{"id":28906,"date":"2018-03-23T11:34:29","date_gmt":"2018-03-23T08:34:29","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=28906"},"modified":"2019-01-28T20:40:13","modified_gmt":"2019-01-28T17:40:13","slug":"gobekli-tepenin-bitmek-bilmez-yol-hikayeleri-cigdem-koksal-schmidt-kultur-servisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/gobekli-tepenin-bitmek-bilmez-yol-hikayeleri-cigdem-koksal-schmidt-kultur-servisi\/","title":{"rendered":"G\u00f6bekli Tepe\u2019nin bitmek bilmez yol hik\u00e2yeleri &#8211; \u00c7i\u011fdem K\u00f6ksal Schmidt ( K\u00fclt\u00fcr Servisi )"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/calisma-yasaminda-muhendis-hikayeleri-5-6.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"756\" height=\"389\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/calisma-yasaminda-muhendis-hikayeleri-5-6.jpg\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28907\" \/><\/a><\/p>\n<p>G\u00f6bekli Tepe\u2019yi ilk kez 1995 y\u0131l\u0131n\u0131n Kas\u0131m ay\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm. Klaus ile birlikte gitmi\u015ftim. Urfa\u2019dan geldi\u011fimiz arac\u0131 bazalt ta\u015flar\u0131yla dolu ve kapkara, gevrek bir topra\u011f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 alanda b\u0131rak\u0131p G\u00f6bekli Tepe\u2019ye ula\u015fmak i\u00e7in y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Hafif bir e\u011fimle t\u0131rmanarak ilerliyorduk. Bazalt ta\u015flar\u0131ndan sonra kire\u00e7ta\u015f\u0131ndan olu\u015fan kayal\u0131k ve basamakl\u0131 bir alan ba\u015flad\u0131. Kire\u00e7ta\u015f\u0131 olan b\u00f6l\u00fcmde anakaya i\u015flenerek basamak benzeri alanlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerde de insan eliyle yap\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oyuk vard\u0131. <\/p>\n<p>G\u00f6bekli Tepe\u2019ye binlerce y\u0131ld\u0131r insanlar\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fczerg\u00e2h bu idi. 1995 y\u0131l\u0131nda ise biz arkeologlar ve tepede bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc tarla olarak kullanan \u00d6rencik k\u00f6y\u00fcnden Y\u0131ld\u0131z ailesi halen y\u00fcr\u00fcyerek bu yolu a\u015f\u0131yorduk, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir motorlu arac\u0131n ilerlemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Sadece bek\u00e7imiz ve tarla sahiplerinden \u015eavak Amca\u2019n\u0131n at arabas\u0131 yava\u015f yava\u015f \u00e7\u0131kabiliyordu. A\u015fa\u011f\u0131 inerken de at\u0131n bacaklar\u0131na araba \u00e7arpmas\u0131n, hayvan zorlanmas\u0131n diye araban\u0131n yan\u0131nda iki \u00fc\u00e7 ki\u015fi y\u00fcr\u00fcr ata yard\u0131m ederdi. <\/p>\n<p>\u0130\u015fte yakla\u015f\u0131k 1 km\u2019lik bu yolu katetti\u011finizde ve ilk d\u00fczl\u00fc\u011fe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda anakaya \u00fczerinde hal\u0131 gibi yay\u0131lm\u0131\u015f yo\u011fun, \u00e7akmakta\u015f\u0131 par\u00e7alar\u0131ndan olu\u015fan bir alana gelirdiniz. Ben ilk kez bu alana geldi\u011fimde Klaus kaya \u00fczerinde dik duran 1 metre boyunda bir heykel par\u00e7as\u0131n\u0131 \u00e7izmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu eserin belgeleme i\u015flemleri tamamland\u0131\u011f\u0131nda yine at arabas\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131ya indirilmi\u015f, sonra m\u00fczeye g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Daha o zaman Klaus ile \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayan ve 20 y\u0131l boyunca onun de\u011fi\u015fmez ekibi olan \u00d6rencikliler, eseri incitmemek i\u00e7in nas\u0131l battaniyelere