Dergimizin Aral\u0131k say\u0131s\u0131nda Dikizleme G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc [1] adl\u0131 kitab\u0131n yazar\u0131,\u00a0 Niedzviecki’nin sorusuna yer vermi\u015ftik: \u201cBiz bu a\u011f\u0131n \u00fczerinde \u00f6r\u00fcmcek miyiz, yoksa a\u011fa yakalanm\u0131\u015f sinekten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil miyiz?\u201d<\/p>\n
Web’deki eylemlerimizle, boyutunu ve kapsam\u0131n\u0131 tam olarak bilemesek de, fi\u015fleniyoruz.<\/p>\n
Ayr\u0131ca \u0130nternet’in her ge\u00e7en g\u00fcn ticarile\u015fti\u011fini ve h\u00fck\u00fcmetlerin kontrol\u00fcne girdi\u011fini de biliyoruz. Facebook, Google, Oracle, Microsoft gibi \u015firketler \u0130nternet’i kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 etraf\u0131nda \u015fekillendirmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba harc\u0131yorlar. Fakat \u0130nternet’in 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131’nca y\u00fcr\u00fct\u00fclen ARPANET adl\u0131 askeri projenin bir devam\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m. S\u00fcrekli bir olu\u015fum halinde olan \u0130nternet bug\u00fcn ilk kurulu\u015f amac\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7ok \u00f6tesinde bir yerde. Bu nedenle, \u0130nternet’i iyi ya da k\u00f6t\u00fc olarak nitelendiremeyiz. A\u011f\u0131n \u00fczerindeki \u00f6r\u00fcmcekler, kimi zaman a\u011f\u0131 farkl\u0131 \u015fekilde kullan\u0131yor, onun kullan\u0131m\u0131na m\u00fcdahale edip \u0130nternet’i yeniden \u015fekillendiriyorlar. \u00d6rne\u011fin, medya ve yaz\u0131l\u0131m tekellerine ra\u011fmen fikri m\u00fclkiyet k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 a\u015f\u0131l\u0131p farkl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel ortam yarat\u0131labiliyor. Wikipedia ile bilgi \u00fczerindeki tekeller y\u0131k\u0131labiliyor.<\/p>\n
Bu yaz\u0131da, \u0130nternet \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan servislerden biri olan Web’in (World Wide Web \u2013 WWW) tarihsel evrimi ve topluma sundu\u011fu olanaklar tart\u0131\u015f\u0131lacak. \u0130lk b\u00f6l\u00fcmde, Web 1.0 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Web’in ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 anlat\u0131lacak. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde, \u00f6zellikle 2004 y\u0131l\u0131ndan sonra Web’i bir ad\u0131m \u00f6teye g\u00f6t\u00fcren, kullan\u0131c\u0131 ve site aras\u0131ndaki etkile\u015fimi artt\u0131ran, web \u00fczerinde kolektif hareketlerin olu\u015fturulmas\u0131na zemin haz\u0131rlayan Web 2.0 tart\u0131\u015f\u0131lacak. Son b\u00f6l\u00fcmde ise Web 3.0 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bizi nas\u0131l bir Web’in bekledi\u011fine dair ipu\u00e7lar\u0131 verilecek.<\/p>\n
WEB 1.0 1984 y\u0131l\u0131nda, CERN (Avrupa N\u00fckleer Ara\u015ft\u0131rma Merkezi) \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan Tim Berners-Lee bilginin payla\u015f\u0131m\u0131nda ya\u015fanan sorunlara kafa yormaktayd\u0131. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki fizik\u00e7iler, verilerini ortak bir makine ve yaz\u0131l\u0131m olmadan payla\u015fam\u0131yordu. Berners-Lee’nin 1989 y\u0131l\u0131nda sundu\u011fu ilk tasar\u0131s\u0131 gereken ilgiyi g\u00f6rmedi. Berners-Lee daha sonra Robert Cailliau ile beraber \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.\u00a0 Berners-Lee ve Cailliau,1990 y\u0131l\u0131n\u0131n Eyl\u00fcl ay\u0131nda, hypertext ile (\u00fcstveri) \u0130nternet’i bulu\u015fturma fikrini Avrupa Hypertext Teknolojisi Konferas\u0131’nda sundular. Fakat giri\u015fimcilerden hi\u00e7bir destek g\u00f6remediler.