{"id":31521,"date":"2019-05-29T13:09:28","date_gmt":"2019-05-29T10:09:28","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=31521"},"modified":"2019-05-29T13:09:28","modified_gmt":"2019-05-29T10:09:28","slug":"bir-mimar-neden-kentsel-toplumsal-hareket-icinde-yer-alir-t-gul-koksal-xxi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/bir-mimar-neden-kentsel-toplumsal-hareket-icinde-yer-alir-t-gul-koksal-xxi\/","title":{"rendered":"Bir mimar neden kentsel toplumsal hareket i\u00e7inde yer al\u0131r? – T. G\u00fcl K\u00f6ksal (XXI)"},"content":{"rendered":"

XXI yay\u0131n organ\u0131nda kentsel toplumsal hareketlere ili\u015fkin \u00f6zel bir yer ayr\u0131lmas\u0131 \u00e7ok sevindirici.1<\/a><\/sup> Zira iktidar\u0131n g\u00fc\u00e7 istenci, sermayenin de birikim yaratma amac\u0131yla icat etti\u011fi mega projeler ortam\u0131nda, buna diren\u00e7 g\u00f6steren hareketlere daha \u00e7ok s\u00f6z ortam\u0131 sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorum. Hele de bu ortam\u0131n, bizim mesle\u011fimiz gibi mekan kurucu bir alan\u0131n aktar\u0131m mecras\u0131 olan bu t\u00fcr yay\u0131n organlar\u0131 olmas\u0131n\u0131 daha da \u00f6nemsiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc iktidar+sermaye lehine olan bu mega projelerin \u00fcretimine do\u011frudan katk\u0131 koymak \u00fczere imza atan meslekta\u015flar\u0131m\u0131z var. Bu nedenle mesleki tart\u0131\u015fma ortamlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, b\u00f6ylesi sorunlar\u0131n a\u00e7\u0131k ve \u015feffaf bir \u015fekilde masaya yat\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k. Nitekim bu sorunlar sadece bug\u00fcn\u00fc ilgilendirmiyor. Mimarl\u0131k, planlama gibi mesleklerin bug\u00fcnk\u00fc anlamda yerini buldu\u011fu End\u00fcstri Devrimi sonras\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bir sorunsalla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n

Bu k\u0131sa yaz\u0131da, bir mimar \u00f6zne olarak kent hakk\u0131 m\u00fccadelesinde biz meslek insanlar\u0131n\u0131n konumunu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak istiyorum. Bu uzun mevzuya iki ba\u015fl\u0131k yazd\u0131m. Bu tart\u0131\u015fmada Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n (HD) dikkat \u00e7ekti\u011fi tersaneler alan\u0131n\u0131n kamu yarar\u0131na s\u00fcreklili\u011fi derdini bir ara\u00e7 olarak kullanaca\u011f\u0131m. \u0130kinci ba\u015fl\u0131k buna de\u011finiyor. HD hakk\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da metin, video mevcut.2<\/a><\/sup><\/span>\u00a0 HD\u2019nin m\u00fccadelesini, ama\u00e7lar\u0131n\u0131, s\u00fcrecini merak edenler i\u00e7in bu linkleri incelemek m\u00fcmk\u00fcn (Ayr\u0131ca bkz. ayr\u0131nt\u0131l\u0131 okuma listesi).<\/p>\n

MEKAN \u00dcRET\u0130M\u0130NDE M\u0130MARIN ROL\u00dc, KONUMU<\/strong><\/p>\n

Mekan \u00fcretiminin, insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda ve mekan\u0131n kullan\u0131m de\u011feri \u00fczerinden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zamanlar\u0131 ge\u00e7eli as\u0131rlar oldu. Ger\u00e7i gecekondu, favela, slum denilen ve pek de itibar edilmeyen \u00e7ok say\u0131da ihtiya\u00e7 mekan\u0131, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde halen in\u015fa ediliyor. Mimarlar elinden \u00e7\u0131kmayan ciddi oranda yap\u0131 da var. Ancak \u201cilkel\u201d kom\u00fcnal olarak ifade edilen d\u00f6nemden, bug\u00fcn -d\u00fcnyada a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak seyreden kapitalizme dayal\u0131- teknolojik ve ekonomik olarak geli\u015fmi\u015f, ancak sosyal, k\u00fclt\u00fcrel anlamda \u201cvah\u015fi\u201d, daha do\u011frusu y\u0131k\u0131c\u0131-yarat\u0131c\u0131 d\u00f6neme dek insan evlad\u0131n\u0131n yap\u0131l\u0131 \u00e7evre \u00fcretiminin \u00e7ok de\u011fi\u015fti\u011fi de ortada. E\u015fitsiz co\u011frafyalar\u0131n yeniden \u00fcretim arac\u0131 olan bu sistem, t\u00fcm canl\u0131 ya\u015fam\u0131n belas\u0131 haline geldi. Do\u011fan\u0131n bile\u015feni insanlardan t\u00fcm canl\u0131 t\u00fcrlerine, m\u00fctemadiyen ve s\u00fcrekli zarar veren bu sistemin asla de\u011fi\u015femez ve tek se\u00e7ene\u011fimiz olarak g\u00f6r\u00fclmesi de ayr\u0131 bir dert. Bu \u00f6yle bir dert ki, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir d\u00fcnya hayalinin kurulmas\u0131n\u0131 bile engelledi\u011fi gibi, olagelen mevcut \u015feyleri kabul etmemiz gerekti\u011fini de dikte ediyor.<\/p>\n