sard\u0131klar\u0131n\u0131, at arabas\u0131n\u0131n tahta platformunda ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131yorlar. <\/p>\n<p>Klaus\u2019un 1995 y\u0131l\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131nda durup \u00e7izdi\u011fi G\u00f6bekli Tepe\u2019de bulunan ilk eserlerden olan bu par\u00e7an\u0131n bulundu\u011fu yerde \u015fimdi ah\u015fap kal\u0131plar i\u00e7ine d\u00f6k\u00fclen har\u00e7lar, parke ta\u015flar\u0131ndan bir platform ve evet, beton var. Betonun alt\u0131na da nerdeyse 30 cm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda kum, ya da m\u0131c\u0131r, tam olarak ad\u0131n\u0131 bilmedi\u011fim ama modern yol in\u015faas\u0131nda kullan\u0131lan bir malzeme ve bunu eze eze, s\u0131y\u0131ra s\u0131y\u0131ra yayan i\u015f makineleri var. <\/p>\n<p>Bu anakaya \u00fczerindeki alan\u0131n biraz bat\u0131s\u0131nda ise kaz\u0131 sisteminde heykel at\u00f6lyesi ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz buluntu noktas\u0131 bulunur. Ad\u0131 heykel at\u00f6lyesi \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fa\u015fa\u011f\u0131 duran hen\u00fcz \u00e7al\u0131\u015fma a\u015famas\u0131nda olan bir neolitik d\u00f6nem heykel par\u00e7as\u0131 halen orijinal durumunda orada. Ama 2014 y\u0131l\u0131ndan beri bu alana bir hediyelik e\u015fya sat\u0131\u015f mek\u00e2n\u0131 ve bir bek\u00e7i kul\u00fcbesi yap\u0131ld\u0131. Heykel at\u00f6lyesini g\u00f6rmek isteyen bu kul\u00fcbelerin arkas\u0131na do\u011fru bak\u0131p aramak zorunda. <\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb2.png\"><img decoding=\"async\" width=\"784\" height=\"522\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb2.png\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28908\" \/><\/a><\/p>\n<p>Bu bahsetti\u011fim alan ve G\u00f6bekli Tepe\u2019ye ula\u015fan kaya platosundaki g\u00fczerg\u00e2h acele ve \u0131srarl\u0131 planlar\u0131n daha \u00f6nce de ilk hedefi olmu\u015ftu. <\/p>\n<p>1997 y\u0131l\u0131nda kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in Eyl\u00fcl ay\u0131nda ekip Urfa\u2019ya geldi\u011finde kaya platosu \u00fczerindeki o g\u00fczelim orjinal anakaya g\u00fczerg\u00e2h i\u015f makineleri ile par\u00e7alanm\u0131\u015f ve ara\u00e7 \u00e7\u0131kabilecek bir yol yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Neolitik d\u00f6neme ait izlerin oldu\u011fu dev kire\u00e7ta\u015f\u0131 bloklar k\u0131r\u0131larak a\u00e7\u0131lan yolun yan taraflar\u0131na istiflenmi\u015fti. O zamanlar kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda daha iki y\u0131l tamamlanm\u0131\u015ft\u0131 ve kaz\u0131y\u0131 Klaus Schmidt yapsa da, t\u00fcm ekibi, \u00f6dene\u011fi getirse de bu t\u00fcr kararlar\u0131 m\u00fcze al\u0131yordu ve bu g\u00fczerg\u00e2h\u0131n neolitik d\u00f6neme ait oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnemeyerek haz\u0131r yak\u0131na bir dozer gelmi\u015fken yolu da a\u00e7al\u0131m diye bunu yapm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb3.png\"><img decoding=\"async\" width=\"776\" height=\"1200\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb3.png\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28909\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ayn\u0131 alan \u00e7evre d\u00fczenlemesinden \u00f6nce ve sonra&#8230;<\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb4.png\"><img decoding=\"async\" width=\"943\" height=\"708\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb4.png\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28910\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Her y\u0131l bir