{"id":2627,"date":"2010-11-26T10:34:49","date_gmt":"2010-11-26T07:34:49","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=2627"},"modified":"2019-01-28T20:47:38","modified_gmt":"2019-01-28T17:47:38","slug":"insaat-muhendisi-murat-gokdemir-ile-hesler-uzerine-soylesi-imo-ankara-subesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/insaat-muhendisi-murat-gokdemir-ile-hesler-uzerine-soylesi-imo-ankara-subesi\/","title":{"rendered":"\u0130n\u015faat M\u00fchendisi Murat G\u00f6kdemir ile HES&#8217;ler \u00dczerine S\u00f6yle\u015fi -\u0130MO Ankara \u015eubesi"},"content":{"rendered":"<div><\/div>\n<div><strong>\u201cHidroelektrik santraller, T\u00fcrkiye\u2019deki sular\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesinin arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor. Do\u011frudan do\u011fruya enerji \u00fcretmekten ziyade, suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesini ve bir meta olarak kullan\u0131larak yani kazan\u00e7 ve kar olarak sermaye gruplar\u0131na lanse edilmesinin bir arac\u0131 olarak \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za.\u201d  <\/strong><\/div>\n<div>\u00a0<\/div>\n<div><em><strong>Hidroelektrik Santraller(HES) T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen haberler ile art\u0131k s\u00fcrekli g\u00fcndemimiz haline geldi. \u00c7al\u0131\u015fma prensibi ve genel amac\u0131 itibariyle HES nedir?<\/strong><\/em><\/div>\n<div>Hidroelektrik nedir? Bir in\u015faat m\u00fchendisi olmam nedeniyle ve hitap etti\u011fim kesim de in\u015faat m\u00fchendisi ve m\u00fchendislik camias\u0131 olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00f6nce s\u0131radan insanlar\u0131n anlayabilece\u011fi bir tan\u0131m yaparsam daha do\u011fru olur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/div>\n<div>Hidroelektrik santral, k\u0131saca sudan elektrik elde etmektir. Teknik anlamda s\u00f6yleyecek olursam, hidroelektrik santraller, suyu belli bir kesitten ve belli bir kottan alarak, belli bir d\u00fc\u015f\u00fcm veya belli bir e\u011fim yaratmak ve suyun potansiyel enerjisinden yararlanmak amac\u0131yla, suyu belli mekanizmalardan ge\u00e7irmek suretiyle elektrik enerjisi elde etmek i\u00e7in kurulan tesistir.<\/div>\n<div>Hidroelektrik santrallerin iki tipi vard\u0131r: barajl\u0131 ve barajs\u0131z. Baraj tipi santraller, bug\u00fcne kadar \u00fclkemizde genellikle uygulanan biriktirimli dedi\u011fimiz santrallerdir. Vatanda\u015flar\u0131n \u00e7o\u011funun, hatta m\u00fchendislerin de \u00e7o\u011funun bildi\u011fi baraj tipi- su biriktirimli hidroelektrik santraller- santraller d\u0131\u015f\u0131nda, su biriktirmeksizin yap\u0131lan hidroelektrik santraller de vard\u0131r, bunlara nehir tipi hidroelektrik santraller denilir. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de tart\u0131\u015fma konusu olan hidroelektrik santraller, do\u011frudan do\u011fruya derenin su ak\u0131\u015f\u0131ndan belli bir \u00e7evirmeyle nehir tipi hidroelektrik santraller dedi\u011fimiz, akarsular \u00fczerine kurulan tesislerdir.<\/div>\n<div><strong><em>HES\u2019lerle ilgili yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalarda bir kesim HES\u2019lerin yenilenebilir enerji kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu savunurken, bir kesim de yaratt\u0131\u011f\u0131 ekolojik tahribatlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan yenilenemez enerji oldu\u011funu savunuyor, siz ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019de genellikle derelerin \u00fczerine kurulan hidroelektrik santrallerine kar\u015f\u0131 m\u00fcthi\u015f bir tepki var. Bu tepkiden kaynaklanarak insanlar \u201cyenilenebilir\u201d oldu\u011funu kabul etmiyor. Ama biz biliyoruz ki, hidroelektrik santraller i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z su, yenilenebilir bir do\u011fal kaynak. Do\u011fal kaynak demek, s\u00fcrekli do\u011fan\u0131n kendisini yenilemesidir. Dereden kullan\u0131lan suyun da, devaml\u0131, ak\u0131\u015fkan halde ve \u00e7evirmeli oldu\u011fu i\u00e7in yenilenebilir diyebiliriz.<\/div>\n<div>Toplumun, T\u00fcrkiye\u2019de hidroelektrik santrallere kar\u015f\u0131 \u00f6zellikle nehir tipi olanlara y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck bir tepkisi olmas\u0131 nedeniyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fcthi\u015f bir m\u00fccadele var. \u00d6zellikle bu i\u015f Karadeniz\u2019de, Do\u011fu Karadeniz\u2019de ba\u015flad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc h\u00fccum orada daha somut olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Toplumun bu tepkisi ve hidroelektrik santrallerin kurulmamas\u0131 i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7aba, bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz olarak yenilenebilir enerji olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareket ediyor. Ama biz m\u00fchendis camias\u0131 olarak biliyoruz ki, su yenilenebilir bir enerji. G\u00fcne\u015f, r\u00fczg\u00e2r ve jeotermal santralleri de yenilenebilir olarak nitelendiriyoruz.<\/div>\n<div>Ancak \u015funu g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekiyor. Hidroelektrik santralleri kurulurken, demin s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, suyun nehrin bir kesitinden al\u0131narak ba\u015fka bir kesite g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi esnas\u0131nda, al\u0131nan mesafe iki t\u00fcrl\u00fc oluyor. Biri suyun a\u00e7\u0131k kanalla santrale getirilmesi, di\u011feri de t\u00fcnel i\u00e7erisine al\u0131narak getirilmesi, yani t\u00fcnel boru ve t\u00fcp t\u00fcnel \u015feklinde olabilir. As\u0131l sorun da tam burada, suyun t\u00fcneller veya kanallar i\u00e7erisine al\u0131nmas\u0131 esnas\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6ylelikle dere yata\u011f\u0131ndaki ak\u0131\u015f bozuluyor. Suyun t\u00fcneller veya borular i\u00e7erisine al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 mesafeye ba\u011fl\u0131 olarak, aradaki kesimde ekolojik durum ve orada ya\u015fayan canl\u0131lar ne olacak? Tepki g\u00f6steren toplumumuzun dedi\u011fi gibi, siz bug\u00fcne kadar \u00f6zg\u00fcrce akan dereleri ve suyu kesiyorsunuz, yani suyu bir yerden ba\u015fka bir yere g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorsunuz. O aradaki mesafede bulunan yerle\u015fim yerlerinde hayvanc\u0131l\u0131k yapan, tar\u0131mla u\u011fra\u015fan insanlar\u0131m\u0131z, do\u011fan\u0131n kendisi ve canl\u0131lar var. Konu, burada ya\u015fayan bu kesimi ve do\u011fay\u0131 tahrip ediyor mu? Ediyor. En hassas konu da bu. Biz m\u00fchendislere ve bu projelerle u\u011fra\u015fan kesimlere d\u00fc\u015fen, buradaki forumlar\u0131n ve normlar\u0131n dikkate al\u0131narak s\u00f6z konusu santralleri projelendirmek ya da projelendirmemektir.