![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/secki_1.jpg\")
<\/a><\/p>\nT\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131n m\u00fchendislerin deneyimleri genel olarak i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131nda yer alan kad\u0131nlar\u0131n deneyimleri ile ortakl\u0131klar ta\u015f\u0131yor. Bu nedenle \u00f6ncelikle kad\u0131n istihdam\u0131na k\u0131sa bir bak\u0131\u015f faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu\u2019nun (T\u00dc\u0130K) 2016 y\u0131l\u0131 \u0130statistiklerle Kad\u0131n verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de 15 ve daha yukar\u0131 ya\u015ftaki n\u00fcfus i\u00e7erisinde istihdam oran\u0131 %46,3 olup, bu oran erkeklerde %65,1 kad\u0131nlarda ise %28\u2019dir. 15 ve daha yukar\u0131 ya\u015ftaki n\u00fcfus i\u00e7erisinde i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131lma oran\u0131 %51,3 iken, bu oran erkeklerde %71,6, kad\u0131nlarda ise %31,5\u2019tir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131n istihdam\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir seviyede seyrediyor.[1]\n
Okuduk\u00e7a kad\u0131nlar\u0131n i\u015f bulma ihtimali azal\u0131yor <\/strong><\/p>\n Ancak kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitim seviyesi y\u00fckseldik\u00e7e i\u015fg\u00fcc\u00fcne daha fazla kat\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Okuryazar olmayan kad\u0131nlar\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oran\u0131 %15,2, lise alt\u0131 e\u011fitimli kad\u0131nlar\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oran\u0131 %27,2, lise mezunu kad\u0131nlar\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oran\u0131 %33,6, mesleki veya teknik lise mezunu kad\u0131nlar\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oran\u0131 %41,4 iken y\u00fcksek\u00f6\u011fretim mezunu kad\u0131nlar\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oran\u0131 %71,3\u2019dir.[2] Bu durum da \u00fcniversite mezunu kad\u0131nlar\u0131n i\u015fsizlik oran\u0131n\u0131n lise alt\u0131 e\u011fitime sahip kad\u0131nlardan \u00e7ok daha fazla olmas\u0131n\u0131 getiriyor. T\u00fcrkiye \u0130\u015f Kurumu\u2019nun (\u0130\u015eKUR) \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc Piyasas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmas\u0131\u2019na g\u00f6re kuruma kay\u0131tl\u0131 her d\u00f6rt i\u015fsizden birisi beyaz yakal\u0131d\u0131r<\/strong>.[3] T\u00dc\u0130K verilerine g\u00f6re \u00fcniversite mezunu kad\u0131nlar aras\u0131nda i\u015fsizlik %21,1\u2019e y\u00fckselmi\u015f durumda. Oysa erkeklerde bu oran %8,8 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f. Di\u011fer taraftan \u00fcniversite mezunu kad\u0131nlar aras\u0131ndaki i\u015fsizlik de art\u0131\u015f g\u00f6steriyor. \u0130ki y\u0131l \u00f6nce %16 iken iki y\u0131lda 5 puan birden artm\u0131\u015f[4].<\/p>\n E\u011fitim seviyesi daha d\u00fc\u015f\u00fck kad\u0131nlar\u0131n i\u015fe girme umudunun ya da imkan\u0131n\u0131n yoklu\u011fu, i\u015fg\u00fcc\u00fc i\u00e7erisinde yer almalar\u0131n\u0131 engelliyor. Dolay\u0131s\u0131yla da herhangi bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fmak isteyenlerle i\u015f bulabilenlerin say\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki makas, \u00fcniversite mezunu \u00e7al\u0131\u015fmak isteyen ama i\u015f bulamayan kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki makastan daha dar oluyor. Bu nedenle de \u00fcniversiteli kad\u0131n i\u015fsizli\u011fi y\u00fcksek.<\/p>\n M\u00fchendislik e\u011fitiminde kad\u0131n\u0131n ad\u0131 var (m\u0131?) <\/strong><\/p>\n Bu genel \u00e7er\u00e7eveden sonra m\u00fchendis kad\u0131nlar\u0131n deneyimlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, asl\u0131nda \u00fcniversite y\u0131llar\u0131ndan itibaren cinsiyet e\u015fitsizli\u011finin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6ncelikle belirtmek gerekiyor ki m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcmlerinde kad\u0131nlar hem \u00f6\u011frenci hem de \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak en d\u00fc\u015f\u00fck paya sahipler. Bunun nedeni de bizi \u00e7ocukluk d\u00f6nemi sosyalizasyonuna geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fchendislik e\u011fitimi bu sosyalizasyonun devam\u0131 niteli\u011finde. Erkekler sert, rasyonel, duygulardan azade, matematikte iyi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken; kad\u0131nlar\u0131n duygusal, irrasyonel ve k\u0131r\u0131lgan olarak g\u00f6r\u00fclmeleri \u00e7ocukluk zamanlar\u0131ndan itibaren in\u015fa ediliyor.