{"id":26631,"date":"2017-09-09T18:08:14","date_gmt":"2017-09-09T15:08:14","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=26631"},"modified":"2019-01-28T20:40:16","modified_gmt":"2019-01-28T17:40:16","slug":"ayderden-sonra-turizm-ve-yaylalar-umut-kocagoz-yesilgazete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/ayderden-sonra-turizm-ve-yaylalar-umut-kocagoz-yesilgazete\/","title":{"rendered":"Ayder\u2019den sonra: Turizm ve yaylalar \u2013 Umut Kocag\u00f6z (Ye\u015filGazete)"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fimiz sene ye\u015fil yol projesi ile g\u00fcndeme gelen Karadeniz yaylalar\u0131, bu sene Ayder \u00fczerinden ba\u015flayan bir tart\u0131\u015fmaya konu oldu. Rize\u2019nin en pop\u00fcler ve eri\u015fimi en kolay yaylalar\u0131ndan biri olan Ayder, Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n Rize il dan\u0131\u015fma meclisinde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma sonras\u0131 \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00fcndeme geldi. Erdo\u011fan, \u00f6zetle, Ayder\u2019deki mevcut yap\u0131la\u015fma durumuna g\u00f6nderme yaparak, burada ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bir de\u011fi\u015fimi mu\u015ftulad\u0131.<\/p>\n

\"\"<\/a>Foto: Ecehan Toprak<\/p>\n

Do\u011fu Karadeniz yaylalar\u0131n\u0131n bu \u015fekilde g\u00fcndeme gelmesinde Ayder meselesinin sembolik bir \u00f6nemi var. Rize-Ayder, Trabzon-Uzung\u00f6l ile birlikte, end\u00fcstriyel kitle turizminin, plans\u0131z-projesiz ve do\u011fas\u0131na zarar veren yap\u0131la\u015fman\u0131n, b\u00fcy\u00fcmenin, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7\u00f6z\u00fclmenin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn metala\u015fmas\u0131n\u0131n en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr yaylalar\u0131ndan biri. Ba\u015fka bir ifadeyle, Ayder, i\u015fler oldu\u011fu gibi gitmeye devam ederse, Karadeniz yaylalar\u0131n\u0131n gelecekte nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131n en iyi \u00f6rne\u011fi. En iyi ama, en k\u00f6t\u00fc \u00f6rne\u011fi.<\/p>\n

Ye\u015fil yol projesi \u00fczerinden ba\u015flayan, Ayder\u2019e ba\u011flanan tart\u0131\u015fma, elbette mevcut ve devam eden s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131 olarak okunmal\u0131. Karadeniz sahil yolu projesi ile ba\u015flayan, barajlar, HES\u2019ler, maden projeleri ve kitle turizmi ile devam eden s\u00fcre\u00e7, Karadeniz b\u00f6lgesini hem co\u011frafi zenginlikleri hem de insan pop\u00fclasyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir rant potansiyeli olarak tan\u0131mlamakta. Buna bir de \u00e7ay ve f\u0131nd\u0131k \u00fcreticili\u011finde ya\u015fanan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve rantla\u015fma s\u00fcre\u00e7lerini ekledi\u011fimizde, Karadeniz\u2019de \u00fcretkenli\u011fin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131; bir \u00e7ok yerde g\u00f6\u00e7lerle beraber gen\u00e7 n\u00fcfusun b\u00f6lgeyi terk etti\u011fini; kolayc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve rant\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n hakim hale geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Esas\u0131nda b\u00fct\u00fcn bu ifade edilen durumlar, \u00f6nemli bir ger\u00e7ekli\u011fin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. \u00d6yle ya da b\u00f6yle, elektrik ve yol giden herhangi bir yaylalan\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc durum gibi, Karadeniz b\u00f6lgesinde ya\u015fanan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme dair b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir vizyon geli\u015ftirmek elzem. Yani, elektrik ve yolun getirdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc anlamak, \u00e7a\u011f\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun hareket etmek gerekiyor. Elektrik ve yol geldi diye, \u00f6rne\u011fin, yaylalar\u0131m\u0131z\u0131 terk edemeyiz. Ama, velev ki yaylam\u0131za yol gelmedi, ve yolun getireceklerini -\u00f6rne\u011fin, Ayder \u00fczerinden- biliyoruz; o zaman da yola kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktan vazge\u00e7emeyiz.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda, eme\u011fi, \u00fcretmeyi, korumay\u0131 ve sahip \u00e7\u0131kmay\u0131 merkezine alan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmek zorunday\u0131z. \u00d6rne\u011fin, turizm yapacak isek, ger\u00e7ekten alternatif bir anlay\u0131\u015f geli\u015ftirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcy\u00fcz. Orman\u0131na, deresine, p\u0131nar\u0131na de\u011fer veren, onu koruyan; yaylas\u0131na sahip \u00e7\u0131kan, kitle turizmi istilas\u0131ndan, g\u00fcn\u00fcbirlik\u00e7ilikten koruyan; emek temelli \u00fcretim yapan, \u00f6rne\u011fin yaylada hayvanc\u0131l\u0131k yapan, bostanc\u0131l\u0131k yapan, dolay\u0131s\u0131yla bir de\u011fer \u00fcreten, o yaylay\u0131 eme\u011fi ve de\u011feriyle var eden bir anlay\u0131\u015f geli\u015ftirmek zorunday\u0131z. B\u00f6yle oldu\u011funda, yaylalar bir ya\u015fam alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir, hakiki mekanlar haline gelebilir.<\/p>\n

