Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u2018yasaklanan bilgileri temin etme\u2019, \u2018g\u00f6reve ili\u015fkin s\u0131rr\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131\u2019 su\u00e7lamalar\u0131yla B\u00fclent \u015e\u0131k\u2019a a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davan\u0131n ilk duru\u015fmas\u0131 bug\u00fcn g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
Bilim insan\u0131, g\u0131da m\u00fchendisi B\u00fclent \u015e\u0131k, Ergene Nehri Havzas\u0131\u2019nda yer alan Edirne, K\u0131rklareli, Tekirda\u011f illerinde; Dilovas\u0131\u2019n\u0131n bulundu\u011fu Kocaeli\u2019nde ve tar\u0131msal \u00fcretimin yo\u011fun oldu\u011fu Antalya\u2019da g\u0131dalarda ve sudaki kirlili\u011fin kanserojen etkiler yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kamuoyu ile payla\u015fm\u0131\u015f, bakanl\u0131\u011fa g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131. Mesleki sorumlulu\u011funu yerine getiren B\u00fclent \u015e\u0131k\u2019a bakanl\u0131\u011f\u0131n cevab\u0131 ise \u2018yasaklanan bilgileri temin etme\u2019, \u2018yasaklanan bilgileri a\u00e7\u0131klama\u2019, \u2018g\u00f6reve ili\u015fkin s\u0131rr\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131\u2019 su\u00e7lamalar\u0131yla dava a\u00e7mak oldu.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n su\u00e7 duyurusu sonucu a\u00e7\u0131lan davan\u0131n ilk duru\u015fmas\u0131nda B\u00fclent \u015e\u0131k savunmas\u0131n\u0131 yapt\u0131. B\u00fclent \u015e\u0131k\u2019\u0131n savunmas\u0131n\u0131n tamam\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n
\u0130ddianamede bana y\u00f6neltilen \u201cYasaklanan bilgileri temin etme\u201d, \u201cYasaklanan bilgileri a\u00e7\u0131klama\u201d ve \u201cG\u00f6reve ili\u015fkin s\u0131rr\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131\u201d su\u00e7lamalar\u0131na yan\u0131t verebilmek i\u00e7in Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen projenin amac\u0131na ve kapsam\u0131na k\u0131saca de\u011finmek istiyorum. \u00d6ncelikle veri ve bilgi s\u00f6zc\u00fckleri ile ne kastetti\u011fime a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek istiyorum.<\/em><\/strong><\/p>\n \u201cVeri ya da veriler\u201d s\u00f6zc\u00fckleri ile ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan g\u00f6zlem, analiz veya \u00f6l\u00e7\u00fcm y\u00f6ntemleri ile elde edilen ama bir i\u015fleme ya da bilimsel bir de\u011ferlendirmeye tabi tutulmayan her t\u00fcrl\u00fc enformasyon par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da say\u0131sal de\u011feri ifade ediyorum. Metin i\u00e7inde s\u0131kl\u0131kla dile getirdi\u011fim \u201cAra\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan elde edilen bilgi\u201d ifadesi ile verilerin istatistiksel y\u00f6ntemlerle analiz edildi\u011fi, elde mevcut akademik bilgi birikimi dikkate al\u0131narak de\u011ferlendirildi\u011fi, bir tak\u0131m sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu sonu\u00e7lar\u0131n ne anlama geldi\u011finin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturuldu\u011fu durumu ifade ediyorum.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2011-2016 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ve ana ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cKocaeli, Antalya, Tekirda\u011f, Edirne, K\u0131rklareli \u0130llerinde \u00c7evresel Fakt\u00f6rlerin ve Sa\u011fl\u0131k \u00dczerine Etkilerinin De\u011ferlendirilmesi\u201d<\/strong> olan ara\u015ft\u0131rma projesinin amac\u0131 ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lan b\u00f6lgelerde halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden bir durum olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemekti.