{"id":2617,"date":"2010-11-23T11:44:29","date_gmt":"2010-11-23T08:44:29","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=2617"},"modified":"2019-01-28T21:01:24","modified_gmt":"2019-01-28T18:01:24","slug":"emo-yonetim-kurulu-baskani-cengiz-goltas-ile-hesler-uzerine-soylesi-cumhuriyet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/emo-yonetim-kurulu-baskani-cengiz-goltas-ile-hesler-uzerine-soylesi-cumhuriyet\/","title":{"rendered":"EMO Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Cengiz G\u00f6lta\u015f ile HES’ler \u00fczerine s\u00f6yle\u015fi- Cumhuriyet"},"content":{"rendered":"
Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 (EMO) Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Cengiz G\u00f6lta\u015f\u2018la \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan mini \u00f6l\u00e7ekli hidroelektrik santrallar\u0131 (HES) konu\u015fuyoruz. EMO olarak T\u00fcrkiye\u2018nin ciddi enerji ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu bildiklerini s\u00f6yleyen G\u00f6lta\u015f, ancak bu mini HES\u2018lerin yarardan \u00e7ok zarar vereceklerine i\u015faret ediyor. T\u00fcrkiye\u2018nin enerji politikalar\u0131n\u0131n do\u011fru uygulanmas\u0131 durumunda sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131labilece\u011fini vurgulayan G\u00f6lta\u015f, enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn tamam\u0131yla \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn, bir anlamda piyasa ko\u015fullar\u0131n\u0131n eline b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131n gere\u011finin de alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/div>\n
<\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
– T\u00fcrkiye\u2018nin istikrarl\u0131 enerji politikalar\u0131 var m\u0131? Son zamanlarda \u00fczerinde \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan HES\u2018lere sizin bak\u0131\u015f\u0131n\u0131z nedir?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G<\/strong>.- \u015e\u00f6yle anlatay\u0131m: Biz ge\u00e7mi\u015fte T\u00fcrkiye i\u00e7in do\u011falgaz\u0131 \u00e7ok tart\u0131\u015ft\u0131k. Kurumsal yap\u0131n\u0131n par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde, \u00f6zellikle 1985\u2018ten sonra \u00f6zelle\u015ftirme ad\u0131 alt\u0131nda enerji politikalar\u0131n\u0131 \u00e7ok tart\u0131\u015ft\u0131k. Daha sonra n\u00fckleer santral meseleleri g\u00fcndeme geldi. Bug\u00fcn ise yine \u00f6zelle\u015ftirme kapsam\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli HES\u2018lerle ilgili \u00f6zellikle Karadeniz B\u00f6lgesi\u2018nde bir\u00e7ok proje ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurulu\u2018nun (EPDK) lisanslar\u0131na g\u00f6re ortada 1600\u2018\u00fcn \u00fczerinde proje var. Bunlar\u0131n hepsi de belli bir b\u00f6lgede yo\u011funla\u015f\u0131yor. Bu projeler \u00fczerinde ciddi toplumsal tepkiler var.<\/div>\n
<\/div>\n
– Bildi\u011fim kadar\u0131yla bu HES\u2018ler do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n yok edilmesi pahas\u0131na yap\u0131l\u0131yor. Siz bunu nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131yorsunuz? Bu HES\u2018ler i\u00e7in ba\u015fka b\u00f6lgeler se\u00e7ilemez miydi?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G<\/strong>.