{"id":31301,"date":"2019-03-29T18:52:44","date_gmt":"2019-03-29T15:52:44","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=31301"},"modified":"2019-03-29T18:52:44","modified_gmt":"2019-03-29T15:52:44","slug":"ask-namina-sevdigin-isi-yap-kulturu-ve-zararlari-miya-tokumitsu-vesaire-org","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/ask-namina-sevdigin-isi-yap-kulturu-ve-zararlari-miya-tokumitsu-vesaire-org\/","title":{"rendered":"A\u015fk nam\u0131na: \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve zararlar\u0131 &#8211; Miya Tokumitsu (vesaire.org)"},"content":{"rendered":"<p><em>\u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap. Yapt\u0131\u011f\u0131n i\u015fi sev.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Yaln\u0131zca \u201ciyi bir k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn eli de\u011fmi\u015f\u201d olarak tan\u0131mlanabilecek bir odada bu emirler \u00e7er\u00e7eveletilip as\u0131lm\u0131\u015f. Bu odan\u0131n foto\u011fraf\u0131 ilk olarak pop\u00fcler bir tasar\u0131m blo\u011funda \u00e7\u0131kt\u0131ysa da h\u0131zl\u0131ca Pinterest ve Tumblr gibi yerlere aktar\u0131ld\u0131, bug\u00fcne dek binlerce kez be\u011fenildi.<\/p>\n<p>A\u015fkla \u0131\u015f\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve foto\u011fraflanm\u0131\u015f bu oda, kabaca \u00fctopya benzeri bir \u015feyi ya da yeri keyifle arzulamak olarak \u00e7evrilebilecek Almanca terim Sehnsucht\u2019u and\u0131rmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f. Dinlenme alan\u0131na \u00e7al\u0131\u015fma methiyesi katsa da, bir dizi cicili bicili sanatsal e\u015fyayla dolu ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n angaryadansa a\u015fk\u0131n ta kendisi gibi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu \u201csevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d oturma odas\u0131, Pinterest ve be\u011feni merakl\u0131lar\u0131n\u0131n tam da olmay\u0131 arzulad\u0131\u011f\u0131 yer. \u0130ki kanatl\u0131 tablo d\u00fczenlemesi Orta\u00e7a\u011f evlerindeki mihraplar\u0131n sek\u00fcler muadiliymi\u015f izlenimi uyand\u0131r\u0131yor.<br \/>\n<a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/jessicawalsh.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/jessicawalsh.jpg\" alt=\"\" width=\"499\" height=\"555\" class=\"alignnone size-full wp-image-31303\" \/><\/a><br \/>\n\u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d (Do What You Love) s\u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u015f hayat\u0131n\u0131n gayriresmi slogan\u0131 oldu\u011funa hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok. Sorun ise bunun beraberinde kurtulu\u015fu de\u011fil, ger\u00e7ek eme\u011fin de\u011fersizle\u015fmesini getirmesi. Buna de\u011ferini y\u00fckseltti\u011fini iddia etme taklidi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler de dahil. Hepsinden \u00f6nemlisi de emek\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun insanl\u0131ktan \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n<p>\u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d ilk bak\u0131\u015fta moralleri y\u00fckselten bir tavsiye, bizi en \u00e7ok neyi yapmaktan ho\u015fland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve onu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00fccret alabilece\u011fimiz bir giri\u015fime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye te\u015fvik ediyor. Peki, keyfimiz niye k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeli? Bu vecize kime hitap ediyor? Kime etmiyor?<\/p>\n<p>Yaln\u0131zca kendimize ve kendi mutlulu\u011fumuza odaklanmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan \u201csevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d, bireysel se\u00e7imlerimizi onaylayarak dikkatimizi di\u011ferlerinin \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131ndan uza\u011fa kayd\u0131r\u0131yor, bizi sevse de sevmese de \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olanlara kar\u015f\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerimizden azat ediyor. Bu hem ayr\u0131cal\u0131kl\u0131lar\u0131n gizli el s\u0131k\u0131\u015fma y\u00f6ntemi hem de elitizmini asil bir kendini geli\u015ftirme h\u00e2liyle gizleyen bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131na g\u00f6re para kazanmak i\u00e7in de\u011fil, kendimizi sevdi\u011fimiz i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. E\u011fer bir i\u015f\u00e7i ge\u00e7imini sa\u011flayam\u0131yorsa bunun nedeni tutkusunun ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131. Bu \u00f6\u011fretinin esas ba\u015far\u0131s\u0131ysa i\u015f\u00e7ileri, emeklerinin piyasaya de\u011fil kendilerine hizmet etti\u011fine inand\u0131rmas\u0131.