<\/p>\n Berners-Lee 1990 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda Web i\u00e7in gerekli t\u00fcm teknik alt yap\u0131y\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131: HTTP (HyperText Transfer Protokol\u00fc), HTML (HyperText \u0130\u015faretleme Dili), ilk Web taray\u0131c\u0131 ve ilk web sayfalar\u0131. <\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojileriyle anlat\u0131rsak: Firefox (web taray\u0131c\u0131n\u0131z) adres \u00e7ubu\u011funa http:\/\/www.bilimvegelecek.com.tr<\/a> yazd\u0131n\u0131z. Adresin ba\u015f\u0131ndaki http ile kullanaca\u011f\u0131n\u0131z protokol\u00fc belirtiyorsunuz. \u00d6rne\u011fin, http de\u011fil de ftp (dosya transfer protokol\u00fc) yazm\u0131\u015f olsayd\u0131n\u0131z, \u0130nternet \u00fczerindeki Web hizmetinden de\u011fil de, dosya transfer hizmetinden faydalanmak istedi\u011finizi belirtmi\u015f olacakt\u0131n\u0131z.\u00a0 Kar\u015f\u0131 taraftaki web sunucusu iste\u011finizi alacak ve siteyi tasarlayanlar taraf\u0131ndan html ile yaz\u0131lm\u0131\u015f a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir web sayfas\u0131n\u0131 taray\u0131c\u0131n\u0131za g\u00f6nderecek:<\/p>\n <HTML> Firefox ise sunucunun g\u00f6nderdi\u011fi bu yan\u0131t\u0131 alacak ve siz sadece \u201cMerhaba\u201d kelimesini, a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde g\u00f6receksiniz: Sunucunun yan\u0131t\u0131n\u0131, siteyi tasarlayanlar Merhaba! kelimesini <b> ve <\/b> i\u015faretleri i\u00e7inde yazd\u0131klar\u0131ndan koyu harflerle g\u00f6rece\u011fiz. Benzer \u015fekilde \u00e7ok renkli ve estetik sayfalar yapmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0 Web’in genel i\u015fleyi\u015fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de bu \u015fekildedir. Berners-Lee taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f ilk web sitesine a\u015fa\u011f\u0131daki adresten eri\u015febilirsiniz: Web ile\u00a0 Berners-Lee,\u00a0 bilginin payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla insanl\u0131k i\u00e7in dev bir atm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra da bu amac\u0131na sad\u0131k kalarak, Web teknolojisi i\u00e7in gerekli teknolojik alt yap\u0131y\u0131 \u00f6zel m\u00fclkiyeti olarak g\u00f6rmemi\u015f, kamuyla payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Web’in ilk kullan\u0131c\u0131lar\u0131 da \u00e7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131na paralel olarak \u00fcniversitedeki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve \u00f6\u011frenciler olur. \u0130lk web sitelerinin \u00e7o\u011fu yine bilim insanlar\u0131n\u0131n bilgi payla\u015f\u0131m\u0131na olanak sa\u011flayan sitelerdir. Fakat daha sonra ortaya \u00e7\u0131kan web siteleri, web’in hangi y\u00f6nlerde geli\u015fece\u011fini ve e\u011filimlerini g\u00f6stermektedir. Bu siteleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibi grupland\u0131rabiliriz:<\/p>\n Bilimsel bilgi payla\u015f\u0131m\u0131na y\u00f6nelik web siteleri: K\u00fclt\u00fcrel bilgi payla\u015f\u0131m\u0131na y\u00f6nelik web siteleri: \u0130nternet’i bir e\u011flence alan\u0131 olarak de\u011ferlendiren web siteleri: \u00c7evrim i\u00e7i ticareti ba\u015flatan web siteleri: \u0130lk gazeteler\/dergiler: Web siteleri h\u0131zla artmaktad\u0131r. 1994’\u00fcn ortalar\u0131na gelindi\u011finde toplam 7438 web sitesi varken, 1994’\u00fcn sonunda bu say\u0131 10000’i a\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’nin \u0130nternet alt yap\u0131s\u0131n\u0131n hen\u00fcz yeni yeni olgunla\u015fmas\u0131 ve kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da etkisiyle T\u00fcrkiye’de toplumsal muhalefetin \u0130nternet’le tan\u0131\u015fmas\u0131 biraz daha ge\u00e7 olur. Klasik dergilerin web’de de kendine yer a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131; sendika.org, bianet.org gibi sadece web tabanl\u0131 yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6zellikle \u00d6zg\u00fcr Yaz\u0131l\u0131m Hareketi’nin sundu\u011fu olanaklarla, bir web sitesi a\u00e7man\u0131n maliyeti son derece d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Art\u0131k, medya tekellerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak daha h\u0131zl\u0131 ve g\u00fcncel haber sunma olana\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Web 1.0 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu d\u00f6nemin iki temel \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. Web’in; Bir di\u011fer deyi\u015fle, Web sitesi sahipleri ve kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131ndaki ili\u015fki, site sahiplerinin \u00e7e\u015fitli bilgileri sitesine y\u00fcklemesi ve kullan\u0131c\u0131n\u0131n da bu i\u00e7eri\u011fi okumas\u0131\/kullanmas\u0131 olarak \u00f6zetlenebilir.<\/p>\n <\/p>\n WEB 2.0 Web 2.0 terimi ilk kez Darcy DiNucci taraf\u0131ndan 1999 y\u0131l\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.\u00a0 DiNucci, Web 2.0 ile tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n \u0130nternet’e eri\u015fimde kullan\u0131lan farkl\u0131 ara\u00e7lar\u0131 dikkate alarak tasar\u0131m yapmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fini vurgulamaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki anlam\u0131 ile ise ilk kez O’Reilly Media ve MediaLive taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen konferansta kullan\u0131l\u0131r. Web 2.0 ile, Web 1.0’daki tek y\u00f6nl\u00fc ileti\u015fimin yerini \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc ileti\u015fime b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 iddia edilmektedir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, Web 1.0 d\u00f6neminde ansiklopedilerin web’e ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. B\u00f6ylece bilgiye eri\u015fim daha ucuz oldu\u011fu gibi bilginin g\u00fcncelli\u011fi de artm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat Web 2.0’\u0131n karakteristik uygulamalar\u0131ndan biri Wikipedia ve benzeri siteler olur. \u015eimdi bir yanda uzmanlar taraf\u0131ndan olu\u015fturulan Online Britannica Ansiklopedisi vard\u0131r, di\u011fer yanda anonim kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan kolektif \u00e7al\u0131\u015fmayla olu\u015fturulan Wikipedia.<\/p>\n Wikipedia’n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fl\u0131ca Web 2.0 siteleri ise \u015funlard\u0131r: Web 2.0 ile beraber web yaln\u0131zca tek y\u00f6nl\u00fc bir yay\u0131n ortam\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karak kullan\u0131c\u0131lara kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir ortam sa\u011flar. Dolay\u0131s\u0131yla, Web 1.0’\u0131n sadece okunabilir ortam\u0131, hem okunabilir hem de yaz\u0131labilir hale gelir.. \u0130kinci olarak Web 2.0, enformasyon temelli olan Web 1.0’\u0131n aksine insan temellidir. Web 2.0’\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00f6zelliklerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz [3]: Tabi ki web 2.0’\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve gerekli teknolojik altyap\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 var olan toplumsal ili\u015fkilerden ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumsal sistemden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Web 2.0 teknolojik olarak desteklenirken ve yeni uygulamalar geli\u015ftirilirken \u00e7o\u011fu zaman arkas\u0131nda ekonomik \u00e7\u0131karlar vard\u0131r. e-Ticaret web sitelerindeki m\u00fc\u015fteri yorumlar\u0131, bu sitelere art\u0131 bir de\u011fer katmaktad\u0131r. Ya da \u015firketler, kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n co\u015fkusu i\u00e7indeki kullan\u0131c\u0131lardan \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirirken veya piyasa ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yaparken b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar sa\u011flamaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, web 2.0’da \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m\/a\u00e7\u0131k kaynak kod projelerinin fikri etkisi vard\u0131r: Toplumsal bilginin s\u00fcrekli birikmesi sa\u011flanmakta ve \u015firketler bunu kullanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, kullan\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k hissine kap\u0131lan web kullan\u0131c\u0131lar\u0131 da olmuyor de\u011fildir. Sonu\u00e7ta, biriken toplumsal bilgi \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131mda oldu\u011fu gibi topluma geri d\u00f6nmeyip, do\u011frudan \u015firketin \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Bunun yan\u0131nda web 2.0, politikac\u0131lar taraf\u0131ndan da yo\u011fun olarak kullan\u0131l\u0131r. Facebook’ta farkl\u0131 politikac\u0131lar\u0131 destekleyen ya da yeren gruplar ortaya \u00e7\u0131kar. \u00dcstelik son zamanlarda, Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl, CHP Genel Ba\u015fkan\u0131 Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu ve Ankara Belediye Ba\u015fkan\u0131 Melih G\u00f6k\u00e7ek gibi T\u00fcrk Siyaseti’nin \u00f6nemli simalar\u0131n\u0131 da Tweeter’da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n 1982 y\u0131l\u0131nda Bilgisayar\u0131 y\u0131l\u0131n adam\u0131 se\u00e7en Time dergisi, 2006 y\u0131l\u0131nda da, Wikipedia’y\u0131, Youtube’u, MySpace’i, Facebook’u ve GNU\/Linux’u var eden milyonlarca insan\u0131 y\u0131l\u0131n adam\u0131 se\u00e7er. <\/p>\n Ancak Web 2.0’a getirilen iki temel ele\u015ftiri vard\u0131r. \u0130lk ele\u015ftiri, Web 2.0, belirli bir alanda uzmanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na amat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc koyuyor olmas\u0131d\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00fcretilen t\u00fcm i\u00e7erik e\u015fit de\u011ferde olmamal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, jeoloji konusundaki bir uzman\u0131n deprem hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle, bir amat\u00f6r\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fleri ayn\u0131 olamaz, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca Wikipedia’n\u0131n, hatalarla, yar\u0131 do\u011frularla ve yanl\u0131\u015f anlamalarla dolu oldu\u011fu iddias\u0131ndad\u0131rlar [4].<\/p>\n \u0130kincisi, ki\u015finin ger\u00e7ek kimli\u011fiyle bulunmaya te\u015fvik edildi\u011fi sosyal a\u011flar (Facebook, Tweeter vb) ve bloglar bilgi g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli handikaplar olu\u015fturmaktad\u0131r. ABD ordusunun resmen, ba\u015fta Facebook ve Tweeter olmak \u00fczere web sitelerinde Amerikan Kar\u015f\u0131t\u0131 hareketleri fi\u015fleyece\u011fini duyurdu\u011funa bak\u0131l\u0131rsa, gayri resmi olarak neler yapt\u0131klar\u0131 ger\u00e7ekten endi\u015fe vericidir…[5]\n T\u00fcrkiye’deki toplumsal muhalefet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise zaman zaman Youtube’a ya da benzer sitelere video y\u00fckleme ya da Facebook’da muhalefet \u00f6rg\u00fctleme d\u0131\u015f\u0131nda Web 2.0’\u0131n olanaklar\u0131ndan yeterince faydalan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir.\u00a0 Oysa, Facebook, Tweeter gibi anonimli\u011fi zedeleyen, toplumsal g\u00f6zetime zemin haz\u0131rlayan web 2.0 siteler de\u011fil, ama kolektif \u00fcretime olanak veren wiki tarz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar e\u015fsiz f\u0131rsatlar bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’de bu tarz \u00e7al\u0131\u015fmalardan uzak durulmas\u0131nda, Wikipedia’ya y\u00f6neltilen ele\u015ftirilerde oldu\u011fu gibi i\u00e7erik kalitesinden kaynakl\u0131 kayg\u0131lar olabilir. Fakat, web bo\u015fluk kabul etmemekte, biz doldurmazsak ba\u015fkalar\u0131 onu \u00f6rmektedir. S\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da ki\u015finin katk\u0131s\u0131yla, uzun bir zamanda yarat\u0131lacak s\u0131n\u0131rl\u0131 bir i\u00e7eri\u011fe kar\u015f\u0131n, \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc katk\u0131s\u0131yla geni\u015f, m\u00fckemmel olmayan ama m\u00fckemmelle\u015fen bir i\u00e7erik yarat\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin bu \u015fekilde farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere yer veren bir tarih ansiklopedisi olu\u015fturulabilir. Bilim ve teknolojinin yeni bir okumas\u0131 yap\u0131labilir ya da daha dar kapsamda, sadece evrim \u00fczerine bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131labilir. \u00d6zellikle gen\u00e7 nesilde, kitaplardan ara\u015ft\u0131rma yapman\u0131n yerini Google’a, Wikipedia’ya ya da ek\u015fi s\u00f6zl\u00fc\u011fe b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde web’de bir hegemonya m\u00fccadelesine girmek gerekiyor. Bu ba\u011flamda, var olan Wikipedia ya da yeni olu\u015fturulacak wikiler kullan\u0131labilir. <\/p>\n Bunun yan\u0131nda, e-posta listelerinde ger\u00e7ekle\u015fen tart\u0131\u015fmalar\u0131n verimsiz oldu\u011funu, y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimin her zaman daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu iddia edenler vard\u0131r. Ancak wiki \u00fczerinden tart\u0131\u015fma, demagojiden uzakla\u015farak, farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin net olarak belirtilmesini ve sunulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131ndan, e-posta \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fen tart\u0131\u015fmalardan da y\u00fcz y\u00fcze tart\u0131\u015fmadan da daha verimli olabilir. \u00dcstelik y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimdeki zaman ve mekan s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 da ortadan kald\u0131racakt\u0131r. Wikiler yine ortak metin haz\u0131rlamada, oturup masa ba\u015f\u0131nda birlikte yazmaktan ya da e-posta yoluyla belgeleri g\u00f6nderip durmaktan daha kolay bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n <\/p>\n WEB 3.0 Web 2.0’\u0131n temelinde insanlar aras\u0131nda ileti\u015fim vard\u0131r. Web 3.0 terimi ise makineler aras\u0131 ileti\u015fime, i\u00e7eri\u011fin insanlar taraf\u0131ndan de\u011fil de makineler taraf\u0131ndan zenginle\u015ftirildi\u011fi bir web yap\u0131s\u0131na y\u00f6nelik bir kavramsalla\u015ft\u0131rmad\u0131r. Bir bak\u0131ma, yapay zeka ile \u0130nternet’in birle\u015fimidir. Hen\u00fcz \u015fimdi de\u011fil, ama gelecekteki \u0130nternet’i, a\u011f i\u00e7indeki makinelerin bir biriyle konu\u015fup size en uygun yan\u0131tlar\u0131 verdi\u011fi dev bir beyin olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Web 3.0 hen\u00fcz teoride, nas\u0131l bir teknoloji olaca\u011f\u0131n\u0131 tam olarak bilemiyoruz. Kimi bilim insanlar\u0131, Web 3.0’\u0131, klasik web’in tamamen d\u0131\u015f\u0131nda, ayr\u0131 bir a\u011f olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken kimileri de onun web 2.0’\u0131n devam\u0131 olaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedirler.<\/p>\n Peki web 3.0 nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015facak?<\/p>\n A\u011fustos ay\u0131nda, sakin bir Ege Kasabas\u0131’nda 1 hafta tatil yapmak istiyorsunuz. Ayr\u0131ca, yemekler konusunda baz\u0131 \u00f6zel tercihleriniz de var. Tatil i\u00e7in ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z b\u00fct\u00e7eniz s\u0131n\u0131rl\u0131. Yolculu\u011fu kendi arac\u0131n\u0131zla yapmak istedi\u011finizden g\u00fczergah\u0131 da \u00f6\u011frenmek istiyorsunuz.