kriz<\/strong><\/p>\n<p>2006 y\u0131l\u0131nda ise G\u00f6bekli Tepe\u2019de ikinci kez bir yol krizi ya\u015fand\u0131. Kaz\u0131 ekibi Urfa\u2019ya geldi\u011finde, bu sefer G\u00f6bekli Tepe\u2019ye yeni bir yol hedefiyle g\u00fcneydo\u011fu y\u00f6n\u00fcnden yepyeni bir g\u00fczerg\u00e2h, birinci derece S\u0130T alan\u0131 i\u00e7ersinde ve ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u00fctleler hareket ettirilerek a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu yol G\u00f6bekli Tepe\u2019ye geli\u015f istikametini tamamen de\u011fi\u015ftiriyor, G\u00f6bekli Tepe ile ba\u011flant\u0131s\u0131 olan \u00d6rencik k\u00f6y\u00fcn\u00fc tamamen kopar\u0131yor ve \u015fehirden direk neolitik d\u00f6nem yap\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131na asfalt yolla gelinebilecek \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir yol yap\u0131m\u0131n\u0131 kaps\u0131yordu. Ek olarak da bir k\u0131l \u00e7ad\u0131r kurulmas\u0131 ve ayran-g\u00f6zleme sat\u0131\u015f\u0131 planlanm\u0131\u015ft\u0131 zaman\u0131n valisi taraf\u0131ndan.<\/p>\n<p>Kaz\u0131 ekibi olarak bu yolun yap\u0131m\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda durduk, hem S\u0130T alan\u0131 i\u00e7ersindeki tahribat\u0131 hem \u00d6rencik k\u00f6y\u00fc ile G\u00f6bekli Tepe\u2019nin ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesini \u00f6nlemek ad\u0131na. Zaman\u0131n il k\u00fclt\u00fcr m\u00fcd\u00fcr\u00fc ve valisi ne kurul iznine ne bir g\u00f6r\u00fc\u015fe ihtiya\u00e7 duymadan bu yolu a\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015f ve yukar\u0131da bahsetti\u011fim \u015fimdi yeni parke ta\u015fl\u0131, betonlu alan\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yere bir de ayaklar\u0131na yine beton d\u00f6kerek sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 bir \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tabela yerle\u015ftirmi\u015flerdi. Ama G\u00f6bekli Tepe\u2019de ne elektrik ne de su kayna\u011f\u0131 vard\u0131. Onlar\u0131 da getireceklerdi tabii. Sonra ah\u015fap elektrik direkleri geldi, S\u0130T alan\u0131 i\u00e7ine 30\u2019dan fazla direk dikip elektrik getirilecekti. <\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan Koruma Kurulu\u2019ndan yard\u0131m istedik, bu kadar h\u0131zl\u0131 ve plans\u0131z yap\u0131lan bu t\u00fcr m\u00fcdahalelerin G\u00f6bekli Tepe\u2019ye verece\u011fi zarar\u0131 anlatt\u0131k. Hen\u00fcz kontroll\u00fc bir giri\u015fi, alan y\u00f6netimi, master planlar\u0131 yap\u0131lmadan bunlar\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini konu ile ilgili herkese defalarca anlatt\u0131k. Bu u\u011fra\u015flar\u0131m\u0131z kaz\u0131 ekibine kar\u015f\u0131 karalama ve k\u00f6t\u00fcleme, ithamlarda bulunma, kaz\u0131 izninin verilmemesine u\u011fra\u015fma gibi tepkilere neden oldu. Zaman\u0131n valisi kaz\u0131 ekibinin burada bir \u015fey saklad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ziyaret\u00e7i istemedi\u011fini iddia etti, hatta kaz\u0131 i\u00e7in Avrupa\u2019dan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck paralar al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7irkin ithamlarda bulundu. \u0130l k\u00fclt\u00fcr m\u00fcd\u00fcr\u00fc ise s\u00fcrekli kaz\u0131 ekibi hakk\u0131nda \u015fik\u00e2yetlerde bulunuyor, \u00e7ok yava\u015f \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, b\u00f6yle giderse bin y\u0131lda kaz\u0131n\u0131n bitmeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve kaz\u0131 izninin ba\u015fka ekibe verilmesi i\u00e7in canla ba\u015fla \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc yanl\u0131\u015fa yanl\u0131\u015f demi\u015ftik.