<\/div>\n<div>Hidroelektrik santraller i\u00e7in \u201cyenilenebilir de\u011fildir\u201d diyen kesimin hakl\u0131l\u0131k pay\u0131n\u0131 da \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyeyim: Teknik olarak suyun yenilenebilir bir enerji kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu biliyoruz. Ama konu\u015fman\u0131n ba\u015f\u0131nda da belirtti\u011fim gibi, enerjiyi elde edebilmeniz i\u00e7in suyu derenin bir kesitinden al\u0131yorsunuz, bir kesitine kadar bypass yaparak getiriyorsunuz. Bypass diye ifade etti\u011fimiz, derenin normal ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir kanala sokulmas\u0131d\u0131r. Bu kapal\u0131 ya da a\u00e7\u0131k t\u00fcnel olabilir, hi\u00e7 fark etmez. Siz onu do\u011fas\u0131ndan kopar\u0131yorsunuz. Do\u011fas\u0131ndan kopard\u0131ktan sonra yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00e7ok \u00f6nemli. Burada bak\u0131lmas\u0131 gereken, o y\u00f6rede tar\u0131m var m\u0131, endemik bitki ya da canl\u0131 var m\u0131? Mutlaka var, bunlar\u0131n hepsini biliyoruz. \u00d6yleyse bunlar\u0131 \u00e7ok iyi analiz etmeli, kay\u0131p ve kazan\u00e7 nedir buna iyi bak\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/div>\n<div>HES\u2019lerle ne ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 konusunda genel bir endi\u015fe var: Ama\u00e7 enerji mi, yoksa suyun zapt\u0131 m\u0131? Bu soru s\u0131k\u00e7a sorulur hale geldi. Ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/div>\n<div>Mutlaka burada enerji \u00fcretmeliyiz diye bir kay\u0131t da yok. Ger\u00e7ekten bu s\u00f6yledi\u011fim kompozisyon i\u00e7erisinde burada hidroelektrik santralinin kurulmamas\u0131 mutlakt\u0131r deniliyorsa, illa da kazanmak i\u00e7in, illa da suyu \u00f6zelle\u015ftirmek i\u00e7in, illa da burada sermayeyi kazan\u00e7l\u0131 duruma sokacak giri\u015fimlerin olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in b\u00f6yle bir projeye izin verilmemeli.<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019de hidroelektrik santraller niye bu kadar g\u00fcndeme geldi? Bunun sebebi, 2003 y\u0131l\u0131nda \u201csuyun kullan\u0131m hakk\u0131\u201d diye \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelikler. Bunun a\u00e7\u0131k ad\u0131 \u00f6zelle\u015ftirmedir. Suyun kullan\u0131m hakk\u0131n\u0131 zaten ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc \u00f6zelle\u015ftirme \u015fans\u0131n\u0131z yok. Akan dereyi s\u0131rt\u0131n\u0131za al\u0131p ba\u015fka yere g\u00f6t\u00fcremeyece\u011finize g\u00f6re, yani o co\u011frafyay\u0131 kald\u0131ramayaca\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6re, kullan\u0131m hakk\u0131n\u0131 devretmekten ba\u015fka \u00f6zelle\u015ftirme \u015fans\u0131n\u0131z yok. Suyun kullan\u0131m hakk\u0131n\u0131 vermek \u00f6zelle\u015ftirmedir. Siz suyu belli bir kazan\u00e7 sa\u011flamak amac\u0131 olan \u015firketlere verirseniz, o da sadece kar\u0131n\u0131 elde etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnecek ve ona g\u00f6re davranacakt\u0131r. Bir giri\u015fimcinin veya bir \u015firketin amac\u0131 nedir? Kar marj\u0131n\u0131 ve kazanc\u0131n\u0131 alabildi\u011fine y\u00fcksek tutmak ve daha da y\u00fckseltmektir. Orada geriye ne kalaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmez. Tek amac\u0131 kazan\u00e7t\u0131r. Do\u011fay\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorsa, o toplumu insans\u0131zla\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131 varsa, tar\u0131m\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorsa ve do\u011fa i\u00e7erisindeki canl\u0131lar\u0131 yok ediyorsa, burada hidroelektrik santrallerinin kurulmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek do\u011frudur.<\/div>\n<div>Burada \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi raporlar\u0131ndan da bahsetmek gerekir. \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi, bilimsel verilerle ortaya koymak amac\u0131yla ve ger\u00e7ekten toplumun ve do\u011fan\u0131n yarar\u0131na ve \u00e7\u0131kar\u0131na yapmak laz\u0131m. B\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda somut veriler, ne pahas\u0131na olursa olsun oradaki hidroelektrik santralinin yap\u0131lmamas\u0131 do\u011frultusundaysa yapmamak gerekir. T\u00fcrkiye\u2019nin veyahut da toplumun ger\u00e7ekten orada \u00e7ok yararlanaca\u011f\u0131 bir enerji kayna\u011f\u0131 da var olabilir, ama burada a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olan ya\u015fam hakk\u0131d\u0131r. Ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 yok edemezsiniz, etmemelisiniz. Bu anlamda do\u011frusu, hidroelektrik santral yapmaktan vazge\u00e7mektir.\u00a0<\/div>\n<div><em><strong>M\u00fcte\u015febbislerde g\u00f6zlemlemeye ba\u015flad\u0131k. HES\u2019E h\u00fccum var! Siz bunu neye ba\u011fl\u0131yorsunuz?<\/strong><\/em><\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019deki hidroelektrik santrallere birden y\u00f6nelme ve su \u00fczerinden kazan\u00e7 sa\u011flaman\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ne zaman ve niye ba\u015fl\u0131yor? \u00d6zellikle \u015funu s\u00f6yleyebilirim: D\u00fcnyada 70\u2019lerden sonra, kimilerinin yenid\u00fcnya d\u00fczeni, kimilerinin globalle\u015fme, kimilerinin de k\u00fcresel sermayenin \u00e7e\u015fitli yerlerde kapitalist sistemin t\u0131kanmas\u0131n\u0131 a\u00e7mak anlam\u0131nda yeni yollar aray\u0131\u015f\u0131 dedi\u011fi k\u00fcresel sermayeye biz neoliberalizm diyoruz ki, ben de burada bu deyimi kullanaca\u011f\u0131m. Neoliberalizm dedi\u011fimiz kabaca, kapitalist sistemin, \u00e7e\u015fitli yerlerdeki, uluslardaki, \u00fclkelerde y\u00f6netim erklerini \u015fekillendirmek amac\u0131yla yeni bir d\u00fczenleme sistemi getirmesidir. \u00a0<\/div>\n<div>Neoliberalizmin su \u00fczerindeki politikalar\u0131na bakacak olursak, s\u00fcre\u00e7 Birle\u015fmi\u015f Milletlerden ba\u015fl\u0131yor. Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00f6nce suyu ne yap\u0131yor? Bir \u2018hak\u2019 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p, bir \u2018ihtiya\u00e7\u2019 olarak g\u00f6stermeye ba\u015fl\u0131yor. Suyun ihtiya\u00e7 olarak g\u00f6sterilmesi, al\u0131n\u0131r, sat\u0131l\u0131r yani ticari bir malzeme olarak, bir meta olarak ifadelendirilmesi demektir. Daha sonra ne yap\u0131yor? 1996 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada \u00f6zellikle Fransa\u2019da ba\u015flayan ve kurulan D\u00fcnya Su Konseyi dedi\u011fimiz bir \u00f6rg\u00fctlenme olu\u015fturuluyor. D\u00fcnya Su Konseyinin arkas\u0131nda D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc var, IMF var, D\u00fcnya Bankas\u0131 var. D\u00fcnya Su Konseyini kuran \u015firketler, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve k\u00f6kl\u00fc. Ta 1800\u2019lerden beri var olan hatta Osmanl\u0131\u2019da ilk su \u015firketlerini kuran Frans\u0131z \u015firketlerinin de oldu\u011fu bir yap\u0131. D\u00fcnya Su Konseyi, 1996\u2019da kuruluyor. Konseyin \u00e7e\u015fitli yerlerde etkinlik sa\u011flamak \u00fczere \u2018forum\u2019 dedikleri, \u2018D\u00fcnya Su Forumu\u2019nu d\u00fczenlemeye ba\u015fl\u0131yorlar. D\u00fcnya su forumu ilk olarak 1997 y\u0131l\u0131nda Fas Marake\u015f\u2019te yap\u0131l\u0131yor. Toplant\u0131lar her 3 y\u0131lda bir ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Forumlar yap\u0131l\u0131\u015f s\u0131ras\u0131na g\u00f6re; 1997 Marake\u015f, 2000 Lahey, 2003\u2019te Kyota, 2006\u2019da Meksika.