Bir s\u00fcredir \u00fclkenin g\u00fcneybat\u0131 ucunda bir grup arkada\u015fla hidroelektrik santral (HES) kar\u015f\u0131t\u0131 eylemlerde yer al\u0131yoruz. \u201cHESlere hay\u0131r\u201d demeyi yaln\u0131zca bir slogan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda m\u00fccadele ilkesi olarak benimsiyoruz. Konu hakk\u0131nda yeterli bilgi ve deneyimi bulunmayanlar, tutumumuzu \u00e7evre sorunlar\u0131na duyarl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n abart\u0131l\u0131 tavr\u0131 gibi alg\u0131l\u0131yor. Her konuda \u00fc\u00e7 be\u015f kelime fikir \u00f6ne s\u00fcrecek kadar m\u00fcrekkep yalam\u0131\u015flar\u0131n ortalama yorumu ise \u015f\u00f6yle oluyor: \u201cPlans\u0131z yap\u0131lan baz\u0131 HESlerin ma\u011fduriyete yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 do\u011fru. Ama memlekete enerji de laz\u0131m. Bunu unutup t\u00fcm HESlere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak yanl\u0131\u015f. Zaten marjinal topluluklardan olu\u015fan \u00e7evrecilerin b\u00f6yle davranmas\u0131 normaldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc HES ma\u011fdurlar\u0131n\u0131 yanlar\u0131na \u00e7ekerek ve durmadan zararlar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131p toplumu tedirgin ederek taraftarlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak isterler.\u201c<\/p>\n
Hatta bunlar aras\u0131nda sola ve \u00e7evre sorunlar\u0131na yak\u0131n olma iddias\u0131ndaki baz\u0131lar\u0131, a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 bir edayla bize ak\u0131l bile veriyor: \u201cSiz elbette ma\u011fduriyet ya\u015fayan k\u00f6yl\u00fclerle ili\u015fki kurarken t\u00fcm HESlere kar\u015f\u0131 oldu\u011funuzu s\u00f6yleyeceksiniz. Ama kendimiz de elektrik kullan\u0131yoruz, enerjiye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kamay\u0131z. B\u00f6yle yapmak bilime ve toplumsal ihtiya\u00e7lara s\u0131rt \u00e7evirmek olur. Sorunlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde iktidar yanda\u015flar\u0131na ulufe gibi elektrik \u00fcretim lisans\u0131 da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor.\u201d<\/p>\n
Bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin asl\u0131n\u0131 US\u0130AD (Ulusal Sanayici ve \u0130\u015fadamlar\u0131 Derne\u011fi) adl\u0131 bir kurulu\u015fun 15 Temmuz 2010 tarihli sunumunda da buluyoruz. Daha kaba bi\u00e7imiyle de olsa benzer g\u00f6r\u00fc\u015fleri HES\u0130AD\u2019\u0131n (Hidroelektrik Santralleri Sanayi \u0130\u015fadamlar\u0131 Derne\u011fi) web sitesinde g\u00f6rmek de m\u00fcmk\u00fcn. Ama\u00e7lar\u0131n\u0131 sayarken \u015f\u00f6yle diyorlar: \u201c\u2026su g\u00fcc\u00fcnden elektrik \u00fcretimi ve sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00fcvenilir, \u00e7evre ile uyumlu, kamu yarar\u0131na uygun bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmakt\u0131r.\u201d Ve buna benzer g\u00f6r\u00fc\u015fleri en kulak t\u0131rmalay\u0131c\u0131 haliyle, kendileriyle her kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131zda bilumum \u015firket temsilcilerinin a\u011fz\u0131ndan dinliyoruz.\u00a0\u00a0 HES kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 \u201cbunlar zaten n\u00fckleere, termik santrale, petrole, do\u011fal gaza, 3. k\u00f6pr\u00fcye, ona, buna her \u015feye kar\u015f\u0131d\u0131r\u201d diye topluma adeta bir grup meczup gibi sunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n
Bu t\u00fcr nitelendirmelerin d\u0131\u015f\u0131nda kalmak i\u00e7in mi yoksa i\u015fleyi\u015fine \u015firketler kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan m\u0131 bilinmez, TEMA Vakf\u0131n\u0131n\u00a0 \u201cs\u0131n\u0131rl\u0131 ve sorumlu\u201d \u00e7evrecili\u011finin kan\u0131t\u0131 say\u0131labilecek bi\u00e7imde 2009 Eyl\u00fcl ay\u0131nda \u00e7ok say\u0131da akademisyenin imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan \u201cNehir tipi santrallerle ilgili HES g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanm\u0131\u015f bir metni var. Burada \u00f6zetle HESlere de\u011fil, bunlarla ilgili baz\u0131 yanl\u0131\u015flara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131l\u0131yor. \u201cMemlekete enerji de laz\u0131m\u201d fikri, benzerleri gibi bu metnin de de\u011fi\u015fmez \u00f6nkabul\u00fc ve temel dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ve biz bu \u00e7al\u0131\u015fmadan nas\u0131l yararlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 somut olarak HES kar\u015f\u0131t\u0131 eylemler i\u00e7inde \u00f6\u011freniyoruz. S\u00f6zkonusu vak\u0131fla pratikte kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fimiz her seferinde, ellerindeki metni \u201csiz akademisyenlerden daha m\u0131 iyi biliyorsunuz\u201d demek i\u00e7in en \u00e7ok bizim gibilere kar\u015f\u0131 kullan\u0131yorlar.<\/p>\n
Hay\u0131r, b\u00f6yle bir iddiam\u0131z yok. Ama \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr, bizim de akademisyenlerimiz var. Say\u0131lar\u0131 bir avu\u00e7 bile olsa, diplomalar\u0131n\u0131 \u015firketlere satmayan, d\u00fcr\u00fcst, namuslu, bilgili, onurlu ve her zaman yan\u0131m\u0131zda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz!<\/p>\n
Tabi i\u015f burada bitmiyor. \u00c7evre ve Orman Bakan\u0131 daha da ileri giderek, HES kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a hedef g\u00f6steriyor:\u00a0 \u201cEnerji pastas\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve uluslararas\u0131 boyutlarda. Burada b\u00fcy\u00fck kazan\u00e7lar s\u00f6zkonusu. Bildi\u011finiz \u00fczere biz enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131y\u0131z. Oysa akarsular kendi \u00fclkemize ait. Buradan elde edece\u011fimiz enerjiyle ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z azalacak. Bu y\u00fczden yerli ve yenilenebilir enerji kayna\u011f\u0131 olan HESlere kar\u015f\u0131 muhalefet edenlerin arkas\u0131nda, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler vard\u0131r. \u201d (Kaynak: Bakan\u0131n HESlerle ilgili herhangi bir konu\u015fmas\u0131.)<\/p>\n
Bu s\u00f6zleri Ba\u015fbakandan ba\u015flayarak t\u00fcm kabine \u00fcyeleri, konuyla ilgili b\u00fcrokratlar\u0131n e\u015fli\u011finde tekrarl\u0131yor. Biz s\u0131radan yurtta\u015flar olarak daha \u00e7ok sonuncularla muhatap oluyoruz. B\u00f6yle bir kar\u015f\u0131la\u015fmada, bunlardan biri bizi \u201cromantik\u201d buldu\u011funu s\u00f6yleme cesareti g\u00f6steriyor. Ve \u201cromantik\u201d duygularla, k\u00f6yl\u00fclerin davet etti\u011fi HES kurulmak istenen bir k\u00f6ye do\u011fru yola koyuluyoruz. Vard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne g\u00f6relim,\u00a0 HES \u015firketinin temsilcisi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan ki\u015fi, \u00fcniversiteye ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u0131llarda devrimcili\u011fe ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z eski bir arkada\u015f. Kendisinin \u201cger\u00e7ek\u00e7i\u201d, bizim \u201cromantik\u201d oldu\u011fumuzu bir kez de onun a\u011fz\u0131ndan dinliyoruz. Projenin \u00e7evreye en k\u00fc\u00e7\u00fck zarar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yemin ederek anlat\u0131yor, bizim bilgisizli\u011fimizden bahsediyor ve ara vermeden patronunun ne iyi biri oldu\u011funa kadar uzan\u0131yor. Ba\u015fka yer ve zamanda di\u011fer bir eski devrimci yeni HES sahibi, \u201cama biz \u00e7ok az a\u011fa\u00e7 kestik\u201d diye kendini savunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Herhalde bizi ye\u015fillikle ilgilenen bir t\u00fcr t\u0131rt\u0131l ya da otobur san\u0131yor. B\u00f6ylece soldan sa\u011fa, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 koro tamamlan\u0131yor. Bizi bir a\u011f\u0131zdan romantik, meczup, sorumsuz, bilgisiz, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin ma\u015fas\u0131,\u00a0 k\u00f6yde HES ma\u011fduru k\u00f6yl\u00fclerin ama kentte enerjiyi t\u00fcketenlerin (siz bunu \u201cenerji \u00fcreticisi \u015firketlerin\u201d olarak anlay\u0131n) yan\u0131nda durmay\u0131 beceremeyenler olarak nitelendiriyorlar.<\/p>\n