<\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb5.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"1046\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb5.jpg\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28911\" \/><\/a><\/p>\n<p>1995 y\u0131l\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/p>\n<p><strong>G\u00f6bekli Tepe panay\u0131r yeri olmas\u0131n<\/strong><\/p>\n<p>U\u011fra\u015flar\u0131m\u0131za destek de geldi biraz, yerel gazetelerden birinin yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kaz\u0131 alan\u0131nda bir toplant\u0131 d\u00fczenlendi. Vali, il k\u00fclt\u00fcr m\u00fcd\u00fcrleri ve bir CHP milletvekili kat\u0131ld\u0131. Bulu\u015fman\u0131n sonunda nihayet ikna olundu, tamam yolun yap\u0131m\u0131n\u0131 durdural\u0131m, \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tabelay\u0131 da ordan kald\u0131ral\u0131m denildi. <\/p>\n<p>Ama ille yeni bir yol yap\u0131lacakt\u0131, onun g\u00fczerg\u00e2h\u0131 i\u00e7in yeni bir y\u0131prat\u0131c\u0131 d\u00f6nem ba\u015flad\u0131. Koruma Kurulu g\u00f6r\u00fc\u015flerini sormak i\u00e7in Klaus\u2019u Mardin\u2019de yap\u0131lacak bir toplant\u0131ya davet etti, ama kurul \u00fcyelerinden biri Klaus\u2019un toplant\u0131ya kat\u0131lmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi ve itiraz etti\u011fi i\u00e7in, Urfa\u2019dan kaz\u0131y\u0131 b\u0131rak\u0131p gelen Klaus\u2019u kap\u0131da beklettiler, i\u00e7eriye almad\u0131lar. <\/p>\n<p>Bu arada valilik taraf\u0131ndan birka\u00e7 yol a\u00e7ma denemesi daha yap\u0131ld\u0131. Klaus art\u0131k g\u00f6zlerine inanam\u0131yor ve bu kadar yola gerek var m\u0131 diye soruyordu. Kaz\u0131 ekibinin y\u0131llard\u0131r kulland\u0131\u011f\u0131 \u00d6rencik k\u00f6y\u00fc i\u00e7inden ge\u00e7en yolun iyile\u015ftirilmesi ve yeni bir yol a\u00e7\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok u\u011fra\u015ft\u0131k, d\u00f6nemin Belediye Ba\u015fkan\u0131 A.E. Fak\u0131baba da bu u\u011fra\u015flar\u0131 destekledi ama valilik \u0131srarla bug\u00fcnk\u00fc yeni yolu a\u00e7t\u0131, \u015fimdilerde \u00d6rencik\u2019ten gelen yolun \u00f6n\u00fcne bir barikat bile yap\u0131yorlar.<\/p>\n<p>2006 y\u0131l\u0131ndan itibaren kaz\u0131 ekibi olarak, G\u00f6bekli Tepe\u2019nin topografik konumunun \u00f6zelliklerine dikkat \u00e7ekerek bize bulunmaz korunma y\u00f6ntemleri sundu\u011funu a\u00e7\u0131klayan raporlar\u0131 yazd\u0131k, yay\u0131mlad\u0131k. G\u00f6bekli Tepe binlerce y\u0131l modern yap\u0131la\u015fmadan uzak kalabilmi\u015f, kendi do\u011fal ve sakin ortam\u0131n\u0131 koruyabilmi\u015f bir aland\u0131. Bu arkeolojik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlarda hemen hemen hi\u00e7 rastlayamayaca\u011f\u0131n\u0131z bir durumdu. Bu y\u00fczden ziyaret\u00e7inin y\u00f6nlendirilece\u011fi g\u00fczergahlar\u0131n iyi se\u00e7ilmesinin \u00f6nemi gelecek i\u00e7in b\u00fcy\u00fckt\u00fc. S\u0130T alan\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda bir ziyaret\u00e7i merkezi yap\u0131l\u0131p, ziyaret\u00e7inin \u00f6nce burada bilgilendirilip sonra kaz\u0131 alan\u0131na getirilmesini \u00f6ng\u00f6ren taslaklar geli\u015ftirdik hep. S\u0130T alan\u0131 i\u00e7ersinde b\u00fcy\u00fck ara\u00e7lar\u0131n park etmemesi i\u00e7in ziyaret merkezinden itibaren kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015facak servis ara\u00e7lar\u0131 olsun diye \u00f6nerdik, hatta bunlar elektrikli olsun \u00e7evreyi kirletmesin diye umduk, Klaus bu t\u00fcr ara\u00e7lar i\u00e7in kendisi ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131 hatta. <\/p>\n<p>Alanda ziyaret\u00e7i gezisini tamamlad\u0131ktan sonra at\u0131k \u00fcretmesin, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in tekrar ziyaret\u00e7i merkezinin bulundu\u011fu alana ula\u015fs\u0131n, kahvesini orada i\u00e7sin, al\u0131\u015fveri\u015fini orada yaps\u0131n, G\u00f6bekli Tepe\u2019de panay\u0131r alan\u0131 olmas\u0131n, ziyaretlere dingin, sessiz bir ortam olu\u015fturulsun diye u\u011fra\u015ft\u0131k. <\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb6.