<\/div>\n<div>Ne zaman daha \u00e7ok hareketlilik ba\u015fl\u0131yor? 2006 y\u0131l\u0131nda Meksika\u2019da D\u00fcnya Su Forumu olu\u015ftuktan sonra, su forumlar\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fi, forum olu\u015fturulan \u00fclkelerin b\u00f6lgelerinin de dahil edilmesi olarak \u015fekilleniyor. Forumun yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde, suyun y\u00f6netimi ve suyun ticarile\u015ftirilmesi \u00fczerine \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler olu\u015fturularak, bu g\u00f6r\u00fc\u015fler de ilgili \u015firketler ve d\u00fcnyadaki finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla o \u00fclkelerde yapt\u0131r\u0131mlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.\u00a0<\/div>\n<div>Bunun en somut \u00f6rne\u011fi, 2006\u2019da Meksika\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti. Peki, sonra ne oldu? Latin Amerika \u00fclkelerinde sular \u00f6zelle\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131 ve bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da somut olarak g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k. Bolivya\u2019da ya\u011fmur sular\u0131n\u0131 bile m\u00fclkiyet alt\u0131na ald\u0131lar, ya\u011fmur suyunu kovalara doldurmak dahi yasak. T\u00fcm bunlar\u0131n sonucunda b\u00fcy\u00fck olaylar \u00e7\u0131kt\u0131. Sonucunda ne oldu? \u0130ktidarlar ve yerel y\u00f6netimler kanal\u0131yla \u00f6zelle\u015ftirmelerden geri d\u00f6n\u00fc\u015fler oldu. Ya\u015fanan olaylarda b\u00fcy\u00fck can kay\u0131plar\u0131 oldu.<\/div>\n<div>Gelelim bizim \u00fclkemize; 2009 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de, \u0130stanbul\u2019da bu D\u00fcnya Su Forumu d\u00fczenlendi. Hepimiz bunun canl\u0131 tan\u0131klar\u0131 olduk. Biz m\u00fchendis odalar\u0131n\u0131n i\u00e7inde oldu\u011fu kar\u015f\u0131t bir forum d\u00fczenledik.<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019de 2009 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce D\u00fcnya Su Forumunun altyap\u0131s\u0131 olu\u015fturuldu. Kimin kanal\u0131yla? Mevcut T\u00fcrkiye\u2019deki iktidar\u0131n ve D\u00fcnya Su Konseyinin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, Bakanlar Kurulu kararlar\u0131yla protokoller, s\u00f6zle\u015fmeler falan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. K\u0131saca s\u00f6yleyecek olursak, bunun i\u00e7in \u00e7ok paralar harcand\u0131 ve suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesinin altyap\u0131s\u0131 olu\u015fturuldu. D\u00fcnya su forumunun 2009 y\u0131l\u0131ndaki kararlar\u0131ndan \u00f6nce ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te-forum ger\u00e7ekle\u015ftirilmeden \u00f6nceki 3 y\u0131l i\u00e7erisinde bu s\u00fcre\u00e7 i\u015fliyor- hangi sermaye gruplar\u0131 ve \u015firketlerin nerelerde ne yapacaklar\u0131, iktidarla ba\u011flant\u0131lar\u0131 kurularak bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde belirlendi. Burada parantez i\u00e7in de \u015funu da s\u00f6yleyeyim, kapitalist sistem i\u00e7erisinde bu son d\u00f6nemde neoliberalizmle beraber \u00f6zellikle e\u011fitimin, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve enerjinin \u00f6zelle\u015ftirilmesi m\u00fcthi\u015f bir kar alan\u0131 ve kazan\u00e7 kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7an ara\u00e7lar haline getirildi. E\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ve enerji de, insanl\u0131\u011f\u0131n ve ya\u015fam\u0131n olmazsa olmaz ko\u015fullar\u0131d\u0131r. Ne e\u011fitimsiz kalabilirsiniz, ne sa\u011fl\u0131ks\u0131z kalabilirsiniz, ne de enerjisiz kalabilirsiniz. Enerji i\u00e7inde nas\u0131l ge\u00e7mi\u015fte petrol \u00f6nemli ise bug\u00fcn de petrol\u00fcn yerini su al\u0131yor. Buradan da 2009 D\u00fcnya Su Forumunun pe\u015fine bir bak\u0131yorsunuz ki, T\u00fcrkiye\u2019de denetimsiz bir \u015fekilde bir g\u00fcnde Enerji Piyasas\u0131 Denetleme Kurulu taraf\u0131ndan 700 tane lisans veriliyor. Bir gecede veriliyor bunlar, denetleme \u015fans\u0131 yok. Bu s\u00fcrece bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, hidroelektrik santrallerinin nereden geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019de enerji miktar\u0131 veya enerji planlamas\u0131 var m\u0131? Yok. Hangi kaynaklardan ne kadar enerji elde edece\u011fimize dair bir planlama var m\u0131? Yok. Enerjiyi ne ama\u00e7la kullanaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131, sanayimizi veya de\u011fi\u015fik sekt\u00f6rlerimizi hangi hedeflerde kuraca\u011f\u0131m\u0131za dair bir planlama var m\u0131? Yok. \u00d6yleyse neye g\u00f6re enerji? Sonra niye birdenbire hidroelektrik santraller? \u015eimdiye kadar ayn\u0131 derelerde akan sular\u0131n \u00fczerine barajlar yap\u0131larak hidroelektrik santrallerle elektrik \u00fcretiliyordu. T\u00fcrkiye, hidroelektrik santrallerden enerji \u00fcretilmesine yani sudan enerji \u00fcretilmesine yabanc\u0131 bir \u00fclke de\u011fil. Peki, niye say\u0131lar\u0131 b\u00f6yle birdenbire artt\u0131? S\u00f6yledi\u011fimiz bu s\u00fcre\u00e7, hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6steriyor. Hidroelektrik santraller, T\u00fcrkiye\u2019deki sular\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesinin arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor. Do\u011frudan do\u011fruya enerji \u00fcretmekten ziyade, suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesini ve bir meta olarak kullan\u0131larak yani kazan\u00e7 ve kar olarak sermaye gruplar\u0131na lanse edilmesinin bir arac\u0131 olarak \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir plan yok. Hidroelektrik santraller, birdenbire hi\u00e7bir denetim olmaks\u0131z\u0131n -ge\u00e7mi\u015fte birka\u00e7 tane Devlet Su \u0130\u015flerince haz\u0131rlanm\u0131\u015f proje olabilir- \u00f6zel ki\u015filer taraf\u0131ndan y\u0131\u011f\u0131nla projenin oldu\u011fu, y\u0131\u011f\u0131nla lisans\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir hale geliyor. Bu da g\u00f6steriyor ki, tamam\u0131yla \u00f6zelle\u015ftirme kampanyas\u0131n\u0131n, bug\u00fcnk\u00fc iktidar\u0131n kap\u0131lar\u0131 a\u00e7mas\u0131 suretiyle hem i\u00e7erideki, hem d\u0131\u015far\u0131daki \u015firketlere adeta kanalize ediliyor. Do\u011fald\u0131r ki, bu da toplumun ileri kesimleri ve o derelerin \u00f6zelle\u015ftirilmesinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ya\u015fayan y\u00f6re insanlar\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7ekiyor. Burada kolum kadar su ak\u0131yor, burada hidroelektrik santral mi olur diyen vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 hakl\u0131 k\u0131l\u0131yor. G\u00f6r\u00fcyor ki, hidroelektrik santraller s\u0131rf \u00f6zelle\u015ftirilme amac\u0131yla yap\u0131lan \u015feyler. \u0130nsan\u0131m\u0131z, bu sudan y\u0131llarca yararlanm\u0131\u015f. \u00d6yleyse insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 y\u00f6renin deredeki suyunu al\u0131p da, bir \u015fahs\u0131n kazanc\u0131na verirseniz, insanlar, ben de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131m der ve \u00f6rg\u00fctlenirler. Buna ne kadar g\u00fcc\u00fc yeter, g\u00fcc\u00fc yetiyor mu; o ayr\u0131 bir olay, de\u011ferlendirilebilir. Ama \u015funu \u00e7ok rahatl\u0131kla s\u00f6yl\u00fcyoruz: demin de anlatt\u0131\u011f\u0131m gibi T\u00fcrkiye\u2019de bug\u00fcn hidroelektrik santrallerinin tamam\u0131yla \u00f6zelle\u015ftirme, suyu \u00f6zelle\u015ftirmenin bir arac\u0131 niteli\u011finde oldu\u011funu ben de teslim ediyorum.