- Oralarda dedi\u011finiz gibi y\u00fczy\u0131llard\u0131r devam eden bir insan ya\u015fam\u0131 var. Ama o b\u00f6lgedeki mevcut kaynaklar\u0131 do\u011fru kullanma olanaklar\u0131 var m\u0131 yok mu? Bunun ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Biz \u015f\u00f6yle bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcyle yakla\u015f\u0131yoruz: Evet, T\u00fcrkiye\u2018de enerjiye ihtiya\u00e7 var. Enerjiye ihtiya\u00e7 oldu\u011fu yerde suyla elektrik \u00fcretimi yani HES\u2018ler bir se\u00e7enek. Asl\u0131nda bizim EMO olarak bu HES\u2018lere do\u011frudan bir kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131m\u0131z yok. Biz yerli, yenilenebilir enerji oldu\u011fu i\u00e7in ve \u00e7evreye en az zarar veren bir enerji \u00fcretim modeli olmas\u0131 nedeniyle bu \u00fclkede HES\u2018lerin bir se\u00e7enek oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Ancak \u015fimdi yap\u0131lan projelerle ilgili \u015f\u00f6yle \u00e7eli\u015fkilerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z: \u00c7evresel etki de\u011ferlendirme raporlar\u0131 bu projelerin \u00fclkenin enerji ihtiyac\u0131na uygun olarak m\u0131 planlanm\u0131\u015f, yerleri do\u011fru mu se\u00e7ilmi\u015f, o y\u00f6renin jeolojik yap\u0131s\u0131, tar\u0131msal dokusunu do\u011fru mu tan\u0131m\u0131\u015f, yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m\u0131n ger\u00e7ekten kamu yarar\u0131n\u0131 m\u0131 hedefledi\u011fi sorular\u0131n\u0131 akl\u0131m\u0131za getiriyor. Evet, bu HES\u2018ler yap\u0131lmal\u0131 ama do\u011fru yere, do\u011fru planlamayla yap\u0131lmal\u0131.<\/div>\n
<\/div>\n
\u00a0HES\u2018ler piyasa refleksine terk edildi\u00a0<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
– Yani bu HES\u2018lerin yap\u0131lmas\u0131ndaki ama\u00e7 kamu yarar\u0131 de\u011fil mi?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G<\/strong>– Ne yaz\u0131k ki bizim HES\u2018lerimiz piyasan\u0131n refleksine terk edilmi\u015f durumda. Yani T\u00fcrkiye\u2018de bir\u00e7ok alanda yap\u0131lan \u00f6zelle\u015ftirmenin bir benzeri suyun ticarile\u015ftirilmesi olarak g\u00fcndeme geliyor. Buralardaki dereler, su potansiyeli, su kullan\u0131m haklar\u0131 49 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na \u00f6zel \u015firketlere devrediliyor. Meselenin bir boyutu suyun ticarile\u015fmesi. Buradaki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n birka\u00e7 tane farkl\u0131 \u00f6zelli\u011fi var. Birincisi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli, megavatlar\u0131 y\u00fcksek ge\u00e7mi\u015fte Devlet Su i\u015fleri (DS\u0130) taraf\u0131ndan g\u00fcndeme getirilmi\u015f projeler. Bunlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu zaten \u00e7oktan \u00fcretime ge\u00e7mi\u015f durumdad\u0131r. Bir k\u0131sm\u0131 yine DS\u00ce\u2018nin projesi olup daha sonra \u00f6zel \u015firkete ge\u00e7mi\u015f yar\u0131m kalan ve devam eden projeler. Bunlar\u0131n da geriye d\u00f6n\u00fc\u015fleri imk\u00e2ns\u0131z hale gelmi\u015f. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015f. Biz EMO olarak yakla\u015f\u0131k 60 ki\u015filik bir heyet olu\u015fturduk. Ekim ay\u0131n\u0131n sonunda o b\u00f6lgeyi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle gezdik.<\/div>\n
<\/div>\n
– Nereleri dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6yler misiniz?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G<\/strong>.- Artvin, Rize, Trabzon, Senoz Vadisi, \u0130kizdere… G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fu oldu: Bir kere b\u00fcy\u00fck, i\u015fletmeye al\u0131nm\u0131\u015f projeler, yar\u0131m kalm\u0131\u015f ve bitmek \u00fczere olanlar, bir de esas tart\u0131\u015fma konusu olan \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli, nehir tipi dedi\u011fimiz nehirler \u00fczerine kurulan, borularla ta\u015f\u0131nan hidroelektrik santrallar var. Bu nehir tipi santrallar do\u011faya \u00e7ok ciddi bi\u00e7imde zarar veriyorlar. Bizzat \u015fahit olduk. Bunlar o b\u00f6lgedeki a\u011fa\u00e7lara, bitkisel \u00f6rt\u00fcye, tar\u0131msal alanlara, y\u00fczy\u0131llard\u0131r suyla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famaya al\u0131\u015fm\u0131\u015f insanlara zarar veriyorlar. Bug\u00fcn siz o insanlann suyunu borulara al\u0131yorsunuz. Bir mesafede d\u00fc\u015f\u00fc yarat\u0131yorsunuz. Oradaki d\u00fc\u015f\u00fcden motorlarla enerji elde ediyorsunuz. Oradaki suyu tekrar bir boruya al\u0131yorsunuz. Baz\u0131 yerlerde yedi sekiz kilometrelik bir alanda suyu borularla insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f oluyorsunuz. Sorunun ba\u015fka bir a\u00e7\u0131s\u0131 da Do\u011fu Karadeniz gibi do\u011fa ve turizm harikas\u0131 bir b\u00f6lge bir in\u015faat \u015fantiyesi haline getirilmi\u015f. D\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz? Bir derenin \u00fczerinde be\u015f-alt\u0131 tane HES yap\u0131l\u0131yor. Deniyor ki: Biz oraya can suyu b\u0131rak\u0131yoruz. Bir kere bunun kriterlerinin neye g\u00f6re belirlendi\u011fi belli de\u011fil. Bir kere o suyun yeniden o b\u00f6lgedeki canl\u0131 dokuyla bulu\u015fup bulu\u015fmayaca\u011f\u0131 me\u00e7hul. Hem derelerdeki bal\u0131k yataklar\u0131, do\u011fa, a\u011fa\u00e7lar, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6r\u00fcyor. Enerji nakil hatlar\u0131n\u0131n ge\u00e7irilebilmesi i\u00e7in a\u011fa\u00e7lar kesiliyor.<\/div>\n
<\/div>\n
– Tamam da, siz EMO olarak T\u00fcrkiye\u2018nin enerji ihtiyac\u0131n\u0131n bu \u015fekilde kar\u015f\u0131lanmas\u0131na kar\u015f\u0131 m\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorsunuz?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G<\/strong>.- Biz EMO olarak tabii ki T\u00fcrkiye\u2018nin enerji ihtiyac\u0131 ger\u00e7e\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. HES\u2018ler de bu enerji ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda kaynak \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir se\u00e7enek. Ancak b\u00f6ylesine ya\u011fma bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, \u015firketlerin suyu ticari meta haline getirmi\u015f, yerlerinin do\u011fru se\u00e7ilip se\u00e7ilmedi\u011fi bile belli olmayan bu projelerin g\u00fcndeme getirilmesini \u00e7ok yanl\u0131\u015f buluyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu gibi enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc zordur. T\u00fcrkiye\u2018nin ge\u00e7en y\u0131l 194 milyar kilovat saat toplam elektrik \u00fcretiminin yakla\u015f\u0131k 36 milyar kilovat saati HES\u2018lerden kar\u015f\u0131land\u0131. DS\u0130\u2018nin verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2018nin hidroelektrik potansiyeli 140 milyar kilovat saattir. Ama ortaya \u00e7\u0131kan tablo bizim bu su kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 30\u2018unu enerjiye \u00e7evirebildi\u011fimizi g\u00f6steriyor. Biz EMO olarak enerjinin kamu eliyle i\u015fletilmesinin gere\u011fini \u0131srarla vurgulad\u0131k. Planlama kavram\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n hangi \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re belirlendi\u011fi \u00e7ok sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011fildir. Ge\u00e7mi\u015fteki yanl\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlar\u0131n faturas\u0131n\u0131 biz h\u00e2l\u00e2 pahal\u0131 elektrik olarak \u00f6d\u00fcyoruz. Bunda en \u00f6nemli pay do\u011falgaza ait. Bug\u00fcn y\u00fczde 20\u2018lere ula\u015fm\u0131\u015f durumda.<\/div>\n
<\/div>\n
– Peki, ya ithal k\u00f6m\u00fcrle \u00e7al\u0131\u015fan termik santrallara ne diyeceksiniz?<\/strong>\u00a0<\/div>\n
<\/div>\n
