\u015eimdi bahsedece\u011fim y\u0131lan hikayesine d\u00f6nm\u00fc\u015f yasa tasar\u0131s\u0131na da, hele de ad\u0131nda “koruma” ge\u00e7en bir yasa tasar\u0131s\u0131na normal \u015fartlar alt\u0131nda, normal \u00fclkelerde destek verilir.<\/p>\n
Bir \u00fclkenin enerji, iklim ve do\u011fa koruma politikalar\u0131na bakmak isterseniz, o \u00fclkenin yasalar\u0131na bakman\u0131z yeterlidir, yasalarla yap\u0131lan oyunlardan ve yine o yasalarla a\u00e7\u0131lan yollardan \u00fclkenin gidece\u011fi yer de bellidir. <\/p>\n
\u015eimdi bahsedece\u011fim y\u0131lan hikayesine d\u00f6nm\u00fc\u015f yasa tasar\u0131s\u0131na da, hele de ad\u0131nda “koruma” ge\u00e7en bir yasa tasar\u0131s\u0131na normal \u015fartlar alt\u0131nda, normal \u00fclkelerde destek verilir. Ancak, bizdeki gibi uygulamaya konmak istenen yasa tasar\u0131s\u0131, mevcut durumu daha k\u00f6t\u00fcye g\u00f6t\u00fcrecek, korunan alanlar\u0131n stat\u00fclerinde kritik de\u011fi\u015fiklikler yaratacaksa, ayn\u0131 zamanda do\u011fay\u0131 tamamen t\u00fcketilecek bir meta haline getirecekse b\u0131rak\u0131n deste\u011fi, isyan sebebi oluyor.<\/p>\n
Her ne kadar kanunun ad\u0131 “Tabiat\u0131 ve Biyolojik \u00c7e\u015fitlili\u011fi Koruma Kanunu” olarak ge\u00e7se de, ad\u0131ndaki koruma s\u00f6z\u00fcne sak\u0131n aldanmay\u0131n. Kanun gerek haz\u0131rlanma a\u015famas\u0131nda toplumsal mutabakattan yoksun olmas\u0131yla gerekse de getirdi\u011fi d\u00fczenlemelerle asl\u0131nda bir “korumama” yasa tasar\u0131s\u0131. Do\u011fay\u0131 korumaktan \u00e7ok do\u011fay\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z \u015fekilde kullan\u0131ma, ya\u011fma ve talana a\u00e7ma imkan veren bu yasayla, do\u011fal varl\u0131klar \u00fczerindeki her t\u00fcrl\u00fc koruma karar\u0131 kald\u0131r\u0131labilecek, koruma alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 de\u011fi\u015ftirilebilecek, k\u0131smen veya tamamen farkl\u0131 bir stat\u00fcye ge\u00e7irilebilecek. <\/p>\n
Yasa \u015fu g\u00fcnlerde TBMM \u00c7evre Komisyonu’nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcyor ancak ge\u00e7mi\u015fi epey eskiye dayan\u0131yor. Bu yasa tasar\u0131s\u0131yla ilgili ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar 2000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda ba\u015flad\u0131. 2000-2006 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan d\u00f6nemde STK’lar\u0131n, \u00fcniversitelerin ve kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 ile ilgili bir taslak haz\u0131rland\u0131. O d\u00f6nemde asl\u0131nda hayli kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 izlendi. Ancak, 2010 y\u0131l\u0131nda bu taslak yerine tamamen farkl\u0131 bir taslak haz\u0131rlanarak, TBMM \u00c7evre Komisyonu’nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. STK’lar\u0131n yo\u011fun itirazlar\u0131 neticesinde baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lan tasar\u0131, 2011-2012 y\u0131llar\u0131nda TBMM \u00c7evre Komisyonu’nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek kabul edildi. Gezi direni\u015finin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde \u00e7evre \u00f6rg\u00fctlerinin sert tepkilerine neden olan tasar\u0131 o g\u00fcnlerde AKP h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131. Fakat 2016’da k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fikliklerle tekrar haz\u0131rlanan tasar\u0131, 2017’ye gelindi\u011finde tekrar \u00c7evre Komisyonu’nun g\u00fcndemine al\u0131nd\u0131. <\/p>\n