<\/div>\n<div><em><strong>HES\u2019lerle ilgili \u015f\u00f6yle bir tan\u0131mlama yap\u0131l\u0131yor: \u201cHES\u2019ler, i\u015fletim s\u0131ras\u0131nda emisyon \u00fcretmemeleri nedeniyle \u00e7evre dostu olarak bilinirler.\u201d Bu tan\u0131mdan hareketle, HES\u2019lerin do\u011faya ve insan faaliyetlerine zarar\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/em><\/div>\n<div>Hidroelektrik santrallerinin do\u011fayla bar\u0131\u015f\u0131k olmas\u0131yla ilgili olarak \u015funu s\u00f6yleyeyim: Biz m\u00fchendisler bunu \u00e7ok iyi biliriz ki, her yerde do\u011fan\u0131n kendi i\u00e7inde bir yap\u0131lanmas\u0131 vard\u0131r. Hidroelektrik santraller dere tipi de olsa, baraj da olsa-barajlar\u0131 da mutlaka daha b\u00fcy\u00fck biriktirmeli, depolu hidroelektrik santraller diye nitelendirirsek-biz biliyoruz ki, bu biriken su miktar\u0131yla baraj\u0131n projedeki boyutlar\u0131yla da ilintili olmakla beraber, b\u00fcy\u00fck bir kara par\u00e7as\u0131 yok ediliyor, suyun alt\u0131na al\u0131yorsunuz bir kere. Bu nedir? Siz oradaki do\u011fal dengeyi bozuyorsunuz, do\u011fay\u0131 de\u011fi\u015ftiriyorsunuz. Bu sebeplerden hidroelektrik santrallerin k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcnden b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne hepsi do\u011fayla b\u00fct\u00fcnle\u015fik, do\u011fay\u0131 bozmuyor dersek do\u011fru olmaz. Kesinlikle her yap\u0131, hangi irilikte olursa olsun-bu hidroelektrik santrallerin d\u0131\u015f\u0131nda da normal kent i\u00e7erisinde bir parselde bah\u00e7ede ve k\u00f6yde ba\u011fda da yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir yap\u0131 oray\u0131 hemen de\u011fi\u015ftiriyor- yap\u0131lan her m\u00fcdahale bozulma olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/div>\n<div>Demin de\u011findi\u011fim \u00e7evresel etki de\u011ferlendirmelerinde, bir yap\u0131y\u0131 yap\u0131yorsan\u0131z, bir santrali kuruyorsan\u0131z, muhakkak oradaki t\u00fcm do\u011fal yap\u0131y\u0131 ne derecede bozdu\u011funu ve yok etti\u011fini veya oradaki canl\u0131lar\u0131 yok edip etmedi\u011finin de\u011ferlendirilmesi gerekir. En \u00e7ok dikkat edilmesi gereken de, canl\u0131lar\u0131n yok edilmemesini sa\u011flamak. E\u011fer bunu sa\u011flayabiliyorsan\u0131z ve de geriye kalan su miktar\u0131 sizin elde etmek istedi\u011finiz enerjiyi elde etmeye m\u00fcsaitse bunda bir sorun yok. Oradaki do\u011fal dengeyi bozmaks\u0131z\u0131n siz bu sistemi kurar ve enerjiyi \u00fcretebilirsiniz. Ama yine de eskiden derenin akt\u0131\u011f\u0131, suyun akt\u0131\u011f\u0131, akarsuyunun akt\u0131\u011f\u0131 o miktar\u0131 al\u0131yorsunuz ve bir k\u0131sm\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131yorsunuz. Geriye kalan su, mutlaka ama mutlaka mevcut do\u011fal dengeyi koruyabilmeli. Koruyam\u0131yorsa, orada do\u011fay\u0131 bozuyorsunuz demektir zaten. Bozmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/div>\n<div><em><strong>Nehirlerin debi de\u011ferlerinin oldu\u011fundan daha y\u00fcksek g\u00f6sterildi\u011fine dair \u015f\u00fcpheler var. Bu konuda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/em><\/div>\n<div>\u015eimdi, \u015funu teslim edelim, her yerde bu anlamda, biz \u00f6zellikle topluma duyarl\u0131, \u00fclkenin ve kamunun yarar\u0131n\u0131, \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen-ben en az\u0131ndan kendimi \u00f6yle g\u00f6r\u00fcyorum ve \u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7erisinde m\u00fchendislik yapmay\u0131 hedefliyorum-m\u00fchendislerin ve bu tarzda d\u00fc\u015f\u00fcnen m\u00fchendis odalar\u0131m\u0131z\u0131n, bu tarzda bir s\u00fcr\u00fc toplumun duyarl\u0131 kesimlerinin kesinlikle \u015funu g\u00f6rmesi laz\u0131m; her \u015feyden \u00f6nce yap\u0131lacak olan projelerin toplumun ve kamunun yarar\u0131na olmas\u0131 gereklili\u011fi.<\/div>\n<div>Birincisi; bug\u00fcnk\u00fc siyasal iktidarlar veya gelecekteki iktidarlar\u0131n da buna bakmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele ediyoruz. Bilimsel olmayan, bilimsel verilere dayanmayan hidroelektrik santrallerin yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olmamal\u0131. Ama konu\u015fmam\u0131n i\u00e7erisinde s\u00f6yledi\u011fim gibi, bir gecede 700 tane birden lisans vermeye kalk\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z, o ki\u015filerin hangi h\u0131zla, ne kadar proje yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ne derece do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l tespit edeceksiniz? Bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/div>\n<div>\u0130kincisi; demin s\u00f6yledi\u011fim gibi bir s\u00fcre\u00e7 i\u015fledi ve bu s\u00fcre\u00e7 sonucunda da hidroelektrik santrallerin kurulmas\u0131 ve lisans al\u0131m\u0131 i\u00e7in yo\u011fun bir talep ba\u015flad\u0131. En \u00e7ok da lisans al\u0131m\u0131 i\u00e7in talepler artmaya ba\u015flad\u0131. Hatta \u00f6yle s\u00f6zler s\u00f6ylendi ki bununla ilgili, Enerji Bakan\u0131 da s\u00f6yledi. \u201c\u00c7antac\u0131lar t\u00fcredi\u201d dedi. B\u00f6yle bir deyim siyasal literat\u00fcr\u00fcm\u00fcze de dolay\u0131s\u0131yla girmi\u015f oldu. \u201c\u00c7antac\u0131\u201d dedi\u011fi zaman ne oluyor? Demek ki, i\u015fin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ger\u00e7ek de\u011fil; i\u015fin projesi ger\u00e7ek de\u011fil. Ama\u00e7, do\u011frudan do\u011fruya lisans al\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak. Bu lisans al\u0131m\u0131 sa\u011flan\u0131rken de, s\u00f6z konusu iktidar\u0131n yanda\u015f\u0131 olabilirsiniz veya iktidardan kaynakl\u0131 bir kolayl\u0131\u011f\u0131 elde edebilirsiniz veyahut b\u00fcrokrasiyi a\u015fabilme \u015fans\u0131n\u0131 yakalam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. B\u00f6yle bir lisans elde etme \u015fans\u0131n\u0131z var. Gidip, lisans\u0131n\u0131z\u0131 al\u0131yorsunuz, ondan sonra da bu hidroelektrik santral kuracak projeleri varm\u0131\u015f gibi veya proje yapacakm\u0131\u015f, ger\u00e7ekmi\u015f gibi veyahut da s\u00f6z konusu lisans\u0131 alarak su kullan\u0131m hakk\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 derenin, akarsuyun \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015f gibi verileri de\u011ferlendirip, g\u00f6t\u00fcr\u00fcp, g\u00f6sterebilirsiniz, al\u0131rs\u0131n\u0131z. Ondan sonra da lisans pazarl\u0131\u011f\u0131na ba\u015flars\u0131n\u0131z.