Meslekta\u015flar\u0131m\u0131z aras\u0131nda da yayg\u0131n olan bu kan\u0131n\u0131n, en somut ifadesi, \u201cben yapmazsam daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc yap\u0131lacak ya da oras\u0131 daha \u00e7ok zarar g\u00f6recek \/ daha iyi bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirilebilir \/ itiraz etmek yerine \u00e7\u00f6z\u00fcm de \u00fcretmek gerek…\u201d gibi ifadeler olarak say\u0131labilir. Bunlar g\u00fc\u00e7l\u00fc gerek\u00e7eler olarak kabul edilebilir. Nitekim mimari e\u011fitim ortam\u0131 da \u00e7o\u011fu kez bu iddialar\u0131 ta\u015f\u0131r. Mimarl\u0131k okullar\u0131n\u0131n her \u00f6\u011frencisi tasar\u0131mc\u0131 olarak \u201cyeti\u015ftirilir\u201d, hocalar\u0131 \u201ctasar\u0131mc\u0131\u201d olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Peki bu iddialar hangi ko\u015fullarda m\u00fcmk\u00fcn olabilir? Di\u011fer bir deyi\u015fle, ihaleden i\u015flev \u201catamalara\u201d, b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerden in\u015fai ko\u015fullara mega projelerin her \u015feyinin iktidar+sermaye taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi bir ortamda \u201ciyi tasar\u0131m\u201d uygulama yoluyla v\u00fccut bulabilir mi? Yoksa \u201ciyi tasar\u0131m\u201d ka\u011f\u0131t \u00fczerinde bir kent su\u00e7unu me\u015frula\u015ft\u0131rma arac\u0131 m\u0131 olur?<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda tasar\u0131m yapacak konumda olan bir mimar\u0131n kentsel toplumsal hareket i\u00e7indeki konumuna i\u015faret ettim. Yani aslen bir fikri \u00fcretim, bir uygulama projesi yapacak donan\u0131m\/yeterlilikte olan mimar\u0131n mesleki rol\u00fcnden s\u00f6z ediyorum. Ko\u015fullar\u0131n yukar\u0131daki gibi oldu\u011fu bir durumda, uygulama projesine katk\u0131 yerine, s\u00fcrece kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan bir mimar olmak \u00fcretimsizlik midir, yoksa kamu yarar\u0131na ele\u015ftirel bir \u201ckar\u015f\u0131 \u00fcretim midir\u201d?<\/p>\n

B\u0130R KENT HAKKI M\u00dcCADELES\u0130 OLAN HAL\u0130\u00c7 DAYANI\u015eMASI ASLEN NEY\u0130N M\u00dcCADELES\u0130D\u0130R?<\/strong><\/p>\n

Ba\u015fl\u0131ktaki ikinci sorumuza gelelim ve yukar\u0131daki sorular\u0131 a\u00e7maya Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerinden devam edeyim. \u00d6ncelikle HD\u2019nin XXI\u2019deki ilk yaz\u0131s\u0131 bu de\u011fil. 20 Nisan 2015\u2019te yay\u0131mlanan bir yaz\u0131da HD, Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nde ba\u015fka bir mimarl\u0131k olana\u011f\u0131 i\u00e7in s\u00f6z alm\u0131\u015ft\u0131 XXI\u2019de.3<\/a><\/sup><\/span> Hali\u00e7\u2019in kuzey k\u0131y\u0131s\u0131ndaki iki kilometrelik k\u0131y\u0131 \u015feridinde konumlanan ve ge\u00e7mi\u015fi Bizans\/\u00f6ncesine uzanan Hali\u00e7 Tersaneleri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn b\u00f6l\u00fcnerek kamuya kapal\u0131 s\u00fcre\u00e7lerle projelendirilmesi 2013\u2019ten itibaren g\u00fcndemdeydi (halen de \u00f6yle). Tersanelerin Camialt\u0131 ve Ta\u015fk\u0131zak k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u2013bas\u0131na s\u0131zan bilgilerden \u00f6\u011frendi\u011fimiz \u00fczere- Hali\u00e7 Port projesi olarak yat liman\u0131, al\u0131\u015fveri\u015f merkezi, cami, kafe gibi i\u015flevlerle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecekti.2<\/a><\/sup><\/span> Baz\u0131 mimarlar\u0131n bu projeye davet edildikleri kulaktan kula\u011fa yay\u0131l\u0131yordu. Ancak t\u00fcm bunlar kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda, gizlilik s\u00f6zle\u015fmeleri alt\u0131nda ve kamuoyu ile a\u00e7\u0131k\u00e7a payla\u015f\u0131lmadan yap\u0131l\u0131yordu. Bizim de XXI\u2019deki yaz\u0131m\u0131z bu sorunsala odaklan\u0131yordu.<\/p>\n