<\/p>\n Erkeklerin ak\u0131lc\u0131l\u0131kla kad\u0131nlar\u0131n irrasyonellikle ili\u015fkilendirilmesi pozitif bilimlerin erkek egemen bir alana d\u00f6n\u00fc\u015fmesine neden oluyor. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde bilgisayarc\u0131lar, bilim insanlar\u0131 ve erkekler sert<\/strong>; \u00e7ocuklar, hem\u015fireler ve kad\u0131nlar yumu\u015fak <\/strong>olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bilimin kendi i\u00e7inde de bu ayr\u0131\u015fma net olarak yer buluyor. Hard sciences T\u00fcrk\u00e7eye pozitif bilimler olarak \u00e7evriliyor, soft sciences ise sosyal bilimler olarak. Ve erkekler pozitif bilimlere daha yak\u0131n g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, kad\u0131nlar sosyal bilimlerde \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaya daha uygun bulunuyor.<\/p>\n Erkeklerin matematikle ili\u015fkilendirilmesi, m\u00fchendisli\u011fin de onlar i\u00e7in \u201cdo\u011fal\u201d bir se\u00e7im oldu\u011fu alg\u0131s\u0131n\u0131 getiriyor. M\u00fchendislik mesle\u011fi erkek cinsiyet rolleri ile \u00f6zde\u015fle\u015ftiriliyor. M\u00fchendis problem \u00e7\u00f6zen, makinelerle aras\u0131 iyi olan anlam\u0131na geldi\u011finden erkeklere uygun g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Kad\u0131nlar\u0131n m\u00fchendisli\u011fi se\u00e7mesi ise matematikte \u0131srar etmeleri, onlar\u0131 destekleyen bir ailenin varl\u0131\u011f\u0131 ya da rol model olarak g\u00f6rebilecekleri birileri varsa m\u00fcmk\u00fcn oluyor.<\/p>\n E\u011fitimde ayr\u0131mc\u0131l\u0131k bazen de \u00f6rt\u00fck olarak i\u015fliyor. F\u0131rsat e\u015fitli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde bak\u0131lacak olursa kad\u0131nlar istedikleri m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcm\u00fcne girebilirler. Ancak kad\u0131nlar belirli m\u00fchendislik programlar\u0131n\u0131 daha fazla tercih ediyorlar. Erkek m\u00fchendislik alanlar\u0131 makine, in\u015faat, elektrik -elektronik, petrol ve metal\u00fcrji iken, kad\u0131n m\u00fchendislik alanlar\u0131 g\u0131da, kimya ve \u00e7evre m\u00fchendisli\u011fi olarak kategorize ediliyor.<\/p>\n Kad\u0131nlar\u0131n baz\u0131 m\u00fchendislik alanlar\u0131na daha yak\u0131n g\u00f6r\u00fclmelerinin nedeni de o alanda daha kolay i\u015f bulabiliyor olmalar\u0131. Yani \u00e7ok fazla seyahat gerektirmeyen, a\u011f\u0131r ve kirli olmayan, kad\u0131nlara has g\u00f6r\u00fclen \u00f6zelliklerle de \u00e7at\u0131\u015fmayan i\u015fler. Di\u011fer taraftan mesela elektrik elektronik m\u00fchendisli\u011fi gibi bir alan t\u00fcm bu \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131sa da yine de erkek bir alan olarak kal\u0131yor. Yani erkekler hem el becerisi hem de zihinsel \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ellerinde tutmak istiyorlar[5].<\/p>\n Asl\u0131nda e\u011fitim s\u00fcreci mesleki hayatta da deneyimlenen cinsiyet ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fini te\u015fkil ediyor. \u00d6zellikle erkeklere daha uygun g\u00f6r\u00fclen m\u00fchendislik alanlar\u0131nda kad\u0131nlar yetersiz olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcmlerinde de hep g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde oluyorlar. En ufak bir hata \u201ckad\u0131n i\u015fte\u201d yaftas\u0131yla nitelendirilmelerini getiriyor. Ya da ba\u015far\u0131lar\u0131 \u201cvay be, kad\u0131na bak\u201d \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131. Profesyonel kimlik, bu cinsiyet\u00e7i alg\u0131 i\u00e7erisinde yerle bir oluyor.[6]\n Kad\u0131n m\u00fchendis (mi?)<\/strong><\/p>\n Kad\u0131nlar bir\u00e7ok ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla m\u00fccadele ederek mezun olurlarken, onlar\u0131 i\u015f hayat\u0131nda bekleyen daha fazla ayr\u0131mc\u0131l\u0131k oluyor.