<\/div>\n<div>\u0130sim vermek istemiyorum, ama hepimiz okuyoruz, g\u00f6r\u00fcyoruz ve de bir k\u0131sm\u0131m\u0131z da biliyoruz. \u201cBen falan \u00e7ay \u00fczerine hidroelektrik santrali kurdu\u011fumda, \u015fu kadar lisans\u0131 do\u011frudan do\u011fruya sat\u0131n ald\u0131m\u201d diyorlar. 25 liraya veya kilovat\u0131 11 liraya, kilovat\/saat \u00fczerinden hesap edilirse, 11 liraya ald\u0131\u011f\u0131 bir lisans projeyi bak\u0131yorsunuz ki 250 bin liraya satm\u0131\u015f. Hi\u00e7bir mekanizmay\u0131 d\u00fczenli, sistemli i\u015fletmeden, do\u011frudan do\u011fruya yanda\u015f bularak veya lisans borsas\u0131 olu\u015fturarak, pazarlama yoluna giderseniz, bunun kamuoyunda, o y\u00f6redeki insanlar\u0131n, yereldeki k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn, kentlinin g\u00fcvenini kazanamazs\u0131n\u0131z. Onlar da \u201cbu \u00f6l\u00e7\u00fcmler do\u011fru de\u011fil, bizim dere bu kadar de\u011fil, b\u00f6yle bo\u015fu bo\u015funa buraya hem santral kurmak i\u00e7in, izin istemi\u015f, gitmi\u015f, gelmi\u015f burada u\u011fra\u015f\u0131yor\u201d demeye ba\u015flarlar. Hidroelektrik santral kurulmak istenen \u00e7ay ve derelerin \u00e7o\u011funun irili ufakl\u0131 oldu\u011funu da biliyoruz.<\/div>\n<div>Biliyorsunuz, suyu ve akarsuyu al\u0131p, ba\u015fka bir yere g\u00f6t\u00fcrme \u015fans\u0131m\u0131z olur. Transferler oluyor. Bir havzadan, bir havzaya nakledebilirsiniz. Nakletti\u011finiz kesimlerin a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda olmayabilir ama gene o havzada su var. Bir k\u0131sm\u0131m\u0131z diyoruz ya, o havzay\u0131, can suyuyla korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z. Biz m\u00fchendisler e\u011fitim al\u0131rken de, bunu b\u00f6yle \u00f6\u011frendik. Can suyu, var olan do\u011fay\u0131 \u00f6ld\u00fcrmemek i\u00e7in, geriye kalmas\u0131 gereken sudur.<\/div>\n<div>Bunun ciddiyetini tart\u0131\u015fmaya da gerek yok. T\u00fcrkiye&#8217;de \u00e7ok \u00f6rneklerini g\u00f6rd\u00fck. Ciddiye al\u0131nm\u0131yor, hi\u00e7birisi ciddiye al\u0131nm\u0131yor. \u015eirket veya hi\u00e7bir uygulamac\u0131 bunu ciddiye alm\u0131yor. Hele siz \u00f6zel sekt\u00f6re verirseniz, hi\u00e7 ciddiye almaz. Onun i\u00e7in o kadar detayl\u0131 ele al\u0131nmam\u0131\u015f. Kimse de can suyunun do\u011fay\u0131 yok etmeyece\u011fine inanm\u0131yor. \u0130nanmamakta da hakl\u0131, ben de bunun i\u00e7indeyim, inanm\u0131yorum.<\/div>\n<div>T\u00fcm bu nedenlerden, suyu \u00f6zelle\u015ftirmenin \u015fekli suyun kullan\u0131m hakk\u0131n\u0131n verilmesidir. Suyun kullan\u0131m hakk\u0131 demekle, suyu \u00f6zelle\u015ftirmi\u015f oluyorsunuz. Ba\u015fka \u015fekli de yok, ba\u015fka \u015feklini uygulama \u015fans\u0131 da yok. Bu nedenle, bunun ad\u0131 do\u011frudan do\u011fruya \u00f6zelle\u015ftirmedir. Suyun kullan\u0131m hakk\u0131, D\u00fcnya Su Konseyinin, 2009 y\u0131l\u0131nda D\u00fcnya Su Formunu T\u00fcrkiye&#8217;de d\u00fczenlemesiyle beraber, d\u00fczenlenmesinden \u00f6nce 2003 y\u0131l\u0131nda Meksika\u2019da al\u0131nan bir karard\u0131r. Daha do\u011frusu kararlar\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f bir karard\u0131r. Bundan sonra da su kullan\u0131m hakk\u0131 \u00f6zelle\u015ftirme furyas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Bunun ba\u015fka bir t\u00fcr ad\u0131n\u0131 koyma \u015fans\u0131 yok. Ne derse desinler, bunun ad\u0131 \u00f6zelle\u015ftirmedir.<\/div>\n<div><em><strong>T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6rt bir taraf\u0131 HES\u2019e kar\u015f\u0131 m\u00fccadele halinde. Suyuna sahip \u00e7\u0131kan insanlar, derelerine \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tarif ediyorlar. \u00c7etin bir diren\u00e7ten bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn. Hukuki m\u00fccadele, bilim yard\u0131m\u0131 ile \u00e7\u00fcr\u00fctmeci m\u00fccadele ve de eyleme dayal\u0131 pratik m\u00fccadele g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ana eksenler. Siz neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/em><\/div>\n<div>HES\u2019lere kar\u015f\u0131 hukuksal kazan\u0131mlar elde edilebiliyor mu? T\u00fcrkiye&#8217;de ba\u015ftan beri anlatt\u0131\u011f\u0131m s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye&#8217;deki kapitalist bask\u0131n\u0131n, kapitalist sistem i\u00e7erisindeki \u00f6zelle\u015ftirme furyas\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye&#8217;de bu iktidarla beraber \u00f6zelle\u015ftirme furyas\u0131n\u0131n \u00e7ok a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc, bir\u00e7ok yerde hukuku hi\u00e7e sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Bug\u00fcnk\u00fc siyasal iktidar mahkeme kararlar\u0131n\u0131 uygulam\u0131yor.<\/div>\n<div>B\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde hakl\u0131 olarak m\u00fccadeleyi y\u00fcr\u00fcten insanlar\u0131m\u0131z, \u00f6rg\u00fctlerimiz, meslek odalar\u0131m\u0131z bu kayg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc verilen kararlar\u0131 uygulamayan bir siyasal iktidar var. Devleti kullanan bir siyasal iktidarla, bir \u00f6rg\u00fctle ve onun hukuksal m\u00fccadelesini yapan birka\u00e7 hukuk\u00e7uyla ba\u015f edebilir miyiz; ba\u015f edebilmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Yarg\u0131y\u0131 bile kendi kadrolar\u0131yla elde etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 bir s\u00fcreci ya\u015f\u0131yoruz. O s\u00fcre\u00e7 de tamam\u0131yla i\u015fin kolayc\u0131 yan\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00d6n\u00fcndeki engelleri bertaraf etmek, ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lan kadrola\u015fmay\u0131 ifade etmektedir.<\/div>\n<div>Bu nedenle hukuksal m\u00fccadeleye devam edilmeli. Hi\u00e7 diyece\u011fim bir \u015fey yok. Bu bir gerek\u00e7e, en az\u0131ndan bilimsel veriler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ve bu bilimsel verileri atlatmak veya yok etmek olana\u011f\u0131 yok. Kararlar dinlenmemi\u015f olsa bile, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde en az\u0131ndan kaybetmediklerimiz ve gelecekteki kazanc\u0131m\u0131z olmas\u0131 nedeniyle hukuksal m\u00fccadeleye devam etmeliyiz.<\/div>\n<div>Kazan\u0131mlar yok mu, var. Bug\u00fcn Allianoi\u2019deki Yortanl\u0131 Baraj\u0131 ve Hasankeyf\u2019teki bir s\u00fcr\u00fc baraj. Bunlar mahkeme karar\u0131yla durdurulmu\u015f, bir\u00e7ok kararlar al\u0131nm\u0131\u015f ve al\u0131nan kararlar\u0131n da hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 var. Sonu\u00e7land\u0131 m\u0131? Sonu\u00e7land\u0131. Peki, mahkeme kararlar\u0131 do\u011frultusunda bir sonu\u00e7 al\u0131nabiliyor mu? Maalesef, al\u0131nam\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yortanl\u0131 Baraj\u0131\u2019ndaki, Allianoi\u2019deki tarihi sa\u011fl\u0131k merkezi veya \u00e7\u0131kart\u0131lan yap\u0131lar kumlarla \u00f6rt\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/div>\n<div>Bu anlamda bug\u00fcne kadar hidroelektrik santrallere y\u00f6nelik y\u00fcr\u00fct\u00fclen hukuksal m\u00fccadele de-\u00f6zellikle yo\u011fun bir \u015fekilde Munzur ve Karadeniz b\u00f6lgelerinde- bug\u00fcn Karadeniz\u2019de 700 k\u00fcsur hidroelektrik santral kurulmas\u0131 i\u00e7in lisans al\u0131nm\u0131\u015f, bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 projelendirmeye girmi\u015f, bir k\u0131sm\u0131 uygulamaya gidilmi\u015f; bir k\u0131sm\u0131na dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. Bunlar\u0131n aras\u0131nda kazan\u0131lanlar var, kazan\u0131lamayanlar var, kaybedilenler var. Ama anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla ve bildi\u011fim kadar\u0131yla 40 k\u00fcsur mahkeme sonu\u00e7lanm\u0131\u015f durumda. Bunlar\u0131n 42 tanesi de kazan\u0131lm\u0131\u015f durumda. Kazan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, davalar da bir taraftan devam ediyor. Kesinle\u015fmi\u015f olan bir iki tanesi var, oralar zaten kullan\u0131l\u0131yor.