Otoriter iktidarlar\u0131n en temel \u00f6zelli\u011fi budur, iktidarlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda tepeden inmeci dayatman\u0131n, tahakk\u00fcm\u00fcn nesnellik kazanmas\u0131d\u0131r<\/p>\n
Bir iktidar\u0131n demokratik olarak i\u015fleyip i\u015flemedi\u011fini g\u00f6steren \u00e7ok temel baz\u0131 g\u00f6stergeler vard\u0131r. E\u011fer siyasi iktidar sahipleri, ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 halde ihtiya\u00e7 varm\u0131\u015f gibi bir durum ve alg\u0131 yarat\u0131yorsa, o ihtiya\u00e7la ilgili farkl\u0131 alternatifleri tart\u0131\u015fmak, kapsay\u0131c\u0131l\u0131k, \u015feffafl\u0131k gibi konular\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131yorsa, bilin ki anti demokratik bir elitler kitlesi taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyorsunuz.<\/p>\n
Otoriter iktidarlar\u0131n en temel \u00f6zelli\u011fi budur, iktidarlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda tepeden inmeci dayatman\u0131n, tahakk\u00fcm\u00fcn nesnellik kazanmas\u0131d\u0131r. \u0130ktidar oldu\u011fu i\u00e7in yapar ve yapabildi\u011fi i\u00e7in de iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Ortak normlar\u0131, hukuku, kanunlar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman herkesi kapsayacak \u015fekilde de\u011fil, keyfi olarak, topluluklardan yaln\u0131zca bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc temsil edecek \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131r. Ve otoriter iktidarlar, tercih ettikleri y\u00f6ntemlerin konu\u015fulmas\u0131ndan hi\u00e7 ho\u015flanmazlar, mutlak bir kabul ve boyun e\u011fme beklerler.<\/p>\n
Kalk\u0131nma, b\u00fcy\u00fcme, yat\u0131r\u0131m ve son y\u0131llarda da “mega projeler” dendi\u011fi zaman toplumun belli kesimlerinde bir heyecan dalgas\u0131 ba\u015f g\u00f6steriyor. Bu projelerin ekonomik, ekolojik, toplumsal, sosyal maliyetlerini ve tahribatlar\u0131n\u0131 dillendiren, g\u00fcndeme getiren herkes de bir \u015fekilde vatan haini, kalk\u0131nma d\u00fc\u015fman\u0131 gibi itibars\u0131zla\u015ft\u0131rmalara maruz kalarak hedef g\u00f6steriliyor. <\/p>\n
Bu girizgahtan sonra laf\u0131, son g\u00fcnlerde yine \u0131s\u0131t\u0131l\u0131p \u00f6n\u00fcm\u00fcze konan Kanal \u0130stanbul projesine getirece\u011fim. Kanal \u0130stanbul’un da i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 mega projeler, AKP’ye y\u00fczde 50’ye yak\u0131n oy getiren 2011 genel se\u00e7imleri s\u0131ras\u0131nda Erdo\u011fan’\u0131n se\u00e7im kampanyas\u0131n\u0131n omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu.<\/p>\n
O d\u00f6nemki Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan taraf\u0131ndan “\u00e7\u0131lg\u0131n proje” olarak nitelendirilerek tan\u0131t\u0131lan Kanal \u0130stanbul ve onunla ilintili Yeni \u015eehir, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde tamamlanan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u00f6pr\u00fc, yap\u0131m\u0131 devam eden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc havaliman\u0131 gibi dev projeler bug\u00fcn \u0130stanbul’un kentsel geli\u015fiminde belirleyici konumda.<\/p>\n
Avrupa’da bu t\u00fcr projeler i\u00e7in, “Unneccessary imposed mega projects” yani “Dayat\u0131lm\u0131\u015f l\u00fczumsuz mega projeler” tan\u0131m\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. Genellikle merkezdeki iktidar taraf\u0131ndan tepeden inme \u015fekilde g\u00fcndeme getirilen bu projelere asl\u0131nda “\u00e7\u0131lg\u0131n” demek, iktidar\u0131n arg\u00fcman\u0131na su ta\u015f\u0131mak demek… <\/p>\n