Bizi ancak bir de\u011firmen \u00e7evirebilecek g\u00fc\u00e7teki dereler \u00fcst\u00fcne bile HES kurmaya kalk\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 akl\u0131 almayan k\u00f6yl\u00fcler anl\u0131yor. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde ger\u00e7ekleri anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u201cama bunu yapan bu vatan\u0131n evlad\u0131, hatta insan de\u011fildir\u201d diyen ya\u015fl\u0131 amcalar anl\u0131yor. HES havzas\u0131nda kalan tarlalar\u0131 kamula\u015ft\u0131r\u0131larak eline \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015f tutu\u015fturulan ve y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k ya\u015fam tarz\u0131ndan kopar\u0131lan \u00e7ift\u00e7iler anl\u0131yor. Bizi,\u00a0 \u201c\u00e7ok hay\u0131rl\u0131 bir i\u015f yap\u0131yorsunuz, Allah yolunuzu a\u00e7\u0131k etsin\u201d diye dua ederek u\u011furlayan bir k\u00f6y imam\u0131 anl\u0131yor. Ramazan ay\u0131nda bir k\u00f6yde teravih namaz\u0131 s\u0131ras\u0131nda sunumumuza ara vermek istedi\u011fimizde, \u201cbu da bir ibadettir hocam, devam et\u201d diyen k\u00f6yl\u00fcler anl\u0131yor. (Ne tesad\u00fcf ki, ayn\u0131 olay\u0131 Karadeniz\u2019de benzer bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7indeki arkada\u015flar\u0131m\u0131z da ya\u015f\u0131yor.)\u00a0 Belki bizi, \u201cas\u0131l vatansever sissiniz\u201d diyerek \u00f6nceleri kafa toku\u015fturmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama sonra b\u00f6yle \u015feylere ald\u0131rmamak gerekti\u011fini kendilerinden \u00f6\u011frendi\u011fimiz k\u00f6yl\u00fcler; belki suyu kesildi\u011finde \u00f6lecek olan bal\u0131klar, kurba\u011falar, kurtlar, ku\u015flar da anl\u0131yordur; bilemiyoruz.<\/p>\n
Az gidiyoruz, uz gidiyoruz, dere tepe d\u00fcz gidiyoruz ve kendimizi d\u00fc\u015f\u00fcncelerle eylemin, uzak hedeflerle yak\u0131nlar\u0131n, kentle k\u0131r\u0131n, yaylalarla ovalar\u0131n kesi\u015fti\u011fi; politika\/k\u00fclt\u00fcr\/b\u00f6lge farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6nemsizle\u015fti\u011fi bir noktada buluyoruz. Korkudan de\u011fil, hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 daha g\u00fc\u00e7l\u00fc dile getirme arzusundan; birbirimize sokularak bir diren\u00e7 olu\u015fturma gereksinimimiz art\u0131yor. Ve bunun etkisiyle, \u00fclkenin g\u00fcneybat\u0131 ucunda ya\u015fayan bizler, kuzeydo\u011fusundaki karde\u015flerimizle yan yana geliyoruz. Derelerin Karde\u015fli\u011fi b\u00fcy\u00fcyor, b\u00fcy\u00fcyor ve \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen temsilcilerden olu\u015fan bir toplulukla,\u00a0 hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenin efendilerine kar\u015f\u0131 26 Kas\u0131m 2010 g\u00fcn\u00fc meclisin kap\u0131s\u0131nda hayk\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Y\u0131llard\u0131r TBMM\u2019de enerji piyasas\u0131yla ilgili yasalar haz\u0131rlan\u0131rken, il genel meclislerinde ve belediye meclislerinde HESlerle ilgili imar de\u011fi\u015fikli\u011fi kararlar\u0131 al\u0131n\u0131rken, halk\u0131n kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen, iktidar ve muhalefet partileri ortakla\u015fa HES \u015firketleri lehine hareket ediyorlar. \u015eimdiye dek bunun istisnas\u0131n\u0131-birka\u00e7 belediye y\u00f6netimi d\u0131\u015f\u0131nda-g\u00f6rmedik. Bu y\u00fczden hepsine \u201cyola devam edin\u201d diyoruz. Bizim hakl\u0131, sizin haks\u0131z oldu\u011funuzu o mek\u00e2nlarda da dile getirerek \u201cyolunuz a\u00e7\u0131k olsun\u201d demeye az kald\u0131!<\/p>\n
Selam olsun derelerin karde\u015f k\u0131ld\u0131klar\u0131na! Onlar da olmasa suyun, topra\u011f\u0131n,\u00a0 b\u00f6ceklerin, ku\u015flar\u0131n, a\u011fa\u00e7lar\u0131n, bebeklerin, ya\u015fl\u0131 teyzelerin ve devrimlerin kimi var\u2026<\/p>\n
Bu nedenlerden ve her \u015feye ra\u011fmen yaln\u0131zca HESlere de\u011fil, daha fazlas\u0131na ve t\u00fcm kapitalizme hay\u0131r! Enerjiye, \u00e7ok \u015feritli yollara, k\u00f6pr\u00fclere, g\u00f6kdelenlere, insan m\u00fcsveddesi haline getirilme pahas\u0131na beton kentlere doldurulmay\u0131 kabul edenlere hay\u0131r! S\u00fcrekli her birimizi \u201ck\u0131rk kat\u0131r m\u0131 istersiniz, yoksa k\u0131rk sat\u0131r m\u0131\u201d diye se\u00e7im yapmaya iten bu d\u00fczene ve kendini \u00e7aresizmi\u015f gibi se\u00e7im yapmak zorunda hissedenlere hay\u0131r! D\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye ve kendini de de\u011fi\u015fen d\u00fcnyayla birlikte de\u011fi\u015ftirmeyi g\u00f6ze alanlara evet!<\/p>\n
Politika da bu, programda\u2026 A\u011f\u0131r geldiyse kusura bakmay\u0131n, daha ba\u015fkas\u0131 yok!<\/p>\n
1- HES sorunu ve k\u00fcresel kriz<\/strong><\/p>\n Becerebildi\u011fimiz kadar, biraz da teorinin karma\u015f\u0131k dilini kullanal\u0131m. HESlere hay\u0131r diyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizm k\u00fcresel krizde ve bu konunun krizi hafifletmekle do\u011frudan ilintisi var. HESler hem di\u011fer enerji kaynaklar\u0131yla birlikte, hem de ayr\u0131 olarak krizin \u00e7arelerinden biri gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu yolla suyun ticarile\u015ftirilmesi kolayla\u015f\u0131yor, ucuz ve istikrarl\u0131 enerji kayna\u011f\u0131 yarat\u0131l\u0131yor, k\u00fc\u00e7\u00fck HESlerle tez zamanda k\u00e2ra ge\u00e7iliyor, do\u011fan\u0131n \u00fccra k\u00f6\u015felerine kadar m\u00fclk edinilerek i\u015fletilmesinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor. En iyisi \u00f6nce krizin ne oldu\u011funa bakal\u0131m.<\/p>\n Kriz, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 birikimin verili ko\u015fullarda sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemeyi\u015finin ad\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir ifadeyle;\u00a0 bu d\u00fczeni var eden ko\u015fullar art\u0131k tersine bir i\u015flevle yok edici olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan, bu bir krizdir.