C.G.<\/strong>– O da ayn bir a\u011f\u0131r fatura. \u00dcstelik bu termik santrallar ciddi \u00e7evre sorunlan da yarat\u0131yor. Bunlar\u0131n yerine bizim yenilenebilir kaynaklar i\u00e7inde halen kullan\u0131lmas\u0131 gereken r\u00fczg\u00e2r, jeotermal, g\u00fcne\u015f enerjileri g\u00fcnmede getirilmeli. Bak\u0131n, g\u00fcne\u015f enerjisi bizim i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli. Bir Akdeniz \u00fclkesi olarak b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcne\u015f enerjisi potansiyelimiz var.<\/div>\n
<\/div>\n
\u0130kizdere\u2018nin S\u0130T olmas\u0131 karar\u0131na engel\u00a0<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
– Bir de son zamanlarda \u00e7ok g\u00fcndemde olan at\u0131k ya\u011flar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi konusu var. Bu nas\u0131l olacak? \u015eu anda bu at\u0131k ya\u011flar\u0131 toplayabilecek bir merkez var m\u0131?\u00a0<\/strong><\/div>\n

<\/strong><\/div>\n
C.G<\/strong>.- B\u00f6yle bir merkez yok. En \u00f6nemlisi de T\u00fcrkiye\u2018nin yenilenebilir enerji yasas\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131. Bu teklif \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r TBMM\u2018de bekliyor. Trabzon\u2018da Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131n Koruma Kurulu\u2018nun \u00cekizdere Vadisi\u2018ni S\u0130T alan\u0131 olarak ilan eden karar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan dolanmak i\u00e7in \u00c7evre ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2018na S\u0130T alanlar\u0131n\u0131 ilan etme yetkisi veren yasa jet h\u0131z\u0131yla TBMM\u2018den ge\u00e7irilirken enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131na piyasan\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak i\u00e7in her form\u00fcl bulunurken T\u00fcrkiye\u2018nin y\u0131llard\u0131r yenilenebilir enerjiye yat\u0131r\u0131m konusunda sa\u011fl\u0131kl\u0131 hi\u00e7bir te\u015fvik getirilmedi. Bunun yerine kolayc\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. Do\u011falgaz anla\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelinmi\u015f. Biz y\u0131llard\u0131r do\u011falgaz anla\u015fmalar\u0131 nedeniyle yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck paralar \u00f6dedik. Rusya\u2018yla bir taraftan do\u011falgaz anla\u015fmalan s\u00fcrerken \u015fimdi de n\u00fckleer santral yap\u0131lmas\u0131 g\u00fcndeme geldi. Enerjide y\u00fczde 74\u2018e varan d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fclkemizin yerli kaynaklar\u0131n\u0131n do\u011fru bi\u00e7imde planlanmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor.<\/div>\n
<\/div>\n
Kamu Sekt\u00f6r\u00fcne enerjiden el \u00e7ektirildi<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
– Enerji Piyasas\u0131 Yasas\u0131 diye bir yasa kabul edildi. Bu, ne getirip ne g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor?<\/strong>\u00a0<\/div>\n

<\/strong><\/div>\n
C.G.<\/strong>– Bu yasan\u0131n temel felsefesi kamunun enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndan tamam\u0131yla elini \u00e7ekmesidir. \u00d6b\u00fcr ad\u0131yla 4628 say\u0131l\u0131 yasaya g\u00f6re kamunun art\u0131k enerji \u00fcretiminde hi\u00e7bir pay\u0131 olmayacakt\u0131r. Ama T\u00fcrkiye\u2018nin her y\u0131l giderek artan bir enerji ihtiyac\u0131 var. Bu yasa kapsam\u0131nda kamu enerji i\u015fine hi\u00e7 kar\u0131\u015fmazsa \u00f6zel sekt\u00f6r ne yapacak? Yenilenebilir enerji yasas\u0131 yok. Bug\u00fcn r\u00fczg\u00e2r, jeotermal, g\u00fcne\u015f enerjilerine, biyogazlara yat\u0131r\u0131m yapmak isteyenler ne yapacak? Bir kere T\u00fcrkiye\u2018deki santrallar mevcut kapasitelerinin \u00e7ok alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7evreye