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"1200\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb6.jpg\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28912\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>\u00d6nce turnike<\/strong><\/p>\n<p>Ama daha Klaus hayattayken, 2012\u2019de, \u00f6nceden \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tabelan\u0131n kondu\u011fu yere, heykel at\u00f6lyesinin, kaya tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na turnike koymak isteyen bir genel m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131zdayd\u0131. Ayn\u0131 alana turnikelerin yan\u0131na WC, kafeterya gibi \u00fcniteler de hemen yap\u0131lmal\u0131yd\u0131 bu ki\u015fiye g\u00f6re. <\/p>\n<p>Bu arada S\u0130T alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir ziyaret\u00e7i merkezi in\u015faas\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f ama bir iki y\u0131l bitirilememi\u015fti. Bitti\u011finde ise d\u00f6\u015femeleri \u00e7oktan k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve at\u0131k su kanallar\u0131 bina bittikten sonra yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Bu yap\u0131 kullan\u0131lmadan y\u0131k\u0131ld\u0131, yerine 2014 y\u0131l\u0131ndan sonra ba\u015fka bir in\u015faat ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>2013 y\u0131l\u0131nda K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 G\u00f6bekli Tepe i\u00e7in \u00e7evre d\u00fczenlemesi planlar\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Klaus\u2019un da g\u00f6r\u00fc\u015f verme \u015fans\u0131 oldu. O da y\u00fcr\u00fcme yollar\u0131 istiyordu. Ziyaret\u00e7iler orijinal y\u00fczeyden \u00e7akmakta\u015f\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131 topluyorlard\u0131, bunu engellemek i\u00e7in ve kontroll\u00fc bir g\u00fczerg\u00e2h olmas\u0131 i\u00e7in kazmadan, beton d\u00f6kmeden bir yol yap\u0131lmas\u0131n\u0131 diledi, \u00f6rnekleri vard\u0131 bir\u00e7ok yerde. Ah\u015fap y\u00fcr\u00fcme yollar\u0131yd\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm. Bunlar\u0131n da direkt y\u00fczeye yerle\u015ftirilmemesini, \u00e7ok al\u00e7ak bir k\u00f6pr\u00fc gibi ilerlemesini tavsiye etmi\u015fti. Bu k\u0131sm\u0131 olmad\u0131, ama en az\u0131ndan ah\u015fap y\u00fcrme yollar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Se\u00e7ilen ah\u015fap eski demiryolu malzemesiydi, s\u0131cakta birtak\u0131m zehirli maddeler yayabilece\u011fi s\u00f6yleniyordu ve ayr\u0131ca yap\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenen firma \u00e7ok \u00f6zensiz \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7evirdi\u011fimiz anda kaz\u0131 da yapm\u0131\u015f, duvar ta\u015flar\u0131n\u0131 da etrafa atm\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca plan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda keyfi eklemeler, \u00e7\u0131karmalar da yap\u0131l\u0131yordu. Mesela seyir teraslar\u0131. Mesela kaz\u0131 ekibinin \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na giden g\u00fczerg\u00e2h. Mesela 200 metrelik y\u00fcr\u00fcme yoluna 29 tane kamera yerle\u015ftirme planlar\u0131. <\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb7.