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma her biri ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen 16 farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma projesinden olu\u015fuyordu. Bu projelerin isimlerine yer vererek y\u00fcr\u00fct\u00fclen ara\u015ft\u0131rman\u0131n kapsam\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi hakk\u0131nda bir fikir edinmek olanakl\u0131d\u0131r. Kocaeli, Antalya, Tekirda\u011f, Edirne, K\u0131rklareli \u0130llerinde \u00c7evresel Fakt\u00f6rlerin ve Sa\u011fl\u0131k \u00dczerine Etkilerinin De\u011ferlendirilmesi Projesi kapsam\u0131nda yer alan alt projeler<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n <\/p>\n \u00c7izelgede yer alan ara\u015ft\u0131rmalardan halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik \u00e7ok kapsaml\u0131 bilgiler elde edilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin \u00e7izelgede ilk s\u0131rada yer alan \u201cKocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde Kanser \u00d6n Tan\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi\u201d projesinden elde edilen bilgiler ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 illerde kanser tan\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f ki\u015filerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hanelerin il genelindeki haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmay\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7izelgedeki 2 numaral\u0131 ara\u015ft\u0131rma projesi olan \u201cKocaeli ve Antalya\u2019da Hane Halk\u0131 Sa\u011fl\u0131k Ara\u015ft\u0131rmas\u0131\u201d projesi ile kanser tan\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f hastalar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hanelerde ki\u015fisel al\u0131\u015fkanl\u0131klar, beslenme ve sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131n\u0131 tespit etmeye y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7izelgedeki 3 numaral\u0131 ara\u015ft\u0131rma projesinde ise kanser \u00f6n tan\u0131s\u0131 konulan ki\u015filerin a\u011f\u0131r metal maruziyetlerini belirlemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sadece bu \u00fc\u00e7 ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan elde edilen bilgiler bile kanser konusunda pek \u00e7ok soruya yan\u0131t olacak bilgiler i\u00e7ermektedir. \u00d6rne\u011fin Kocaeli ili ile Ergene Havzas\u0131ndaki Edirne, K\u0131rklareli ve Tekirda\u011f illerinde \u00fclkemizdeki di\u011fer kentlere k\u0131yasla kanserden \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131 nedir? \u00c7ocuklarda ya da yeti\u015fkinlerde kanser g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 nedir? Hangi \u00e7e\u015fit kanserler daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir? \u0130nsanlardan al\u0131nan biyokimyasal \u00f6rneklerde kansere neden olan a\u011f\u0131r metal kal\u0131nt\u0131lar\u0131 var m\u0131d\u0131r? gibi.<\/p>\n Hane baz\u0131nda yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmalara \u00e7evresel ortamlardan al\u0131nan \u00f6rnekler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar e\u015flik etmi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rmada k\u00f6y ve mahalle baz\u0131nda binlerce yerle\u015fim b\u00f6lgesinden \u00f6rnekler al\u0131nd\u0131. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n amac\u0131 \u00e7evresel ortamlardaki kanserojen madde kirlili\u011finin ne d\u00fczeyde oldu\u011funu ve o b\u00f6lgelerde ya\u015fayan insanlar\u0131n soluduklar\u0131 hava, i\u00e7tikleri su, yedikleri g\u0131dalarla b\u00fcnyelerinde kansere neden olan kimyasal maddeleri al\u0131p almad\u0131klar\u0131n\u0131 belirlemekti.