<\/p>\n<p>Aforizmalar\u0131n bir\u00e7ok k\u00f6keni ve yeniden dirilme \u00f6rne\u011fi mevcutsa da \u201csevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d deyi\u015finin kendine \u00f6zg\u00fc basmakal\u0131pl\u0131\u011f\u0131, net bir atf\u0131 iyice zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. Oxford Reference, bu s\u00f6z \u00f6be\u011fini ve onun varyasyonlar\u0131n\u0131 Martina Navratilova ve Fran\u00e7ois Rabelais\u2019yle ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131yor. \u0130nternet onu s\u0131kl\u0131kla Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs\u2019e atfederken Oprah Winfrey ve di\u011fer olumluluk tellallar\u0131n\u0131n repertuvarlar\u0131n\u0131n da uzun s\u00fcredir bir par\u00e7as\u0131. \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d \u00f6\u011fretisinin yak\u0131n d\u00f6nemdeki en b\u00fcy\u00fck misyoneri ise Apple\u2019\u0131n merhum CEO\u2019su Steve Jobs.<\/p>\n<p>Stanford \u00dcniversitesi\u2019nin 2005 mezunlar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma, Jobs erken \u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6nce de estetize edilmi\u015f \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131n koruyucu azizi olmakla kutsand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in herhangi bir k\u00f6ken hik\u00e2yesi kadar iyi. Konu\u015fmada Apple\u2019\u0131n yarat\u0131lma s\u00fcrecini anlatan Jobs, \u015f\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ortaya koyuyor: \u201cNeyi sevdi\u011finizi bulmal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu da sevgilileriniz i\u00e7in oldu\u011fu kadar i\u015finiz i\u00e7in de ge\u00e7erli. \u0130\u015finiz hayat\u0131n\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturacak, ger\u00e7ekten tatmin olman\u0131n tek yoluysa harika oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir i\u015f \u00e7\u0131karmak. Harika bir i\u015f \u00e7\u0131karman\u0131n tek yoluysa yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fi sevmek.\u201d<\/p>\n<p>Bu d\u00f6rt c\u00fcmle boyunca \u201csiz\u201d ve \u201csizin\u201d gibi kal\u0131plar s\u0131kl\u0131kla vurgulan\u0131yor[i]. Bireye bu denli odaklanan bir konu\u015fman\u0131n, kendisi i\u00e7in ilham alm\u0131\u015f, rahat, tutkulu gibi h\u00e2llerle bezeli, ideal bir romantik a\u015fkta bulunmas\u0131 konusunda hemfikir olunabilecek bir i\u015f\u00e7i profili \u00e7izmi\u015f Jobs\u2019tan gelmesi pek de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. Jobs kara sevdal\u0131 i\u015f\u00e7i kimli\u011fiyle \u015firketinin bir aradal\u0131\u011f\u0131n\u0131 o kadar belirgin h\u00e2le getirdi ki siyah bal\u0131k\u00e7\u0131 yaka kaza\u011f\u0131 ve mavi kotlar\u0131 Apple ve onu y\u00fcr\u00fcten i\u015fg\u00fcc\u00fcyle \u00f6zde\u015fle\u015fti.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan Apple\u2019\u0131 bireysel sevgisinin bir sonucu olarak resmederken, Apple\u2019\u0131n fabrikalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan, gezegenin \u00f6b\u00fcr ucunda oldu\u011fu i\u00e7in rahatl\u0131kla gizlenebilen binlerce ki\u015finin eme\u011fini bu anlat\u0131dan \u00e7\u0131kard\u0131. Halbuki Jobs\u2019\u0131n a\u015fk\u0131n\u0131 ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi tam da bu emek sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Bu silme eyleminin vah\u015feti if\u015fa edilmeli. \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d zarars\u0131z ve de\u011ferli gibi g\u00f6r\u00fcnse de narsisizm boyutlar\u0131nda bir kendine odaklanma gerektiriyor. Jobs\u2019\u0131n \u201csevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d form\u00fcl\u00fc, Henry David Thoreau\u2019nun herkes i\u00e7in emek \u00fctopyas\u0131n\u0131n can s\u0131k\u0131c\u0131 antitezi. Thoreau, \u201cLife Without Principle\u201dda (\u0130lkesiz Hayat) \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: \u201c(\u2026) Bir kasaban\u0131n emek\u00e7ilerine, kendileri i\u00e7in asgari \u015fartlar\u0131 ya da ge\u00e7imlerini sa\u011flamak i\u00e7in de\u011fil, bilimsel, hatta ahlaki saiklerle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 hissettirecek kadar iyi \u00f6deme yapmas\u0131, iyi bir ekonomi \u00f6rne\u011fi olur. Paran\u0131z i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan bir adam\u0131 i\u015fe almay\u0131n, i\u015fi sevdi\u011fi i\u00e7in yapan birini al\u0131n.\u201d<\/p>\n<p>\u0130tiraf etmek laz\u0131m ki Thoreau proletaryan\u0131n en b\u00fcy\u00fck hayran\u0131 say\u0131lmazd\u0131 (ne kadar iyi para al\u0131rsa als\u0131n birinin \u201cbilimsel, hatta ahlaki saiklerle\u201d bebek bezi y\u0131kad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal etmek zor). Ancak yine de yap\u0131lan i\u015flerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6demenin ve onlar\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lman\u0131n toplumun yarar\u0131na olaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k yirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n Jobs\u00e7u bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 hepimizden i\u00e7e d\u00f6nmemizi talep ediyor. Bizi, bunu bilin\u00e7 d\u00fczeyinde kabul etseler de etmeseler de her i\u015f\u00e7iye temelde ihanet etti\u011fini iddia etti\u011fi d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 hissedebilece\u011fimiz sorumluluk ya da fark\u0131ndal\u0131ktan akl\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu soyutlanman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan biri \u201csevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131m, \u00f6zellikle de s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda. \u00c7al\u0131\u015fma hayat\u0131 iki s\u0131n\u0131fa ayr\u0131l\u0131yor, sevilebilenler (yarat\u0131c\u0131, entelekt\u00fcel, sosyal a\u00e7\u0131dan prestijli) ve sevilemeyenler (tekrara dayal\u0131, entelekt\u00fcel ya da ay\u0131rt edici bir yan\u0131 olmayan). Sevilebilir i\u015f taraf\u0131ndakiler, her ne kadar i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn ufak bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturuyorlarsa da servet, sosyal stat\u00fc, e\u011fitim, toplumun \u0131rksal \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 ve politik g\u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha ayr\u0131cal\u0131kl\u0131.<\/p>\n<p>Sevilmesi g\u00fc\u00e7 bir i\u015f yapanlar i\u00e7inse hik\u00e2ye \u00e7ok daha farkl\u0131. \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d ament\u00fcs\u00fc himayesinde a\u015fktan ba\u015fka herhangi bir motivasyon ya da ihtiya\u00e7la yap\u0131lan bir i\u015f (yani i\u015flerin \u00e7o\u011fu) yaln\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor, ayn\u0131 zamanda tamamen siliniyor. Jobs\u2019\u0131n Stanford konu\u015fmas\u0131nda oldu\u011fu gibi sevilemeyen ama yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015fler, bilin\u00e7 d\u00fczeyinden tamamen s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f h\u00e2lde.<\/p>\n<p>Jobs\u2019un bir g\u00fcn\u00fcn\u00fc CEO olarak ge\u00e7irmesine olanak sa\u011flayan eme\u011fi bir d\u00fc\u015f\u00fcnsenize. Yeme\u011fi tarlalardan hasat ediliyor, sonra uzun mesafeler boyunca ta\u015f\u0131n\u0131yor. \u015eirketinin \u00fcr\u00fcnleri monte ediliyor, paketleniyor, nakliye ediliyor. Apple reklamlar\u0131 i\u00e7in senaryolar yaz\u0131l\u0131yor, oyuncular bulunuyor, filmler \u00e7ekiliyor. Davalar i\u015fleniyor. Ofisin \u00e7\u00f6p kutular\u0131 bo\u015falt\u0131l\u0131yor ve m\u00fcrekkep kartu\u015flar\u0131 dolduruluyor. \u0130stihdam yaratman\u0131n hem olumlu hem de olumsuz yanlar\u0131 var. Yine de i\u015f\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu sevilen i\u015fleriyle me\u015fgul elitlere bu kadar g\u00f6r\u00fcnmezken, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u015f\u00e7ilerinin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131 zorluklar\u0131n (berbat maa\u015flar, devasa \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 masraflar\u0131, vs.) y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n g\u00f6rece \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc kesiminde dahi pek de kar\u015f\u0131l\u0131k bulmamas\u0131 ne kadar \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olabilir ki?