{"id":29960,"date":"2018-10-18T13:28:54","date_gmt":"2018-10-18T10:28:54","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=29960"},"modified":"2019-01-28T20:40:00","modified_gmt":"2019-01-28T17:40:00","slug":"bmo-baskani-kucukarasla-24-haziran-raporu-uzerine-soylesi-tutanaklardaki-oy-sayilariyla-sisteme-girilen-sayilar-farkli-sendika-org","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/bmo-baskani-kucukarasla-24-haziran-raporu-uzerine-soylesi-tutanaklardaki-oy-sayilariyla-sisteme-girilen-sayilar-farkli-sendika-org\/","title":{"rendered":"BMO Ba\u015fkan\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fckaras\u2019la 24 Haziran raporu \u00fczerine s\u00f6yle\u015fi | Tutanaklardaki oy say\u0131lar\u0131yla sisteme girilen say\u0131lar farkl\u0131 (Sendika.Org)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bilgisayar M\u00fchendisleri Odas\u0131, aylar s\u00fcren bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ard\u0131ndan 24 Haziran se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na dair \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgular i\u00e7eren bir <a href=\"http:\/\/www.bmo.org.tr\/2018\/10\/04\/ysknin-kesin-secim-sonuclari-ne-kadar-kesin\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">rapor<\/a> yay\u0131mlad\u0131. Bu rapor ve yank\u0131lar\u0131 \u00fczerine konu\u015ftu\u011fumuz BMO Genel Ba\u015fkan\u0131 H\u00fclya K\u00fc\u00e7\u00fckaras, b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ilgililerce daha \u00f6nce yap\u0131lmam\u0131\u015f ve veri yanl\u0131\u015flar\u0131na itiraz edilmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Yan\u0131t bekleyen sorular var: Ayn\u0131 sand\u0131k i\u00e7in nas\u0131l oldu da birden \u00e7ok tutanak y\u00fcklenebildi? Bir partinin oyunu bir ba\u015fka partiye yazma \u015feklindeki hata neden bu kadar yayg\u0131n? Oylar sisteme girilirken veri giri\u015fini yapanlar tutanaktakinden farkl\u0131 say\u0131lar girdi\u011fi, CHP\u2019deki tutanaklarla YSK\u2019deki tutanaklar uyumsuz oldu\u011fu halde CHP neden itiraz etmedi?<\/strong><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/bmo_genel_baskani_hulya_kucukaras-1.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-29961\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/bmo_genel_baskani_hulya_kucukaras-1.jpg\" alt=\"\" width=\"706\" height=\"471\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>BMO, se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 analiz etti ve bunun \u00fczerinden bir rapor haz\u0131rlad\u0131. Bu s\u00fcreci anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p>H\u00fclya K\u00fc\u00e7\u00fckaras: Bilgisayar M\u00fchendisleri Odas\u0131 (BMO), anayasan\u0131n 135. maddesinde tan\u0131ml\u0131 kamu kurumu niteli\u011finde meslek kurulu\u015fudur. Bu niteli\u011fimizden \u00f6t\u00fcr\u00fc kamu bili\u015fim uygulamalar\u0131n\u0131 kamu ad\u0131na denetlemek, odam\u0131z\u0131n ana g\u00f6revlerindendir. Kamu bili\u015fim sistemlerinin meslek \u00f6rg\u00fctlerinin denetimine a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 da bir zorunluluk say\u0131yoruz.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu\u2019nun (YSK) sahipli\u011findeki Se\u00e7im Bili\u015fim Sistemi (SE\u00c7S\u0130S) de kamu bili\u015fim sistemlerinden biri. Odam\u0131z\u0131n SE\u00c7S\u0130S\u2019le ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 16 Nisan 2017\u2019deki halkoylamas\u0131 \u00f6ncesinde ba\u015flad\u0131. \u015eubat 2017\u2019de BMO SE\u00c7S\u0130S \u00c7al\u0131\u015fma Grubu\u2019nu olu\u015fturduk. Ortal\u0131kta SE\u00c7S\u0130S\u2019e ili\u015fkin \u00e7ok yanl\u0131\u015f bilgiler dola\u015f\u0131yor ve \u00f6nyarg\u0131lar var. Bir de baz\u0131 gazeteciler ne yaz\u0131k ki kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f bi\u00e7imde \u201cAmerika\u2019dan al\u0131nd\u0131\u201d, \u201cZaten elektronik se\u00e7im sistemleri hi\u00e7 g\u00fcvenilir de\u011fil\u201d gibi bir t\u00fcrl\u00fc d\u00fczeltemedi\u011fimiz yanl\u0131\u015f \u015feyler yazd\u0131lar; dolay\u0131s\u0131yla biz de kamuoyunu do\u011fru bilgilendirmek, ayd\u0131nlatmak amac\u0131yla SE\u00c7S\u0130S\u2019i tan\u0131tan bir rapor yazmay\u0131 hedefledik.<\/p>\n<p>BMO SE\u00c7S\u0130S \u00c7al\u0131\u015fma Grubu, Mart 2017\u2019de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 raporu haz\u0131rlarken YSK Se\u00e7men K\u00fct\u00fckleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019yle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc, YSK\u2019nin kamuya a\u00e7\u0131k bilgilerinden yararland\u0131. Mesleki birikimimizi de katarak SE\u00c7S\u0130S\u2019in kapsam\u0131 nedir, i\u015f s\u00fcre\u00e7leri nelerdir, bili\u015fim sistemlerinin g\u00fcvenli\u011fi hangi ilkelerle saptan\u0131r gibi konular\u0131 i\u00e7eren \u201cHer Y\u00f6n\u00fcyle SE\u00c7S\u0130S\u201d raporumuzu olu\u015fturduk. Raporda, sistemdeki i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini ve se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n girdisi olan veriler i\u00e7in risk ta\u015f\u0131yan s\u00fcre\u00e7leri ayr\u0131nt\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klad\u0131k; \u201cS\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kamuoyunda \u00e7ok\u00e7a dillendirilen sorular\u0131 yan\u0131tlad\u0131k. Mesleki sorumlulu\u011fumuz gere\u011fi raporun son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de YSK\u2019ye, kurumlara, siyasi partilere, bas\u0131n-yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131na, yurtta\u015flara y\u00f6nelik somut \u00f6nerilerimize yer verdik. Bu rapor haz\u0131rlan\u0131rken SE\u00c7S\u0130S, sistem altyap\u0131s\u0131, i\u015fleyi\u015fi, veritaban\u0131 ve uygulama yaz\u0131l\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir zaman bizim taraf\u0131m\u0131zdan incelenmedi, denetlenmedi; sistem g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir incelememiz yok. \u201cHer Y\u00f6n\u00fcyle SE\u00c7S\u0130S\u201d raporunu, kamuya a\u00e7\u0131k bilgileri mesleki bak\u0131\u015f\u0131m\u0131zla yorumlayarak olu\u015fturduk.