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fmada toprak, su, g\u0131da, hava, at\u0131k su ve Saroz, \u0130zmit, Antalya k\u00f6rfezindeki deniz suyu ile kabuklu deniz canl\u0131lar\u0131 ile bal\u0131klarda kansere yol a\u00e7an kimyasal maddelerin kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bunun yan\u0131s\u0131ra y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131ndan do\u011fan kanser riski, at\u0131k su ar\u0131tma tesislerinden de\u015farj edilen su ve akarsular\u0131n dip \u00e7amurlar\u0131 da analiz edildi. Havadaki toz par\u00e7ac\u0131klar\u0131na yap\u0131\u015fan ve solunum yoluyla b\u00fcnyemize ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z kanserojen kimyasallar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi \u00e7ok spesifik ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131ld\u0131. Ara\u015ft\u0131rmada binlerce hanede yap\u0131lan anket ve tarama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile ailelerin soy ge\u00e7mi\u015flerinde kanser vakalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi belirlendi. Ayn\u0131 hanelerde ya\u015fayan insanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131ndan al\u0131nan \u00f6rneklerde a\u011f\u0131r metal ve eser elementlerin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 da analiz edildi. Ayn\u0131 b\u00f6lgelerden al\u0131nan hava, toprak, yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc sular\u0131, \u00e7e\u015fitli g\u0131da \u00f6rneklerinde kanserojen kimyasal maddelerin ne d\u00fczeyde bulundu\u011fu ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile kanser vakalar\u0131n\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde kanserojen-kimyasal kirlili\u011finin de yo\u011fun olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131ld\u0131. Ara\u015ft\u0131rma projesi \u00e7al\u0131\u015fma sahas\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi ve kapsad\u0131\u011f\u0131 n\u00fcfus (5-10 milyon aras\u0131) a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan biri olarak nitelenebilir.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma projesinin kapsam\u0131na dair bu k\u0131sa hat\u0131rlatmadan sonra iddianamede bana y\u00f6neltilen su\u00e7lamalara yan\u0131t vermek istiyorum.<\/strong><\/em><\/p>\n Akdeniz \u00dcniversitesi b\u00fcnyesinde faaliyet g\u00f6steren G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi ve Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi\u2019nde 2010-2016 tarihleri aras\u0131nda \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ve teknik m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rev yapt\u0131m. Ara\u015ft\u0131rma merkezi g\u0131dalar, sular ve \u00e7evresel ortamlarda bulunan zehirli kimyasal maddelerin tespitini yapmak, bu konuda yap\u0131lacak bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara destek vermek amac\u0131yla kurulmu\u015f bir merkezdir. 2015 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k ay\u0131 sonunda Antalya\u2019da proje ile ilgili bir genel de\u011ferlendirme toplant\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. O toplant\u0131da yukar\u0131daki \u00e7izelgede belirtti\u011fim ara\u015ft\u0131rma projelerinden elde edilen bilgiler s\u0131rayla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc. Her bir ara\u015ft\u0131rma projesi farkl\u0131 bir ekip taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu ekiplerin s\u0131rayla yapt\u0131\u011f\u0131 sunumlarda Kocaeli ili ile Ergene Havzas\u0131\u2019nda yer alan Tekirda\u011f, K\u0131rklareli ve Edirne illerinde \u00e7e\u015fitli g\u0131dalar, sular, deniz \u00fcr\u00fcnleri, toprak ve havadaki toz gibi \u00f6rneklerde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan elde edilen bilgilerin ciddi halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131na i\u015faret etti\u011fini g\u00f6rd\u00fcm. Antalya ilindeki kimyasal madde kirlili\u011fi o illerle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda bariz bir \u015fekilde daha azd\u0131 ya da o illerdeki kimyasal kirlilik Antalya iline k\u0131yasla \u00e7ok fazlayd\u0131. \u00d6rne\u011fin sularda \u00e7e\u015fitli a\u011f\u0131r metallerin ve Marmara Denizi\u2019nden al\u0131nan bal\u0131k \u00f6rneklerinde arsenik gibi kanserojen kimyasallar\u0131n birikim miktar\u0131 \u00e7ok fazlayd\u0131.