<\/p>\n<p>\u0130\u015flerin \u00e7o\u011funu yok say\u0131p geri kalan\u0131 a\u015fkla \u00f6zde\u015fle\u015ftiren \u201csevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d k\u00fclt\u00fcr\u00fc, etraftaki en \u015f\u0131k i\u015f\u00e7i kar\u015f\u0131t\u0131 ideoloji olabilir. E\u011fer i\u015f diye bir \u015fey yoksa i\u015f\u00e7iler niye birle\u015fip s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n menfaatini g\u00f6zetsin ki?<\/p>\n<p>\u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d, yaln\u0131zca ki\u015fisel bir m\u00fckafat u\u011fruna bir kariyer se\u00e7menin hak edilmemi\u015f bir ayr\u0131cal\u0131k, ki\u015finin sosyoekonomik s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini gizliyor. Serbest \u00e7al\u0131\u015fan bir grafik tasar\u0131mc\u0131 dahi, e\u011fer onu sanat okuluna g\u00f6nderebilecek ve haval\u0131 bir daire tutabilecek paraya sahip bir ailesi varsa onun ba\u015far\u0131s\u0131na heveslenenlere kar\u015f\u0131 \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d k\u00fclt\u00fcr\u00fc bir kariyer tavsiyesi olarak bah\u015fedebilir.<\/p>\n<p>Silikon Vadisi\u2019nde bir giri\u015fimci olmak, bir m\u00fczenin ileti\u015fimini y\u00fcr\u00fctmek ya da bir \u201cthink-tank\u201di (d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu) desteklemenin kendimize kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst olmak, hatta kendimizi sevmek i\u00e7in esas oldu\u011funa inan\u0131yorsak, otel odalar\u0131n\u0131 ya da b\u00fcy\u00fck ma\u011fazalar\u0131n depo raflar\u0131n\u0131 temizleyenlerin hayatlar\u0131na ya da hayallerine dair ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz? Cevap:Hi\u00e7bir \u015fey.<\/p>\n<p>Buna ra\u011fmen bir\u00e7ok ki\u015fi me\u015fakkatli, d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ileride de \u00f6yle i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015facak. US Bureau of Labor Statistics\u2019e (ABD \u0130\u015f \u0130statistikleri B\u00fcrosu) g\u00f6re 2020\u2019ye kadar en \u00e7ok artmas\u0131 beklenen iki i\u015f, ki\u015fisel bak\u0131m yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ev bak\u0131m\u0131 yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131. Birtak\u0131m meslekleri a\u015fka lay\u0131k bir mertebeye y\u00fckseltmek, o kadar g\u00f6rkemli olmasa da toplumu i\u015fler k\u0131lan mesleklerle u\u011fra\u015fanlar\u0131n emeklerini k\u00f6t\u00fcl\u00fcyor. Bunlardan biri de bak\u0131m verenler.<\/p>\n<p>\u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d konforlu bir ya\u015fam s\u00fcrmemizi ve sevdi\u011fimiz i\u015fi yapmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan y\u0131\u011f\u0131nla eme\u011fi k\u00f6t\u00fclemenin ya da tehlikeli bir bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra y\u00fcceltti\u011fini iddia etti\u011fi i\u015flere de zarar veriyor, \u00f6zellikle de kurumsal yap\u0131lar\u0131n b\u00fcnyesindekilere. \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn akademideki taraftarlar\u0131ndan daha \u00e7ok zarar verdi\u011fi bir kitle olmad\u0131. 