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"1338\" height=\"930\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb7.jpg\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28913\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>G\u00f6bekli Tepe kaz\u0131 alan\u0131ndan ibaret de\u011fil<\/strong><\/p>\n<p>Sormam\u0131z gereken sorular:<\/p>\n<p>2014 y\u0131l\u0131nda koruma \u00e7at\u0131s\u0131 in\u015faat\u0131 ba\u015flayaca\u011f\u0131 ve alan\u0131n ziyaret\u00e7iye kapat\u0131laca\u011f\u0131 bilinmesine ra\u011fmen 2013 y\u0131l\u0131nda neden y\u00fcr\u00fcme yollar\u0131 yap\u0131ld\u0131, koruma \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131n kapataca\u011f\u0131 bilinen alanlar\u0131 g\u00f6rmek \u00fczere seyir teraslar\u0131 niye yap\u0131ld\u0131?<\/p>\n<p>Koruma \u00e7at\u0131s\u0131 in\u015faas\u0131 bitti, \u015fimdi bu ah\u015fap yollar kald\u0131r\u0131l\u0131p yerine beton har\u00e7l\u0131, parke ta\u015fl\u0131 yollar niye yap\u0131l\u0131yor?<\/p>\n<p>Ziyaret\u00e7i merkezinden kaz\u0131 alan\u0131na kadar olan yolda sadece kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 servis ara\u00e7lar\u0131 \u00e7al\u0131\u015facak olmas\u0131na ra\u011fmen bu yol neden 8 metre geni\u015fli\u011fe ula\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ve \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda neolitik d\u00f6nemden beri el de\u011fmemi\u015f bir topografyaya m\u00fcdahale ediliyor?<\/p>\n<p>S\u0130T alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda geni\u015f alan kapsayan ve birka\u00e7 binadan olu\u015fan yeni ziyaret\u00e7i merkezi yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen neden tepede kaya tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n hemen yan\u0131nda bir park yeri, bir kafeterya ve sat\u0131\u015f ma\u011fazas\u0131 daha yap\u0131l\u0131yor?<\/p>\n<p>Neden t\u00fcm binalardan, koruma \u00e7at\u0131s\u0131ndan, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yollar\u0131ndan \u00f6nce, ilk i\u015f metal turnikeler yap\u0131l\u0131r? En son a\u015famada kullan\u0131lacak \u015fey neden en ba\u015fta yap\u0131l\u0131r?<\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb8.png\"><img decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"1200\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb8.png\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28914\" \/><\/a><\/p>\n<p>G\u00f6bekli Tepe sadece kaz\u0131 yap\u0131lan alanlardan ibaret de\u011fil, t\u00fcm \u00fcretim zincirini g\u00f6steren ta\u015f ocaklar\u0131, i\u015flikler S\u0130T alan\u0131 i\u00e7ersinde \u00e7e\u015fitli noktalarda kaya platosu \u00fczerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fman bu b\u00fct\u00fcnl\u00fck anla\u015f\u0131lmaz ve kaz\u0131 yap\u0131lan alana yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda G\u00f6bekli Tepe ba\u015fl\u0131yor san\u0131l\u0131r. O alanda bulunan \u201cta\u015f bah\u00e7esi\u201d bizim kaz\u0131 alan\u0131nda buldu\u011fumuz b\u00fcy\u00fck boyutlu k\u0131r\u0131k eser par\u00e7alar\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 numaral\u0131 ve s\u0131ral\u0131 \u015fekilde dizdi\u011fimiz bir aland\u0131r. Etraf\u0131 yine kaz\u0131 dolgusundan \u00e7\u0131kan i\u015flenmemi\u015f k\u0131r\u0131k ta\u015f par\u00e7alar\u0131yla \u00e7evrelenmi\u015ftir. Bu ge\u00e7ici bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc; b\u00fcy\u00fck bir et\u00fcdl\u00fck eser deposunun da olaca\u011f\u0131 bir kaz\u0131 evi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu eserler oraya ta\u015f\u0131nacakt\u0131. Nas\u0131l tesad\u00fcfi bir alg\u0131yla \u00e7evre plan\u0131nda ilerlendi\u011finin bir g\u00f6stergesi de bu alan\u0131n bir kap\u0131, giri\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmesi, biz \u201cta\u015f bah\u00e7esini\u201d oraya kurmasayd\u0131k, park yeri olacakt\u0131 herhalde.