\n\u00d6ncelikle \u015funu belirtmek gerekiyor: Erivan fiziksel olarak \u00e7ok yak\u0131n ancak alg\u0131sal olarak uzak bir kent. Belki de T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan \u00e7o\u011fu kimsenin gezi rotas\u0131na i\u015flemeyi akl\u0131na getirmedi\u011fi t\u00fcrden. S\u0131n\u0131r tam da fikirde, alg\u0131sal haritam\u0131zda bir noktaya denk d\u00fc\u015fmemesinde ba\u015fl\u0131yor belki de. Oysa, bir bu\u00e7uk saatlik u\u00e7ak yolculu\u011fu (gezi tutkunlar\u0131 i\u00e7in ekstra bilgi), almas\u0131 kolay ve ucuz bir kap\u0131 vizesinin ard\u0131ndan dokusu yo\u011fun ve ilgi \u00e7ekici bir kente ayak basm\u0131\u015f oluyorsunuz.
\n
![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/kapakfotogcc86rafi.jpg\")
<\/a><\/p>\nEkibimiz mimar ve \u015fehir planc\u0131lar\u0131ndan olu\u015fuyor. Dolay\u0131s\u0131yla gezimizden \u00f6nce kenti haritalar \u00fczerinden inceleme f\u0131rsat\u0131m\u0131z oldu. Bu okumadan \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131m -belirgin bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere- kent merkezinin dairesel formda kuruldu\u011fu ve bu formun geni\u015f yollarla s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f oldu\u011fuydu. Dairenin i\u00e7inde net bir grid sistem dikey okumada kendini bask\u0131n halde hissettiriyordu. D\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, organiklikten olduk\u00e7a uzak bir tan\u0131m sunuyordu. Kentte dola\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk g\u00fcn de bu izlenim devam etti. Meydanlar ve birbirine ba\u011fl\u0131 geni\u015f caddeler, neredeyse herbiri an\u0131tsal karakterde olan binalar izlenimimizi do\u011fruluyordu. Hatta s\u0131k s\u0131k \u00f6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131kan sokak \u00e7e\u015fmelerinden nirengi noktalar\u0131n\u0131 kolayca belirleyebiliyorduk (yine de bolca kaybolduk!). Erivan merkezinde yap\u0131 adalar\u0131 avlulu sisteme sahip. Avlular ve ge\u00e7i\u015fler, kentin dikkat \u00e7eken \u00f6\u011feleri. B\u00fcy\u00fck oranda otopark olarak kullan\u0131lsa da, avlular ayn\u0131 zamanda ye\u015fil doku bar\u0131nd\u0131r\u0131yor, \u00e7ocuklar i\u00e7in oyun alanlar\u0131 tan\u0131ml\u0131yor, bazen de kilise gibi an\u0131tsal s\u00fcrprizler sunuyor. Gezimizin ikinci g\u00fcn\u00fcnde, Archie-Walkie ile mimari kent turuna \u00e7\u0131kt\u0131k. Dokuyu ve farkl\u0131 mimari dilleri hakk\u0131yla alg\u0131lamam\u0131z\u0131 sa\u011flayan bu gezi esnas\u0131nda, avlu ve ge\u00e7i\u015flerin haritadan okuyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u015fka bir i\u015flevini ke\u015ffetme \u015fans\u0131m\u0131z oldu. Bu sistem, kent merkezinin grid formunu yatayda k\u0131r\u0131yor, s\u0131n\u0131r \u00f6\u011felerini ortadan kald\u0131r\u0131yor (bu s\u0131n\u0131r \u00f6\u011felerinin de bi\u00e7imsel oldu\u011funu belirtmeliyim, sosyal bir s\u0131n\u0131r tan\u0131mlay\u0131p tan\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffedecek vaktimiz ne yaz\u0131k ki olmad\u0131) ve dola\u015f\u0131ma organik karakter kazand\u0131r\u0131yor. Miras\u0131n katmanlar\u0131 <\/strong> Bu bilgiyi gezimiz s\u0131ras\u0131nda ziyaret etti\u011fimiz Urban Lab ekibinden \u00f6\u011frendik. Ekip, resmi yakla\u015f\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 haritalama projesi Other Yeravan ile kentsel miras\u0131 