<\/p>\n Toplant\u0131dan d\u00f6nd\u00fckten 15 g\u00fcn sonra kamuoyunda Bar\u0131\u015f Akademisyenleri Bildirisi olarak an\u0131lan bar\u0131\u015f bildirisinde imzam olmas\u0131 nedeniyle ArGe merkezindeki g\u00f6revlendirmem uzat\u0131lmad\u0131, ayn\u0131 zamanda m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revimden de istifaya zorland\u0131m. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ara\u015ft\u0131rma projesi de d\u00e2hil olmak \u00fczere bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ya da y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc olarak i\u00e7inde bulundu\u011fum b\u00fct\u00fcn ara\u015ft\u0131rma projelerinden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131m. 22 Kas\u0131m 2016 tarihli 677 say\u0131l\u0131 KHK ile de \u00fcniversitedeki \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi g\u00f6revimden de \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131m.<\/p>\n Bana y\u00f6neltilen su\u00e7lamalardan biri yasaklanan bilgileri temin etmek olarak belirtilmi\u015f. Gazeteye yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131larda topluma verdi\u011fim bilgileri bir yerden, bir ba\u015fkas\u0131ndan temin etmi\u015f ya da alm\u0131\u015f de\u011filim. Yaz\u0131larda topluma verdi\u011fim bilimsel bilgiler esas olarak proje ekibinde yer alan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan biri oldu\u011fum i\u00e7in bende mevcuttu. G\u0131dalar ve sularla ilgili olarak yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n planlanmas\u0131, analiz y\u00f6ntemlerinin olu\u015fturulmas\u0131, analizlerin yap\u0131lmas\u0131 ve yap\u0131lan analizler sonucunda elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi ara\u015ft\u0131rma projesindeki asli i\u015fimi olu\u015fturmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m bilgiler elimde bulunan ara\u015ft\u0131rma verilerini kendi uzmanl\u0131k alan\u0131mda sahip oldu\u011fum bilimsel birikim \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlayarak olu\u015fturdu\u011fum bilgilerdir. \u00d6rne\u011fin ara\u015ft\u0131rmada yer alan g\u0131dalardaki \u00e7evresel kirleticilerin belirlenmesine y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rma projesinin sonu\u00e7 raporunun yaz\u0131lmas\u0131na \u00e7ok ciddi bir katk\u0131 verdi\u011fimi s\u00f6yleyebilirim. Dolay\u0131s\u0131yla g\u0131dalarla ilgili olarak Cumhuriyet gazetesinde yaln\u0131zca bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131m bilimsel bilgiler bilgisayar\u0131mda mevcut, olu\u015fturdu\u011fum, olu\u015fumuna katk\u0131da bulundu\u011fum verilerden elde edilmi\u015f bilgilerdi.<\/p>\n Sularla ilgili olarak yapt\u0131\u011f\u0131m a\u00e7\u0131klamalarda da ayn\u0131 durum s\u00f6z konusudur<\/strong><\/p>\n Sularla ilgili analizler de Akdeniz \u00dcniversitesi\u2019ndeki G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Ara\u015ft\u0131rma merkezinde yap\u0131ld\u0131 ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar b\u00fct\u00fcn laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden sorumluydum Bu ara\u015ft\u0131rma projesi kapsam\u0131nda \u00e7e\u015fitli yerle\u015fim noktalar\u0131ndaki kaynak sular\u0131ndan 1440 su \u00f6rne\u011fi al\u0131nd\u0131. Sularla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmada \u00f6rnek al\u0131m kurallar\u0131n\u0131n yaz\u0131m\u0131, analiz y\u00f6ntemlerinin geli\u015ftirilmesi, \u00f6rneklerin al\u0131nmas\u0131, laboratuvara ta\u015f\u0131nmas\u0131, laboratuvar analizlerinin yap\u0131lmas\u0131 ve analiz raporlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda g\u00f6rev alan ekibin sevk ve idaresini yapan, analiz i\u015flerini organize eden sorumlu y\u00f6neticilerden biriydim.