Tasar\u0131n\u0131n en temel gerek\u00e7esi olarak, “T\u00fcrkiye’de tabiat\u0131 ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi koruma ama\u00e7l\u0131 \u00e7ok say\u0131da hukuki ve idari d\u00fczenleme bulundu\u011fu a\u00e7\u0131klanarak mevzuat\u0131n uygulanmas\u0131ndan sorumlu kurulu\u015flar aras\u0131nda g\u00f6rev ve yetki karma\u015fas\u0131 oldu\u011fu, farkl\u0131 koruma kategorilerinin birbiriyle uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi” ifade ediliyor.<\/p>\n
Burada yap\u0131lmak istenen do\u011fal varl\u0131klar\u0131n y\u00f6netimini yasal d\u00fczenlemelerle tek yasa alt\u0131nda ve tek elde toplamaktan ba\u015fka bir\u015fey de\u011fil. B\u00f6ylece do\u011fal varl\u0131klarla ilgili yetkiler tamamen iktidar\u0131n elinde olacak, iktidar\u0131n tek belirleyici oldu\u011fu bir d\u00fczenle her\u015feye karar verilecek. <\/p>\n
Zaten tasar\u0131n\u0131n maddeleri ile gerek\u00e7e tam olarak \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fcyor zira biyolojik \u00e7e\u015fitlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yan yakla\u015f\u0131k 5,5 milyon hektar alan tasar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n
\u0130stanbul \u00dcniversitesi Orman Fak\u00fcltesi’nden Prof. Dr. Do\u011fanay Tolunay’\u0131n yasa tasar\u0131s\u0131yla ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada bu konu \u015f\u00f6yle ifade ediliyor:<\/p>\n
“2016 itibariyle korunan alanlar\u0131n toplam\u0131 7,74 milyon hektar. \u00dclke y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 10’undan daha az\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen korunan alanlar\u0131n oran\u0131n\u0131n d\u00fcnya ortalamas\u0131 ise y\u00fczde 12,8 kadar. \u00dclkemizde korunan alanlar\u0131n miktar\u0131 y\u0131llar i\u00e7inde artm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak 2014 y\u0131l\u0131nda Sulak Alanlar Y\u00f6netmeli\u011fi’nde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle tescil s\u00fcreci getirildi\u011fi i\u00e7in korunan alan miktar\u0131nda azalma olmu\u015ftur. Tasar\u0131 kapsam\u0131nda yer alan Milli Parklar Kanunu ve Kara Avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Kanunu’nca ilan edilen korunan alanlar\u0131n miktar\u0131 ise 2,19 milyon hektar kadard\u0131r. B\u00f6ylece biyolojik \u00e7e\u015fitlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan yakla\u015f\u0131k 5,5 milyon ha kadar alan kanun tasar\u0131s\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Teklif edilen kanun tasar\u0131s\u0131 ile bu kanunlardan Milli Parklar Kanunu tamamen kald\u0131r\u0131lmakta ve Kara Avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Kanunu’ndaki baz\u0131 ibareler ise kald\u0131r\u0131lmakta ya da de\u011fi\u015ftirilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla kanun yasala\u015ft\u0131\u011f\u0131 anda tabiat\u0131 ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi koruma konusunda d\u00f6rt kanun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olacakt\u0131r. Bu durumda da kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hedeflenen yetki karma\u015fas\u0131 halen devam edecektir.”<\/p>\n
Tasar\u0131n\u0131n korunan alanlar i\u00e7in tehdit olu\u015fturan en \u00f6nemli maddelerinden biri de 17. madde. Madde ile korunan alan planlar\u0131na uygun olmak \u015fart\u0131yla turizm tesisleri ile savunma, ula\u015f\u0131m, haberle\u015fme, su isale hatt\u0131, do\u011falgaz, petrol, enerji iletim hatt\u0131, altyap\u0131 tesisleri, g\u00f6let ve mezarl\u0131klara izin verilebilece\u011fi ifade ediliyor. <\/p>\n