b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir \u015fekilde sunuyor. Lokasyon \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015fan haritada; devlet binalar\u0131, antik d\u00f6nem ve orta\u00e7a\u011f miras\u0131, Pers d\u00f6nemi, Rusya \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6nemi, erken Sovyet, Sovyet, yap\u0131salc\u0131 d\u00f6nem, neo-klasik d\u00f6nem, Sovyet Modernizmi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131 d\u00f6nem yap\u0131lar\u0131 katmanlar halinde, foto\u011fraflar\u0131 ve k\u0131sa bilgiler e\u015fli\u011finde sunuluyor. Bu haritayla birlikte gezildi\u011finde, kent tarihi daha b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir \u015fekilde alg\u0131lanabiliyor. <\/p>\n Kent imgesinde sosyalist miras\u0131n olduk\u00e7a bask\u0131n oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Erivan, \u00f6zellikle br\u00fctalist mimarl\u0131\u011fa ilgi duyanlar i\u00e7in a\u00e7\u0131k hava m\u00fczesi gibi. Bu zengin miras i\u00e7inde benim en \u00e7ok ilgimi \u00e7eken ise Moskova A\u00e7\u0131k Hava Sinemas\u0131 (The Moscow Cinema Open Air Hall) oldu. Art\u0131k i\u015flemeyen bu sinema, 1964-1966 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda mimar Spartak Kndeghtsyan ve Telman Gevorgyan taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015f. Sinema, Stalin sonras\u0131 Sovyet-Ermenistan mimarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en simgesel \u00f6rneklerinden ve Erivan kentle\u015fmesinin \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan biri olarak tan\u0131mlan\u0131yor. 2010 y\u0131l\u0131nda, y\u0131k\u0131l\u0131p yerine kilise in\u015fa edilmesini \u00f6ng\u00f6ren bir proje haz\u0131rlanm\u0131\u015f. Ancak bu proje mimarlar ve halk taraf\u0131ndan tepkiyle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ve protestolar sonucu durdurulmu\u015f. Bu nedenle sinema, hem mimari \u00f6zelikleriyle hem de neden oldu\u011fu direni\u015fle kentin belle\u011finde \u00f6zel bir yere sahip, g\u00f6r\u00fclmesi gereken yerlerden. Kamusall\u0131\u011f\u0131n katmanlar\u0131<\/strong> Erivan\u2019da parklarla an\u0131tsal yap\u0131lar\u0131n kurdu\u011fu ili\u015fki de g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer. Ancak daha m\u00fctevaz\u0131 bir tasar\u0131ma ve kurguya sahip Lovers\u2019 Park kentin g\u00fcndelik hayat\u0131na kar\u0131\u015fmak isteyenler i\u00e7in olduk\u00e7a keyifli. Bir k\u00f6\u015fede resim \u00e7izen \u00e7ocuklar, tavla ve satran\u00e7 oynayan dedeler, kafelerde vakit ge\u00e7iren gen\u00e7lerle dolu bir ye\u015fillik. Erivan, dokusunu duyulara bast\u0131ran bir kent. Her \u015fey hem \u00e7ok par\u00e7ac\u0131l hem de \u00e7ok b\u00fct\u00fcn. Kentte gezerken ellerime yap\u0131\u015fan toz ve (onun yaratt\u0131\u011f\u0131) g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm yap\u0131lara her an de\u011fiyormu\u015fum hissi, kokular, duydu\u011fum su sesleri ve \u00e7e\u015fme ba\u015flar\u0131nda ellerimi y\u0131kad\u0131\u011f\u0131mda beliren yeniden ba\u015flama hissi\u2026 Hepsi bir b\u00fct\u00fcnd\u00fc. O kadar ki, yazmaya karar verdi\u011fimde, tam da \u201cKentin Tozu\u201dnun \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir deneyim diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemedim. Yer \u00fcst\u00fcnde b\u00fct\u00fcn kenti saran do\u011falgaz borular\u0131ndan y\u00f6n bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u201calt\u201dyap\u0131n\u0131n bildi\u011fimiz g\u00f6rsel anlamlar\u0131n\u0131 sorgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131 itiraf etmeliyim. Kentin kurgusunu olduk\u00e7a yabanc\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131 da…<\/p>\n Belle\u011fimizin ortak dillerindeki cadde isimleri ve yemekler her defas\u0131nda \u00e7ok sevdi\u011fim bir arkada\u015f\u0131m bana g\u00f6z k\u0131rp\u0131yormu\u015f gibi hissettirdi. G\u00fcn\u00fc do\u011fururken ve bat\u0131r\u0131rken Ararat\u2019a birlikte bakt\u0131k\u2026
\n<\/a><\/p>\n
\n<\/a>
\nErivan
\n<\/a>Cumhuriyet Meydan\u0131<\/p>\n
\n<\/a>Avlular ve Ge\u00e7i\u015fler<\/p>\n
\nErivan, farkl\u0131 d\u00f6nemlere ait miras katmanlar\u0131n\u0131 i\u00e7 i\u00e7e sunan bir kent. B\u00f6lgesel bir ayr\u0131m g\u00f6zetmek neredeyse imkans\u0131z. Devletin kentsel miras ve koruma yakla\u015f\u0131m\u0131 tan\u0131d\u0131k bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rl\u0131. \u00d6rne\u011fin sosyalist miras\u0131 hi\u00e7 kapsam\u0131yor. <\/p>\n
\n<\/a>Moskova A\u00e7\u0131k Hava Sinemas\u0131<\/p>\n
\n<\/a>Moskova A\u00e7\u0131k Hava Sinemas\u0131<\/p>\n
\nErivan g\u00fcn\u00fcn her saati olduk\u00e7a canl\u0131 ve g\u00fcvenli bir kent. Sokak ayd\u0131nlatmas\u0131 yok denecek kadar az oldu\u011fu i\u00e7in geceleri olduk\u00e7a karanl\u0131k. Ancak karanl\u0131k, kentin i\u00e7erisinde dola\u015f\u0131m\u0131 k\u0131s\u0131tlayan bir etken de\u011fil. Kad\u0131nlar\u0131n kentsel mekanlar\u0131 g\u00fcn\u00fcn her saati kullanmalar\u0131 g\u00fcven duygusunu peki\u015ftiriyor. \u00dcstelik kad\u0131nlar beledi hizmetlerde de aktifler. Gece saatleri, \u00f6zellikle parklar\u0131 temizleyen i\u015f\u00e7ilerin hepsi kad\u0131n. Bu t\u00fcr hizmetleri y\u00fcr\u00fcten emek\u00e7iler aras\u0131nda bildi\u011fimiz anlamda bir cinsiyet ayr\u0131m\u0131n\u0131n olmamas\u0131 bizi hem \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131, hem mutlu etti.
\n<\/a>
\nKarasal iklime sahip olan kentte su \u00f6\u011fesinin yo\u011funlu\u011fu hem iklimin sertli\u011fini k\u0131r\u0131yor hem de kamusall\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131yor. \u00c7ekirde\u011fi olu\u015fturan ve devlet binalar\u0131 ile \u00e7evrili Republican Square (Cumhuriyet Meydan\u0131) kentlilerin vakit ge\u00e7irmeyi sevdi\u011fi bir alan. Meydan\u0131n ortas\u0131nda bulunan havuzda haftasonlar\u0131 klasik m\u00fczik e\u015fli\u011finde renkli \u0131\u015f\u0131klarla su g\u00f6sterileri yap\u0131l\u0131yor. Kentin i\u00e7inde neredeyse her k\u00f6\u015fe ba\u015f\u0131nda i\u00e7me suyu ak\u0131tan sokak \u00e7e\u015fmeleri var.
\n1970\u2019lerde b\u00fcy\u00fck bir merdiven yap\u0131 olarak in\u015fa edilen Cascade, su \u00f6\u011fesinin an\u0131tsall\u0131k ve sanatla birle\u015ftirildi\u011fi bir mekan. Yap\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde \u00e7a\u011fda\u015f sanat eserleri sergileniyor. Bitiminde yer alan parkta farkl\u0131 malzemelerden yap\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok heykel bulunuyor. Heykel park\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kuru havuz ise yaz aylar\u0131nda \u00e7ocuklar i\u00e7in m\u00fckemmel bir oyun alan\u0131.
\n<\/a>Kaskad ve heykel park\u0131<\/p>\n
\n<\/a>Lovers’ ParkLovers’ Park<\/p>\n
\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n
\n<\/a><\/p>\n