en az zarar verecek santrallar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fletilmesi i\u00e7in hi\u00e7bir \u00f6nlem al\u0131nm\u0131yor. Bundan dolay\u0131 ciddi bir enerji kayb\u0131m\u0131z var. Enerji da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 \u015febekeleri de \u00f6zelle\u015ftirme mant\u0131\u011f\u0131yla son on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde pek \u00e7ok par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Buralarda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlar emekli edildi. O insanlar\u0131n verimliliklerinden hi\u00e7bir bi\u00e7imde yararlan\u0131lmad\u0131. Yine bu \u00f6zelle\u015ftirme gerek\u00e7esiyle da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekelerinin bak\u0131m, onanm ve yenilemeleri yap\u0131lmad\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar ortadayken kamu sekt\u00f6r\u00fcne enerji \u00fcretiminden el \u00e7ektirildi. Bir tarafta da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekeleri \u00e7ok par\u00e7al\u0131 olmu\u015f. \u00d6b\u00fcr tarafta Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurumu (EPDK) diye bir kurulu\u015f var. Ama bu kurulu\u015fun ne mevcut yat\u0131r\u0131mlar\u0131 denetleme ne de bu \u00fclkenin enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla bir yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fc s\u00f6z konusu.<\/div>\n
<\/div>\n
– \u0130yi de Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131nda bir bakanl\u0131k var. O bakanl\u0131k ne i\u015f yapar?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G.<\/strong>– O bakanl\u0131k AKP eliyle bir yanda\u015f bakanl\u0131\u011f\u0131 haline getirildi. Tam bir \u00f6zel \u015firket mant\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netiliyor. \u00c7ok par\u00e7al\u0131 bir yap\u0131 olu\u015ftu. Enerji \u00fcrretimi i\u00e7inde s\u00f6z sahibi olmas\u0131 gereken DS\u0130, Maden Tetkik Arama (MTA), Elektrik \u00dcretim A\u015e, T\u00fcrkiye K\u00f6m\u00fcr \u0130\u015fletmeleri gibi kurulu\u015flar kendi kaderlerine terk edilmi\u015f durumdalar. Sonu\u00e7ta s\u00fcre\u00e7 enerji a\u00e7\u0131s\u0131ndan kaosa do\u011fru gidiyor.<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
Enerji sadece k\u00e2r etme mant\u0131\u011f\u0131yla \u00fcretilemez\u00a0<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
– Neden yerli k\u00f6m\u00fcr yataklar\u0131ndan yararlan\u0131lm\u0131yor?<\/strong><\/div>\n

<\/strong><\/div>\n
C.G<\/strong>.- T\u00fcrkiye\u2018de en son ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re 10 milyar ton potansiyelli yerli linyit k\u00f6m\u00fcr\u00fc saham\u0131z var. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu linyitlerin kalori de\u011ferleri biraz d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in bu k\u00f6m\u00fcrlerle enerji \u00fcretiminde ciddi \u00e7evre sorunlan ya\u015fanabilir. Yaln\u0131z d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok \u00fclkesinde k\u00f6m\u00fcrle enerji \u00fcretiminde ciddi \u00f6nlemler al\u0131narak enerjideki pay\u0131 her zaman korunabiliyor. \u00d6rne\u011fin ABD ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkede k\u00f6m\u00fcr\u00fcn en az zararla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeni santral teknolojileri var.<\/div>\n
<\/div>\n
