{"id":29545,"date":"2018-07-05T17:32:26","date_gmt":"2018-07-05T14:32:26","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=29545"},"modified":"2019-01-30T17:31:32","modified_gmt":"2019-01-30T14:31:32","slug":"gida-fiyatlari-neden-yukseliyor-ziraat-muhendisi-doc-dr-ertugrul-aksoy-ile-konustuk-politeknik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/gida-fiyatlari-neden-yukseliyor-ziraat-muhendisi-doc-dr-ertugrul-aksoy-ile-konustuk-politeknik\/","title":{"rendered":"G\u0131da fiyatlar\u0131 neden y\u00fckseliyor: Ziraat m\u00fchendisi Do\u00e7. Dr. Ertu\u011frul Aksoy ile konu\u015ftuk – Politeknik"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Se\u00e7imin ard\u0131ndan zam ya\u011fmuru devam ediyor. Patates, so\u011fan gibi en temel g\u0131dalar\u0131n fiyatlar\u0131 katlan\u0131yor, enflasyon y\u00fckseliyor, \u00fccretler eriyor ve ya\u015fam herkes i\u00e7in her g\u00fcn daha zor hale geliyor. Tar\u0131m\u0131n iflas\u0131, ithalatla kapat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/strong><\/p>\n

Tar\u0131msal \u00fcretimin ad\u0131m ad\u0131m d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n in\u015faat, enerji ve maden projeleriyle tahrip edildi\u011fi, \u00e7ift\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn azald\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de bu kez patates ithalat\u0131 yap\u0131ld\u0131. Fiyat y\u00fckseli\u015fleriyle, \u00f6nceki y\u0131llarda ba\u015flat\u0131lan bu\u011fday, saman, et ithalat\u0131na bu kez patates dahil edildi. T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu (T\u00dc\u0130K) verilerine g\u00f6re, y\u0131llard\u0131r i\u00e7 sava\u015f i\u00e7indeki Suriye\u2019den 2017\u2019de 9.1 milyon dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 67 bin ton\u00a0patates, 2018\u2019in ilk be\u015f ay\u0131nda ise 686 bin dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 5 bin 700 ton\u00a0patates\u00a0ihracat\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n

Peki g\u0131da fiyatlar\u0131 neden y\u00fckseliyor, tar\u0131msal \u00fcretim ne durumda, ithalat ne getirecek ve s\u00fcre\u00e7 vatanda\u015f\u0131 nas\u0131l etkileyecek? Konu hakk\u0131nda Uluda\u011f \u00dcniversitesi Ziraat Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. Ertu\u011frul Aksoy\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015flerini ald\u0131k.<\/p>\n

\u2018\u00dcreticiler zor durumda\u2019<\/strong><\/p>\n

Sadece patates ve so\u011fan i\u00e7in de\u011fil t\u00fcm \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in benzer sorunlar ya\u015fanabilir \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00fclkemizin bir \u00fcretim plan\u0131 yok, bu en \u00f6nemli neden. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojilerinde bu i\u015flem \u00e7ok kolayl\u0131kla parsel tabanl\u0131 olu\u015fturulacak bilgi sistemi yard\u0131m\u0131 ile her y\u0131l t\u00fcm \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in \u00fcretim alanlar\u0131 ve elde edilebilecek olas\u0131 verimler tahmin edilebilir. Do\u011frudan gelir deste\u011fi ve daha sonra havza bazl\u0131 destek dedikleri sistem \u00fcretim planlamas\u0131n\u0131 sa\u011flamad\u0131. Verimli \u00fcretim i\u00e7in \u00fcr\u00fcn, \u00fcretim ve pazar \u00fc\u00e7geninde bozulan dengeyi d\u00fczenleyecek, \u00e7ift\u00e7ileri \u00fcretim maliyetleri alt\u0131nda ezdirmeyecek bir destekleme modeli geli\u015ftirilmelidir.<\/p>\n

\u2018Planlama yok, karaborsac\u0131l\u0131k var\u2019<\/strong><\/p>\n

\u00dcretim planlamas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilemedi\u011fi i\u00e7in \u00f6l\u00e7emedi\u011fimiz bir \u015feyi y\u00f6netmemiz de denetlememiz de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00dcretimde \u2018\u00e7ok y\u0131l\u2019, \u2018az y\u0131l\u2019 ikilemi\/s\u00f6ylemi ya\u015fanmaya devam edecektir. Bu durumda tekelle\u015fmi\u015f komisyoncular, ula\u015f\u0131m maliyetleri, \u00fcr\u00fcn azl\u0131\u011f\u0131, \u00fcr\u00fcn\u00fcn t\u00fcketiciye kadar olan d\u00f6nemdeki kay\u0131plar\u0131, iklimsel ko\u015fullar\u0131 vs. nedenlerle fiyat\u0131 kontrol ediyor. \u00dcretici ve t\u00fcketicinin zarar etti\u011fi, tekelle\u015fmi\u015f komisyoncular\u0131n durumu f\u0131rsata, karaborsac\u0131l\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7ift\u00e7i iflas ettiriliyor<\/strong><\/p>\n