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Hi\u00e7bir kamu kurumu sistemini denetime a\u00e7mad\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Sistemin incelenmesi y\u00f6n\u00fcnde talebiniz oldu mu ?<\/strong><\/p>\n<p>Biz mesleki denetim yapma iste\u011fimizi genel bir \u00e7a\u011fr\u0131 olarak dile getirdik ama bu konuda herhangi bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f olmad\u0131. Bu y\u0131l, 24 Haziran 2018 se\u00e7imleri i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma da t\u00fcm\u00fcyle sistemin \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 \u00fczerinden bir bak\u0131\u015f. Se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 YSK\u2019nin sitesinde Sand\u0131k Sonu\u00e7lar\u0131 Payla\u015f\u0131m Sistemi\u2019nde (SSPS) yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131ndan incelememizi \u201cuygulaman\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131\u201d diye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir veri \u00fczerinde yapt\u0131k. Bunu bir denetim olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeyin. Bu bir denetim de\u011fil, sistemin \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131n analitik g\u00f6zle incelenmesi. Bili\u015fim uygulamalar\u0131n\u0131n denetimini yapmay\u0131 istiyoruz ki bu t\u00fcr denetimler zaman al\u0131c\u0131 yo\u011fun bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 gerektirir ama bug\u00fcne dek hi\u00e7bir kamu kurumu sistemini bu t\u00fcr denetime a\u00e7mad\u0131.<\/p>\n<p>Biliyorsunuz se\u00e7imlerde elle m\u00fch\u00fcr basarak oy veriyoruz, say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetveline oy say\u0131s\u0131 elle i\u015faretleniyor, sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131 yine ayn\u0131 bi\u00e7imde elle yaz\u0131l\u0131yor; en son il\u00e7e se\u00e7im kurullar\u0131nda o yaz\u0131lanlar sisteme giriliyor. \u201cHer Y\u00f6n\u00fcyle SE\u00c7S\u0130S\u201d raporumuzda veri a\u00e7\u0131s\u0131ndan riskin oylar\u0131n say\u0131m\u0131, tutanaklar\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 ve oylar\u0131n sisteme girilmesi s\u0131ras\u0131nda olu\u015ftu\u011funu belirtmi\u015ftik.<\/p>\n<p>Bir bili\u015fim sisteminin g\u00fcvenli\u011fi \u201ckullan\u0131labilirlik, gizlilik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fck\u201d olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 temel ilkeyle saptan\u0131r. \u00d6zellikle veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, yani sisteme giren ve sistemde i\u015flenen verilerin tutarl\u0131 olmas\u0131 sistemin g\u00fcvenilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli. 24 Haziran se\u00e7imleri \u00f6ncesinde kendi meslek alan\u0131m\u0131zdan yola \u00e7\u0131karak birka\u00e7 konuya dikkat \u00e7ektik; g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131zla kamuoyuna duyurduk. YSK Se\u00e7men K\u00fct\u00fckleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019yle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck, kimi siyasi partilerle g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131k; d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi, kayg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131, \u00f6nerilerimizi aktard\u0131k. Se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi konusunda TMMOB i\u00e7inde ve ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli kurulu\u015flarca d\u00fczenlenen etkinliklere kat\u0131ld\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi aktard\u0131k.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u00c7ok k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler oldu, uyard\u0131k ama hi\u00e7bir yan\u0131t alamad\u0131k<\/strong><\/span><br \/>\nBu se\u00e7imler zaten \u00e7ok ilgin\u00e7 ba\u015flad\u0131; se\u00e7imin yasal y\u00f6n\u00fcn\u00fc ve toplumsal etkilerini hi\u00e7 konu\u015fmuyorum\u2026 Bizi mesleki y\u00f6nden ilgilendiren, yaz\u0131l\u0131m\u0131n ve i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin de\u011fi\u015fmesini gerektiren konular vard\u0131. Ba\u015fta se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda form\u00fcllerin uygulanmas\u0131n\u0131 gerektiren ittifaklar vard\u0131; sand\u0131k se\u00e7men listelerini etkileyen sand\u0131klar\u0131n birle\u015ftirilmesi ya da ta\u015f\u0131nmas\u0131 gibi i\u015flemler vard\u0131; sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131n\u0131n bi\u00e7imsel yap\u0131s\u0131 ve i\u00e7eri\u011fi de de\u011fi\u015fiyordu. Mesleki olarak bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda do\u011fal olarak ilginizi \u00e7ekiyor; \u00e7\u00fcnk\u00fc yaz\u0131l\u0131mda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler gerekiyor. \u00dcstelik de s\u00fcre \u00e7ok k\u0131sa\u2026 \u0130ttifaklar\u0131n alaca\u011f\u0131 oylar\u0131n siyasi partilere da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 form\u00fcl\u00fc, se\u00e7im sonucunun nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 belirler. \u00d6te yandan biliyorsunuz daha \u00f6nce ayn\u0131 apartmandaki se\u00e7menler ayn\u0131 sand\u0131kta yer al\u0131rd\u0131; oysa bu se\u00e7imde y\u00f6ntem de\u011fi\u015fti, sand\u0131k se\u00e7men listeleri farkl\u0131 bir algoritmayla olu\u015fturuldu. \u00d6zellikle partilerle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde se\u00e7men listelerinin \u00f6nceki se\u00e7imlerdeki se\u00e7men listeleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 istedik.