Pokut ve Sal<\/strong>
\n\u00c7aml\u0131hem\u015fin\u2019in en g\u00fczel ve hala korunmakta olan yaylalar\u0131ndan olan Pokut ve Sal, yol, g\u00fcndelik\u00e7i ak\u0131n\u0131 ve kitle turizmi tehdidi alt\u0131nda. Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde sosyal medyada payla\u015f\u0131lan bir foto\u011fraf, durumun k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rne\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyordu:<\/p>\n

\"\"<\/a>Foto: T\u00fclay G\u00fclay<\/p>\n

Pokut ve Sal\u2019a bu sene ba\u015flam\u0131\u015f olan g\u00fcn\u00fcbirlik turlar, her g\u00fcn y\u00fczlerce ki\u015fiyi yaylaya \u00e7\u0131kar\u0131p indirmekte. Bunun yan\u0131nda, g\u00fcn\u00fcbirlik kendi ara\u00e7lar\u0131yla Pokut\u2019a ve Sal\u2019a gelen ki\u015filer, yaylan\u0131n mevcut de\u011fer ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne pek ald\u0131r\u0131\u015f etmeden, yaylan\u0131n herhangi bir yerinde piknik ve mangal yap\u0131yor, etraf\u0131 kirletiyor, toplamadan gidiyorlar.<\/p>\n

Bu durum iki \u015feyin g\u00f6stergesi olarak okunabilir. Birincisi, \u00f6zellikle F\u0131rt\u0131na Vadisi\u2019nde Ayder merkezli turizm belirli bir hacmi a\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in, yeni yaylalar daha \u00e7ok \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. Ayder ve Ye\u015fil yol \u00fczerine kurulan s\u00f6ylem zaten bunu peki\u015ftirmekte. Ge\u00e7ti\u011fimiz bayram zaman\u0131 ve civar\u0131nda, \u00c7aml\u0131hem\u015fin\u2019de \u0130stanbul\u2019u and\u0131ran trafik manzaralar\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce, durumun giderek zorla\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n

\u0130kincisi, yine ayn\u0131 turizm anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n kendini hen\u00fcz yeterince bozulmam\u0131\u015f, dejenere olmam\u0131\u015f, de\u011fer \u00fcretimine devam eden yerlere gerek zor, gerek istila, gerekse yol vb. \u201chizmet\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarla sokmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n