<\/p>\n T\u00fcm bu sorulara yan\u0131t bulmak i\u00e7in arama motorlar\u0131nda, tatil sitelerinde ve google map’te epey u\u011fra\u015fman\u0131z gerekecektir. Web 3.0 ise t\u00fcm tercihlerinizi belirtmenizden sonra, size kalacak bir yer ayarlayacak ve g\u00fczergah\u0131 g\u00f6sterecektir. Hatta bununla da kalmayacak, b\u00fcy\u00fck beyin \u0130nternet, sizin daha \u00f6nceki gezilerinizden, ilgi alanlar\u0131n\u0131zdan haberdar oldu\u011fundan g\u00fczergah\u0131n\u0131z boyunca konaklanacak yerleri de s\u00f6yleyecek, seyahatinizi A\u011fustos’un belirli bir g\u00fcn\u00fcne denk getirmeniz durumunda ilginizi \u00e7ekebilecek bir festivale kat\u0131labilece\u011finizi de ekleyecektir.<\/p>\n Arama motorlar\u0131ndaki aramalar\u0131n\u0131z, \u00f6nceki aramalar\u0131n\u0131zla ba\u011flant\u0131l\u0131 olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye’de bir s\u00fcr\u00fc Mustafa Y\u0131lmaz var. Ama arama yapan\u0131n satran\u00e7la ilgilendi\u011fini bilecek olan\u00a0 (\u00e7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce satran\u00e7la ilgili aramalar yapm\u0131\u015ft\u0131r) Web 3.0, ekrana \u00f6ncelikli olarak T\u00fcrkiyeli satran\u00e7 oyuncusu Mustafa Y\u0131lmaz hakk\u0131ndaki siteleri listeleyecektir Sonu\u00e7 Web’in versiyonlamas\u0131n\u0131, yaz\u0131l\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131n versiyonlamas\u0131yla kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekiyor. \u00d6rne\u011fin, Firefox 1.0, Firefox 2.0 ve Firefox 3.0 tamamen ayr\u0131 i\u00e7erikteki ve \u00f6zellikteki uygulamalard\u0131r. Web’de ise durum daha farkl\u0131d\u0131r; Web 1.0 ve 2.0 e\u015f zamanl\u0131 olarak var olmaktad\u0131r. Hatta g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir site hem Web 1.0 hem de Web 2.0 \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yabilir. Asl\u0131nda Web 2.0’\u0131n, yeni teknolojik geli\u015fmelerle web’in temel e\u011filimlerini devam ettirdi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Fakat, unutulmamas\u0131 gereken Web’in tamamlanm\u0131\u015f, s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f bir proje olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Web’i \u00f6renler, \u015firketlere ve h\u00fck\u00fcmetlere ra\u011fmen, onda \u00e7atlaklar, \u00f6zg\u00fcr alanlar yaratabilmektedir. Web 3.0’\u00fc de bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirmek gerekir. Web’in bug\u00fcne kadar izledi\u011fi yol, geli\u015ftiricilerin oldu\u011fu kadar kullan\u0131c\u0131lar\u0131n tercihlerinin ve Web’i kullan\u0131\u015f bi\u00e7imlerinin de Web’i \u015fekillendirdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu nedenle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Web 2.0’\u0131n, \u00f6zellikle de wikilerle sundu\u011fu kolektif \u00fcretimin ve i\u00e7erik payla\u015f\u0131m sitelerinin iyi de\u011ferlendirilmesi gerekiyor. <\/p>\n Asl\u0131nda \u00f6r\u00fcmcek ya da sinek olmak biraz da bizim inisiyatifimizde..<\/p>\n <\/p>\n Referanslar<\/u><\/strong><\/p>\n[1] Niedzviecki H., Dikizleme G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 – Bu yazi Bilim ve Gelecek’in\u00a0Nisan sayisinda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dergimizin Aral\u0131k say\u0131s\u0131nda Dikizleme G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc [1] adl\u0131 kitab\u0131n yazar\u0131,\u00a0 Niedzviecki’nin sorusuna yer vermi\u015ftik: \u201cBiz bu a\u011f\u0131n \u00fczerinde \u00f6r\u00fcmcek miyiz, yoksa a\u011fa yakalanm\u0131\u015f sinekten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil miyiz?\u201d\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4728],"tags":[],"class_list":{"0":"post-3115","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-tmmob-yazilar"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3115"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3115\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