<\/p>\n<p>T\u00fcm bunlar, YSK\u2019nin oldu\u011fu kadar siyasi partilerin YSK\u2019den veri al\u0131p i\u015fledi\u011fi yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n da de\u011fi\u015ftirilmesini gerektiriyor. YSK\u2019ye de partilere de hep \u015fu \u00e7a\u011fr\u0131da bulunduk: \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok a\u011f\u0131r yaz\u0131l\u0131m de\u011fi\u015fiklikleri yap\u0131l\u0131yor; \u00e7ok sa\u011flam s\u0131namalar yapmal\u0131s\u0131n\u0131z; bu s\u0131namalar YSK-parti veri al\u0131\u015fveri\u015fini de kapsayacak bi\u00e7imde olmal\u0131\u2026 Bu s\u0131namalar\u0131n, yani testlerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da kamuoyuyla payla\u015f\u0131n, dedik. Duyurular yaparak dile getirdi\u011fimiz \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131m\u0131za, uyar\u0131lar\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131n s\u0131namalara ili\u015fkin hi\u00e7bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmad\u0131. Bakt\u0131k ki yan\u0131t alam\u0131yoruz, bu kez yurtta\u015flara \u00e7a\u011fr\u0131 yapt\u0131k, \u201cSE\u00c7S\u0130S\u2019i hep birlikte denetleyelim\u201d dedik ve YSK\u2019nin yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 sand\u0131k ba\u015f\u0131ndan alacaklar\u0131 sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 \u00f6nerdik.<\/p>\n<p>Yurtta\u015flara yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n gere\u011fini BMO olarak da yapmay\u0131 hedeflemi\u015ftik; YSK\u2019nin yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kesin se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan irdelemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fck. Sistemin \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 \u00fczerinden mesleki bir denetim olabilir, mesleki denetim a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnek yaratabiliriz diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Bunu, kamuoyunda tart\u0131\u015f\u0131lan bir se\u00e7im sonucu olmasayd\u0131 da yapacakt\u0131k.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Raporumuz kamuoyunun g\u00fcvensizli\u011fi ile \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc<\/strong><\/span><br \/>\nSe\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 kamuoyunda \u00e7ok ciddi bir g\u00fcvensizlik yaratt\u0131\u011f\u0131ndan \u201c24 Haziran 2018 Se\u00e7im Sonu\u00e7lar\u0131 Veri Analizi\u201d raporumuz konuyla \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc diyebiliriz. SE\u00c7S\u0130S \u00c7al\u0131\u015fma Grubumuz, YSK\u2019nin SSPS\u2019de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 hem cumhurba\u015fkan\u0131 hem de milletvekili se\u00e7imlerine ili\u015fkin se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n sand\u0131k verilerini tek tek indirip bir veritaban\u0131 olu\u015fturdu. K\u00fc\u00e7\u00fck bir yaz\u0131l\u0131mla da cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131, milletvekilli\u011fi ayr\u0131 olmak \u00fczere veri yanl\u0131\u015f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan sand\u0131klar\u0131 belirleyerek bu t\u00fcr yanl\u0131\u015flar\u0131n gerek\u00e7elerini anlamak i\u00e7in hata olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yine SSPS\u2019de yay\u0131mlanan sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131yla ve say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetvelleriyle tek tek g\u00f6zle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Veri yanl\u0131\u015f\u0131 olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan sand\u0131klar\u0131 \u015fu y\u00f6ntemle belirledik: \u0130lk olarak t\u00fcm\u00fcyle ayn\u0131 verilere sahip sand\u0131klar var m\u0131 diye sorgulad\u0131k. Verileri ayn\u0131 olan sand\u0131klar olabilir; ancak bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00e7oksa ve belli bir alanda yo\u011funla\u015f\u0131yorsa veri giri\u015finde hata olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. \u0130kincisi -\u00fclkemizin toplumsal yap\u0131s\u0131 da bunu do\u011furuyor- belli bir se\u00e7im b\u00f6lgesinde yani mahallede sand\u0131klardaki oy da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 genellikle benzerdir. Benzer oy da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndan belli bir oranda sapanlar var m\u0131 diye bakt\u0131k. \u00d6rne\u011fin bir mahallede oyu \u00e7ok az olan bir adaya ya da partiye ola\u011fan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir oy ge\u00e7i\u015fi olmu\u015fsa veri giri\u015f yanl\u0131\u015f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Bir e\u015fik de\u011fer belirleyerek bu t\u00fcr sapmalara