<\/p>\n Her kriz gibi bu da hayata dair ne varsa silip s\u00fcp\u00fcr\u00fcyor ve bug\u00fcne dek \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm\u201d olarak bilinen, g\u00f6r\u00fcnen, at\u0131lan her ad\u0131m\u0131 h\u0131zla bu silip s\u00fcp\u00fcrme i\u015fleminin bir par\u00e7as\u0131 haline getiriyor. Burada \u00e7o\u011fu zaman oldu\u011fu gibi yan\u0131l\u0131p \u015fa\u015farak, krizi her zamanki sorunlar\u0131n biraz daha b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc zor olan\u0131 gibi g\u00f6rmemek gerekiyor. Kriz kapitalizmi sonuna do\u011fru s\u00fcr\u00fcklerken, y\u00f6netenlerin her debeleni\u015fi bu ilerlemeyi biraz daha h\u0131zland\u0131r\u0131yor ve sistemi, kendini yok eden bir ya\u015fam tarz\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n Her kriz bir imk\u00e2nd\u0131r. Buradan ne t\u00fcr bir yap\u0131c\u0131 \u00e7abayla \u00e7\u0131k\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, y\u0131k\u0131m\u0131n kendisi g\u00f6sterecektir. D\u00fc\u015f\u00fcnceleri ya\u015fam\u0131 savunmaktan yana olanlarla i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak ya\u015famak i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131nanlar\u0131n yolu, kriz ortam\u0131nda kesi\u015fir. Bu s\u0131rada kaostan \u00e7\u0131k\u0131\u015f anlam\u0131na gelebilecek her t\u00fcrl\u00fc yap\u0131c\u0131 \u00e7aban\u0131n do\u011fu\u015fu; art\u0131k \u00f6ng\u00f6r\u00fcler, planlar, programlar, ak\u0131l hocalar\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kacak kelimelere de\u011fil;\u00a0 dolays\u0131z olarak sistemin kendi pisli\u011finde bo\u011fulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sistemin bo\u011fulmas\u0131na yard\u0131m eden her t\u00fcr pratik, devrimcidir. Bu y\u00fczden krizlerde devrimcilikle isyank\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n e\u015fitlendi\u011fine tan\u0131k oluruz. \u00d6rnek, Tunus, Arnavutluk, Yunanistan, \u00dcrd\u00fcn, Yemen ve daha ad\u0131n\u0131 hat\u0131rlayamad\u0131\u011f\u0131m \u00fclkelerdeki halk ayaklanmalar\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n her birinin sonu\u00e7lar\u0131 ne olursa olsun, nedenleri ayn\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7lerinde bizim anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlam\u0131yla devrimci bir yan bar\u0131nd\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131,\u00a0 k\u0131sa haber g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinden bile \u00e7\u0131kartmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015eimdilik taklit ediyorlar, ger\u00e7e\u011fini yapmalar\u0131na az kald\u0131!<\/p>\n Ekonomi politi\u011fin diliyle devam edelim: Krizdeyken, kapitalistlerin elindeki birikmi\u015f art\u0131de\u011fer; emek, pazar, kaynak ya da teknolojik ko\u015fullar\u0131n k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 etkileri y\u00fcz\u00fcnden gerekli art\u0131de\u011feri \u00fcretememekte ve bu y\u00fczden sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015fememektedir. Bu durumu g\u00fcnl\u00fck olarak k\u00e2r oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme e\u011filimi g\u00f6stermesi bi\u00e7iminde ya\u015far\u0131z.\u00a0 Eskisi kadar k\u00e2r edebilmek i\u00e7in s\u00fcrekli eskisinden fazla yat\u0131r\u0131m yapmak gerekir.\u00a0 Bu y\u00fczden k\u00e2r oranlar\u0131n\u0131 y\u00fcksek tutma ya da d\u00fc\u015fmesini \u00f6nlemenin kestirme yolu olarak, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 tercih edilir. Yan\u0131 s\u0131ra; konut, hisse senedi, sanat eserleri, fonlar vb. alanlardaki spek\u00fclatif k\u00e2rlarla ve \u00f6zelle\u015ftirme\/tekelle\u015fme yoluyla de\u011fer transferlerine giderek ge\u00e7ici rahatlamalar sa\u011flanabilir. Ama kapitalizm art\u0131de\u011fer \u00fcretmeden, ba\u015fka bir deyi\u015fle canl\u0131 emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc olmaks\u0131z\u0131n ayakta kalamaz. Bu nedenle krizin etkisini hafifletmek i\u00e7in yeni ve y\u00fcksek k\u00e2rl\u0131 alanlara ula\u015farak birikimin sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesini k\u0131s\u0131tlayan ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi, \u00fcretim ili\u015fkilerinde yeniliklere gitmesi gerekir. \u0130\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar aleyhine a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rmak, yeni pazarlar bulmak, yeni metalara yeni gereksinimler yaratmak, do\u011fan\u0131n hen\u00fcz m\u00fclk edinilmemi\u015f yerlerini m\u00fclkiyete a\u00e7mak, teknolojiyi geli\u015ftirmek gibi\u2026<\/p>\n \u00d6zetle, kar\u015f\u0131 oldu\u011fumuz HESler herhangi bir nesnenin ad\u0131 de\u011fil; T\u00fcrkiye\u2019de, \u015fu anda, k\u00fcresel kriz ko\u015fullar\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kapitalist toplumsal ili\u015fkilerin somutla\u015fm\u0131\u015f ifadelerinden biridir. Bizce bir toplumsal ili\u015fki bi\u00e7imi olarak bunun \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi \u015fu bi\u00e7imde yap\u0131lmal\u0131 ve buna g\u00f6re tav\u0131r al\u0131nmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n a) HES alan\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z uygulamalar\u0131n \u00f6zelle\u015ftirmeci bir boyutu var. Bu y\u00fczden, resmi olarak 1980 Washington Mutabakat\u0131yla ba\u015flayan neoliberal uygulamalar\u0131n bir \u00f6rne\u011fi olarak g\u00f6r\u00fclebilirler. Bilindi\u011fi \u00fczere \u00f6zelle\u015ftirme bu uygulaman\u0131n ilk ad\u0131m\u0131yd\u0131. Kamuya ait kaynak ve pazarlar\u0131n yok pahas\u0131na \u00f6zel sekt\u00f6re devredilmesi, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte k\u00e2r oranlar\u0131 dibe vuran sermayeyi acilen rahatlatmaya y\u00f6nelik bir de\u011fer transferiydi. Enerji \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 alan\u0131nda \u00fclkemizde halen devam eden \u00f6zelle\u015ftirmelerin yan\u0131 s\u0131ra, enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131na sa\u011flanan \u00e7e\u015fitli te\u015fvik, vergi kolayl\u0131klar\u0131, \u00fcr\u00fcn al\u0131m garantilerini bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirebiliriz. Ama \u00f6zel olarak HES, genel olarak enerji politikalar\u0131na salt \u00f6zelle\u015ftirmecilik \u00e7er\u00e7evesinden bakamay\u0131z. B\u00f6yle bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, durumu kavramaya yetmez. Ayr\u0131ca bu g\u00f6r\u00fc\u015f bizden \u00e7ok,\u00a0 neoliberal kesimle bir iktidar payla\u015f\u0131m kavgas\u0131 i\u00e7indeki \u201culusalc\u0131\u201d kesime uygun d\u00fc\u015fer ve g\u00fcncel geli\u015fmeleri 30 y\u0131l geriden izlemek anlam\u0131na gelir.<\/p>\n b) HESler \u00f6zelinde, akarsular\u0131n kullan\u0131m hakk\u0131n\u0131n 49 y\u0131l s\u00fcreyle \u015firketlere devredilmesinin herhangi bir \u00f6zelle\u015ftirmeden \u00f6nemli bir fark\u0131 bulunuyor. Bilindi\u011fi \u00fczere akarsular, kaynaklar ve g\u00f6llerin kamu ad\u0131na y\u00f6netimi Devlet Su \u0130\u015flerine ait. Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 26 Haziran 2003 tarihinde \u201cElektrik Piyasas\u0131nda \u00dcretim Faaliyetinde Bulunmak \u00dczere Su kullan\u0131m Hakk\u0131 Anla\u015fmas\u0131 \u0130mzalanmas\u0131na \u0130li\u015fkin Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u201d ad\u0131yla bir y\u00f6netmelik yay\u0131nlad\u0131. Buna g\u00f6re HES kurmak isteyen \u015firketler \u00f6nce Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurulundan elektrik \u00fcretim lisans\u0131 al\u0131yor, sonra projeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in DS\u0130 ile bir \u201csu kullan\u0131m hakk\u0131 s\u00f6zle\u015fmesi\u201d imzal\u0131yor. (29 Aral\u0131k 2010 tarihinde 5346 say\u0131l\u0131 yasaya yap\u0131lan ekle art\u0131k \u015firketlere su kullan\u0131m izni verme yetkisi il \u00f6zel idarelerine devrediliyor.) Akarsular t\u00fcm\u00fcyle DS\u0130\u2019deyken, bug\u00fcne oranla nispeten \u00f6zg\u00fcrce ak\u0131yordu. Su kullan\u0131m hakk\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri yap\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131yla,\u00a0 sulara kelep\u00e7e vurmak kolayla\u015ft\u0131. Her ne kadar egemenlerimiz akarsular\u0131n sat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleseler de,\u00a0 HES \u015firketleri kullan\u0131m hakk\u0131yla birlikte sanki suyun m\u00fclkiyetini de ele ge\u00e7irmi\u015f gibi haklar kazan\u0131yorlar. B\u00f6ylece derelerin tapusu kamunun elinde olsa bile,\u00a0 HES i\u015fletmeleriyle birlikte suyun el de\u011fi\u015ftirmesinin ya da gelecekte bu hakk\u0131n \u015firketler lehine daha da geli\u015ftirilmesinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor. \u00c7o\u011fu zaman yanl\u0131\u015f bi\u00e7imde \u201cdo\u011fan\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi\u201d diye anlat\u0131lan \u015fey, ancak akarsular \u00fczerinde \u015firketlerin m\u00fclkiyet haklar\u0131 kazanmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn hale geliyor. Bu y\u00fczden, HESlerle birlikte kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z durum,\u00a0 suyu k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ticarile\u015ftirmenin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. (Not: Bilindi\u011fi \u00fczere de\u011ferin kayna\u011f\u0131 do\u011fa vs de\u011fil, insan eme\u011fidir. Bu y\u00fczden s\u00f6m\u00fcr\u00fclen her zaman insand\u0131r. Bir metan\u0131n de\u011feri, \u00fcretimi i\u00e7in gerekli toplumsal emek zaman\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Do\u011fa ancak m\u00fclk edinildikten sonra ba\u015fka m\u00fclklerle, dolay\u0131s\u0131yla birikmi\u015f emek miktarlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir ve belli bir de\u011fer ifade eder hale gelir.\u00a0 \u00dcr\u00fcn ya da \u00fcretim arac\u0131 olarak i\u015flenmesi, al\u0131n\u0131p sat\u0131lmas\u0131 bundan sonra ger\u00e7ekle\u015fir. \u00dczerine HES kurma bahanesiyle akarsular\u0131n m\u00fclk edinilmesindeki ilerleme; suyun daha \u00f6nce i\u00e7me, bal\u0131k \u00fcretme, sanayi ya da tar\u0131m amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacak kadar b\u00fcy\u00fck bir ticaret konusu olmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin y\u00f6remizde DS\u0130 s\u00f6zle\u015fme gere\u011fi bir HES \u015firketine su verebilmek i\u00e7in yaz aylar\u0131nda \u00e7ift\u00e7ilerin sulama suyunu kesmektedir. Ve devam\u0131nda HES havzalar\u0131n\u0131n \u201cg\u00fcvenlik\u201d gerek\u00e7esiyle sit alan\u0131 ilan edilmesi, dikenli telle \u00e7evrilmesi, \u00f6zel g\u00fcvenlik taraf\u0131ndan korunmas\u0131; k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ba\u011fl\u0131 olarak bizi su konusunda nas\u0131l bir gelece\u011fin bekledi\u011fini yeterince g\u00f6steriyor olmal\u0131.)<\/p>\n c) Bir enerji kayna\u011f\u0131 olarak HESler tek ba\u015f\u0131na de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fcresel kapitalist d\u00fczen i\u00e7indeki konumuyla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli. Bilindi\u011fi \u00fczere k\u00fcresel krizin hafifletilmesi i\u00e7in geleneksel sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00fccretlerin d\u00fc\u015f\u00fck, hammaddenin ucuz oldu\u011fu \u00c7in ve Hindistan gibi \u00fclkelere kay\u0131yor. Bu geli\u015fme, T\u00fcrkiye\u2019nin 70\u2019li y\u0131llardaki gibi sanayile\u015fme yoluyla kalk\u0131nma hayalleri kurmas\u0131n\u0131 olanaks\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu durumda T\u00fcrkiye\u2019de art\u0131de\u011fer \u00fcretilebilmesi i\u00e7in tar\u0131m, turizm, m\u00fcteahhitlik gibi sekt\u00f6rlere y\u00fcklenilmesinin yan\u0131 s\u0131ra;\u00a0 co\u011frafi konumu ve Avrupa\u2019n\u0131n enerji al\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitlendirme gereksinimi de hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,\u00a0 bir enerji koridoru olu\u015fturulmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale geliyor. Uzun vadede \u00fclke topraklar\u0131ndan ge\u00e7irilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen petrol ve do\u011fal gaz hatt\u0131 projelerinin yan\u0131 s\u0131ra petrol bulmak amac\u0131yla Karadeniz\u2019e d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck petrol arama platformlar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. N\u00fckleer, k\u00f6m\u00fcr, do\u011fal gaz, su, g\u00fcne\u015f, r\u00fczg\u00e2r enerjisinden yararlanmak i\u00e7in ard\u0131 ard\u0131na yeni d\u00fczenlemeler yap\u0131l\u0131yor. T\u00fcm bunlar, uluslararas\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn zorunlu sonucu olarak T\u00fcrkiye\u2019yi enerji ihracat\u00e7\u0131s\u0131 haline getirmekle ilintilidir.<\/p>\n d) 0,5 Megavat\u0131n alt\u0131ndaki mikro HESler konunun bir ba\u015fka \u00f6nemli ama dikkat \u00e7ekmeyen yan\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Suyun Ticarile\u015ftirilmesine Hay\u0131r Platformu, bunlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n 10 bin dolay\u0131nda oldu\u011funu belirtiyor. Mikro HESler yerle\u015fim birimlerinin ya da ana arterlerin uza\u011f\u0131ndaki madencilik, a\u011fa\u00e7 i\u015fleme, in\u015faat \u015fantiyelerine ve \u00e7e\u015fitli \u00e7iftliklere gereken enerjiyi sa\u011flayacak;\u00a0 mera, orman, tar\u0131m alanlar\u0131, su k\u0131y\u0131lar\u0131 gibi yerlerin ticaret konusu olmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. G\u00f6zden \u0131rak dereciklerde \u00fcretilen elektrikle, bug\u00fcne dek y\u00fcksek maliyet nedeniyle i\u015fletilemeyen do\u011fa par\u00e7alar\u0131ndan k\u00e2r sa\u011flanacakt\u0131r. Ayr\u0131ca mikro HESlerin yan\u0131 s\u0131ra daha ba\u015fka binlerce enerji tesisi kurma \u00e7abas\u0131, 5346 say\u0131l\u0131 yasaya getirilen son ekle bir ba\u015fka kriz bask\u0131s\u0131n\u0131 azaltma ve k\u00e2r sa\u011flama olana\u011f\u0131 yarat\u0131yor.\u00a0 Buna g\u00f6re enerji \u015firketleri, ger\u00e7ekle\u015ftirecekleri projelerinde yerli malzeme kullan\u0131rsa te\u015fvik al\u0131yor. Bu da genellikle at\u0131l durumdaki enerji donan\u0131m\u0131 \u00fcreten firmalar\u0131 harekete ge\u00e7irecektir.