<\/p>\n Cumhuriyet gazetesindeki yaz\u0131 dizisinde Kocaeli ili ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki Edirne, Tekirda\u011f ve K\u0131rklareli illerinden al\u0131nan su \u00f6rneklerindeki genel kimyasal kirlenme ve al\u00fcminyum, arsenik, kur\u015fun gibi toksik etkili kimyasal madde kirlili\u011fine dair bilgiler belirtti\u011fim g\u00f6revlerim nedeniyle elimde bulunan analiz raporlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015farak olu\u015fturdu\u011fum bilimsel bilgilerdir. Ancak sularla ilgili analiz raporlar\u0131nda yer alan verileri de\u011ferlendirecek ki\u015filerden biri olmad\u0131\u011f\u0131m, bilimsel de\u011ferlendirmeyi ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma ekibi yapaca\u011f\u0131 i\u00e7in o a\u015famada detayl\u0131 bir de\u011ferlendirme yapmad\u0131m. Burada ara\u015ft\u0131rmadaki rol\u00fcm hakk\u0131nda biraz daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi vermek istiyorum. B\u00f6ylece iddianamede yer alan su\u00e7lamalara kar\u015f\u0131 da net bir yan\u0131t vermi\u015f olaca\u011f\u0131m. Ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda yer alan her bir projenin farkl\u0131 ki\u015filerden olu\u015fan bir ara\u015ft\u0131rma ekibi vard\u0131. Sularla ilgili ara\u015ft\u0131rma ekibinin resmi bir \u00fcyesi de\u011fildim ama sularla ilgili b\u00fct\u00fcn laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 organize ettim ve yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6rnek toplama a\u015famas\u0131ndan ba\u015flay\u0131p analiz raporlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesine kadar uzanan b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrecinin i\u00e7inde yer ald\u0131m. Analiz raporlar\u0131n\u0131 d\u00fczenledikten sonra raporlar\u0131 i\u00e7eren dosyay\u0131 sularla ilgili \u00e7al\u0131\u015fma ekibine g\u00f6nderdim. Analiz raporlar\u0131n\u0131 Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndaki ekibe g\u00f6ndermek i\u00e7in d\u00fczenlerken K\u0131rklareli, Edirne, Tekirda\u011f ve Kocaeli illerinden al\u0131nan \u00f6rneklerdeki arsenik ve kur\u015fun gibi baz\u0131 kirlilik \u00f6\u011felerinin Antalya iline k\u0131yasla daha yayg\u0131n olmas\u0131 dikkatimi \u00e7ekmi\u015fti. Bunun \u00fczerine sularla ilgili ara\u015ft\u0131rmadan elde edilen veriler \u00fczerinde biraz da akademik bir merakla \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. \u00c7e\u015fitli nedenlerle s\u0131k s\u0131k kesintiye u\u011frasa da 1440 farkl\u0131 yerle\u015fim noktas\u0131ndan al\u0131nan su \u00f6rneklerinin analiz verilerini i\u00e7eren dosya \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar yaz\u0131 dizisinin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 tarihe kadar s\u00fcrd\u00fc. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda elde etti\u011fim ve do\u011frulu\u011fundan emin oldu\u011fum bilimsel bilgileri 2018 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda ilk olarak Bianet isimli internet sitesinde ve daha sonra da Cumhuriyet gazetesinde a\u00e7\u0131klad\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m bilgiler, elimde bulunan veriler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma yaparak olu\u015fturdu\u011fum bilgilerdir; herhangi bir yerden al\u0131nm\u0131\u015f ya da temin edilmi\u015f bilgiler de\u011fildir.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar 2015 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle bitmi\u015fti. Proje kapsam\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalardan elde edilen bilgileri g\u00f6zden ge\u00e7irmek ve bir ana rapor yazmak i\u00e7in 2015 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k ay\u0131nda Antalya\u2019da yap\u0131lan toplant\u0131n\u0131n \u00fczerinden 3 y\u0131ldan fazla zaman ge\u00e7ti. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda projeden elde edilen bilgiler hakk\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131klama yapmad\u0131. Bu bilgiler halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk te\u015fkil eden durumlar oldu\u011funu g\u00f6stermesine ra\u011fmen Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 bu olumsuz durumlar\u0131 d\u00fczeltmek i\u00e7in herhangi bir ara rapor da a\u00e7\u0131klamad\u0131.