bakt\u0131k. E\u015fik de\u011feri bilerek y\u00fcksek tuttuk; daha d\u00fc\u015f\u00fck tutsak o kadar hassas bir sapma oran\u0131yla inceleme yapmak \u00e7ok zaman alacakt\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu se\u00e7ime \u00f6zel olarak milletvekili se\u00e7imiyle cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7iminde yine ayn\u0131 b\u00f6lgedeki oy da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na, korelasyona bakt\u0131k. Siyasi partinin oy oran\u0131yla partinin cumhurba\u015fkan\u0131 aday\u0131n\u0131n oy oran\u0131n\u0131n benzerlik g\u00f6stermesi beklenir; bu benzerlikten sapma \u00e7oksa o da veri giri\u015f hatas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>2 bin sand\u0131kta hata olas\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nBu y\u00f6ntemlerle veri analizi yap\u0131nca t\u00fcm sand\u0131klar i\u00e7erisinde 2 bin kadar sand\u0131kta hata olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu sonucunu ald\u0131k. Daha kesin bir inceleme, do\u011fal olarak her bir sand\u0131\u011f\u0131n se\u00e7im sonucu tek tek tutanakla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak yap\u0131l\u0131r; ama b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7ok uzun s\u00fcrer. Dolay\u0131s\u0131yla SE\u00c7S\u0130S \u00c7al\u0131\u015fma Grubumuz istatistiksel y\u00f6ntem uygulanan bir yakla\u015f\u0131mla hata olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 var m\u0131 diye bakt\u0131.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Bir partinin oylar\u0131 bir ba\u015fka partiye yaz\u0131ld\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Bu sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z analize g\u00f6re en fazla \u201chata\u201d nerede g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor peki?<\/strong><\/p>\n<p>Kayd\u0131rarak veri giri\u015fi\u2026 Bir siyasi parti ya da cumhurba\u015fkan\u0131 aday\u0131n\u0131n oyunun veri giri\u015fi s\u0131ras\u0131nda di\u011fer parti ya da adaya kayd\u0131r\u0131larak sisteme girilmesi.<\/p>\n<p><strong>Peki bu kayd\u0131rmay\u0131 tahmin mi ediyoruz, yoksa tespit mi ettik?<\/strong><\/p>\n<p>E\u011fer bir yerde sand\u0131k sonu\u00e7lar\u0131 e\u015fik de\u011fere tak\u0131l\u0131rsa yani b\u00f6lgedeki benzer oy oran\u0131ndan sapma varsa kayd\u0131rma vard\u0131r b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kta. Raporda da bu durumu \u00f6rnekleyerek a\u00e7\u0131klad\u0131k. \u00d6rne\u011fin D partisinin oylar\u0131 hi\u00e7 oy almam\u0131\u015f olan C\u2019ye kayd\u0131r\u0131l\u0131nca, bu kayd\u0131rman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 oy da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 e\u015fik de\u011fere tak\u0131l\u0131yor. Bunu g\u00f6r\u00fcnce d\u00f6n\u00fcp sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131na bir bakal\u0131m diyorsunuz. Bir bak\u0131yorsunuz ki ger\u00e7ekten de veri kayd\u0131r\u0131larak girilmi\u015f. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nce yanl\u0131\u015f olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan sand\u0131\u011f\u0131 bulup sonra bu sand\u0131ktaki oy say\u0131lar\u0131n\u0131 sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131yla g\u00f6zle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131nca kayma oldu\u011funu kesin olarak saptad\u0131k.<\/p>\n<p>Hata olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan bu 2 bin sand\u0131k belirlendikten sonra bunlar\u0131n sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131 ve say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetvelleri ile girilen verileri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131k. 250 sand\u0131kta yanl\u0131\u015flar oldu\u011funu belgeledik. Say\u0131 250\u2019yi bulunca raporun yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 geciktirmemek i\u00e7in bu say\u0131n\u0131n yeterli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 sonland\u0131rd\u0131k; \u00e7\u00fcnk\u00fc veri giri\u015finde hep benzer hatalar oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Hatalar\u0131 da s\u0131n\u0131flayarak bu 250 sand\u0131k i\u00e7erisinde hangi sand\u0131kta hangi hatan\u0131n oldu\u011funu raporumuzda a\u00e7\u0131klad\u0131k.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u201cG\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 var, bunu giderelim\u201d<\/strong><\/span><br \/>\nBunu kamuoyuyla payla\u015fmak da \u00f6nemliydi; \u00e7\u00fcnk\u00fc biz saptad\u0131\u011f\u0131m\u0131z veri yanl\u0131\u015flar\u0131ndan hareketle bunlar\u0131 gidermek i\u00e7in kimi teknik ve y\u00f6netsel d\u00fczenlemeler \u00f6nerebiliriz; YSK de \u00f6zellikle yerel se\u00e7imlere giderken bunu g\u00f6rerek \u00f6nlemler alabilir, partiler \u00f6nlemler alabilir, kimi yurtta\u015f giri\u015fimleri var, onlar kendi ellerindeki veriye bakarak buna destek verebilirler ya da \u00f6nlemler \u00f6nerebilirler. K\u0131sacas\u0131 hep birlikte bize, kamuya ait olan bir se\u00e7im sisteminin daha iyi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir duyarl\u0131l\u0131k yaratabiliriz. Bizim yola \u00e7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131m\u0131z da asl\u0131na bakarsan\u0131z bu\u2026 Siyasiler, raporumuzdaki saptamalar\u0131 istedikleri y\u00f6ne \u00e7ekiyorlar; ama bizim duru\u015fumuz belli. Biz, bir meslek \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak mesleki birikimimizle \u201cBurada veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan kimi g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 var, bunu giderelim; bu a\u00e7\u0131klar\u0131n ve aksakl\u0131klar\u0131n giderilme y\u00f6ntemleri vard\u0131r,\u201d diye yay\u0131mlad\u0131k raporumuzu. Raporun \u201cSonu\u00e7\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de bunu vurgulayarak yurtta\u015flar\u0131n oylar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lara do\u011fru yans\u0131mas\u0131n\u0131 engelleyen bu sorunlar\u0131n kimi d\u00fczenlemelerle \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini s\u00f6yledik.