<\/strong><\/p>\n
\u00a0<BODY>
\u00a0 <b>Merhaba!<\/b>
\u00a0<\/BODY>
<\/HTML><\/p>\n
Merhaba!<\/strong><\/p>\n
http:\/\/www.w3.org\/History\/19921103-hypertext\/hypertext\/WWW\/TheProject.html<\/a><\/p>\n
\u2022\u00a0NCSA (http:\/\/www.ncsa.illinois.edu\/<\/a>)
\u2022\u00a0Fermilab (http:\/\/www.fnal.gov\/<\/a>)
\u2022\u00a0\u00dcniversitelerin ve ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bilimsel bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in kurdu\u011fu siteler <\/p>\n
\u2022\u00a0WWW Sanal K\u00fct\u00fcphanesi (http:\/\/vlib.org\/<\/a>)
\u2022\u00a0\u0130nternet Film Veritaban\u0131 (http:\/\/www.imdb.com\/<\/a>)
\u2022\u00a0art.net
\u2022\u00a0Art Crimes \u2013 Duvar yaz\u0131s\u0131 sitesi (http:\/\/graffiti.org\/<\/a>)<\/p>\n
\u2022\u00a0Doctor Fun (http:\/\/www.ibiblio.org\/Dave\/ar00517.htm<\/a>)
\u2022\u00a0Sohbet sitesi Bianca’s Smut Shack (http:\/\/bianca.com<\/a>)
\u2022\u00a0Simpsons ailesinin ar\u015fivi ve hayran sitesi (http:\/\/www.snpp.com\/<\/a>)
\u2022\u00a0Akvaryum G\u00f6zetleme (http:\/\/www.fishcam.com\/<\/a>)<\/p>\n
\u2022\u00a0Pizza Hut
\u2022\u00a0Powells.com<\/p>\n
\u2022\u00a0MIT taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan The Tech gazetesi (http:\/\/tech.mit.edu\/<\/a>)
\u2022\u00a0HotWired
\u2022\u00a0Nando.net<\/p>\n
1995-2000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda web tabanl\u0131 ticarette b\u00fcy\u00fck bir patlama ya\u015fan\u0131r. 2001 y\u0131l\u0131nda web tabanl\u0131 ticaret \u00fczerine kurulu \u00e7ok say\u0131da \u015firket iflas eder. Bir k\u0131sm\u0131 web d\u00fcnyas\u0131ndan \u00e7ekilirken, bir k\u0131sm\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u015firketler taraf\u0131ndan yutulur. Bu d\u00f6nemde, geleneksel medya web’e do\u011fru kay\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr ve kendilerine yeni reklam alanlar\u0131 yarat\u0131r.<\/p>\n
\u2022\u00a0Enformasyon temelli olmas\u0131
\u2022\u00a0Sadece okunabilir olmas\u0131<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
\u2022\u00a0Bloglar
\u2022\u00a0Facebook, MySpace, Tweeter vb sosyal a\u011flar
\u2022\u00a0Youtube
\u2022\u00a0Flickr<\/p>\n
\u2022\u00a0Esnek web tasar\u0131m\u0131 ve kolay g\u00fcncelenebilirlik
\u2022\u00a0Zengin kullan\u0131c\u0131 aray\u00fczleri
\u2022\u00a0Birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaya ve ortak akla verilen de\u011fer
\u2022\u00a0Ayn\u0131 ilgi alan\u0131na sahip insanlardan olu\u015fan sosyal a\u011flar\u0131n kurulmas\u0131
\u2022\u00a0Var olan uygulamalar\u0131n di\u011fer uygulamalarla birle\u015ftirilerek ya da iyile\u015ftirilerek daha i\u015flevsel hale getirilmesi
\u2022\u00a0Ademi merkeziyet\u00e7ilik ya da merkezin daha az g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve m\u00fcdahale eder olmas\u0131<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, Web 3.0 ile bizi bekleyen tamamen ki\u015fiselle\u015fmi\u015f bir web ve ak\u0131ll\u0131 bir \u0130nternet’tir. Heyecan verici oldu\u011fu kadar korkutucu bir gelecek…<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
[2] http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_the_Web<\/a>, son eri\u015fim 20.03.2011
[3] Murugesan S., Web X.0: A Road Map, Handbook of Research on Web 2.0, 3.0, and X.0: Technologies, Business, and Social Applications, IGI Global, 2010
[4] http:\/\/technology.timesonline.co.uk\/tol\/news\/tech_and_web\/personal_tech\/article1874668.ece<\/a>, son eri\u015fim 20.03.2011
[5]http:\/\/bianet.org\/bianet\/ifade-ozgurlugu\/128690-abd-ordusu-gozetleyecegini-resmen-acikladi, son eri\u015fim 20.03.2011
[6] http:\/\/computer.howstuffworks.com\/web-30.htm,son<\/a> eri\u015fim 20.03.2011<\/p>\n