<\/p>\n Her \u015feyden \u00f6nce \u015funu belirtmeliyim ki bir akademisyenin bilimsel bir ara\u015ft\u0131rmaya ait bilgileri a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n tamamlanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmemektedir. Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u0131llarca s\u00fcrebilir ve b\u00f6yle uzun s\u00fcren \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen bilgiler halk\u0131n uyar\u0131lmas\u0131n\u0131, ilgili kamu kurumlar\u0131n\u0131n \u00f6nlem almas\u0131n\u0131 gerektiriyorsa ara raporlarla elde edilen bilgileri a\u00e7\u0131klamak ola\u011fan ve do\u011fru bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ya da \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 gibi geni\u015f toplum kesimlerini ilgilendiren konularda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalardan elde edilen bilgileri a\u00e7\u0131klamak telafisi imk\u00e2ns\u0131z zararlar do\u011furma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan durumlarda bir gereklilik olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. Bu duruma \u00f6rnek olarak ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda analiz edilen g\u0131da \u00f6rneklerinin %17,3\u2019\u00fcn\u00fcn mevzuat\u0131n izin verdi\u011fi d\u00fczeyin \u00fczerinde zehirli tar\u0131m kimyasallar\u0131 (pestisitler) i\u00e7ermesi veya baz\u0131 yerle\u015fim b\u00f6lgelerindeki sular\u0131n onlar\u0131 i\u00e7ilemez k\u0131lacak d\u00fczeyde arsenik veya kur\u015fun kal\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7ermesi \u00f6rnek olarak verilebilir.<\/p>\nAra\u015ft\u0131rma projesinin kapsam\u0131<\/strong><\/h4>\n
\nKocaeli, Antalya, Tekirda\u011f, Edirne, K\u0131rklareli \u0130llerinde \u00c7evresel Fakt\u00f6rlerin ve Sa\u011fl\u0131k \u00dczerine Etkilerinin De\u011ferlendirilmesi Projesi kapsam\u0131nda yer alan alt projeler<\/p>\n\n
\n \n \n 01<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde Kanser \u00d6n Tan\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi <\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 02<\/span><\/td>\n Kocaeli ve Antalya\u2019da Hane Halk\u0131 Sa\u011fl\u0131k Ara\u015ft\u0131rmas\u0131<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 03<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki Eri\u015fkinlerde A\u011f\u0131r Metal ve Eser Elementlere Maruziyetin De\u011ferlendirilmesi<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 04<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde Hava Kalitesinin Belirlenmesi: U\u00e7ucu Organik Bile\u015fikler ve Aldehitler<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 05<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde Hava Kalitesinin Belirlenmesi: PAH’s, A\u011f\u0131r Metaller ve Eser Elementler<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 06<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde \u00dcretilen G\u0131dalarda \u00c7evresel Kirleticilerin Belirlenmesi<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 07<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde \u0130\u00e7me Kullanma Sular\u0131ndaki \u00c7evresel Kirleticilerin Belirlenmesi<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 08<\/span><\/td>\n Ergene Nehri ile Kocaeli ve Antalya\u2019daki Akarsu ve At\u0131ksu Tesislerinden De\u015farj Edilen At\u0131ksularda \u00c7evresel Kirleticilerin Belirlenmesi<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 09<\/span><\/td>\n Ergene Nehri ile Kocaeli ve Antalya\u2019daki Akarsularda Dip \u00c7amurunda \u00c7evresel Kirleticilerin Belirlenmesi<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 10<\/span><\/td>\n \u0130zmit, Saros ve Antalya K\u00f6rfezi’ndeki Su \u00dcr\u00fcnleri ve Deniz Sular\u0131nda \u00c7evresel Kirleticilerin Belirlenmesi<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 11<\/span><\/td>\n Ergene Nehri ile Kocaeli