. \u0130tiraf edeyim, ilk ad\u0131m\u0131 atarken bu hayalle att\u0131m asl\u0131nda.<\/span><\/p>\n Niye \u00f6yle bir \u015fey? Neden varolan sendikalardan biri de\u011fil de ayr\u0131ca bir sendika kurma iste\u011fi? Biraz a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z? Tez Koop-\u0130\u015f’i ele\u015ftirmeniz nedeniyle mi?<\/span><\/strong><\/p>\n Tez Koop-\u0130\u015f’i hi\u00e7 ele\u015ftirmedik. Tez Koop-\u0130\u015f bize yeterince destek ve yard\u0131mc\u0131 oldu. Onlarla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anla\u015fmam\u0131z, ki onlar da bunu istediler, hareketi birlikte y\u00fcr\u00fctece\u011fiz ama karar vericiler IBM olacak, Tez Koop-\u0130\u015f de\u011fil. Buna sayg\u0131 g\u00f6sterdiler. Sadece arkam\u0131zda bir sendika var bizim. Yani sendikan\u0131n yanl\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r, do\u011frusu vard\u0131r, biz onunla hi\u00e7 ilgilenmedik. Sorunumuzu \u00e7\u00f6zerken onlar\u0131n deste\u011fini almak, g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanmak tek amac\u0131m\u0131z.<\/span><\/p>\n Onlardan nas\u0131l bir destek ald\u0131n\u0131z?<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7ok yak\u0131n takip ettiler sa\u011folsunlar. \u0130\u015fin \u00f6nemini \u00e7ok iyi anlad\u0131lar, o alg\u0131lamay\u0131 \u00e7abuk yapt\u0131lar. \u0130yi diyalog kurduk. S\u00fcre\u00e7 her noktada iyi takip edildi. \u015eube seviyesinde, genel merkez seviyesinde ve hatta konfederasyon seviyesinde. Hala da ediliyor. Birbirimize kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst ve a\u00e7\u0131\u011f\u0131z.<\/span><\/p>\n Borsay\u0131 da \u00f6rg\u00fctleyen sendika \u015fubesi buydu de\u011fil mi?<\/span><\/strong><\/p>\n Se\u00e7memizin bir nedeni de oydu zaten, \u0130MKB’yi \u00f6rg\u00fctl\u00fcyor olmas\u0131. \u0130MKB’deki arkada\u015flarla da \u00f6ncesinde g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. Onlardan baya\u011f\u0131 bir geri bildirim ald\u0131k, deneyimlerini \u00f6\u011frendik. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fler de benziyor asl\u0131nda. Sendikan\u0131n kazand\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbeyi kullan\u0131r\u0131z dedik. Di\u011fer taraftan onlardan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerler de var, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130MKB’nin kamusal \u00f6zelli\u011fi var, her ne kadar kamu olmamakla beraber. Ama tabii ki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n e\u011fitim seviyeleri \u00e7ok benze\u015fiyor. \u0130\u015fte de b\u00f6yle, bilgi i\u015flem b\u00f6l\u00fcmleri de geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte, \u00e7ok fazla.<\/span><\/p>\n Bir tasar\u0131m yapal\u0131m… IBM, yetki al\u0131nd\u0131ktan sonra yine direnmeye devam edecek ve bu sefer s\u00f6zle\u015fme a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilecek, masaya gelmeyecek ve grev s\u00fcreciniz ba\u015flayacak. Asl\u0131nda s\u00fcre\u00e7 bir ‘senaryo’dan \u00e7ok genellikle b\u00f6yle, E-Kart’ta da bu bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fti. Ya sizin bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in beklentiniz ne \u015fekilde?