<\/p>\n Cinsiyete dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanabilir: A\u00e7\u0131k\/yap\u0131sal, gizli\/\u00f6rt\u00fcl\u00fc ve psikolojik engeller.<\/p>\n Maden m\u00fchendisli\u011fi gibi daha \u00e7ok erkek i\u015fi olarak g\u00f6r\u00fclen m\u00fchendislik dal\u0131nda kad\u0131nlar \u201cu\u011fursuzluk getirir\u201d inanc\u0131yla tercih edilmiyor. Bu durumda daha \u00e7ok yer \u00fcst\u00fcnden ya da b\u00fcrolardaki i\u015flerde g\u00f6revlendiriliyorlar. Y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 80 kad\u0131n maden m\u00fchendisi olarak mezun olurken yaln\u0131zca %30\u2019u i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131yor. Yani i\u015f ar\u0131yorlar ya da \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu da %70\u2019in i\u015f dahi aramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Burada a\u00e7\u0131k\/yap\u0131sal engeller devreye giriyor. \u015eantiye ve ocak ko\u015fullar\u0131n\u0131n kad\u0131nlara g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015f olmamas\u0131, kad\u0131n i\u00e7in du\u015f, soyunma odas\u0131 gibi eksiklerin bulunmas\u0131; ayr\u0131ca, zor arazi \u015fartlar\u0131, maden i\u015fletmelerinin genellikle k\u0131rsal kesimlerde olmas\u0131, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n az olu\u015fu gibi sebepler kad\u0131nlar\u0131n mezun olsalar dahi mesleklerini icra etmelerini engelliyor.[7]\n Erkeklerin egemen oldu\u011fu bu alanda yer alan kad\u0131nlar, \u00f6nceden tan\u0131mlanan rolleri nedeniyle b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015ferek, yapt\u0131klar\u0131 her hatan\u0131n belirgin bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fclmesine yol a\u00e7acak denli g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde olmalar\u0131ndan kaynakl\u0131 kendilerine s\u0131n\u0131r koymak zorunda hissediyorlar. Bu durum, psikolojik engellere \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n \u00d6rt\u00fcl\u00fc ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ise kad\u0131nlar\u0131n i\u015fyeri i\u00e7erisinde baz\u0131 sosyal a\u011flardan d\u0131\u015flanmas\u0131, ge\u00e7 saatte ve i\u015fyeri d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fczenlenen ve kad\u0131nlar\u0131n ailevi sorumluluklar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla kat\u0131lamad\u0131klar\u0131 bulu\u015fmalarda kararlar al\u0131nmas\u0131, bu sorumluluklar\u0131 hafifletecek herhangi bir d\u00fczenleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 halde kad\u0131nlar\u0131n y\u00f6netim kadrolar\u0131nda olmay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n oralarda yer almak istememelerine ba\u011flanmas\u0131 gibi alg\u0131lar\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n Di\u011fer taraftan kad\u0131n m\u00fchendisler s\u00fcrekli olarak erkek meslekta\u015flar\u0131yla ayn\u0131 sorumluluklar\u0131 alabilece\u011fini, ayn\u0131 i\u015fleri yapabilece\u011fini kan\u0131tlamak zorunda kal\u0131yorlar. Kad\u0131n m\u00fchendis sahaya \u00e7\u0131kmaz, masa ba\u015f\u0131 i\u015fleri halleder gibi \u00f6n yarg\u0131lar\u0131 y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.[8]\n Bir kad\u0131n, in\u015faat m\u00fchendisiyse ve ofis yerine erkeklere ait olarak tan\u0131mlanan \u015fantiyede \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 g\u00f6ze al\u0131yorsa<\/strong> kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n derinli\u011fi dudak u\u00e7uklat\u0131yor. Bir in\u015faat m\u00fchendisi kad\u0131n bir \u00e7al\u0131\u015fana bir malzemeyi bo\u015faltmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi\u011finde, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n kendisine \u201cya kar\u0131lar\u0131n laf\u0131yla i\u015f yap\u0131yoruz<\/strong>\u201d dedi\u011fini, art\u0131k argo kelimelere cevap veremeyecek kadar insanl\u0131\u011f\u0131ndan utand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.[9]\n \u0130\u015fveren de geleneksel cinsiyet rolleri \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor: Kad\u0131nlar her \u015feyden \u00f6te annedir. Bir ya da daha fazla defa kariyerlerinde ara vermeleri gerekir ve aile sorumluluklar\u0131ndan kaynakl\u0131 erkekler kadar i\u015f seyahatlerine \u00e7\u0131kamazlar.