Bu durumda, b\u00f6lgenin gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen, vadilere, yaylalara sahip \u00e7\u0131kmak isteyen y\u00f6re halk\u0131, muhtarlar\u0131, ve b\u00f6lge sevdal\u0131lar\u0131, akil davranmak, sorunlar\u0131 ele almak ve \u00e7\u00f6zme inisiyatifi g\u00f6stermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. B\u00f6ylesi potansiyeli i\u00e7erisinde yer alan bir \u00e7ok b\u00f6lgede oldu\u011fu gibi, para ve rant ili\u015fkileri \u00f6nce b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar\u0131n aras\u0131n\u0131 bozmak ve birli\u011fi da\u011f\u0131tmak \u015feklinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. B\u00f6lgede kendi \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 peki\u015ftirmek ve herkesin \u00e7\u0131kar\u0131ndan daha fazla pay almak isteyen ki\u015filer, bahsi ge\u00e7en potansiyeli rant haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isteyen sermaye ile \u00e7e\u015fitli ili\u015fkiler geli\u015ftirerek, tabiri caizse pastadan pay kapman\u0131n hesab\u0131n\u0131 yap\u0131yorlar. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in \u00f6ncelikle herkesin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 ifade eden bir pozisyonu tesis etmek ve bunun etraf\u0131nda birlik kurmak gerekir.<\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde yaylaya piknik yapmaya gelen bir grup, yaylan\u0131n \u201cdevletin mal\u0131\u201d oldu\u011funu, buradan diledikleri gibi faydalanabileceklerini, yaylay\u0131 kullanan yurtta\u015flar\u0131 da bu anlamda kaale almayacaklar\u0131n\u0131 ifade eden s\u00f6zler sarf etti. Halbuki burada yatan temel motivasyon, \u201cdevletin mal\u0131 deniz\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. Evet, devletin mal\u0131 deniz de, bu mal\u0131 kim \u00fcretiyor, kim koruyor, bunu d\u00fc\u015f\u00fcnen yoktu.<\/p>\n

Bug\u00fcn korunan ve bir \u015fekilde yaylac\u0131l\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc devam ettiren hangi yaylaya giderseniz, orada \u00fcretim ve payla\u015f\u0131m ili\u015fkilerinin devam etti\u011fini, yaylada yap\u0131lan faaliyetin yaylaya ve b\u00f6lge insan\u0131na katma de\u011fer yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Buna kar\u015f\u0131n, devletin g\u00f6zetimi alt\u0131nda veya de\u011fil, k\u00e2r ve rant ili\u015fkilerinin girdi\u011fi her yer bozulmakta, \u00e7\u00fcr\u00fcmektedir.<\/p>\n

Bu ama\u00e7la, b\u00f6lgede \u201ckamucu\u201d, koruyucu ve kollay\u0131c\u0131 ili\u015fkiler geli\u015ftirmek, birli\u011fi bunun \u00fczerine in\u015fa etmek gerekiyor. Kamucu bir vizyon, herkesin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 savunmak anlam\u0131na gelir. Herkesin \u00e7\u0131kar\u0131, \u00f6ncelikle b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 korumak, tesis etmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgede ya\u015fayan halk, b\u00f6lgenin ger\u00e7ek koruyucusu, bu anlamda \u201csahibi\u201ddir. Bu oldu\u011fu zaman, bu b\u00f6lgeyi ziyaret etmek isteyen misafirlerin de \u00f6zg\u00fcrce faydalanabilece\u011fi, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve misafirperver ili\u015fkiler in\u015fa edilebilir.
\n\"\"<\/a>Foto: Umut Kocag\u00f6z<\/p>\n

Pokut ve Sal yaylalar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu yaylalar, bir anlamda sembol yaylalar. Burada eme\u011fi ve \u00fcretkenli\u011fi ile ya\u015fayan, yaylac\u0131l\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc devam ettiren, hayvanc\u0131l\u0131k yapan ve te\u015fvik eden g\u00fczel insanlar ya\u015famakta. Buraya gelen misafirlere, orman\u0131 ve yaylay\u0131 koruman\u0131n \u00f6nemi anlat\u0131lmakta. Yani, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkiye yurtta\u015flar\u0131n\u0131n sahibi oldu\u011fu bu yaylalar, buray\u0131 en iyi koruyan yurtta\u015flar taraf\u0131ndan korunmaktad\u0131r. Buna sahip \u00e7\u0131kmak da herkesin boynunun borcudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ge\u00e7ti\u011fimiz sene ye\u015fil yol projesi ile g\u00fcndeme gelen Karadeniz yaylalar\u0131, bu sene…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[3693,2585],"class_list":{"0":"post-26631","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-ayder","9":"tag-yesil-yol"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26631"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26631\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}