<\/p>\n e) Y\u00f6netenler, s\u00fcrekli \u00fclkenin h\u0131zla geli\u015fti\u011fini ve enerji gereksiniminin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatarak toplumu yeni HESler (ve di\u011fer enerji tesisleri) kurulmas\u0131 i\u00e7in ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\u00a0 Halk\u0131 kand\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan bu sav, asl\u0131nda sistemin iflas etti\u011finin itiraf\u0131d\u0131r. Kriz y\u00fcz\u00fcnden \u00fcretim tesisleri yar\u0131 kapasitenin alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorken nas\u0131l oluyor da enerji yetmiyor? Elektri\u011fin k\u00e2\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde yetmiyor gibi g\u00f6r\u00fcnmesinin birinci nedeni planl\u0131 ya\u015fam\u0131n piyasac\u0131l\u0131k lehine terkedilmesi, ikinci nedeni varolan elektri\u011fin dahi verimli kullan\u0131lam\u0131yor olu\u015fudur. Bu ko\u015fullarda \u00fclke ekonomisi sanki b\u00fcy\u00fck bir s\u0131\u00e7rama yapacak da enerji yetmiyormu\u015f gibi konu\u015fmak g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcr. Ekonominin k\u00fcresel sermayenin gereksinimleri y\u00f6n\u00fcnde geli\u015fti\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmaz. Sermaye a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye yak\u0131n co\u011frafyaya ihracat yapma kolayl\u0131\u011f\u0131na sahip bir s\u0131\u00e7rama tahtas\u0131 olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc ve hammadde kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn KOB\u0130lere kadar uzanan ithalata dayal\u0131 \u00fcretim modeli, \u00fclkenin kaynaklar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesinden ba\u015fka sonu\u00e7 do\u011furmuyor. Zaten cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli bir nedenini de bu olu\u015fturuyor. Tar\u0131m tekellerinin geleneksel tar\u0131m\u0131 yok etmesi ve K\u00fcrt sorununun y\u0131llarca \u00e7\u00f6z\u00fclemeyi\u015fiyle g\u00f6\u00e7 artm\u0131\u015f, kentler h\u0131zla b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve elektrik t\u00fcketimi de buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7o\u011falm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llard\u0131r periyodik bak\u0131mlar ve yeni personel al\u0131m\u0131 i\u00e7in kamuya yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan elektrik iletiminde y\u00fcksek kay\u0131p ve ka\u00e7ak oranlar\u0131 ya\u015fan\u0131yor. Buna bir de sanayide enerji tasarrufuna y\u00f6nelik arge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmay\u0131\u015f\u0131 eklendi\u011finde,\u00a0 \u201cmemlekete enerji de laz\u0131m\u201d sav\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki ger\u00e7ekler daha iyi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Plans\u0131z ve t\u00fcketime y\u00f6nelik bir hayata mahk\u00fbm edilen bu topluma enerjiden \u00f6nce ba\u015fka \u015feyler laz\u0131md\u0131r. \u015eu an T\u00fcrkiye\u2019de enerji a\u00e7\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, enerji savurganl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n 2- HES kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na yakla\u015f\u0131mla ilgili baz\u0131 ideolojik ve politik g\u00f6zlemler<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle ideoloji \u00fcst\u00fcne birka\u00e7 s\u00f6z: \u0130deoloji, bilimsel\/felsefi teoriler gibi d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi belli kesinlikler i\u00e7inde tarif etmez. Bu y\u00fczden d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizin i\u00e7eri\u011fini ifade etmekten \u00e7ok, g\u00f6sterenleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret eder. Uyup uymamak herkesin kendine kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yine benzer bi\u00e7imde, ideoloji politika teorisi ya da prati\u011findeki gibi kesin olarak gidilecek yolu, yap\u0131lacak i\u015fi de g\u00f6stermez. Yaln\u0131zca davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 i\u015faretler, eyleme ge\u00e7i\u015fimizin neden ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. Egemen s\u0131n\u0131ftan ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fabildi\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi ideolojimize sahip oluruz ve bunun safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabildik\u00e7e egemenlik kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fc\u00e7lenir. Konuya d\u00f6nersek:<\/p>\n HESleri ele\u015ftiriyoruz diye alternatifini g\u00f6stermek zorunda m\u0131y\u0131z? HESlerle ilgili toplant\u0131larda en \u00e7ok bu soruyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. \u0130lk bak\u0131\u015fta hakl\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama daha soruyu y\u00f6neltirken \u00f6nce \u201cbiz\u201d \u00f6znesinin kim oldu\u011funu sormay\u0131, ard\u0131ndan HESlerin \u00fcretece\u011fi varsay\u0131lan enerjinin ne kadar gerekli oldu\u011funu irdelemeyi unutuyoruz. Bu y\u00fczden ele\u015ftirirken alternatifini getirmek zorundaym\u0131\u015f\u0131z gibi hissediyoruz. Ve devam\u0131nda HESleri kapitalist toplumsal ya\u015fam\u0131n g\u00fcncel geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyinde ula\u015f\u0131lan bir ili\u015fki bi\u00e7imi olarak de\u011fil, faydal\u0131 ya da zararl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmemiz gereken kendi halinde nesneler gibi alg\u0131l\u0131yoruz. Bu biraz da i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kapitalist toplumun eseri \u00fcr\u00fcnlerin yans\u0131z oldu\u011funu sanmam\u0131zla ilgilidir. En iyisi, \u201ckapitalizm g\u00f6lgesinden para kazanmad\u0131\u011f\u0131 a\u011fac\u0131 keser\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc kula\u011f\u0131m\u0131za k\u00fcpe etmektir.<\/p>\n Bu toplumdaki bir nesne ya da kurumun yaln\u0131zca belli bir i\u015f ya da ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131lmak \u00fczere yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve insanlar \u00fczerinde ba\u015fkaca bir etkisi bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek safdillik olur.\u00a0 Toplumsal ili\u015fkiler i\u00e7inde,\u00a0 nesneler \u00f6nceden belirlendi\u011fi gibi kullan\u0131lmalar\u0131n\u0131 gerektirir. Araban\u0131n bireysel, otob\u00fcs\u00fcn toplu ta\u015f\u0131m arac\u0131 olmaya elveri\u015flili\u011fi gibi\u2026 Bu y\u00fczden nesneler temsil ettikleri ili\u015fkiler nedeniyle bize h\u00fckmeder, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6nlendirir ve nihayet insanlarla ili\u015fkilerimize arac\u0131l\u0131k ederek ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ezmemize ya da onlar taraf\u0131ndan ezilmemize yol a\u00e7arlar. Dolay\u0131s\u0131yla yukar\u0131daki soruda biz\u2019in kim oldu\u011fu, HESlerin hangi toplumsal ili\u015fkileri temsil etti\u011fi ve bunlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken kendimizi alternatif bulmak zorundaym\u0131\u015f gibi hissedece\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde bir enerji gereksinimi bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine tekrar d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekir.<\/p>\n Burada \u201cbiz\u201d; enerjinin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda s\u0131radan t\u00fcketicileri, HES benzeri yat\u0131r\u0131mlardan zarar g\u00f6ren insanlar d\u00e2hil canl\u0131 hayat\u0131n t\u00fcm\u00fc ve devrimciler olarak bu d\u00fczenin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyenleriz.\u00a0 HESler her ne kadar bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan \u201cenerji\u201d tesisiyse de, yat\u0131r\u0131mc\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaln\u0131zca k\u00e2r getiren bir i\u015fletme ve insan\u0131n do\u011faya h\u00fckmetmesinin ara\u00e7lar\u0131ndan biridir. Zaten bu tesislerle ilgili i\u015flemlerin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 incelendi\u011finde;\u00a0 enerji \u00fcretmek, kamu hizmeti vermek, \u00e7evreyi dikkate almak gibi ama\u00e7lardan daha \u00e7ok i\u015fletmelerin k\u00e2r hesaplar\u0131na \u00f6nem verildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu y\u00fczden enerji tesisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktan \u00e7ok, sistemin k\u00e2r u\u011fruna her \u015feyi g\u00f6ze ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6rneklerden birine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bilincinde olmam\u0131z gerekir. Ve bu enerjiye ne kadar gereksinim oldu\u011funu anlamak i\u00e7in, g\u00fcn\u00fcn her saati \u0131\u015f\u0131klar i\u00e7inde parlayan ve s\u0131cac\u0131k olan en yak\u0131n al\u0131\u015fveri\u015f merkezine giderek,\u00a0 buran\u0131n enerjisinin ka\u00e7 k\u00f6ye hayat veren bir dereye maloldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz yeterlidir. HESler, kapitalizmin son model tap\u0131naklar\u0131na sunulan say\u0131s\u0131z kurban\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n Ele\u015ftirdi\u011fimiz \u015feyin alternatifini g\u00f6stermeye gelince: \u00d6ncelikle bir \u015feyi, onunla birlikte ya\u015famakta zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in ele\u015ftiririz. Olanakl\u0131ysa zaten d\u00fczeltir, de\u011filse sorumlular\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcm ister ve onlar\u0131 buna zorlar\u0131z. \u00d6rne\u011fin hi\u00e7bir doktor hastas\u0131na \u201c\u015fik\u00e2yet etmesini bildi\u011fin gibi tedavi y\u00f6ntemini de s\u00f6yle\u201d demez. Ama en ba\u015fta HES \u015firketi temsilcileri ve konuyla ilgili b\u00fcrokratlar olmak \u00fczere, pek \u00e7ok insan HESleri ele\u015ftirdi\u011fimiz her seferinde \u201c\u00f6yleyse alternatifini g\u00f6sterin\u201d der. Biz de sanki DPT m\u00fcste\u015far\u0131 ya da yar\u0131n kabinesini a\u00e7\u0131klayacak ba\u015fbakan aday\u0131 gibi \u00e7are aramaya ba\u015flar\u0131z. Ve devam\u0131nda ayn\u0131 enerji politikalar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 de\u011filmi\u015f gibi g\u00fcne\u015f\/r\u00fczg\u00e2r enerjisinin alternatif olu\u015fturabilece\u011fini savunuruz. Ya da herhangi bir yat\u0131r\u0131m\u0131 tekil olarak ele al\u0131r, \u015furas\u0131na buras\u0131na bakarak zararlar\u0131n\u0131n en aza indirilmesini isteriz. \u00c7e\u015fitli \u00e7evre kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u201chavza planlar\u0131 yap\u0131ls\u0131n, daha \u00e7ok can suyu verilsin, o \u015fekil de\u011fil bu \u015fekil HES kurulsun\u201d gibi \u00f6neriler getirmesinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131, konuyla ilgilenenler hat\u0131rlayacakt\u0131r. Bu t\u00fcr tutumlar sorunla hangi d\u00fczeyden muhatap oldu\u011fumuzu unutmam\u0131za yol a\u00e7ar ve bizi tehlikeli bir yere s\u00fcr\u00fckler.<\/p>\n Bizim sorunla ba\u011flant\u0131m\u0131z HES \u015firketi orta\u011f\u0131 ya da i\u015fi planlayan y\u00f6neticiler d\u00fczeyinden de\u011fil,\u00a0 ma\u011fdur olanlar d\u00fczeyindendir. Hi\u00e7 birimizin \u015firket dan\u0131\u015fman\u0131 ya da iktidar\u0131n koalisyon orta\u011f\u0131 gibi davranmas\u0131na gerek yoktur. Ele\u015ftirilerimiz, ya\u015fanan ve ya\u015fanmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz zararlar\u0131 bilmemizden kaynaklan\u0131r. Nas\u0131l ki bu projeler uyguland\u0131\u011f\u0131nda ma\u011fdur olan insan, bitki ve hayvanlar\u0131n alternatif g\u00f6stermesi s\u00f6zkonusu de\u011filse;\u00a0 bizim de HES kar\u015f\u0131tlar\u0131 olarak b\u00f6yle bir sorumlulu\u011fumuz ve zorunlulu\u011fumuz olamaz. Politik sorumlulu\u011fumuz, iktidar\u0131 indirmektir. Bunun i\u00e7in y\u00f6netenleri s\u00fcrekli benzer kararlar\u0131ndan vazge\u00e7meye zorlamak ve yapam\u0131yorlarsa gitmelerini sa\u011flamak yeterlidir. Ma\u011fdurlarla birlikte ve herkesin ya\u015fam\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak bi\u00e7imde, her soruna \u00e7are buluruz. Bu y\u00fczden, alternatif sunmaks\u0131z\u0131n HESlere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131z me\u015frudur. Zaten bunu sunabilece\u011fimiz nadir durumlarda susmay\u0131z. Ama kendimizi bir \u00e7are g\u00f6stermeye zorlamak sa\u00e7mad\u0131r.<\/p>\n \u00d6te yandan ele\u015ftirdi\u011fimiz \u015feylerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6stermek zorundaym\u0131\u015f\u0131z gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek bir sorumluluk \u00f6rne\u011finden \u00e7ok, halk\u0131 y\u00f6netme arzusunun g\u00f6stergesidir. \u00c7\u00f6z\u00fcm y\u0131k\u0131mla gelir, ma\u011fdurlarca olu\u015fturulur. Bilincimiz sayesinde hayata ezilenlerden daha geni\u015f ve derin bakabiliyor olu\u015fumuz, bize onlar ad\u0131na ve onlar\u0131n \u00fcst\u00fcnden konu\u015fma hakk\u0131 vermez. Akarsular k\u00e2r konusu yap\u0131l\u0131rken topra\u011f\u0131, suyu elinden giden insanlar\u0131n, yok olan canl\u0131lar\u0131n seviyesinden ve i\u00e7inden konu\u015ftu\u011fumuzu akl\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kartmayal\u0131m. Tersi, m\u00fccadelede uzla\u015fma i\u00e7in kap\u0131 aralamak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n HESler \u00e7evreye en az zarar veren enerji kayna\u011f\u0131 m\u0131? Radyoaktif tehlike i\u00e7eren n\u00fckleer ve zehirli gaz kayna\u011f\u0131 fosil yak\u0131t santrallerine kar\u015f\u0131 b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmek yayg\u0131nd\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc HES, suyun do\u011fal ak\u0131\u015f d\u00fczenini bozdu\u011fu i\u00e7in zararl\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu su oldu\u011fundan, bu do\u011faya verilen herhangi bir zarardan daha \u00f6nemlidir. Bu y\u00fczden \u201c\u00e7evreye zarars\u0131z bir yat\u0131r\u0131m m\u0131 var\u201d misali safiyane ifadelerle HESlerden yana olmak anlams\u0131zd\u0131r. Barajl\u0131 HESlerin kullan\u0131m s\u00fcreleri en fazla 40\u201350 y\u0131ld\u0131r. Sonunda baraj g\u00f6l\u00fc \u00e7amurla dolar ve elektrik \u00fcretemez hale gelir. E\u011fer s\u00f6z\u00fc edilen projeler ger\u00e7ekle\u015firse, \u00fclkemiz HES mezarl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6necektir. Kanal tipi HESler suyun toprak ve havayla ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kesti\u011fi