<\/p>\n<p><strong>Bir sand\u0131kta bir partiden di\u011ferine s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir oy ge\u00e7i\u015fi oldu\u011funu belirtmi\u015fsiniz. Bu hangi partiden hangi partiye olmu\u015f?<\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6yle belirgin bir \u00f6r\u00fcnt\u00fc yok. T\u00fcm parti ve adaylar i\u00e7in oylar\u0131n kayd\u0131r\u0131larak girilmesine rastlan\u0131yor.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131 ile say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetvelleri aras\u0131nda uyumsuzluk var<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Kayd\u0131rmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyler nelerdi?<\/strong><\/p>\n<p>2 bin sand\u0131kta \u00e7al\u0131\u015fma yaparken kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7ok ilgin\u00e7 \u015feyler \u00e7\u0131kt\u0131. Kimi sand\u0131klarda sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131 ile say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetvelindeki veriler ayn\u0131 de\u011fil. Oysa uygulama neyi gerektiriyor? Verinin olu\u015fmas\u0131 s\u00fcre\u00e7leri a\u00e7\u0131s\u0131ndan say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetveli ilk, ham veri; ikinci veri kayna\u011f\u0131 da sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131. Bunlar\u0131n birebir ayn\u0131 olmas\u0131 gerek. \u00c7\u00fcnk\u00fc say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetveli, kesin se\u00e7im sonucunu olu\u015fturan \u201csand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131\u201dn\u0131n girdisi. B\u00f6yle olmas\u0131 gerekirken \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Nas\u0131l hatalar \u00e7\u0131km\u0131\u015f, g\u00f6zlemlerimiz neler, bunlara raporun eklerinde yer verdik. Bir de bu kaymalar\u0131n ka\u00e7ar oya denk geldi\u011fini de ayr\u0131ca listeledik.<\/p>\n<p><strong>\u0130nceledi\u011finiz sand\u0131klar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar bir oydan bahsediyoruz?<\/strong><\/p>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 14 bin yurtta\u015f\u0131m\u0131z\u0131n oyu se\u00e7ti\u011fi partiye ya da adaya yans\u0131mam\u0131\u015f.<\/p>\n<p><strong>2 bin sand\u0131kta 14 bin oyun do\u011fru yans\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek T\u00fcrkiye genelinde bu say\u0131n\u0131n kabaca 1 milyon 300 bine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n<p>Hay\u0131r. B\u00f6yle bir \u00e7\u0131kar\u0131m yapmak do\u011fru olmaz. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda \u00f6nce veri yanl\u0131\u015f\u0131 olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan sand\u0131klar bulunup sonra tek tek tutanaklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131larak yanl\u0131\u015flar saptand\u0131. Bizim y\u00f6ntemimizle yakalanamayan veri giri\u015f yanl\u0131\u015flar\u0131 olabilece\u011fi gibi verileri do\u011fru oldu\u011fu halde \u201cveri yanl\u0131\u015f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 var\u201d diye i\u015faretlenmi\u015f sand\u0131klar da olabilir. Dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm sand\u0131klar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 i\u00e7in tek tek tutanakla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lmadan b\u00f6yle oranlayarak sonuca gitmek son derece yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Bizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrten \u015fey, veri yanl\u0131\u015flar\u0131na itiraz edilmemi\u015f olmas\u0131 <\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>250 sand\u0131kta hata var demi\u015ftiniz. Yakla\u015f\u0131k olarak 184 bin sand\u0131k var, hatta iki farkl\u0131 oy kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak kabaca 368 bin tutanak var. T\u00fcrkiye genelindeki say\u0131 olarak m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeli bu 250\u2019yi?<\/strong><\/p>\n<p>Biz \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 yurti\u00e7i ve g\u00fcmr\u00fck kap\u0131lar\u0131ndaki t\u00fcm cumhurba\u015fkan\u0131 ve milletvekili sand\u0131klar\u0131 i\u00e7in yapt\u0131k; toplam\u0131n i\u00e7erisinde 2 bin sand\u0131kta hata olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yakalad\u0131k, bunlar\u0131n i\u00e7inde de 250\u2019sini belgeledik. Ancak hata olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan sand\u0131k say\u0131s\u0131 i\u00e7in \u201cY\u00fczde 100 bu say\u0131 2 bindir, daha fazla de\u011fildir,\u201d demiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc benzer durumlar\u0131n daha k\u00fc\u00e7\u00fck e\u015fik de\u011ferlerle ba\u015fka sand\u0131klarda da \u00e7\u0131kabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz. Ayr\u0131ca bizim \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z SSPS\u2019den elde edilen veri \u00e7ok zor bir veri; sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131n\u0131, say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetvellerini SSPS\u2019den tek tek indirip g\u00f6zle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak \u00e7ok zaman ve dikkat gerektiren zor bir i\u015f. Partiler, se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 se\u00e7im s\u0131ras\u0131nda do\u011frudan YSK\u2019den al\u0131yorlar; partilerde bu ham veri \u00e7ok daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve kolay i\u015flenebilir, sorgulanabilir bi\u00e7imde var. Onlar bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 bize g\u00f6re daha rahat yapabilirler. Bizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrten, b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bug\u00fcne dek yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131, hatta bizim buldu\u011fumuz veri yanl\u0131\u015flar\u0131na se\u00e7im sonras\u0131nda itiraz edilmemi\u015f olmas\u0131.<\/p>\n<p><strong>Ayn\u0131 sand\u0131k i\u00e7in birden \u00e7ok tutanak nas\u0131l y\u00fcklenir sisteme?<\/strong><br \/>\nRastlant\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u015f\u00f6yle \u015feyler de \u00e7\u0131kt\u0131: Birbirinden farkl\u0131 sand\u0131klar i\u00e7in ayn\u0131 verileri i\u00e7eren sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f; altlar\u0131nda da ayn\u0131 sand\u0131k kurullar\u0131n\u0131n yani ayn\u0131 ki\u015filerin imzalar\u0131 var. \u201c\u0130kiz tutanak\u201d dedik bunlara da. Ayr\u0131ca ayn\u0131 sand\u0131k i\u00e7in birden \u00e7ok sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131n\u0131n da sisteme girildi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Ayn\u0131 sand\u0131k i\u00e7in birden \u00e7ok tutanak nas\u0131l y\u00fcklenir sisteme? Bir sand\u0131k i\u00e7in bir sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 bekleriz. E\u011fer sand\u0131k sonu\u00e7lar\u0131na itiraz edilmi\u015fse o sand\u0131k i\u00e7in denetleme tutana\u011f\u0131 olabilir, ama birden \u00e7ok sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131. Sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerinde QR kod var; bekleriz ki bir sand\u0131\u011f\u0131n tutana\u011f\u0131 sisteme y\u00fcklendi\u011finde ayn\u0131 QR kodlu yeni bir tutana\u011f\u0131n girilmesine sistem izin vermesin ya da bu durumda sistem kullan\u0131c\u0131y\u0131 uyars\u0131n.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Oylar sisteme girilirken tutanaktan farkl\u0131 say\u0131lar girilmi\u015f<\/strong><\/span><br \/>\nVeri giri\u015flerinde g\u00f6zlemledi\u011fimiz di\u011fer bir durum da \u015fu: Oylar sisteme girilirken kullan\u0131c\u0131n\u0131n inisiyatifinde de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lm\u0131\u015f. Sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131nda yazan oylar\u0131n toplam\u0131, toplam oy say\u0131s\u0131yla uyumlu de\u011fil. B\u00f6yle olunca veriyi giren ki\u015fi uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 gidermek i\u00e7in oy say\u0131lar\u0131n\u0131 tutanakta yazandan farkl\u0131 olarak azalt\u0131p art\u0131rm\u0131\u015f diye de\u011ferlendiriyoruz; yani kendi inisiyatifinde d\u00fczeltme yapm\u0131\u015f gibi. Oysa bunlar daha sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131 olu\u015furken d\u00fczeltilmesi gereken \u015feyler. Ge\u00e7erli oy say\u0131s\u0131 neyse toplam\u0131n da onunla ayn\u0131 olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>CHP\u2019nin tutanaklar\u0131 YSK\u2019dekilerle uymuyor<\/strong><\/span><br \/>\nCHP \u0130stanbul da sonu\u00e7lar\u0131 kendi sitesinde yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Bir de onlara bakal\u0131m dedik. Elimizde SSPS\u2019den edindi\u011fimiz b\u00f6yle bizi \u015fa\u015f\u0131rtan sand\u0131k sonu\u00e7 tutanaklar\u0131 var, CHP \u0130stanbul\u2019dakiler nas\u0131ld\u0131r acaba dedik. Oradan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi tutanaklar\u0131n da YSK\u2019dekilerle uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptad\u0131k. B\u00f6yle saptamalar\u0131m\u0131z olunca onlar\u0131 da rapora yerle\u015ftirdik; bunlar\u0131n nedenlerini a\u00e7\u0131klamam\u0131zsa olanaks\u0131z. Sonu\u00e7ta bu \u00e7al\u0131\u015fmada birinci olarak oy say\u0131m ve sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 s\u00fcreci, ikinci olarak da veri giri\u015finde aksakl\u0131klar oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Sistem uyar\u0131 verse de denetleyemedi\u011fimiz i\u00e7in bilmiyoruz<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Al\u0131nabilecek \u00f6nlemlerden bahsetmi\u015ftiniz. Nedir bu \u00f6nlemler?