Her \u00fcretim sezonunda s\u00fcrekli artan girdi maliyetlerinin y\u00fcksekli\u011fine (tohum, g\u00fcbre, zirai m\u00fccadele kimyasallar\u0131, yak\u0131t, i\u015f\u00e7ilik) ra\u011fmen yerinde sayan \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131 \u00fclkemiz \u00fcreticilerinin her ge\u00e7en g\u00fcn yoksulla\u015fmas\u0131na ve bor\u00e7lanmas\u0131na neden oldu. Ba\u015fka gelir kayna\u011f\u0131 veya ge\u00e7imini sa\u011flayacak u\u011fra\u015f\u0131 alan\u0131 olmayan \u00fcreticilerimiz yoksulluk ve bor\u00e7luluk durumlar\u0131n\u0131n derinle\u015fmesine neden olacak bi\u00e7imde ya zarar\u0131na \u00fcretim yapmaya devam ediyor, ya garanti ve tek \u00fcr\u00fcne dayal\u0131 g\u0131da g\u00fcvencesine zarar verecek bir \u00fcretim bi\u00e7imine y\u00f6neliyor ya da \u00fcretimden koparak k\u00f6y\u00fcn\u00fc, topra\u011f\u0131n\u0131 terk edip kentlere g\u00f6\u00e7 ediyor. Bu durum g\u0131da g\u00fcvencesinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine olumsuz etki yaratacak iki temel soruna neden oluyor. Yoksulla\u015fan ve bor\u00e7lanan \u00fcretici bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in arazilerini sat\u0131yor veya tar\u0131msal \u00fcretime uygun olmas\u0131na ra\u011fmen arazisine ekim-dikim yapm\u0131yor, \u00fcretim azal\u0131yor, bu durum fiyatlara da yans\u0131yor.<\/p>\n

‘Tar\u0131m alanlar\u0131 yok edildi’<\/strong><\/p>\n

\u00dcreticilerimiz \u00fcretimden koptu, tar\u0131m arazilerinin amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair veriler de mevcut. TU\u0130K verilerine g\u00f6re 2000\u2019li y\u0131llarda 26,3 milyon hektar (1998 y\u0131l\u0131nda 27,7 milyon hektard\u0131) tar\u0131m arazi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z 2017 y\u0131l\u0131nda 23,3 milyon hektara d\u00fc\u015ft\u00fc. Yani 3 milyon hektar azald\u0131, bu azalman\u0131n 2,5 milyon hektar\u0131n\u0131n ise tar\u0131m arazilerinin ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 Tar\u0131m Reformu Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131. Ayr\u0131ca 2000\u2019li y\u0131llarda 18,0 milyon hektar (1998 y\u0131l\u0131nda 18,9 milyon hektard\u0131) tar\u0131m arazisi tar\u0131msal \u00fcretim amac\u0131yla i\u015flenir iken, 3,4 milyon hektar azalarak 2017 y\u0131l\u0131nda 15,5 milyon hektara geriledi. \u00dcr\u00fcn yeti\u015ftirecek topraklar yok edilmi\u015f oldu. Bu s\u00fcre\u00e7te de \u00fclke n\u00fcfusumuz 63,1 milyon (2000 y\u0131l\u0131) iken 79,8 milyona (2017 y\u0131l\u0131) ula\u015fm\u0131\u015f yani 16,7 milyon ki\u015fi artt\u0131.<\/p>\n

\u2018Bakan ithalat demiyor, ger\u00e7e\u011fi saklamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\u2019<\/strong><\/p>\n

Ekonomi Bakan\u0131 Suriye\u2019den \u2018kontrol\u00fcm\u00fcz alt\u0131ndaki b\u00f6lgeden\u2019 ifadeleriyle durumu sevimlile\u015ftirmeye ve ithalat dememeye \u00e7al\u0131\u015fsa da 4000 ton patates ithalini bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a itiraf etti. Fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131 denetim alt\u0131na alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u2018en kolay yolu tercih ediyoruz\u2019 demi\u015f oldu. Bu bir tercihtir, kolayc\u0131l\u0131kt\u0131r ve bizi y\u00f6netenlerin i\u00e7inde bulundu\u011fu y\u00f6netmeme aczinin bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n