O sebeple, kontrol edilebilirlik sorunu olan, hangi finansman modeliyle kim taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 \u015feffafl\u0131ktan uzak, mimari tasar\u0131m\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131, \u00c7ED s\u00fcre\u00e7lerinden b\u00f6lgenin ekolojik, ekonomik ve sosyal hayat\u0131na varana kadar etkileri \u00f6l\u00e7\u00fclmemi\u015f projelere “\u00e7\u0131lg\u0131n” demek iktidar\u0131n bir nevi alg\u0131 oyunu.<\/p>\n
Birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce Ula\u015ft\u0131rma, Denizcilik ve Haberle\u015fme Bakan\u0131 Ahmet Arslan, Kanal \u0130stanbul Projesi’nin g\u00fczergah\u0131n\u0131n netle\u015ftirilmesi ve kesitlerinin ortaya konmas\u0131 i\u00e7in et\u00fct proje s\u00f6zle\u015fmesinin imzaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bakan, birka\u00e7 hafta \u00f6nceki ba\u015fka bir konu\u015fmas\u0131nda, “Kanal \u0130stanbul’un m\u00fcteahhitlik sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pik noktas\u0131” olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek, asl\u0131nda ger\u00e7ek niyeti ortaya koymu\u015ftu. Kanal \u0130stanbul, bir suyolu projesi olmaktan \u00e7ok art\u0131k arazi yarat\u0131lamaz hale gelmi\u015f \u0130stanbul i\u00e7in yeni bir emlak ve in\u015faat hamlesi yaratma niyeti ta\u015f\u0131yor. \u0130stanbul’un kent rant\u0131n\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in kurgulan\u0131yor. <\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, Kanal \u0130stanbul’u sadece Karadeniz ile Marmara aras\u0131nda yeni bir suyolu projesi olarak de\u011fil, \u0130stanbul’un gelece\u011fini de\u011fi\u015ftirecek b\u00fcy\u00fck bir kentsel proje olarak g\u00f6rmek laz\u0131m. \u0130stanbul’un do\u011fal yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirece\u011fini, yeni yerle\u015fimlerle n\u00fcfus hareketlerini artt\u0131r\u0131p, kenti daha da y\u00f6netilemez hale getirece\u011fini bilmeyen kalmad\u0131. Ancak, haf\u0131zalarda yer etmiyor, \u00e7abuk unutuluyor, o sebeple s\u0131kl\u0131kla tekrar etme ihtiyac\u0131 do\u011fuyor. <\/p>\n
Kanal \u0130stanbul Projesi, hayata ge\u00e7irildi\u011fi takdirde \u0130stanbul ve \u00e7evresinin su kaynaklar\u0131n\u0131 bitirecek, deniz ekolojisini bozarak canl\u0131lar\u0131n yok olmas\u0131na yol a\u00e7acak, tar\u0131m ve orman arazilerini olumsuz etkileyecek. <\/p>\n
\u00c7ok \u00f6zetle hat\u0131rlatmak gerekirse proje ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde,<\/p>\n
Marmara Denizi \u00f6l\u00fc bir denize d\u00f6n\u00fc\u015fecek.
\nBal\u0131k g\u00f6\u00e7 yollar\u0131 ve k\u0131\u015flama alanlar\u0131 tamamen de\u011fi\u015fecek.
\n\u0130stanbul’un ortas\u0131nda, Trakya ve \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131’n\u0131n aras\u0131nda olu\u015facak ada, yeni k\u00f6pr\u00fc, su ve elektrik hatlar\u0131 gerektirecek. (Kanal \u0130stanbul’un olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in toplam 2.7 milyar metrek\u00fcp hafriyat\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131, bu hafriyat\u0131n de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in de, Marmara ve Karadeniz’in \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131na yapay adalar kurulaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015fti)
\nKanal \u0130stanbul ile \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131 aras\u0131nda kalacak adan\u0131n, Trakya ile ba\u011flant\u0131s\u0131 kesilecek ve adadaki tatl\u0131 su kaynaklar\u0131 zamanla denizin tuzlu suyu ile dolacak.
\nCiddi ekonomik riskler olu\u015facak. Zira, \u0130stanbul ile ilgili hi\u00e7bir master planda yer almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in projenin maliyeti 15 milyar dolar olarak a\u00e7\u0131klansa da, 50 milyar dolara \u00e7\u0131kabilecek.
\nBunlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilen etkileri, tahmin edilemeyen pek \u00e7ok etkiyi de \u0130stanbul ve \u00e7evresi, bizzat ya\u015fayarak deneyimleyecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc, projenin hi\u00e7bir konuda bilimsel etki analizi yok, \u015feffaf bir s\u00fcre\u00e7 yok, konunun taraflar\u0131yla tart\u0131\u015fma ortam\u0131 yok.<\/p>\n
WWF T\u00fcrkiye’nin “Ya Kanal Ya \u0130stanbul” ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporunda, projeyle ilgili “Kanal \u0130stanbul, yaln\u0131z devasa bir yat\u0131r\u0131m de\u011fil ayn\u0131 zamanda y\u00fczy\u0131llara dayanan ge\u00e7mi\u015finden bug\u00fcne kadar \u0130stanbul do\u011fas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu en b\u00fcy\u00fck m\u00fchendislik operasyonu. Karadeniz, Bo\u011fazlar, Marmara ve Kuzey Ege gibi geni\u015f bir co\u011frafyada \u00e7ok boyutlu etkileri muhtemel b\u00f6yle bir proje i\u00e7in “ne pahas\u0131na” sorusunu sormak akl\u0131n gere\u011fi. Projenin \u00e7ok boyutlu ve karma\u015f\u0131k sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6nceden kestirmek, \u00e7ok say\u0131da fakt\u00f6r\u00fc dikkate almas\u0131 gereken bilim d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in bile bilinmezliklerle dolu” denmi\u015fti. Ger\u00e7ekten ne pahas\u0131na? <\/p>\n
\u0130\u015fin bir di\u011fer belirsizliklerle dolu k\u0131sm\u0131 da nas\u0131l finanse edilece\u011fiyle ilgili…<\/p>\n
Kim ger\u00e7ekle\u015ftirecek bu devasa Kanal \u0130stanbul projesini? Bir kamu yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak m\u0131 yap\u0131lacak, yoksa yerli-yabanc\u0131 ortakl\u0131 bir konsorsiyumun yap\u0131m\u0131n\u0131, finansman\u0131n\u0131 y\u00fcklenece\u011fi bir yap-i\u015flet-devret modeli ile mi ger\u00e7ekle\u015fecek? Proje, bug\u00fcne kadar se\u00e7im meydanlar\u0131 malzemesi edilmekten realiteye ge\u00e7emedi\u011finden bunlardan habersiziz. T\u00fcrkiye ekonomisinde bir zaman sonra kara delik haline gelmesi \u015fimdiden ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz duruyor.<\/p>\n
Kamuoyunda y\u00f6netimi devredilen kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131n ne \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131na y\u00f6nelik belirsizlikler olmas\u0131, denetiminden ve \u015feffafl\u0131ktan uzak tutulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok\u00e7a ele\u015ftirilen Varl\u0131k Fonu kayna\u011f\u0131n\u0131n ilk aktar\u0131laca\u011f\u0131 projenin Kanal \u0130stanbul olaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015fti. Zaten, Varl\u0131k Fonu’nun kurulmas\u0131na dair gerek\u00e7eler s\u0131ralan\u0131rken, kanunda yer alan “Otoyollar, Kanal \u0130stanbul, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u00f6pr\u00fc ve \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Havaliman\u0131, n\u00fckleer santral gibi b\u00fcy\u00fck altyap\u0131 projelerine kamu kesimi borcu artt\u0131r\u0131lmadan finansman sa\u011flanmas\u0131” maddesi \u00f6zellikle \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n
Bakan Arslan, Varl\u0131k Fonu’nun kurulu\u015fundan bir s\u00fcre sonra yapt\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131klamada, Kanal \u0130stanbul projesinin finansman\u0131 i\u00e7in Varl\u0131k Fonu’na ba\u015fvurmad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Bu ne kadar ger\u00e7ek\u00e7i bilmiyoruz, tekrar edelim: \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00fcre\u00e7 opak, \u015feffafl\u0131ktan ve hesap verme s\u00fcre\u00e7lerinden uzak i\u015fliyor. <\/p>\n
Yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki bankalar, uluslararas\u0131 finansal kurulu\u015flar, bu t\u00fcr projelere gerek risklerinin y\u00fcksekli\u011fi, gerekse \u00e7evresel anlamda olumsuz etkileri sebebiyle finansman aktarm\u0131yor. Yerli bankalar\u0131n parasal kaynaklar\u0131 da bu projeleri fonlamak i\u00e7in yeterli de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla, ya\u011fmalanaca\u011f\u0131 endi\u015fesi ta\u015f\u0131nan Fon’un kritik icraatlar\u0131ndan birinin Kanal \u0130stanbul’a kaynak aktarmak olmas\u0131 endi\u015feleri hakl\u0131 \u00e7\u0131karacak m\u0131 g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Otoriter iktidarlar\u0131n en temel \u00f6zelli\u011fi budur, iktidarlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda tepeden inmeci dayatman\u0131n, tahakk\u00fcm\u00fcn…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[2098],"class_list":{"0":"post-26603","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-kanal-istanbul"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26603"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26603\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}