ve Antalya\u2019daki Topraklarda \u00c7evresel Kirleticilerin Belirlenmesi<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 12<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde D\u00fc\u015f\u00fck Frekansl\u0131 Ak\u0131mlardan Kaynaklanan (ELF) Elektromanyetik Alanlar\u0131n (EMA) Belirlenmesi <\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 13<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde Y\u00fcksek Frekansl\u0131 Ak\u0131mlardan Kaynaklanan (RF) Elektromanyetik Alanlar\u0131n (EMA) Belirlenmesi <\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 14<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde Sa\u011fl\u0131k Haberlerine ve Haber Kaynaklar\u0131na \u0130li\u015fkin Toplumsal Alg\u0131 Ara\u015ft\u0131rmas\u0131<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 15<\/span><\/td>\n Kocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n 16<\/span><\/td>\n Koruyucu Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinin Geli\u015ftirilmesini Etkileyen Durumlar\u0131n ve Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenlerin Belirlenmesi, Koruyucu Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Stratejisinin Geli\u015ftirilmesi Projesi ve Eylem Plan\u0131<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \u00c7al\u0131\u015fmalara nas\u0131l d\u00e2hil oldum?<\/strong><\/h4>\n
\nSa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen projenin g\u0131dalar ve sularla ilgili k\u0131sm\u0131 bu ara\u015ft\u0131rma merkezinde yap\u0131ld\u0131. Projenin lideri olan ki\u015fi 2012 y\u0131l\u0131 sonu ya da 2013 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ara\u015ft\u0131rma merkezimizde yap\u0131l\u0131p yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 ve e\u011fer yap\u0131lacaksa nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunu g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma merkezimize geldi. Yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonras\u0131 2013 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde g\u0131dalarla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, 2014 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde de sularla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bakanl\u0131\u011f\u0131n ara\u015ft\u0131rma ekibi ile birlikte planlad\u0131k. Yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda g\u0131da ve su \u00f6rneklerinin toplanmas\u0131, merkezimize ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, analizlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve analiz raporlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi i\u015flerini organize ettim.
\n2014 y\u0131l\u0131 sonunda \u201cKocaeli, Antalya ve Ergene Havzas\u0131\u2019ndaki \u0130llerde \u00dcretilen G\u0131dalarda \u00c7evresel Kirleticilerin Belirlenmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapan proje ekibine d\u00e2hil edildim. 2015 y\u0131l\u0131 boyunca da ara\u015ft\u0131rmadan elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi ve proje sonu\u00e7 raporlar\u0131n\u0131n yaz\u0131m\u0131 i\u015fi ile u\u011fra\u015ft\u0131m. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00fc\u00e7 ki\u015fi ile birlikte g\u0131dalarla ilgili ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan elde edilen bilgileri derledi\u011fimiz proje sonu\u00e7 raporunun yaz\u0131m\u0131 i\u015fini ger\u00e7ekle\u015ftirdim.<\/p>\n2015 y\u0131l\u0131 sonunda genel de\u011ferlendirme toplant\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131<\/strong><\/h4>\n
2016 Ocak ay\u0131nda projelerden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131m<\/strong><\/h4>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak, ara\u015ft\u0131rmada elde etti\u011fimiz verilerden olu\u015fturdu\u011fum bilgileri topluma aktard\u0131m<\/strong><\/h4>\n
Proje biteli \u00fc\u00e7 y\u0131l oldu<\/strong><\/h4>\n
Ara raporlarla neler a\u00e7\u0131klanabilirdi?<\/strong><\/h4>\n