i\u00e7in hem yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n \u00e7ekilmesine, hem de suyun canl\u0131lar\u0131 besleyici \u00f6zelliklerini yitirmesine neden olur. HES i\u00e7in olu\u015fturulan g\u00f6letler y\u00f6resel \u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131na ve iklim de\u011fi\u015fikliklerine yol a\u00e7ar. Ayr\u0131ca bu g\u00f6letlerde biriken bitki art\u0131klar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fck\u00e7e bir k\u00f6m\u00fcr santralini aratmayacak miktarda metan gaz\u0131 \u00fcretir. G\u00f6letlerde su tutmak ve elektrik trib\u00fcnlerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in suyun ak\u0131\u015f d\u00fczeninin de\u011fi\u015ftirilmesi,\u00a0 suya ba\u011fl\u0131 canl\u0131lar\u0131 yok eder. Bu de\u011fi\u015fikliklerin Akdeniz havzas\u0131na \u00f6zg\u00fc \u00f6nemli bir zarar\u0131 da,\u00a0 dere a\u011f\u0131zlar\u0131ndaki al\u00fcvyon ovalar\u0131n\u0131n tuzlanmas\u0131na yol a\u00e7acak olu\u015fudur. Deniz seviyesinden genellikle birka\u00e7 metre y\u00fckseklikteki bu ovalarda tatl\u0131 ve tuzlu su aras\u0131nda hassas bir denge vard\u0131r.\u00a0 \u00d6zellikle yaz aylar\u0131nda HESlerde su tutulurken derelerin suyu \u00e7ekilecek, y\u00fczeyin hemen alt\u0131ndaki tatl\u0131 su tabakas\u0131n\u0131n yerini deniz suyu alacakt\u0131r. Bu zarar\u0131n giderilmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Bunlara ek olarak iletim hatt\u0131, yol, bina vb. yap\u0131la\u015fmalar ve in\u015faat s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kan hafriyat do\u011faya b\u00fcy\u00fck zararlar verir, insan ya\u015fam\u0131n\u0131 tehlikeye sokar.<\/p>\n HESler enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa \u00e7are mi? Bu, iktidar\u0131n dilidir. Milliyet\u00e7i etki alt\u0131ndaki kitleleri HES kar\u015f\u0131t\u0131 eylemlerden koparmak ve ya\u015fam savunucular\u0131n\u0131 yaln\u0131zla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmektedir. \u0130ktidar yanl\u0131lar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin bir petrol \u00fclkesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Mesut Y\u0131lmaz\u2019\u0131n ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131ndan kalma zarar\u0131na do\u011fal gaz anla\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrerek, enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan \u00e7ok s\u0131k bahsediyorlar. Ekonomi politikalar\u0131n\u0131 k\u00fcresel finans ve ticaret \u00f6rg\u00fctlerinin direktifleri do\u011frultusunda belirleyenlerin HES kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 su\u00e7lamak i\u00e7in b\u00f6yle bir sava ba\u015fvurmas\u0131 g\u00fcl\u00fcn\u00e7 oluyor. Ama emperyalizmin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana \u00fclke ekonomilerini s\u00fcrekli de\u011fi\u015fime u\u011fratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yerli \u2013 yabanc\u0131 sermaye ayr\u0131m\u0131n\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. E\u011fer bug\u00fcn bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan bahsedeceksek,\u00a0 petrolden \u00f6nce k\u00fcresel sermaye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine konu\u015fmam\u0131z gerekiyor. Bug\u00fcn \u00fclke ekonomisinin \u00e7\u00f6kmemesi i\u00e7in yabanc\u0131 sermaye \u00e7ekmek amac\u0131yla her yola ba\u015fvuruluyor. Enerji alan\u0131ndaki \u00f6zelle\u015ftirmeler ve k\u00e2r\u0131 garanti edici d\u00fczenlemeler bu yollardan yaln\u0131zca birini olu\u015fturuyor. B\u00f6ylece k\u00fcresel sermayenin bu alandan da ilgisini esirgememesi sa\u011flan\u0131yor. Ve onlar da enerji \u015firketlerine do\u011frudan ortak olarak, hisselerini alarak, s\u00f6z\u00fcm ona yerli finans kurumlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla enerji yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131 kredilendirerek ilgilerini k\u00e2ra d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyorlar. Bu nedenlerle konu ba\u011flam\u0131nda hangi i\u00e7 ve d\u0131\u015ftan bahsedildi\u011fini merak ediyoruz.<\/p>\n Biz HESlere mi, yoksa suyun ticarile\u015ftirilmesine mi kar\u015f\u0131y\u0131z? \u0130kisine de kar\u015f\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ikisi de i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7iyor. \u00d6rne\u011fin bulundu\u011fumuz y\u00f6rede pek \u00e7ok HESin su kullan\u0131m hakk\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri, i\u00e7ilebilir kalitedeki kaynaklar\u0131 da kaps\u0131yor. \u015eu an bu sular elektrik \u00fcretimi d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lam\u0131yorsa da, ilerde s\u00f6zle\u015fmelerin kapsam\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli gerek\u00e7elerle de\u011fi\u015ftirmek ve geni\u015fletmek \u00e7ok kolayd\u0131r. \u00d6te yandan kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplant\u0131lardan birinde,\u00a0 bir arkada\u015f\u0131m\u0131z yaln\u0131zca sulama ama\u00e7l\u0131 bir baraj\u0131 g\u00f6stererek \u201c buna da kar\u015f\u0131 m\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z\u201d diye soruyordu. Pratikte ger\u00e7ekle\u015fir ya da ger\u00e7ekle\u015fmez, bu bir yana. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda ilke olarak suyu k\u00e2r konusu haline getirici her t\u00fcr uygulamaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131z gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sulama suyu, su birlikleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7ift\u00e7ilere bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 veriliyor. Bunun bir ad\u0131m sonras\u0131, su birliklerinin su i\u015fleticisi \u015firketlere devredilmesidir. Ayr\u0131ca bu de\u011fi\u015fim \u201cend\u00fcstriyel tar\u0131m\u201d dedi\u011fimiz tek tip ve \u00e7ok miktarda \u00fcr\u00fcn yeti\u015ftiricili\u011finin tar\u0131mda belirleyici hale geldi\u011fi ko\u015fullarda ya\u015fan\u0131yor. Geleneksel olarak sulu tar\u0131m yap\u0131lmayan bir yerde sulu tar\u0131ma ge\u00e7ilmesi, beraberinde g\u00fcbre, ila\u00e7, tohum, pazar ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131yla birlikte \u00f6n\u00fcnde sonunda \u00e7ift\u00e7iyi kendi tarlas\u0131nda tar\u0131m tekellerinin i\u015f\u00e7isi durumuna getirir. Suyun ticarile\u015ftirilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak yaln\u0131zca sudan para kazan\u0131lmas\u0131na de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kapitalist ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n toplumun derinliklerine n\u00fcfuz etmesine de i\u015faret etti\u011fi i\u00e7in \u00f6nemlidir. Bu \u00e7er\u00e7evede HESler de\u011fi\u015fik yollardan hem suyun ticarile\u015ftirilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor, hem de k\u00fcresel krizin \u00fclkemizdeki etkilerini sermaye a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderici se\u00e7enekleri artt\u0131r\u0131yor. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar, kendi alternatifini i\u00e7inde ta\u015f\u0131r. Suyun parayla sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 gerektiren her t\u00fcr uygulamaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kman\u0131n alternatifi, paras\u0131z kullan\u0131m i\u00e7in k\u00f6yl\u00fclerin kendi aralar\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmesidir.<\/p>\n 3-Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n \u201c\u00c7evre\u201d, do\u011fan\u0131n toplumsal ili\u015fkiler i\u00e7ine al\u0131nan b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Buradaki her t\u00fcrl\u00fc varolu\u015f, toplumun kendini yeniden \u00fcreti\u015fiyle ilintilidir. Buralar insan\u0131n insana efendilik edi\u015fi dolay\u0131m\u0131ndan ge\u00e7irilerek, insan\u0131n do\u011faya efendili\u011fi sonucu do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7oktan yitirmi\u015ftir.<\/p>\n \u201cDo\u011fa\u201d, hen\u00fcz toplumsal ili\u015fkilerin uzant\u0131s\u0131 haline getirilemeyendir. Kendi kendine yeterlidir. Bu kendi kendini \u00fcretebilme yetene\u011fine sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. \u0130nsan do\u011fay\u0131 m\u00fclk edinirken yaln\u0131zca bir e\u015fyay\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bu niteli\u011fi de ele ge\u00e7irir. Ama bu niteli\u011fi herhangi bir e\u015fyay\u0131 t\u00fcketir gibi t\u00fcketti\u011finden, kendi ya\u015fam\u0131 tehlikeye girene dek ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na varmaz. Bug\u00fcn pek \u00e7ok kapitalistin \u201c\u00e7evrecilik\u201d taslamas\u0131 ve kendi stk\u2019lar\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131 bo\u015funa de\u011fildir. \u00c7oktan t\u00fckettikleri bir do\u011fan\u0131n ard\u0131ndan timsah g\u00f6zya\u015flar\u0131 d\u00f6kmektedirler.<\/p>\n \u0130nsan do\u011fal bir varl\u0131k olmaktan \u00e7\u0131karak toplumsal varl\u0131k haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden bu yana, ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011fay\u0131 yok etme pahas\u0131na s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bunu, birbiri \u00fczerindeki efendili\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insanl\u0131\u011f\u0131n do\u011fa \u00fczerindeki egemenli\u011fini peki\u015ftirerek yapmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla insan her zaman do\u011faya zarar verici olmu\u015ftur.<\/p>\n Ancak insan\u0131n bu eyleminin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki anlam\u0131, varolu\u015funu kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir durum olman\u0131n \u00e7ok \u00f6tesindedir. Kapitalizmin bir t\u00fcrl\u00fc \u00f6n\u00fc al\u0131namayan yap\u0131sal krizi;\u00a0 sistemi eskiden oldu\u011fu gibi yaln\u0131zca do\u011fay\u0131 t\u00fcketerek de\u011fil, m\u00fcmk\u00fcnse k\u00e2r amac\u0131 ekseninde yeniden \u00fcreterek ayakta tutma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6neltiyor. Bunun ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in do\u011fan\u0131n t\u00fcm\u00fcyle m\u00fclkiyet hanesine ge\u00e7irilmesi gerekiyor. Bug\u00fcn \u201c\u00e7evreye zarar vermek\u201d gibi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz uygulamalar; \u015fimdilik kapitalizme ge\u00e7ici rahatlama sa\u011flamak i\u00e7in yeni k\u00e2r kaynaklar\u0131 bulunmas\u0131 ve yak\u0131n gelecekte geli\u015ftirilen yeni teknolojiler yard\u0131m\u0131yla sistemi uzun vadede ayakta tutma haz\u0131rl\u0131klar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n Bu y\u00fczden konuyla ilgili m\u00fccadeleleri ne \u201c\u00e7evre\u201d, ne \u201cdo\u011fa\u201d savunusu de\u011fil, do\u011frudan ya\u015fam savunusu olarak g\u00f6rmek gerekir. HES sorunu, \u00fclkemiz \u00f6zelinde kapitalist sald\u0131r\u0131n\u0131n bir e\u015fi\u011fini olu\u015fturuyor. HESlerle hem at\u0131l kapasiteler harekete ge\u00e7iriliyor, hem yeni kapasiteler yarat\u0131l\u0131yor, hem de suyun m\u00fclk edinilmesi yolunda \u00f6nemli bir ad\u0131m at\u0131l\u0131yor. Bu bir dizi geli\u015fmeye gebedir. Benzer bir e\u015fik, GDOlu \u00fcr\u00fcnlerin \u00fclkemizde serbest kalmas\u0131yla \u00e7oktan ge\u00e7ildi. T\u00fcm bu geli\u015fmeler, kapitalizmin ve daha \u00f6nceki \u00fcretim bi\u00e7imlerinin \u00e7evreye geleneksel zarar veri\u015flerinden farkl\u0131 niteliktedir.<\/p>\n Bu nedenlerle ve suyun dirimsel \u00f6nemi y\u00fcz\u00fcnden toplumun HESlere kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi duyarl\u0131l\u0131k, b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki onlarca y\u0131l\u0131 kapsayacak bir ya\u015fam savunuculu\u011funun da ba\u015flang\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Ve bu geli\u015fmeler, devrimcilere bir tek politik se\u00e7enek b\u0131rak\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: Ya\u015fam\u0131 savunmak i\u00e7in kapitalizmin her t\u00fcr m\u00fcdahalesi kar\u015f\u0131s\u0131nda uzla\u015fmaz olmak. Bu y\u00fczden HESlere ve daha fazlas\u0131na hay\u0131r demek, uzun bir gelece\u011fe haz\u0131rlanman\u0131n vazge\u00e7ilmez ko\u015fuludur.<\/p>\n <\/p>\n – Yaz\u0131 karasaban.net’ten al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bir s\u00fcredir \u00fclkenin g\u00fcneybat\u0131 ucunda bir grup arkada\u015fla hidroelektrik santral (HES) kar\u015f\u0131t\u0131 eylemlerde yer al\u0131yoruz. \u201cHESlere hay\u0131r\u201d demeyi yaln\u0131zca bir slogan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda m\u00fccadele ilkesi olarak benimsiyoruz. Konu hakk\u0131nda yeterli bilgi ve deneyimi bulunmayanlar, tutumumuzu \u00e7evre sorunlar\u0131na duyarl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n abart\u0131l\u0131 tavr\u0131 gibi alg\u0131l\u0131yor. Her konuda \u00fc\u00e7 be\u015f kelime fikir \u00f6ne s\u00fcrecek kadar m\u00fcrekkep yalam\u0131\u015flar\u0131n ortalama yorumu ise \u015f\u00f6yle oluyor: \u201cPlans\u0131z yap\u0131lan baz\u0131 HESlerin ma\u011fduriyete yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 do\u011fru. Ama memlekete enerji de laz\u0131m. Bunu unutup t\u00fcm HESlere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak yanl\u0131\u015f. Zaten marjinal topluluklardan olu\u015fan \u00e7evrecilerin b\u00f6yle davranmas\u0131 normaldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc HES ma\u011fdurlar\u0131n\u0131 yanlar\u0131na \u00e7ekerek ve durmadan zararlar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131p toplumu tedirgin ederek taraftarlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak isterler.\u201c\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[145,1217,1216],"class_list":{"0":"post-2818","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-hes","9":"tag-karasaban","10":"tag-mehmet-polat"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2818","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2818"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2818\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2818"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2818"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2818"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}