Do\u011fal afetler i\u00e7inde en y\u0131k\u0131c\u0131 olan depremler, ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 ve bar\u0131nma hakk\u0131m\u0131z\u0131 tehdit etmektedir. Normal olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yerk\u00fcre fizi\u011finin do\u011fal bir s\u00fcreci olan depremler, plans\u0131z kentle\u015fme ve kontrols\u00fcz\/denetimsiz yap\u0131la\u015fma ile etkile\u015fti\u011finde y\u0131k\u0131c\u0131 ekonomik ve sosyal\/toplumsal sonu\u00e7lar\u0131 olan bir afete d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. \u0130nsan\u0131n en temel haklar\u0131ndan bir olan bar\u0131nma hakk\u0131, depremlerin neden oldu\u011fu fakat esasta\/temelde siyasal iktidarlar\u0131n neo-liberal politikalar\u0131n\u0131n bir sonucu olarak tehtid alt\u0131ndad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n ya\u015fama ve bar\u0131nma hakk\u0131 kentsel yenileme\/d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleriyle, deprem vb. bir\u00e7ok olgu bahane edilerek ekonomik bir rant alan\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Do\u011fal afetler ve \u00f6zelde deprem, bilimsel, e\u011fitsel ve toplumsal boyutlar\u0131 olan jeofiziksel bir olgu olmas\u0131na ra\u011fmen, rant ekonomisinin arac\u0131 haline sokulmu\u015ftur. Siyasal iktidarlar yasama ve y\u00fcr\u00fctme erkini kullanarak bu ekonomiyi beslemektedirler.<\/p>\n
\u00dclkemiz \u00f6zelinde 1999 G\u00f6lc\u00fck ve D\u00fczce depremleri, y\u0131llard\u0131r depremler vb. do\u011fa olaylar\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131 ve m\u00fchendislerin, siyasal iktidarlar\u0131 daha iyi alg\u0131lama ve bilin\u00e7lenme s\u00fcreci olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, bu y\u0131llardan sonra \u00f6zelle\u015ftirme, rantla\u015ft\u0131rma ve kapitalle\u015ftirme ayg\u0131tlar\u0131 olarak sermayenin beslenmesini sa\u011flayan ve ad\u0131na\u00a0 \u201ckentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm-yenileme\u201d denen kirli bir oyuna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Halktan ve bilimden yana m\u0131 yoksa globalizmin ayak oyunlar\u0131ndan yana m\u0131 taraf olunaca\u011f\u0131 ya\u015famsal bir soru olarak insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnde durmaktad\u0131r. Bizler insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcvenli bar\u0131nma hakk\u0131 kavram\u0131yla gelece\u011fini belirleyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz.<\/p>\n
Peki bizler kimiz?<\/p>\n
Bizler, m\u00fchendisler, mimarlar ve \u015fehir planc\u0131lar\u0131 (MM\u015eP) olarak bu kapsamda \u201cAfete Haz\u0131rl\u0131k Grubu\u201d\u00a0 ad\u0131yla t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7te tavr\u0131m\u0131z\u0131 halktan ve bilimden yana koyan, halk\u0131n haklar\u0131n\u0131 esas alan bir felsefeyle bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanan bir gurubuz. 2010\u2019un Sonbahar\u0131ndan itibaren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekteyiz. MM\u015eP olarak, do\u011fal afetlerin hukuksal ve sa\u011fl\u0131kla ili\u015fkili boyutlar\u0131n\u0131 da s\u00fcrece dahil ederek, \u201cAfet Haz\u0131rl\u0131k Bro\u015f\u00fcr\u00fc\u201d\u2019ne baz te\u015fkil edecek geni\u015f kapsaml\u0131 bir rapor haz\u0131rlad\u0131k. Buradaki ama\u00e7, genel olarak bar\u0131nma hakk\u0131 kavram\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 temel bilgileri i\u00e7eren afet haz\u0131rl\u0131k bro\u015f\u00fcr\u00fcn\u00fcn alt yap\u0131s\u0131 bilimsel ve halktan yana bilgilerle olu\u015fturmakt\u0131r.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n bundan sonraki k\u0131sm\u0131, yerel \u00f6l\u00e7ekte belediyelerin genelde ise Ba\u015fbakanl\u0131k ve Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k \u0130skan Bakanl\u0131\u011f\u0131, \u0130l Afet Acil Durum M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri y\u00f6netimince b\u00f6lgesel bazda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n neler oldu\u011funun sorgulanarak belirlenmesini ve uygulamalar\u0131n halk\u0131n g\u00fcvenli bar\u0131nma hakk\u0131 kapsam\u0131nda uygulanmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele hatt\u0131 olu\u015fturmay\u0131 kapsamaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma \u015fimdilik \u0130stanbul \u00f6zelinde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ancak \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te ba\u015fta Marmara B\u00f6lgesi olmak \u00fczere t\u00fcm afet riski olan b\u00f6lgelere yay\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ve k\u0131y\u0131\/ormanl\u0131k alanlarda daha aktif olarak ilerleyen kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleri, mevcut imar y\u00f6netmelikleri ve \u00e7evre naz\u0131m planlar\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde revize edilerek hayata sokulmak istenmektedir. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde ama\u00e7lar ve ara\u00e7lar yerel y\u00f6netimlerce birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm bilimsel ba\u011flamda kentin g\u00f6rece olarak yoksul kesiminin (gecekondu b\u00f6lgeleri ba\u015fta olmak \u00fczere), harap olmu\u015f tarihi dokunun, deprem riski ta\u015f\u0131yan b\u00f6lgelerinin halktan yana olumlu anlamda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olarak tan\u0131mlan\u0131r. Ancak ana ama\u00e7 olan bu kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm nedenleri kentsel rant\u0131n arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmektedir. Yani kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde rant ama\u00e7, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve bar\u0131nma hakk\u0131 nedenleri de ara\u00e7 olmu\u015ftur.<\/p>\n
Depremlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar alg\u0131lanma s\u00fcrecine k\u0131saca de\u011finmek gerekirse; Mitoloji’de tanr\u0131lara ve ilahi g\u00fc\u00e7lere hatta farkl\u0131 hayvanlar\u0131n hareketlerinin bir sonucu olarak g\u00f6r\u00fclen depremler, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sismoloji biliminin konusu olup hassas cihazlar ile kay\u0131t edilmekte ve yorumlanmaktad\u0131r. Deniz y\u00fczeyinde y\u00fczen bir gemi gibi birbirinden farkl\u0131 y\u00f6nlere hareket eden levhalar aras\u0131nda biriken gerilim (enerji), sinirlenen bir insan\u0131n aniden verece\u011fi tepki gibi, aniden a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmakta ve depremleri olu\u015fturmaktad\u0131r. Bilimsel olarak t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7ler \u00f6l\u00e7\u00fclmekte analiz edilmekte ve yorumlanmaktad\u0131r. Birileri bu s\u00fcre\u00e7te gemisini y\u00fcr\u00fcten kaptanl\u0131\u011fa soyunmaktad\u0131r. <\/p>\n
Halk\u0131n kendi haklar\u0131n\u0131 savunma\/koruma g\u00fcc\u00fc, birbirinden farkl\u0131 \u00f6zelliklerine sahip halk kitlelerini ayn\u0131 y\u00f6nde hareket ettirerek, bir g\u00fcn patlayacak bir enerjinin habercisi olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde h\u0131zla ilerlemektedir. Zaten do\u011fa de\u011fil midir ki her soruna kendi i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcreten. Yeter ki, dinamiklerini harekete ge\u00e7irecek yap\u0131ya b\u00fcr\u00fcns\u00fcn.<\/p>\n
Depremleri alg\u0131laman\u0131n yan\u0131nda depremler sonucu meydana gelen hasarlar\u0131 azaltman\u0131n\/ortadan kald\u0131rman\u0131n da bilimsel olarak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu bilinmektedir.
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde genel \u00f6l\u00e7ekte mikro b\u00f6lgeleme ve parsel baz\u0131nda m\u00fchendislik yap\u0131s\u0131n\u0131n oturaca\u011f\u0131 zeminin depremler kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l bir davran\u0131\u015f sergileyece\u011fi kolayl\u0131kla belirlenebilmektedir.
Yani gerekli \u00f6l\u00e7\u00fcmler, deneyler yap\u0131larak zeminlerin (bina temellerinin) dayan\u0131m \u00f6zellikleri belirlenebilece\u011fi gibi m\u00fchendislik yap\u0131lar\u0131n\u0131n da depremler s\u0131ras\u0131nda nas\u0131l davranaca\u011f\u0131 belirlenebilir.<\/p>\n
Konumuzun ba\u015f\u0131na, yani “bar\u0131nma hakk\u0131” kavram\u0131na geri d\u00f6necek olursak, bir kavram\u0131n eksikli\u011fi hissedilecektir.\u00a0 Nas\u0131l bir bar\u0131nma hakk\u0131 soru soruldu\u011funda, ilk olarak “G\u00dcVENL\u0130” bir hak akl\u0131m\u0131za gelmektedir. Sosyal devlet anlay\u0131\u015f\u0131nda her bireyin \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n\/\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n bu hakka sahip olmas\u0131 zorunludur. Ancak s\u00f6zde Sosyal devlet yap\u0131s\u0131nda b\u00f6yle bir hak ancak ya paran\u0131n saltanat\u0131n\u0131 s\u00fcrenlere veya hakk\u0131n\u0131 m\u00fccadele ederek kazananlara sa\u011flanabilir.