<\/div>\n<div>Bug\u00fcnk\u00fc siyasal iktidarlar, sudan elde edecekleri kazan\u00e7 pe\u015finde ko\u015farken, bug\u00fcnk\u00fc kapitalistlerin kazan\u00e7 h\u0131rs\u0131 varken, sistem de onlar\u0131n istedi\u011fi gibi y\u00fcr\u00fcyorken, buna muhalefet etmek, muhalefet \u00f6rg\u00fctlemek \u00e7ok zay\u0131fken, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye&#8217;de, bu kadar c\u0131l\u0131zken, bu durum kazan\u0131lm\u0131\u015f hukuksal haklarla a\u015f\u0131labilir mi, a\u015fabilirler. A\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyoruz zaten veya dinlemeyebilirler, dinlemediklerini de g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/div>\n<div>Bu nedenle; hukuksal m\u00fccadeleye devam edilmeli, karamsar olmamak gerekiyor. Daha \u00e7ok o y\u00f6relerdeki toplumun \u00f6rg\u00fctsel bilinci, m\u00fccadelesi ve sahiplenmesi \u00f6nemli. Yani, m\u00fccadelelerinin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine sahip olunmas\u0131, sahiplenilmesi sonucunda zafere ula\u015f\u0131l\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Kaybettiklerimiz de var, kaybedilecekler de var, bunlar\u0131 da konu\u015fmak gerekiyor.<\/div>\n<div>Bu m\u00fccadele bir s\u00fcre\u00e7tir, devam etmekte yarar var. Nereyi kazan\u0131rsak, o k\u00e2rd\u0131r veya yararl\u0131d\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00d6teki taraftan da \u015funu s\u00f6ylemekte yarar var. Bu paray\u0131 nereden buluyorlar hukuksal m\u00fccadelede? Ah\u0131m \u015fah\u0131m o kadar b\u00fcy\u00fck paralar de\u011fildir bunlar. Ama ben de biliyorum, bu i\u015fin i\u00e7erisinde de m\u00fccadelelerin i\u00e7erisinde de bulunan bir m\u00fchendis olarak da akl\u0131m\u0131n, bilgimin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcn yetti\u011fi kadar, kendi m\u00fchendislik ve uzmanl\u0131k alan\u0131m\u0131n bilgisini b\u00f6yle hakl\u0131 m\u00fccadelelere aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemeliyim. Bu anlamda biz \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 ve T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131 Birli\u011fini her zaman takdirle anar\u0131m, i\u00e7inde bulundu\u011fum bu \u00f6rg\u00fctler kendi toplumunun, halk\u0131n\u0131n yan\u0131nda, kendi bilgi ve bilincini her zaman payla\u015fmaktad\u0131r. Bu hakk\u0131 m\u00fchendis odalar\u0131na ve bunun gibi meslek odalar\u0131na da teslim etmemiz gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ger\u00e7ekten, buradaki m\u00fccadelelere bilgi ve birikimleriyle b\u00fcy\u00fck destek veriyorlar.<\/div>\n<div>Burada tamam\u0131yla o y\u00f6redeki insanlar, yani hidroelektrik santrallerinin kuruldu\u011fu yerlerde m\u00fccadele edenler ne kadar \u00f6rg\u00fctl\u00fcyse, en az\u0131ndan karde\u015fler toplulu\u011fu niteli\u011finde bir \u00f6rg\u00fctlenme, t\u00fczel anlamda bir \u00f6rg\u00fctlenme de sa\u011flamaz bu. Platform olu\u015fturuyorsunuz, bir araya gelme ortam\u0131 demektir platform. Bu m\u00fccadelelerle, sayg\u0131n m\u00fccadelelerde tamam\u0131yla kendi emekleriyle elde ettikleri gelirlerle ne katk\u0131 koyabiliyorsa, o katk\u0131lar\u0131yla bu davalar\u0131n masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yorlar. Bunun i\u00e7inde olan bir ki\u015fi olarak \u00e7ok rahatl\u0131kla bunu s\u00f6yleyebilirim. Ba\u015fka yere gelme \u015fans\u0131 yok, ba\u015fka yerden gelebilme \u015fans\u0131 olsa veya b\u00f6yle bir yola girse veya b\u00f6yle bir tercihi olsa niye hidroelektrik santrallere kar\u015f\u0131 gelsin ki? Kalkar onlara \u00e7anak tutar, \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015f da oradan kazan\u0131r. Bu zaten kendi \u00e7eli\u015fkisidir. Bunu su\u00e7layanlar i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum. \u201cBuradaki y\u00f6re insan\u0131 bu paray\u0131 nerede buluyor?\u201d diye su\u00e7layan baz\u0131 k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131, medya mensuplar\u0131 ve iktidar yanda\u015flar\u0131 ve iktidarlar.<\/div>\n<div>Bunu s\u00f6ylerken, kendi \u00e7eli\u015fkisini de beraberinde getiriyor. Siz orada zaten kazanca kazan\u00e7 katmak i\u00e7in, \u00f6zel giri\u015fimcileri, \u015firketleri te\u015fvik ediyorsunuz, kap\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 sonuna kadar a\u00e7arken, suyu \u00f6zelle\u015ftirirken; y\u00f6rede suya sahip \u00e7\u0131kan ve suyun sahibi olarak o y\u00f6renin insan\u0131 \u201cgelin, beraber payla\u015fal\u0131m\u201d diyebilirdi, bunu da \u00e7ok rahat yaparlard\u0131. R\u00fc\u015fvet denilen bir olay var, bu d\u00fcnyada ve \u00fclkede de\u011fil mi? Bunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bu \u015fekilde de savabilirlerdi. Kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131na, b\u00f6yle yola te\u015fvik edece\u011fine, di\u011fer taraf\u0131 se\u00e7erdi. Bu tarzdaki anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Demek ki, o m\u00fccadele i\u00e7erisindeki olan insanlar\u0131n b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131 yok; y\u00f6redeki insanlar d\u00fcr\u00fcst\u00e7e, kendi emeklerinden, di\u015finden, t\u0131rna\u011f\u0131ndan art\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015fu beraberce ortakla\u015fa biriktirip, dava a\u00e7\u0131yor veya m\u00fccadele i\u00e7erisinde bir\u00e7ok yere harc\u0131yorlar. Bunu \u00e7ok rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim, bu tamam\u0131yla \u00f6teki t\u00fcrl\u00fc, demin s\u00f6yledi\u011fim gibi bir \u00e7eli\u015fki ve iftira.<\/div>\n<div><strong><em>Baz\u0131 projeler halk istemese de yap\u0131l\u0131yor HES\u2019ler gibi. Meslek eti\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu projede yer alan m\u00fchendisler hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz?<\/em><\/strong><\/div>\n<div>\u015eunu \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyebilirim, bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konusu zaten. Bizler de kendi aram\u0131zda konu\u015fup, tart\u0131\u015f\u0131yoruz. Tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 da gerekir. \u015eunu s\u00f6yleyeyim, bu konuda \u00e7ok hassas davrananlar oldu\u011fu gibi, bu hassasiyeti g\u00f6sterebilecek g\u00fc\u00e7 ve nitelikte olanlar veyahut umursamayanlar da var.