2000\u2019lerin ortas\u0131nda ortalama bir doktora \u00f6\u011frencisi, finans ve hukuktan g\u00f6rece kolay (art\u0131k o kadar da kolay de\u011fil) kazanaca\u011f\u0131 paradan feragat ederek \u0130skandinav mitolojisi ya da Afro-K\u00fcba m\u00fczi\u011finin tarihiyle ilgili tutkusunu takip etmek i\u00e7in c\u0131l\u0131z bir bursla ge\u00e7inmeye raz\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Bu y\u00fcce \u00e7a\u011fr\u0131ya kulak verenler, ABD\u2019deki fak\u00fcltelerin %41\u2019inin misafir hoca oldu\u011fu bir akademik i\u015fe alma piyasas\u0131yla \u00f6d\u00fcllendirildi. Bu da genellikle d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret ve hak mahrumiyetiyle, ayr\u0131ca i\u015f g\u00fcvenli\u011fi ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 okullarla uzun vadeli bir ba\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n<p>Doktora programlar\u0131n\u0131n bu kadar d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu denli y\u00fcksek beceri gerektiren emekleri sunmaya devam etmesinin patika ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da doktora derecesini tamamlaman\u0131n bat\u0131k maliyeti gibi bir\u00e7ok etkeni var, bunlardan en kuvvetlilerinden biri de \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d doktrininin akademinin her bir yan\u0131na nas\u0131l g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n kimli\u011fini i\u015fyerindeki \u00e7\u0131kt\u0131larla tek potada eriten ba\u015fka pek fazla meslek yok. Bu yo\u011fun \u00f6zde\u015fle\u015fme, sola e\u011filimli bir\u00e7ok akademi mensubunun meslekta\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 hakk\u0131nda neden bu kadar sessiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da k\u0131smen a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Akademik ara\u015ft\u0131rma saf bir sevgiden yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi i\u00e7in bu eme\u011fin ko\u015fullar\u0131 ve \u00fccreti g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruluyorsa dahi akla sonradan geliyor.<\/p>\n<p>\u201cAcademic Labor, the Aesthetics of Management, and the Promise of Autonomous Work\u201d (Akademik Emek, Y\u00f6netim Esteti\u011fi ve Serbest \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n Vaadi) makalesinde Sarah Brouillette, akademi \u00fczerine \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor: \u201c(\u2026) i\u015fimizin maddi olmayan getiriler sundu\u011funa, \u2018s\u0131radan\u2019 bir i\u015fe g\u00f6re kimli\u011fimize daha ba\u011fl\u0131 oldu\u011funa dair duydu\u011fumuz inan\u00e7, y\u00f6netimin amac\u0131 da en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle eme\u011fimizden en y\u00fcksek de\u011feri \u00e7ekip \u00e7\u0131karmakken bizi ideal \u00e7al\u0131\u015fanlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.\u201d<\/p>\n<p>Bir\u00e7ok akademisyen kurumsal \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131ndan ve ona e\u015flik eden de\u011ferlerden ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ho\u015flansa da Marc Bousquet, \u201cWe Work\u201d (\u00c7al\u0131\u015f\u0131yoruz) ba\u015fl\u0131kl\u0131 denemesinde asl\u0131nda akademinin bir kurumsal y\u00f6netim modeli sunabilece\u011fini belirtiyor: \u201cKar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir barmene verilen \u00fccret ya da daha az\u0131 verilirken akademik \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131 imrendirmek, insanlar\u0131 haftada elli ya da altm\u0131\u015f saat y\u00fcksek bir entelekt\u00fcel ve duygusal yo\u011funlukla \u00e7al\u0131\u015fmaya ikna etmek nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir? \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131z\u0131n masalar\u0131na ay\u0131l\u0131p bay\u0131lmalar\u0131n\u0131, artan i\u015f y\u00fck\u00fc ve azalan maa\u015flara cevaben \u2018yapt\u0131\u011f\u0131m i\u015fi seviyorum\u2019 diye m\u0131r\u0131ldanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131n bir yolu var m\u0131? \u0130\u015f\u00e7ilerimizin akademidekiler gibi olmalar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 tamamen reddetmelerini nas\u0131l sa\u011flar\u0131z? \u0130\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131lanlar da i\u015flerine \u00e2\u015f\u0131k olsun diye kurumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc nas\u0131l kamp\u00fcs k\u00fclt\u00fcr\u00fcne benzetebiliriz?