Yani nerede duraca\u011f\u0131n\u0131, kimden yana taraf olunaca\u011f\u0131n\u0131n bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Emek\u00e7ilere bir zamanlar sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n korunma amac\u0131yla hak olarak g\u00f6r\u00fclen yap\u0131la\u015fmalar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde birilerince rant arac\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclme s\u00fcrecinde rant\/i\u015fgal alanlar\u0131 olarak tariflenmektedir.<\/p>\n
Kimin nereyi ve ne ama\u00e7la i\u015fgal etti\u011fi ortadad\u0131r!!!.<\/p>\n
Gerekti\u011finde ka\u00e7ak yap\u0131la\u015fma diye y\u0131k\u0131lan, gerekti\u011finde \u00e7\u00f6p alan\u0131 (zemin etkisinden kaynakl\u0131 problemler bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle), y\u00fcksek e\u011fimli alanlar, k\u0131y\u0131 \u015feritleri ve deprem riski ta\u015f\u0131yan alanlar olarak g\u00f6r\u00fclen yerler, birilerinin iste\u011fiyle ve kar amac\u0131 g\u00fcd\u00fclerek revize edilip
imara a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7te g\u00fcvenli bar\u0131nma hakk\u0131 da ihmal edilmektedir. Oysa gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalar, incelemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda al\u0131nacak \u00f6nlemler de tespit edildi\u011finde, birilerinin kar h\u0131rs\u0131 politikalar\u0131 gere\u011fi bo\u015falt\u0131lan alanlar y\u00fcksek fiyatlara o m\u00fclk\u00fc alamayacak birilerine y\u00fcksek mebla\u011flara sat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Sulukule, G\u00fclsuyu, Mamak, Yeni Mahalle, Fikirtepe vb. gibi bir\u00e7ok semt\/mahalle de bir anda s\u00f6zde depreme kar\u015f\u0131 \u00f6nlem gerek\u00e7esiyle, burada ya\u015fayanlar tasfiye edilerek, farkl\u0131 gruplar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in i\u015fgal edilmektedir. \u0130stanbul \u015fehrinin 1970’lerdeki uydu\/hava foto\u011fraflar\u0131 ile g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc aras\u0131ndaki fark bunun en b\u00fcy\u00fck g\u00f6stergesidir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, bu at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda bar\u0131nma hakk\u0131n\u0131n s\u00f6zde \u201cbilimsel\u201d gerek\u00e7elerle talan edilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda “Afete Haz\u0131rl\u0131k Grubumuzla” destek verecek, t\u00fcm meslek odalar\u0131 ve demokratik kitle \u00f6rg\u00fctleriyle gerekli incelemeleri yaparak, \u00f6z\u00fcne geri d\u00f6nd\u00fcrme ve halk\u0131n bar\u0131nma hakk\u0131 m\u00fccadelesine aktif destek vermeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Ba\u015fta topluma hizmet veren kamusal alanlar olmak \u00fczere, t\u00fcm ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n her t\u00fcr afete kar\u015f\u0131 g\u00fcvenli hale getirilmesi i\u00e7in halkla birlikte m\u00fccadele edece\u011fiz. <\/p>\n
Y\u00f6netenlerin depremi bahane ederek bilim ve hakkaniyet d\u0131\u015f\u0131 projelerle sermaye kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak istemeleri bir yana, arsalar\u0131n birle\u015ftirilerek kat say\u0131lar\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir.<\/p>\n
–\u00a0Bu \u00e7al\u0131\u015fma Politeknik Afete Haz\u0131rl\u0131k Grubu ad\u0131na haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n *\u00a0\u00a0 Sava\u015f Karabulut – Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi \/ \u0130stanbul \u00dcniversitesi Jeofizik M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/p>\n ** Ferhat \u00d6z\u00e7ep – Yrd. Do\u00e7. Dr. – \u0130stanbul \u00dcniversitesi Jeofizik M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u00a0 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Do\u011fal afetler i\u00e7inde en y\u0131k\u0131c\u0131 olan depremler, ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 ve bar\u0131nma hakk\u0131m\u0131z\u0131 tehdit etmektedir. Normal olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yerk\u00fcre fizi\u011finin do\u011fal bir s\u00fcreci olan depremler, plans\u0131z kentle\u015fme ve kontrols\u00fcz\/denetimsiz yap\u0131la\u015fma ile etkile\u015fti\u011finde y\u0131k\u0131c\u0131 ekonomik ve sosyal\/toplumsal sonu\u00e7lar\u0131 olan bir afete d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. \u0130nsan\u0131n en temel haklar\u0131ndan bir olan bar\u0131nma hakk\u0131, depremlerin neden oldu\u011fu fakat esasta\/temelde siyasal iktidarlar\u0131n neo-liberal politikalar\u0131n\u0131n bir sonucu olarak tehtid alt\u0131ndad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n ya\u015fama ve bar\u0131nma hakk\u0131 kentsel yenileme\/d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleriyle, deprem vb. bir\u00e7ok olgu bahane edilerek ekonomik bir rant alan\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Do\u011fal afetler ve \u00f6zelde deprem, bilimsel, e\u011fitsel ve toplumsal boyutlar\u0131 olan jeofiziksel bir olgu olmas\u0131na ra\u011fmen, rant ekonomisinin arac\u0131 haline sokulmu\u015ftur. Siyasal iktidarlar yasama ve y\u00fcr\u00fctme erkini kullanarak bu ekonomiyi beslemektedirler.\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4723,1991],"tags":[1213,1046],"class_list":{"0":"post-2816","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kent-ve-doga-yazilar","8":"category-yazilar","9":"tag-afete-hazirlik-grubu","10":"tag-deprem"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2816"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}