\u00dcretim artmal\u0131, \u00e7ift\u00e7i g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131<\/strong><\/p>\n

AKP H\u00fck\u00fcmetleri ve bakanlar\u0131, artan fiyatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekmek, fiyatlar\u0131 kontrol alt\u0131nda tutmak i\u00e7in yine ithalata ba\u015fvurdu. Ger\u00e7ek anlamda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm (orta ve uzun vadede) \u00fcretim planlamas\u0131n\u0131n temel al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir anlay\u0131\u015f ile \u00fcretimi art\u0131rmakla sa\u011flanabilir.<\/p>\n

\u00dcreticilerin \u00fcretim maliyetlerini azaltacak veya s\u00fcbvanse edecek bir destekleme modeli \u00f6ncelikli olmakla birlikte \u00fcretenlerin kendilerinin ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00fcretimde kalmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik edecek e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k gibi konular\u0131nda ayr\u0131cal\u0131k sa\u011flayan d\u00fczenlemeler yap\u0131labilir.<\/p>\n

Tar\u0131msal ve hayvansal \u00fcr\u00fcnlerin vergisiz, g\u00fcmr\u00fcks\u00fcz ve denetlenemez bir bi\u00e7imde ithalat\u0131, tar\u0131msal \u00fcretimin ve \u00e7ift\u00e7inin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 krizi \u00e7\u00f6zmedi\u011fi gibi \u00fcretimin daha da d\u00fc\u015fmesine neden oluyor<\/strong>. Tar\u0131msal ve hayvansal \u00fcretimin yok edilmesi, \u00fcreticilerin tar\u0131mdan geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak bi\u00e7imde uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, topra\u011f\u0131na yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, yabanc\u0131 \u00fcreticilerin kalitesiz, denetlenemeyen ko\u015fullarda \u00fcretilmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerinin bir pazar\u0131 durumuna getirilen \u00fclkemizin varl\u0131klar\u0131n\u0131n da ithalat yap\u0131lan \u00fclkelere ve \u00fcreticilerine aktar\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

Her bir cm2 topra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n korunmas\u0131, \u00fcreticilerimizin korunmas\u0131n\u0131 ve desteklenmesini; ithalat yerine \u00fcretimi; tar\u0131msal ve hayvansal \u00fcretimin fiziksel, sosyal ve ekonomik sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc hedefleyen ulusal tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi zorunludur.<\/p>\n

\u2018\u00dcreticilerin \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcy\u00fcmeli\u2019<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle 5403 Say\u0131l\u0131 ‘Toprak Koruma ve Arazi Kullan\u0131m Kanunu’nun 13 y\u0131ld\u0131r uygulanmam\u0131\u015f \u201cMadde 11. Tar\u0131msal ama\u00e7l\u0131 arazi kullan\u0131m pl\u00e2n ve projelerinin haz\u0131rlanmas\u0131\u201d gere\u011fince arazi kullan\u0131m planlamas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerek. Bunun i\u00e7in de \u201cMadde 7. Toprak ve arazi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi, s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131, harita ve veri taban\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131\u201d maddeleri uygulamaya koyularak \u00fcr\u00fcn planlamas\u0131na temel olacak \u00e7al\u0131\u015fmalar yerine getirilmelidir.<\/p>\n

\u00dcretici \u00f6rg\u00fctleri desteklenerek g\u00fc\u00e7lendirilmeli siyasi bask\u0131lardan ar\u0131nd\u0131r\u0131larak ger\u00e7ek anlamda \u00fcreticileri koruyan, finanse edebilen, \u00fcretimde ve pazarlamada s\u00f6z sahibi olabilecek bir \u00f6rg\u00fctlenme modeli geli\u015ftirilmelidir. K\u0131sa vadede, \u00fcr\u00fcne, \u00fcretene, arazi sahibine, \u00c7ift\u00e7i Kay\u0131t Sistemi\u2019ne (\u00c7KS) kay\u0131tl\u0131 olsun veya olmas\u0131n \u00fcretim maliyetlerinin \u00fczerinde bir gelir elde etmesini sa\u011flayacak bir destekleme modeli geli\u015ftirilmelidir.<\/p><\/blockquote>\n

politeknik.org.tr<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Se\u00e7imin ard\u0131ndan zam ya\u011fmuru devam ediyor. Patates, so\u011fan gibi en temel g\u0131dalar\u0131n…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4713,1991],"tags":[1622,2473,2474,4131],"class_list":{"0":"post-29545","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gida-yazilar","8":"category-yazilar","9":"tag-gida","10":"tag-gida-fiyatlari","11":"tag-patates","12":"tag-sogan"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29545"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29545\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}