<\/p>\n<p>Ben bir arkeolog olarak ve G\u00f6bekli Tepe kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na 20 y\u0131l kat\u0131lm\u0131\u015f biri olarak g\u00f6rd\u00fcklerimi, g\u00f6zlemlerimi ortaya koydu\u011fumda bunu yalanlamak i\u00e7in neden bu kadar \u00e7aba sarf edilir?<\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb9.png\"><img decoding=\"async\" width=\"1097\" height=\"721\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gb9.png\" alt=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-28915\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>UNESCO yolu!<\/strong><\/p>\n<p>\u201cYolu UNESCO i\u00e7in yap\u0131yoruz\u201d demek nas\u0131l bir bilgisizli\u011fin g\u00f6stergesidir? 2011 y\u0131l\u0131nda ilk UNESCO adayl\u0131k ba\u015fvurusunu haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda G\u00f6bekli Tepe i\u00e7in ortaya koydu\u011fumuz en de\u011ferli unsurlardan birisi modern yap\u0131la\u015fmadan uzak kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, neolitik d\u00f6nem unsurlar\u0131 ile hem koruma, hem ara\u015ft\u0131rma, hem ara\u015ft\u0131rman\u0131n yerinde g\u00f6sterilebilmesi i\u00e7in emsalsiz bir \u00f6rnek oldu\u011fu idi. G\u00f6bekli Tepe UNESCO d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 listesinde olsayd\u0131 bu yollar\u0131, betonlar\u0131, parke ta\u015flar\u0131n\u0131, kafeterya ve sat\u0131\u015f ma\u011fazas\u0131n\u0131 yapmak i\u00e7in listeden \u00e7\u0131karmaya u\u011fra\u015facaklard\u0131 herhalde.<\/p>\n<p>\u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fcn \u00fcnl\u00fc Petra vadisinde ziyaret\u00e7iler kumda de\u011fil parke ta\u015fta y\u00fcr\u00fcs\u00fcn diye bir \u00e7al\u0131\u015fma neden yap\u0131lm\u0131yor? Amerika\u2019da Yellow Stone do\u011fal park\u0131nda ara\u00e7la giri\u015f neden s\u0131n\u0131rl\u0131, neden geni\u015f bir otoban yap\u0131p daha \u00e7ok ara\u00e7 alm\u0131yorlar da say\u0131y\u0131 azaltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar? Neden Fransa\u2019da Lascaux ma\u011faras\u0131nda orijinal prehistorik kaya resimleri ziyaret\u00e7ilerin nefesinden etkilenmesin, zarar g\u00f6rmesin diye 800 metre uzakta birebir kopyas\u0131n\u0131 yap\u0131p ziyaret\u00e7iye sadece bunu g\u00f6steriyorlar ve buna ra\u011fmen y\u0131lda 400 bin ki\u015fi buraya geliyor? Neden Malta\u2019da Hypog\u00e4um en \u00e7ok ziyaret\u00e7i \u00e7eken yer olmas\u0131na ra\u011fmen sadece \u00f6n randevuyla ve g\u00fcnde s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da insan taraf\u0131ndan gezilebiliyor?<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 koruyarak payla\u015fman\u0131n da yollar\u0131 var. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u00f6bekli Tepe\u2019yi ilk kez 1995 y\u0131l\u0131n\u0131n Kas\u0131m ay\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm. Klaus ile birlikte&hellip;\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[3435],"class_list":{"0":"post-28906","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-gobeklitepe"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28906"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28906\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}