\u201d<\/p>\n<p>Kimse zevkli bir i\u015fin bu niteli\u011fini kaybetmesi gerekti\u011fini savunmuyor. Ama duygusal anlamda tatmin ediciyse bile o yine de bir i\u015f, bunu b\u00f6yle kabul etmenin ona hi\u00e7bir zarar\u0131 yok. Bunu reddetmekse en \u015fiddetli s\u00f6m\u00fcr\u00fclerin kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131yor ve t\u00fcm i\u015f\u00e7ilere zarar veriyor. \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d ironik bir bi\u00e7imde mesai d\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya dayal\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli ya da hi\u00e7 para almayan eme\u011fi yeni bir kurala d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek g\u00fcya sevilebilir i\u015flerde dahi s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc peki\u015ftiriyor. Muhabirlerin kovulan foto\u011fraf\u00e7\u0131lar\u0131n i\u015fini devralmalar\u0131 gerekiyor, reklamc\u0131lardan hafta sonu Pinterest ya da Twitter\u2019da aktif olmalar\u0131, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn %46\u2019s\u0131ndan ise hastal\u0131k iznindeyken i\u015f e-postalar\u0131n\u0131 kontrol etmesi bekleniyor. S\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc hazmettirmek i\u00e7in i\u015f\u00e7ileri sevdikleri i\u015fi yapt\u0131klar\u0131na inand\u0131rmak gibisi yok.<\/p>\n<p>\u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda kendi kendine yeten, mutlu i\u015f\u00e7iler ortaya \u00e7\u0131karmaktansa misafir hoca ve para almayan, ucuza ya da bedavaya, hatta mal varl\u0131\u011f\u0131nda net kay\u0131p ya\u015famay\u0131 dahi g\u00f6ze alarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ikna edilen insanlardan olu\u015fan stajyerlerin y\u00fckseli\u015fine tan\u0131kl\u0131k etti. Bu durum kredi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ya da fazlas\u0131yla istenilen moda evi stajlar\u0131ndan birini a\u00e7\u0131k art\u0131rmada sat\u0131n alan (Valentino ve Balenciaga ayl\u0131k staj imk\u00e2n\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k art\u0131rmayla satan bir dizi moda evinden ikisi. Hay\u0131r i\u015fleri i\u00e7in, elbette.) \u0130kinci \u00f6rnek i\u015f\u00e7i s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn en u\u00e7 \u00f6rneklerinden biri, nitekim para almadan \u00e7al\u0131\u015fan stajyer de i\u015fg\u00fcc\u00fcnde giderek daha fazla var olmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Moda, medya ve sanat gibi sosyal a\u00e7\u0131dan arzulanan alanlarda bol miktarda para almayan stajyer olmas\u0131 pek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 say\u0131lmamal\u0131. Bu end\u00fcstriler uzun s\u00fcredir ger\u00e7ek \u00fccretlerdense sosyal para birimi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fanlara al\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda. Bu imk\u00e2nlardan d\u0131\u015flananlar ise elbette \u00fccret i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olanlar, yani n\u00fcfusun ezici \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturanlar. Bu d\u0131\u015flama da ekonomik ve profesyonel hareketsizli\u011fi kire\u00e7 h\u00e2line getirmekle kalm\u0131yor, bu end\u00fcstrileri toplumun sunabilece\u011fi seslerin \u00e7e\u015fitlili\u011finden izole ediyor.<\/p>\n<p>Stajyerlere fazlas\u0131yla bel ba\u011flayan moda, medya ve sanat gibi end\u00fcstrilerin kad\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlara sahip olmas\u0131 da tesad\u00fcf de\u011fil. \u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir di\u011fer y\u0131k\u0131c\u0131 sonucu da kad\u0131n eme\u011fini az maa\u015fla ya da hi\u00e7 \u00f6deme yapmadan elde etme \u00e7abas\u0131ndaki ac\u0131mas\u0131zl\u0131k. Kad\u0131nlar d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli ya da \u00f6deme almaks\u0131z\u0131n dahil olunan i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturuyor, bak\u0131c\u0131, misafir hoca, \u00fccretsiz \u00e7al\u0131\u015fan stajyerler olarak erkeklere say\u0131ca \u00fcst\u00fcnler. Lise diplomas\u0131 ya da doktorayla ba\u015fvurulsa da b\u00fct\u00fcn bu i\u015flerin ortak noktas\u0131, onlar\u0131 yapmak i\u00e7in \u00f6ncelikli motivasyonun \u00fccret olmamas\u0131 gerekti\u011fi inanc\u0131. Kad\u0131nlar \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar do\u011fal birer yeti\u015ftirici ve her zaman memnun etmeye hevesli, ne de olsa hat\u0131rlanamayacak kadar eski bir zamandan bu yana kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda maa\u015f almaks\u0131z\u0131n \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131, ya\u015fl\u0131 bak\u0131m\u0131 ve ev i\u015fi yap\u0131yorlar. Zaten para konu\u015fmak da bir han\u0131ma yak\u0131\u015fmaz.