<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcm bili\u015fim sistemlerinde kullan\u0131c\u0131lar\u0131n veri giri\u015finde hata yapmas\u0131 do\u011fald\u0131r; sistemler bu insanca yanl\u0131\u015flar\u0131n olabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcyle bu yanl\u0131\u015flar\u0131n en aza indirgenmesini sa\u011flayacak bi\u00e7imde tasarlan\u0131r. \u00d6rne\u011fin QR kod ba\u015far\u0131l\u0131 bir uygulama. Sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131ndaki QR kod tek bir sand\u0131\u011fa ait. Dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 sand\u0131k i\u00e7in ikinci bir veri giri\u015fi varsa, sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131 bir sand\u0131k i\u00e7in ikinci kez taran\u0131yorsa sistemin uyar\u0131 vermesi gerekir. Belki de verdi, ama biz bunu bilmiyoruz; o uygulamay\u0131, o i\u015flemi denetleyemedi\u011fimiz i\u00e7in bilmiyoruz. Uyar\u0131 veriyorsa ikincisini niye al\u0131yor? Al\u0131yorsa genelgeye g\u00f6re bunun sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131 de\u011fil, d\u00fczeltme i\u00e7eren bir denetleme tutana\u011f\u0131 olmas\u0131 beklenir. Ama SSPS\u2019den indirdi\u011fimiz taranm\u0131\u015f belgelerin hepsinin \u00fcst\u00fcnde \u201csand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131\u201d yaz\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130kinci olarak sisteme ge\u00e7erli oy say\u0131s\u0131n\u0131 giriyorsak ge\u00e7erli oylar\u0131n partilere\/adaylara da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n toplam\u0131n\u0131n da ayn\u0131 olmas\u0131 gerekir. Say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetveli ve sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131n\u0131n sisteme tarat\u0131lmas\u0131 i\u015fleminde g\u00f6r\u00fcnt\u00fc tan\u0131ma teknikleri kullan\u0131labilir. B\u00f6ylece veriler daha h\u0131zl\u0131 okunarak girilen oy say\u0131lar\u0131 ile sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131ndaki de\u011ferler kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir; veri giri\u015flerinde bu y\u00f6ntemlerle teknolojik iyile\u015ftirmeler yap\u0131labilir.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u201c\u0130kiz tutanak\u201d sorununun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilir<\/strong><\/span><br \/>\nDaha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u015f\u00f6yle \u00f6rnekleyelim: Say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetveli, say\u0131sal loto gibi i\u015faretleniyor; taranarak sisteme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu cetveldeki de\u011ferlerle sisteme girilen veri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p an\u0131nda kullan\u0131c\u0131 uyar\u0131labilir.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131na sand\u0131k kurulu \u00fcyelerinin adlar\u0131 elle yaz\u0131l\u0131yor ve imza at\u0131l\u0131yor. Oysa sand\u0131k kurulu ta ba\u015ftan belli. Se\u00e7im sabah\u0131 sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131 il\u00e7e se\u00e7im kurulunda bas\u0131l\u0131rken sand\u0131k kurulu \u00fcyelerinin adlar\u0131 da tutana\u011fa yaz\u0131l\u0131 olarak bas\u0131labilir. Tutanak imzalan\u0131rken yine adlar\u0131n\u0131 yazs\u0131n \u00fcyeler, ikinci bir denetim olur. B\u00f6ylece bizim \u201cikiz tutanak\u201d dedi\u011fimiz durumlar da ortadan kalkar. E\u011fer bu t\u00fcr tutanaklar\u0131n olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan bir gerek\u00e7e varsa o da resmi olarak yaz\u0131l\u0131r sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerine. \u00c7\u00fcnk\u00fc sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131, YSK\u2019nin genelgelerinde tan\u0131ml\u0131 ve b\u00fct\u00fcn se\u00e7imin girdisi, neredeyse tek belgesi olan yasal belge niteli\u011findedir. Bu belgeyi daha i\u015flevsel ve do\u011fru kullanarak daha adil bir uygulamay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiririz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Bunlara ek olarak bizim veri analizinde uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cbenzer orandan sapma y\u00f6ntemi\u201d de bir veri giri\u015f denetimi olarak sistemde kapsanabilir. \u00d6rne\u011fin ayn\u0131 mahallenin sand\u0131klar\u0131 girildikten sonra ya da SE\u00c7S\u0130S\u2019te il\u00e7e birle\u015ftirme tutana\u011f\u0131 olu\u015fturulurken oy da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 sapma g\u00f6steren sand\u0131klar belirlenip bu sand\u0131klar i\u00e7in uyar\u0131 verilebilir ve bu sand\u0131klar\u0131n verilerinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi sa\u011flanabilir.<\/p>\n<p><strong>Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z inceleme ile elde etti\u011finiz sonu\u00e7lar cumhurba\u015fkan\u0131 oylar\u0131ndan milletvekili oylar\u0131na farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyor mu?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130kisinde de hata t\u00fcrleri ve saptanan hatal\u0131 giri\u015f say\u0131s\u0131 hemen hemen benzer. Her parti ya da aday i\u00e7in lehte ve aleyhte durumlar var.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>G\u00f6n\u00fcll\u00fcler iki ay boyunca \u00e7al\u0131\u015ft\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>24 Haziran\u2019dan bu yana \u00fc\u00e7 ay ge\u00e7ti. Rapora ve bu kadar s\u00fcrenin ard\u0131ndan bu raporun yay\u0131mlanmas\u0131na ili\u015fkin tepkileri nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu olumluydu; genellikle olumlu geribildirimler oldu. Bu geribildirimler bize g\u00fc\u00e7 verdi. Mesleki g\u00f6zle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama asl\u0131nda toplumu etkileyen bir sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan BMO\u2019nun tan\u0131n\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p>Olumsuz tepkiler de var ku\u015fkusuz; genellikle ge\u00e7 kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00f6n\u00fcnde. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir emek var. Bunu s\u00f6yleyenlerin yaln\u0131zca \u015funu denemesini isteriz: YSK\u2019nin Sand\u0131k Sonu\u00e7lar\u0131 Payla\u015f\u0131m Sistemine girsinler, oy verdikleri sand\u0131klar\u0131n d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc als\u0131nlar. Sand\u0131k sonu\u00e7 tutana\u011f\u0131 ve say\u0131m d\u00f6k\u00fcm cetveli ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rs\u0131nlar. Nas\u0131l bir emek oldu\u011funa baks\u0131nlar. YSK, kesin se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 4 Temmuz 2018\u2019de a\u00e7\u0131kland\u0131. SE\u00c7S\u0130S \u00c7al\u0131\u015fma Grubu, temmuz ve a\u011fustosu bu \u00e7al\u0131\u015fmalarla ge\u00e7irdi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 bizim g\u00f6n\u00fcll\u00fc arkada\u015flar\u0131m\u0131z yapt\u0131. Arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n tek i\u015fleri bu de\u011fil ki\u2026 Gece g\u00fcnd\u00fcz zaman ay\u0131rarak kararl\u0131l\u0131kla ve disiplinle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z. Onlara da y\u00fcrek dolusu te\u015fekk\u00fcrlerimizi sunuyoruz. Meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n eme\u011fi, \u00e7ok ciddi bir emek.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Veri giri\u015f s\u00fcre\u00e7lerinde d\u00fczenlemeler yap\u0131labilir<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Son olarak eklemek istedi\u011finiz bir \u015fey var m\u0131yd\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Bu rapordan \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131m\u0131z bir ders var. \u00d6ncelikle hepimiz vergilerimizle geli\u015ftirilen, bize hizmet etmesini bekledi\u011fimiz kamu sistemlerine sahip \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z. Yaln\u0131zca ele\u015ftirmek kolay bir yol. Hepimiz bu sistemlerin nas\u0131l daha iyi i\u015fleyece\u011fini, yanl\u0131\u015flar\u0131n nas\u0131l d\u00fczelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fiz; d\u00fczeltilmeleri i\u00e7in \u00f6neriler getirip \u0131srarc\u0131 olaca\u011f\u0131z. O sistemlerin birer par\u00e7as\u0131 da biziz. Kendimizi nas\u0131l d\u00fczeltece\u011fimizi de d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fiz. Sand\u0131k tutanaklar\u0131n\u0131 kurallara uygun ve okunakl\u0131 yazmak, yaz\u0131lmas\u0131na g\u00f6zetmenlik etmek hepimizin kolayca yapabilece\u011fi i\u015fler. Sand\u0131\u011fa gidece\u011fiz!\u2026 Se\u00e7imler, \u00fclkemizin demokrasi gelene\u011finin ya\u015famas\u0131 i\u00e7in zorunlu. Demokrasiyi yaln\u0131zca sand\u0131\u011fa ba\u011flamak yanl\u0131\u015f olmakla birlikte demokrasimizin h\u00e2l\u00e2 \u00f6nde gelen par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in ona sahip \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, kurumlar olarak da yapacaklar\u0131m\u0131z var. Az \u00f6nce a\u00e7\u0131klanan teknik iyile\u015ftirmeler ve veri giri\u015f s\u00fcre\u00e7lerinde kimi d\u00fczenlemeler yap\u0131labilir. Kamuoyu bu konular\u0131 kavrayarak duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterirse, siyasi partiler gerekiyorsa yasal giri\u015fimlerde bulunursa bu da hi\u00e7 olmazsa \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131m\u0131z dersin bir yere gitmesi, bir sonuca varmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yerinde olur.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u0130tiraz s\u00fcreleri uzat\u0131lmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nSiyasi partilere bir \u00e7a\u011fr\u0131m\u0131z daha var. \u0130tiraz s\u00fcreleri \u00e7ok k\u0131sa. Bu kadar yo\u011fun se\u00e7imlerde 24 saat, 36 saat gibi itiraz s\u00fcreleri, yanl\u0131\u015f veri giri\u015flerini hemen yakalay\u0131p m\u00fcdahale etmeye elveri\u015fli de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla partilere ve YSK\u2019ye sesleni\u015fimiz \u015fu: Gelin, bu itiraz s\u00fcrelerini biraz daha uzatal\u0131m. \u0130tiraz s\u00fcreleri \u00f6rne\u011fin \u00fc\u00e7 g\u00fcn olsa ne olur? Neyi yitiririz? En az\u0131ndan geri d\u00f6n\u00fcp bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 yapmak yerine sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir itiraz s\u00fcreci ya\u015far\u0131z. Ayr\u0131ca il\u00e7e se\u00e7im kurullar\u0131ndaki veri giri\u015f ortam\u0131 da \u00e7ok y\u0131prat\u0131c\u0131; oysa veri giri\u015fi yapan ki\u015filerin dikkatlerinin da\u011f\u0131lmamas\u0131 gerek. \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcrede yo\u011fun veri giriyorlar; \u00e7ok yorucu bir i\u015f. \u00dclkenin yazg\u0131s\u0131n\u0131, gelece\u011fini belirleyen bu denli \u00f6nemli bir verinin girildi\u011fi ortam\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131, veri girenlerin belli aral\u0131klarla dinlenmesi, veri giri\u015fi yapanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131.<\/p>\n<p><strong>S\u00f6yle\u015fi: Edip Mert Arslan<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bilgisayar M\u00fchendisleri Odas\u0131, aylar s\u00fcren bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ard\u0131ndan 24 Haziran se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[4091,1475],"class_list":{"0":"post-29960","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-24-haziran","9":"tag-bilgisayar-muhendisleri-odasi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29960"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29960\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}