<\/p>\n Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra m\u00fchendislik alanlar\u0131nda kad\u0131nlar ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve erkek meslekta\u015flar\u0131yla ayn\u0131 \u00fccretleri alam\u0131yorlar. Haneye ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131na dair sorumluluklar ya i\u015ften tamamen uzakla\u015fmalar\u0131na ya da \u00e7o\u011funlukla ofis i\u015flerini tercih etmelerine neden oluyor. Alanda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 diretenler ise evliliklerinin bitmesini ya da \u00e7ocuklar\u0131na yeterince zaman ay\u0131rmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in kendilerini s\u00fcrekli su\u00e7lu hissetmeyi g\u00f6\u011f\u00fcslemek durumunda kal\u0131yorlar.<\/p>\n Ev i\u015fleri ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 gibi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, s\u00fcrekli kendini geli\u015ftirmeyi gerekli k\u0131lan bir alanda kad\u0131nlar\u0131n zaman ve enerji bulmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor, dolay\u0131s\u0131yla mesleklerinde ilerlemelerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc kapat\u0131yor.<\/p>\n Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye gibi cinsiyet e\u015fitsizli\u011finin yayg\u0131n oldu\u011fu bir \u00fclkede, bu e\u015fitsizlikten kad\u0131n m\u00fchendisler de pay\u0131n\u0131 al\u0131yor. \u00c7ocuklukta ba\u015flayan geleneksel rollerin me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcreci, m\u00fchendislik e\u011fitimi se\u00e7iminde, e\u011fitim s\u00fcrecinde ve mezuniyet sonras\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131na girdikten sonra da devam ediyor.<\/p>\n Bu e\u015fitsizli\u011fin giderilmesi \u00f6ncelikle haneye ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131na dair sorumluklar\u0131n erkek ve kad\u0131n aras\u0131nda e\u015fit payla\u015f\u0131m\u0131ndan ge\u00e7iyor. Devlet hem bu payla\u015f\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak mekanizmalar\u0131 hayata ge\u00e7irmekle ve erkekleri daha fazla sorumluluk almak i\u00e7in te\u015fvik edici politikalar uygulamakla, hem de \u00f6zellikle bak\u0131m y\u00fck\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli, kaliteli ve ula\u015f\u0131labilir alternatifler sunarak hafifletmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc. Her ne kadar t\u00fcm kad\u0131nlar\u0131n bu ortak talebi dile getirmesi bir zorunluluksa da bilgiye ve \u00f6rg\u00fctlenme imkanlar\u0131na eri\u015fimi daha fazla olan \u00fcniversite mezunu kad\u0131nlar\u0131n bu talebin daha fazla ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n[1] \u0130statistiklerle Kad\u0131n, 2017, T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu,<\/p>\n http:\/\/www.tuik.gov.tr\/PreHaberBultenleri.do?id=27594<\/p>\n[2] \u0130statistiklerle Kad\u0131n, 2017<\/p>\n[3] \u201cHer d\u00f6rt i\u015fsizden biri beyaz yakal\u0131\u201d, H\u00fcrriyet, 12 Nisan 2016,<\/p>\n http:\/\/www.hurriyet.com.tr\/ekonomi\/her-dort-issizden-birisi-beyaz-yakali-40086320<\/p>\n[4] \u201cCumhuriyetin okuyarak y\u00fckselme vaadi kad\u0131nlar i\u00e7in ge\u00e7erlili\u011fini yitirirken\u201d, Bar\u0131\u015f Soydan, T24, http:\/\/t24.com.tr\/yazarlar\/baris-soydan\/cumhuriyetin-okuyarak-yukselme-vaadi-kadinlar-icin-gecerliligini-yitirirken,18769<\/p>\n[5] Berna Zengin Aslan (2002) \u201cWomen in Engineering Education in Turkey: Understanding the Gendered Distribution\u201d, International Engineering Education, 18(4), s.400-408.<\/p>\n[6] a.g.e.<\/p>\n[7] \u201cKad\u0131n m\u00fchendisler madende tercih edilmiyor\u201d Sol, 19 Aral\u0131k 2010,<\/p>\n https:\/\/editor.sol.org.tr\/kadinin-gunlugu\/kadin-muhendisler-madende-tercih-edilmiyor-haberi-37082<\/p>\n[8] \u201cBir kad\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnden \u2018erkek mesle\u011fi\u2019\u201d, Eski\u015fehir Expres.Net, 15 Ocak 2018,<\/p>\n https:\/\/www.eskisehirekspres.net\/bir-meslek-hikayesi\/bir-kadinin-gozunden-erkek-meslegi-h1015.html<\/p>\n[9] \u201c\u015eantiyelerde kad\u0131n baret olmak\u201d, Gen\u00e7 \u0130fade,<\/p>\n \u015eantiyelerde kad\u0131n baret olmak<\/a><\/p><\/blockquote>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n