<\/span><\/strong><\/p>\n Biz her \u015feyden \u00f6nce uluslararas\u0131 bir \u015firketiz E-Kart’tan farkl\u0131 olarak. Biz hem ABD’deki hem Avrupa’daki IBM’in sendikal \u00f6rg\u00fctleriyle ileti\u015fim ve dayan\u0131\u015fma halindeyiz. AB’nin team\u00fclleriyle olu\u015fmu\u015f, AB alt\u0131ndaki ekiple s\u00fcrekli yaz\u0131\u015f\u0131yor ve y\u00fcz y\u00fcze de g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyoruz. IBM’in bulundu\u011fu \u00e7o\u011fu \u00fclkede sendika var, IBM T\u00fcrkiye \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ke\u015ffetmedi yani. \u0130spanya, \u0130talya, \u0130svi\u00e7re, Fransa, Portekiz, Yunanistan’da IBM’ciler sendikal\u0131. En yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fan sendika da UN\u0130 (E-Kart’\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc oldu\u011fu Bas\u0131n-\u0130\u015f’in de \u00fcyesi oldu\u011fu Uluslararas\u0131 Sendikal Birlik). Onlar da s\u00fcrecimizin i\u00e7erisindeler. Hem sendika, hem IBM’ciler vas\u0131tas\u0131yla. UNI zaten y\u00f6netime protesto mesaj\u0131 g\u00f6nderdi. Her t\u00fcr deste\u011fi vermeye de haz\u0131r. IBM’in t\u00fcm \u00fclkelerinde kabul edilen ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan sendikal organizasyonlar\u0131n T\u00fcrkiye’de kabul edilmemesini kimseye anlatamazlar. Niye \u0130spanya’dakine evet de T\u00fcrkiye’dekine hay\u0131r?<\/span><\/p>\n Sendika i\u015fkolu konusunda itiraz edecek bir nokta yok, ama kanun itiraz etme hakk\u0131 veriyor. Halbuki vermemesi laz\u0131m. Problem bizim yasam\u0131zdan kaynakl\u0131. Onun i\u00e7in bunun haks\u0131z oldu\u011funu biz yurtd\u0131\u015f\u0131na da T\u00fcrkiye’ye de anlatt\u0131k. Anlatmaya daha \u00e7ok devam edece\u011fiz. UNI de mesaj yazd\u0131 IBM y\u00f6netimine. Hem yurtd\u0131\u015f\u0131 y\u00f6neticilerine hem de T\u00fcrkiye y\u00f6neticilerine gitti. Burda bir yanl\u0131\u015fl\u0131k var, T\u00fcrkiye d\u00fczeltemiyorsa bu yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, yurtd\u0131\u015f\u0131 d\u00fczeltsin deniyor.<\/span><\/p>\n \u00d6yle bir beklenti var m\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7erisinde oradan \u00e7\u00f6z\u00fclebilir \u015feklinde.<\/span><\/strong><\/p>\n Var, hem de \u00e7ok var.<\/span><\/p>\n Peki direnmeyi se\u00e7erlerse ne yapars\u0131n\u0131z? Mesela i\u015f yava\u015flatmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr m\u00fcs\u00fcn\u00fcz?<\/span><\/strong><\/p>\n Umar\u0131m yapmak durumunda kalmay\u0131z. Ama her t\u00fcrl\u00fc duruma da haz\u0131rl\u0131kl\u0131y\u0131z. IBM prestiji \u00e7ok y\u00fcksek bir \u015firket. Onun \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na kar\u015f\u0131 haks\u0131z davran\u0131\u015f\u0131, IBM’in i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 yerlerde biliniyor olmas\u0131 IBM’i sorgulat\u0131r. \u015eu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyeyim, bu internette greve kadar gider. Onun ad\u0131mlar\u0131 at\u0131ld\u0131. \u0130tiraz geri \u00e7ekilmezse T\u00fcrkiye’de bir ilk olacak. Hakk\u0131m\u0131z\u0131 aramak i\u00e7in ne gerekiyorsa onu yap\u0131yoruz. \u0130\u015fe zarar vermek de\u011fil, ona zarar vermek bizi etkiler \u00e7\u00fcnk\u00fc. Ama burada i\u015f sahibinin yanl\u0131\u015f tutumu var, i\u015f sahibinin zarar g\u00f6rmesi gerekiyorsa, bu hakk\u0131 almak i\u00e7in o zarar\u0131 g\u00f6recek. Hatal\u0131 i\u015fveren T\u00fcrkiye’den mi yoksa yurtd\u0131\u015f\u0131ndan m\u0131 bizleri ilgilendirmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu grev sadece T\u00fcrkiye’de olmayacak, internetle t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir grev olacak.<\/span><\/p>\n IBM’in di\u011fer \u00fclkelerindeki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan da destek gelmeye ba\u015flad\u0131. Siteye Fransa’dan geldi. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki IBM sendikas\u0131n\u0131n internet sitesine konulduk.<\/span><\/p>\n