<\/div>\n<div>Biz m\u00fchendisler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli. \u00d6n\u00fcm\u00fcze gelen projeler veya tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z projeler. \u00d6zellikle, hidroelektrik santrallerle ilgili olanlara b\u00fcy\u00fck bir toplumsal tepki var. Y\u00f6renin, do\u011fan\u0131n ve toplumun ekonomik \u00e7\u0131kar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da, do\u011fan\u0131n, canl\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ya\u015fama hakk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck engeller veya b\u00fcy\u00fck sorunlar yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hepimiz biliyoruz. Konu\u015fman\u0131n ilk ba\u015flar\u0131nda s\u00f6ylemi\u015ftim, do\u011faya yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc m\u00fcdahale, m\u00fchendislik m\u00fcdahalesi, o do\u011fada bir de\u011fi\u015fikliktir. \u00d6nemli olan o de\u011fi\u015fikli\u011fin do\u011fadaki canl\u0131lar\u0131 yok etmemesidir. Birlikte ya\u015fayabilecek, birlikte y\u00fcr\u00fctebilecek bir s\u00fcreci s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi ortaya koyabilmektir.<\/div>\n<div>Bug\u00fcn art\u0131k \u015funu \u00e7ok rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim. Halk\u0131n istemedi\u011fi bir projenin uygulanmas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda yer al\u0131nmas\u0131 durumunda, kas\u0131tl\u0131 davran\u0131yorlar. Demin de s\u00f6yledi\u011fimiz, bunlar bu i\u015fi bilmiyorlar \u015feklinde su\u00e7lamalar yap\u0131l\u0131yor. Karadenizliler, \u00f6zellikle Do\u011fu Karadeniz\u2019de \u00a0\u2018Derelerin Karde\u015fli\u011fi\u2019 diye bir platform alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmi\u015fler ve m\u00fccadele ediyorlar veyahut da bir sanat\u00e7\u0131m\u0131z, bir\u00e7ok sanat\u00e7\u0131m\u0131z \u00e7\u0131k\u0131yor, bir yerde \u2018buradaki tarihe sahip \u00e7\u0131kal\u0131m\u2019 diyor. Halk\u0131n yan\u0131nda yer al\u0131yor veya oradaki \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f, \u00f6rg\u00fctlenmemi\u015f halk\u0131n hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyup, m\u00fccadele edenin yan\u0131nda yer al\u0131rken; bir bak\u0131yorsunuz ki bir bakan \u00e7\u0131k\u0131yor, \u2018sen ne anlars\u0131n?\u2019 diyor. Tabii, s\u0131radan bir yurtta\u015fa ne anlars\u0131n diye su\u00e7layarak bakmas\u0131 do\u011fru de\u011fil, ille de anlamas\u0131 gerekmiyor. Kendi akl\u0131 var. Bir s\u00fczge\u00e7ten ge\u00e7irirken, \u2018buradaki insanlar ne diyor?\u2019 diye dinliyor, izliyor ve bunun pe\u015fine hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere tepki g\u00f6steriyor. \u00c7ok do\u011fal bir davran\u0131\u015f diye nitelendiriyorum. Ama biz biliyoruz ki, m\u00fchendis camias\u0131nda hidroelektrik santrallerle ilgili halk\u0131n yan\u0131nda yer alarak, bunun hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyorsa ve bu hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da ortaya koyarken, kar\u015f\u0131s\u0131nda sen ne biliyorsun diyemeyece\u011fini bizler biliyoruz.<\/div>\n<div>M\u00fchendislik camias\u0131n\u0131n bu t\u00fcr projelere nas\u0131l bakmas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6nemli. O zaman ne yapacak? Toplumun yarar\u0131na m\u0131, \u00fcst\u00fcn kamu yarar\u0131 var m\u0131? Oradaki tesisler do\u011fay\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor mu, canl\u0131lar\u0131 yok ediyor mu? Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe orada var olan ya\u015fam\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini devam ettirebiliyor mu, yoksa ya\u015fam\u0131n s\u00fcrd\u00fcrebilirli\u011fini yok mu ediyor? Bug\u00fcnk\u00fc m\u00fchendis bir tasar\u0131m yap\u0131nca veya tasarlanm\u0131\u015f bir projede \u00e7al\u0131\u015f\u0131nca, buna bakmak zorunda. 1950-60-70\u2019li y\u0131llardaki klasik m\u00fchendislik anlay\u0131\u015f\u0131 bug\u00fcn bizde yok, olmamal\u0131 da.<\/div>\n<div>Art\u0131k \u00e7a\u011fda\u015f, do\u011fa ve toplumla uyumlu, toplumun yarar\u0131n\u0131 \u00f6n planda tutan, sosyal forumlarla hareket eden bir m\u00fchendis anlay\u0131\u015f\u0131, bir m\u00fchendis d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve buna y\u00f6nelik tasar\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 bir zorunluluk. Bu durumda, bir proje \u00f6n\u00fcm\u00fcze geliyor, bunlar\u0131 g\u00f6zetmeyen bir projenin hayata ge\u00e7irilmemesi gerekti\u011fini de \u00f6\u011freniyorsunuz.<\/div>\n<div>Bak\u0131yorsunuz, inceliyorsunuz, tekrar bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyecek olursak, m\u00fchendis camias\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131 ve uygulad\u0131\u011f\u0131 projelerde yahut da uygulanmakta olan projelerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olsa, \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131\u011f\u0131, toplumsal duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, o y\u00f6renin co\u011frafi, do\u011fal ve ya\u015famsal ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirliklerini tamam\u0131yla bilimsel verilere dayand\u0131r\u0131larak, ortaya konuluktan sonra, bunun olumsuzlu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015fse, etik anlay\u0131\u015f\u0131 olarak bunu o proje \u00fczerinde ve kendi camias\u0131 \u00fczerinde ve toplumda her yerde hem tart\u0131\u015fmal\u0131, hem de tart\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131. Bu projeleri hayata ge\u00e7iren erk, siyasal erk veya bir ba\u015fka g\u00fc\u00e7, sermaye grubu veya bu grubun i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fchendis, mimar say\u0131s\u0131 sizin bu etik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131za ra\u011fmen bu yap\u0131l\u0131yor ve sizi a\u015f\u0131yorsa, bu anlamda g\u00fcc\u00fcn\u00fcz yetmiyorsa, bu ko\u015fullar\u0131 da de\u011ferlendirmek zorunday\u0131z. Ak\u0131lc\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla bu projenin burada uygulanabilirli\u011fi do\u011fru de\u011fil diye bak\u0131yoruz ama orada da \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Bize d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, bu projeyi uygulayan m\u00fchendis ve mimar arkada\u015flar\u0131m\u0131za, meslekta\u015flar\u0131m\u0131za bunu tart\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131 ve o projenin yap\u0131lmamas\u0131 do\u011frultusunda \u00f6rg\u00fctsel bir g\u00fcc\u00fc arkas\u0131na alabilmenin \u00e7abas\u0131n\u0131 g\u00f6stermeli. Bu her zaman ge\u00e7erli olabiliyor mu? \u015eimdi, ge\u00e7erli olmuyor. Ge\u00e7erli olabilme \u015fans\u0131n\u0131 yakalayam\u0131yoruz. \u00c7al\u0131\u015fmak, i\u015f hayat\u0131, insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesi veya \u00e7oluk \u00e7ocu\u011funu, ailesini, sosyal konumunu korumas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da gerekli bir ko\u015ful \u00e7al\u0131\u015fma.