\u0130zin s\u00fcrelerinin 29 y\u0131l\u0131 ge\u00e7emeyece\u011fi yaz\u0131lm\u0131\u015f olsa da, 49 y\u0131la kadar uzat\u0131labilece\u011fi belirtilmi\u015f. Kanun tasar\u0131s\u0131n\u0131n genel gerek\u00e7elerinde stratejik ve \u00fclke kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli ve “\u00fcst\u00fcn kamu yarar\u0131” a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen faaliyetlere izin verme usullerinin d\u00fczenlendi\u011fi iddia edilmi\u015f. <\/p>\n
Bu \u00fcst\u00fcn kamu yarar\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc AKP iktidarlar\u0131 d\u00f6neminde s\u0131k\u00e7a duyduk. Kanun tasar\u0131s\u0131nda en \u00e7ok tehlike i\u00e7eren ve suistimale en a\u00e7\u0131k ifadelerden biri bu. \u00dcst\u00fcn kamu yarar\u0131na kim karar verecek, politikac\u0131lar m\u0131, bakanl\u0131klar m\u0131, mahkemeler mi?<\/p>\n
Do\u011fanay Tolunay’\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda o maddeyle ilgili \u00e7ekinceler \u015f\u00f6yle anlat\u0131lm\u0131\u015f: “Maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda s\u0131ralanan izin verilecek uygulamalar\u0131n bir \u00e7o\u011funun \u00fcst\u00fcn kamu yarar\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi olana\u011f\u0131 yoktur. Kald\u0131 ki korunan alanlar\u0131n tahrip olmadan gelecek ku\u015faklara aktar\u0131lmas\u0131 ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131nda da \u00fcst\u00fcn kamu yarar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu madde kapsam\u0131nda \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken bir di\u011fer konu da bu kanun tasar\u0131s\u0131 ile korunan alanlarda izin verilebilecek faaliyetlerin bir\u00e7o\u011funun \u00c7evresel Etki Y\u00f6netmeli\u011fi kapsam\u0131nda yer alabilece\u011fidir. Ancak korunan alanlar\u0131n tamam\u0131 \u00c7ED Y\u00f6netmeli\u011fi’nin duyarl\u0131 y\u00f6relerinde kalmaktad\u0131r.”<\/p>\n
Son y\u0131llarda ba\u015fta ormanlar olmak \u00fczere do\u011fal alanlar, mera ve tar\u0131m alanlar\u0131, k\u0131y\u0131 ve denizler amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131ma a\u00e7\u0131l\u0131yor, yap\u0131la\u015fmaya ve ranta maruz b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Son 15 y\u0131lda orman alanlar\u0131ndan ba\u015fka kullan\u0131mlara verilen izinlerin miktar\u0131 600 bin hektar\u0131, Orman Kanunu’nun 2B maddesi ile orman d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lan alanlar\u0131n miktar\u0131 ise 550 bin hektar\u0131 ge\u00e7mi\u015f. Di\u011fer yandan torba yasalara gizlenen maddelerle, KHK’larla do\u011fal alanlar\u0131n tahrip edilmesinin yolu a\u00e7\u0131l\u0131yor. Pek \u00e7ok uygulamayla T\u00fcrkiye’nin alt\u0131nda imzas\u0131 oldu\u011fu do\u011fa koruma s\u00f6zle\u015fmelerini ihlal etti\u011finden bahsetmiyorum bile…<\/p>\n
Yasa maddelerinin tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi, hatta baz\u0131 maddelerin tamamen \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Yoksa bu haliyle nurtopu gibi ye\u015filin her tonuna d\u00fc\u015fman bir do\u011fa korumama yasas\u0131 yolda, h\u0131zla geliyor demektir. Her dereye bir HES, her da\u011fa maden arama ruhsat\u0131, her ormana in\u015faat projesi, her k\u0131y\u0131ya turizm tesis derken, bir daha yerine gelemeyecek tabiat varl\u0131klar\u0131 yok edilecek demektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u015eimdi bahsedece\u011fim y\u0131lan hikayesine d\u00f6nm\u00fc\u015f yasa tasar\u0131s\u0131na da, hele de ad\u0131nda “koruma”…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[3837],"class_list":{"0":"post-27393","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-koruma-yasasi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27393"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27393\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}