<\/p>\n<p>\u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d r\u00fcyas\u0131, Amerika\u2019da \u00e7\u0131kmas\u0131na uygun olarak yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde demokratik. Doktora mezunlar\u0131 sevdikleri i\u015fi yapabilir, Victoria d\u00f6nemi romanlar\u0131na ya da New York Review of Books\u2019ta ele\u015ftiri makaleleri yazmaya dair tutkular\u0131n\u0131 \u015f\u0131martan bir kariyer sahibi olabilir. Teyzelerinin re\u00e7el tariflerinden g\u0131da imparatorlu\u011fu kuran lise mezunlar\u0131 da ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapabilir. Giri\u015fimcinin kutsal patikas\u0131 her zaman bu t\u00fcr dezavantajl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7lardan bir ka\u00e7\u0131\u015f imk\u00e2n\u0131 sunarken bu ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131n bu denli peri\u015fan olmas\u0131na izin vermemizi de affediyor. Amerika\u2019da herkesin istedi\u011fi i\u015fi yapma ve zengin olma \u015fans\u0131 var.<\/p>\n<p>Sevdi\u011fin i\u015fi yaparsan, bir g\u00fcn bile \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f say\u0131lmazs\u0131n! Bu vaadin sarho\u015f edici s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na yenik d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce \u015funu sormak \u00f6nemli: \u0130\u015fi i\u015f de\u011filmi\u015f gibi g\u00f6stermek tam olarak kimin i\u015fine yar\u0131yor? \u0130\u015f\u00e7iler asl\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken neden \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yormu\u015f gibi hissetmek zorunda? Tarih\u00e7i Mario Liverani bize ideolojinin, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u00f6m\u00fcr\u00fclenin lehine, dezavantajl\u0131n\u0131n avantaj\u0131na oldu\u011funu sunma i\u015flevine sahip oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n<p>Eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fclme mekanizmalar\u0131n\u0131 ne denli k\u00f6r\u00fckledi\u011fini gizleyen \u201csevdi\u011fin i\u015fi yap\u201d k\u00fclt\u00fcr\u00fc, asl\u0131nda kapitalizmin en kusursuz arac\u0131. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n eme\u011fini bir kenara at\u0131yor ve kendi eme\u011fimize kar\u015f\u0131 k\u00f6rle\u015fmemize yol a\u00e7\u0131yor. \u0130\u015fimizi ger\u00e7ekten de bir i\u015f olarak kabul edersek ona birtak\u0131m s\u0131n\u0131rlamalar getirece\u011fimiz, makul bir \u00fccret ve hem ailemiz hem de kendimiz i\u00e7in zaman yaratabilece\u011fimiz insani \u00e7al\u0131\u015fma saatleri talep edece\u011fimiz ger\u00e7e\u011fini gizliyor.<\/p>\n<p>Bunu yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde de \u00e7o\u011fumuz ger\u00e7ekten sevdi\u011fi \u015feyleri yapmaya vakit bulabilir.<\/p>\n<p><em><strong>*Bu yaz\u0131 Can Ko\u00e7ak taraf\u0131ndan Miya Tokumitsu\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.jacobinmag.com\/2014\/01\/in-the-name-of-love\/\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\">Jacobin\u2019de yay\u0131mlanan yaz\u0131s\u0131ndan<\/a> \u00e7evrilmi\u015ftir.<\/strong><\/em><\/p>\n[i] Metnin orijinalinde \u201cyou\u201d (sen\/siz) ve \u201cyour\u201d (senin\/sizin) s\u00f6zc\u00fcklerinin toplamda 8 kere ge\u00e7ti\u011fi ifade ediliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201cSevdi\u011fin i\u015fi yap. Yapt\u0131\u011f\u0131n i\u015fi sev.\u201d Yaln\u0131zca \u201ciyi bir k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn eli de\u011fmi\u015f\u201d&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31302,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[2408,1823],"class_list":{"0":"post-31301","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-beyaz-yakalilar","9":"tag-calisma-yasami"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31301\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}