<\/div>\n<div>Siz \u00f6yle bir ortamda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz, ama bu ortam s\u00f6yledi\u011fim normlar\u0131 hakl\u0131 k\u0131lacak bir davran\u0131\u015f\u0131 es ge\u00e7iyor ve sizi geri plana yitiyor. Buna ra\u011fmen de \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kal\u0131yorsunuz. Hayat sizi ona zorluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer \u00f6rg\u00fcts\u00fczseniz veya \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fcn\u00fcz olmas\u0131na ra\u011fmen, bunun \u00fcstesinden gelemiyorsan\u0131z, a\u00e7 kalma pahas\u0131na, i\u015fsiz kalma pahas\u0131na burada \u00e7al\u0131\u015famama, etik anlay\u0131\u015f\u0131yla da uygun olmad\u0131\u011f\u0131 halde burada \u00e7al\u0131\u015famama durumu ne derece ge\u00e7erli bunu tart\u0131\u015fmak gerekiyor. Burada kestirip, bu b\u00f6yle olmal\u0131d\u0131r demek \u00e7ok zor. Yani, bu etik de\u011fil. Ben a\u00e7 susuz da kalsam, i\u015fsiz de kalsam, ben burada \u00e7al\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m diyerek bireysel g\u00fcce b\u0131rakmak, \u00e7ok do\u011fru g\u00f6rm\u00fcyorum bunu; bu da do\u011fru bir hakl\u0131l\u0131k de\u011fil.<\/div>\n<div>Bug\u00fcnk\u00fc sistem i\u00e7erisinde \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve bu g\u00fcc\u00fc a\u015fabilecek, bu badireyi a\u015fabilecek g\u00fcce sahip de\u011filseniz, bir yerlerde \u00e7al\u0131\u015fmak zorundas\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc etraf\u0131n\u0131za bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, sizin d\u00fc\u015f\u00fcncenize ve etik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131za ayk\u0131r\u0131 ve yap\u0131lmamas\u0131 gereken \u00e7ok proje var. Bunu ancak \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fcyle a\u015fabilirse ve bunu ba\u015farabilirse ne ala, ama ba\u015faram\u0131yorsa, bireysel g\u00fcc\u00fc onu ne kadar kald\u0131r\u0131yorsa, yani i\u015fsizlik olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bu projede \u00e7al\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m diyebilecek ve olabilece\u011fi gibi ger\u00e7ekten bunu kald\u0131ramayacak da olabilir. Ben bunu da pek yad\u0131rgad\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyemem. Proje anlam\u0131nda bunu s\u00f6yl\u00fcyorum. Ama ger\u00e7ekten etik anlamda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu projelerde \u00e7al\u0131\u015fmamam gerekir diyen bir m\u00fchendis, bu projelerde \u00e7al\u0131\u015famayacak g\u00fcc\u00fc de varsa, bunu engellemek i\u00e7in m\u00fccadele eder, orada da \u00e7al\u0131\u015fmaz ayr\u0131l\u0131r. Ama o m\u00fccadele ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olur olmaz, bug\u00fcnk\u00fc ya\u015fama bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman pek ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fumuzu da s\u00f6yleyemeyiz.<\/div>\n<div>Bunun i\u00e7in var g\u00fcc\u00fcyle oradaki m\u00fchendis kesimi, bizim \u00f6rg\u00fctl\u00fc kesimimizin \u00fczerine b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6rev d\u00fc\u015f\u00fcyor. Proje s\u00f6yledi\u011fimiz anlamda m\u00fchendislik a\u00e7\u0131s\u0131ndan yap\u0131lmamas\u0131 gerekli, toplumsal a\u00e7\u0131s\u0131ndan yap\u0131lmamas\u0131 gerekiyorsa, \u00a0tamam\u0131yla siyasi ve ekonomik rant anlam\u0131nda, kazan\u00e7 anlam\u0131nda yap\u0131l\u0131yorsa, buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131 ve orada \u00e7al\u0131\u015fmayacak m\u00fchendisi de bir \u00f6rg\u00fctsel g\u00fc\u00e7 olarak destekleyip, \u00f6yle \u00e7ekebiliyorsak ki bunu da yapmal\u0131y\u0131z ve bunun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ama ba\u015farabilme \u015fans\u0131 her alanda olabilir mi, orada mutlaka olabilir demek \u00e7ok zor.<\/div>\n<div>Etikle ilgili s\u00f6yledim, \u015funu da ekleyeyim: S\u00f6ylenecek olay \u015fu. Ger\u00e7ekten, T\u00fcrkiye&#8217;de bir yan\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, hidroelektrik santrallerin bug\u00fcnk\u00fc yap\u0131l\u0131\u015f tarz\u0131yla benimseyecek hi\u00e7bir yan\u0131 yok. M\u00fchendis\u00e7e bunu s\u00f6yl\u00fcyorum. Di\u011fer siyasal yan\u0131yla veya toplumsal duyarl\u0131l\u0131k yan\u0131yla yahut da y\u00f6redeki toplumun ona tepki g\u00f6stermesini bir yana b\u0131rakarak bunu s\u00f6yl\u00fcyorum. Tamam\u0131yla, teknik anlay\u0131\u015f ve m\u00fchendis bilgisiyle s\u00f6yledi\u011fimizde, tamam\u0131yla suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesine y\u00f6nelik bir \u00e7al\u0131\u015fma ve ge\u00e7mi\u015fte petrole nas\u0131l balk\u0131yorsa \u015fimdi suya da \u00f6yle bak\u0131l\u0131yor. Suyu bir kazan\u00e7 kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyorlar. Bug\u00fcnk\u00fc hidroelektrik santraller, do\u011fal kaynaktan \u00f6te ya\u015fam hakk\u0131 olan suyu, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n \u00f6tesine bakarak, tamam\u0131yla metala\u015ft\u0131r\u0131lma ve bunu metala\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir tarz\u0131yla ticarile\u015ftirme ve bundan kazan\u00e7 sa\u011flaman\u0131n bir y\u00f6ntemi olarak, suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesinin y\u00f6ntemi olarak uygulan\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle vurgulamak gerekiyor.\u00a0<\/div>\n<div>Di\u011fer taraftan, \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 olarak bakt\u0131\u011f\u0131mda, benim i\u00e7inde bulundu\u011fum camia a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6yl\u00fcyorum. Benim bu bak\u0131\u015f\u0131ma paralel bir bak\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum. Bu anlamda \u00e7al\u0131\u015fmalar ve \u00e7abalar da var. M\u00fccadele eden kesimlere olabildi\u011fince bilgi aktar\u0131yoruz, yard\u0131mc\u0131 oluyoruz, destekliyoruz. Bu konudaki \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00fcrece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. En az\u0131ndan, bug\u00fcnk\u00fc y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zla ve toplumsal duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131zla bu tepkimiz devam ediyor, bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z katk\u0131m\u0131z devam ediyor, edece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ve etmesini de bekliyorum.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\n\u201cHidroelektrik santraller, T\u00fcrkiye\u2019deki sular\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesinin arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor. Do\u011frudan do\u011fruya enerji \u00fcretmekten ziyade, suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesini ve bir meta olarak kullan\u0131larak yani kazan\u00e7 ve kar olarak sermaye gruplar\u0131na lanse edilmesinin bir arac\u0131 olarak \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za.\u201d \n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[599,1065],"class_list":{"0":"post-2627","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-hesler","9":"tag-hidroelektrik-santrallar"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2627"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2627\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}