– Peki, bu yeni santral teknolojileri T\u00fcrkiye\u2018de neden kullan\u0131lmaz?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G<\/strong>– Bunlar\u0131 yapmak i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2018nin ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun bir yat\u0131r\u0131m projeksiyonunun olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Ama kamuya yasayla bu i\u015ften el \u00e7ektirilmi\u015f durumda. \u00d6zel sekt\u00f6r de kendi uygun buldu\u011fu k\u00e2rl\u0131 alanlara yat\u0131r\u0131m yap\u0131yor. \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn mant\u0131\u011f\u0131 k\u00e2r etmektir. Ama enerjiyi sadece k\u00e2r etme mant\u0131\u011f\u0131yla \u00fcretemezsiniz. Bir kere enerjinin b\u00fct\u00fcn insanlara dengeli bir bi\u00e7imde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, kesintisiz ve ucuz olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Vatanda\u015f\u0131n\u0131za, sanayicinize bir yandan pahal\u0131 elektrik sunacaks\u0131n\u0131z, \u00f6b\u00fcr yandan bu \u00fclkenin enerjisinin kalitesini belli bir d\u00fczeye getirmeyeceksiniz, enerji verimlili\u011fini sa\u011flamayacaks\u0131n\u0131z. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck vatanda\u015f\u0131n bir sosyal hak olarak enerji kullan\u0131m\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde \u00f6nermeyeceksiniz.<\/div>\n
<\/div>\n
– Bir de d\u00fcnyada \u015fimdi \u015f\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m var. S\u00fcrekli artan enerji ihtiyac\u0131. Acaba bu enerji ihtiyac\u0131 neden artarak devam eder?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G.<\/strong>– Kapitalizmin insanlara ihtiya\u00e7lann\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z oldu\u011funu dayatan t\u00fcketim anlay\u0131\u015f\u0131yla enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n birebir ili\u015fkisi var. Bug\u00fcn enerji art\u0131k bir sava\u015f nedeni. ABD\u2018nin Ortado\u011fu\u2018daki hesaplar\u0131n\u0131n b\u00f6lgeye demokrasi getirme temelli olmad\u0131\u011f\u0131, Irak\u2018\u0131 i\u015fgalinin ne anlama geldi\u011fi ayan beyan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn art\u0131k geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin b\u00fct\u00fcn hedefi d\u00fcnyadaki enerji kaynaklar\u0131na sahip olmakt\u0131r. Gerilim ve \u00e7at\u0131\u015fma ortamlar\u0131n\u0131n temelinde bu yatmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye olarak bizim de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve kendi kendimize yetebilmemiz amac\u0131yla enerjimizi do\u011fru kullanmam\u0131z, gerekiyor. Bunun temel felsefesi de \u00f6ncelikle \u00fclkenin yerli kaynaklar\u0131n\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde kullanmakt\u0131r. Enerjinin kaderini piyasa ko\u015fullar\u0131na, refleksine terk ederek ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine hapsetmek en b\u00fcy\u00fck hatad\u0131r.<\/div>\n
<\/div>\n
Suyun \u00d6zel Sekt\u00f6r Eliyle Ya\u011fmalanmas\u0131na \u0130tiraz\u0131m\u0131z Var<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
– Peki, ne yap\u0131lmal\u0131?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G<\/strong>– T\u00fcrkiye\u2018nin bir Akdeniz \u00fclkesi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden yola \u00e7\u0131karak kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fini do\u011fru bir planlama i\u00e7inde kamu hizmeti anlay\u0131\u015f\u0131yla de\u011ferlendirmeliyiz. Son d\u00f6nemdeki enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015flar yap\u0131ld\u0131. \u00d6rne\u011fin fueloille \u00e7al\u0131\u015fan mobil santrallar\u0131 devreye soktuk. Do\u011falgazla \u00e7al\u0131\u015fan santrallar\u0131m\u0131z oldu. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ithal k\u00f6m\u00fcrle enerji \u00fcreten santrallar kuruldu. \u00dclkenin enerji kay\u0131p ve ka\u00e7aklar\u0131n\u0131n giderilmesi amac\u0131yla do\u011fru bir politika izlenmedi. Son olarak HES\u2018lerdeki a\u00e7maz da \u015fu: T\u00fcrkiye\u2018nin sulan var ve bu suyu kullanmam\u0131z gerekiyor. Biz de EMO olarak b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Ama bu sular\u0131n do\u011fru bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131ndan yanay\u0131z. Yaln\u0131z, enerji yat\u0131ranlar\u0131 i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli barajlarla ilgili hi\u00e7bir tart\u0131\u015fma yok. Bug\u00fcn, mini \u00f6l\u00e7ekli, dereler \u00fczerinde kurulan hidroelektrik santrallar (HES) tart\u0131\u015fma konusu. Bunlar cebri boralarla k\u00fc\u00e7\u00fck HES\u2018ler olarak tarif edilen santrallar.<\/div>\n
<\/div>\n
– Bunlardan \u00fcretilecek elektri\u011fin toplam enerjideki pay\u0131 ne kadar?\u00a0<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
C.G<\/strong>.- Son derece d\u00fc\u015f\u00fck. Yani att\u0131\u011f\u0131m\u0131z ta\u015f \u00fcrk\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kurba\u011faya de\u011fmiyor. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli, planlanm\u0131\u015f, \u00e7evreye en az zarar veren, toplumsal mutabakatla projelendirilmi\u015f santrallara her zaman destek olmaktan yanay\u0131z. Bu gezimizde 670 megavatl\u0131k \u00c7oruh Nehri \u00fczerindeki Deriner Baraj\u0131\u2018n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. DS\u0130\u2018nin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bir proje. Bu d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc biriktirmeli baraj\u0131. Hayran olduk. Buna bir itiraz\u0131m\u0131z olamaz. Bitmi\u015f ya da bitmek \u00fczere olan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli yat\u0131r\u0131mlara demin de dedi\u011fim gibi hi\u00e7bir itiraz\u0131m\u0131z olamaz. Ama Ni\u011fde, Trabzon, Artvin\u2018de derelerin \u00fczerine yap\u0131lacak 1500 tane k\u00fc\u00e7\u00fck HES\u2018le o b\u00f6lgedeki su tamam\u0131yla yok olacak. Oradaki do\u011fa tahrip edilecek. Bunun \u00fczerine de suyun kullan\u0131m hakk\u0131n\u0131n devriyle birlikte su kaynaklar\u0131m\u0131z tamam\u0131yla piyasala\u015ft\u0131r\u0131lacak; \u00f6zel \u015firketlerin denetimine b\u0131rak\u0131lacak. Sorun bu. Biz suyun \u00f6zel sekt\u00f6r eliyle ya\u011fmalanmas\u0131na itiraz ediyoruz.<\/div>\n
<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 (EMO) Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Cengiz G\u00f6lta\u015f\u2018la \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan mini \u00f6l\u00e7ekli hidroelektrik santrallar\u0131 (HES) konu\u015fuyoruz. EMO olarak T\u00fcrkiye\u2018nin ciddi enerji ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu bildiklerini s\u00f6yleyen G\u00f6lta\u015f, ancak bu mini HES\u2018lerin yarardan \u00e7ok zarar vereceklerine i\u015faret ediyor. T\u00fcrkiye\u2018nin enerji politikalar\u0131n\u0131n do\u011fru uygulanmas\u0131 durumunda sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131labilece\u011fini vurgulayan G\u00f6lta\u015f, enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn tamam\u0131yla \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn, bir anlamda piyasa ko\u015fullar\u0131n\u0131n eline b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131n gere\u011finin de alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.\n\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[1050,145],"class_list":{"0":"post-2617","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-cengiz-goltas","9":"tag-hes"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2617"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2617\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}