\u00c7e\u015fitli \u00fclkelere ihra\u00e7 edilen ama tar\u0131m zehri, mikotoksin ya da tar\u0131m zararl\u0131s\u0131 vb. gibi etkenler i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in \u00fclkemize geri g\u00f6nderilen g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri ile ilgili olarak medyada s\u0131kl\u0131kla haberler yer al\u0131yor.<\/p>\n
Bu \u00fcr\u00fcnlere ne oldu\u011fu, \u00fclke i\u00e7 piyasas\u0131na s\u00fcr\u00fcl\u00fcp s\u00fcr\u00fclmedikleri ciddi bir merak ve kayg\u0131 konusu.<\/p>\n
\u0130hracattan geri d\u00f6nen \u00fcr\u00fcnlere ne oldu\u011fu sorusunu sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde ele alabilmek i\u00e7in bu konudaki yasal mevzuata ve o mevzuata dayal\u0131 olarak yap\u0131lan uygulamalara bakmak gerekiyor. Bu yaz\u0131da bunu yapmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Ayr\u0131ca halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve t\u00fcketicilerin bilgi edinme hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alma a\u00e7\u0131s\u0131ndan yasal mevzuatta \u00e7ok \u00f6nemli buldu\u011fum bir a\u00e7\u0131\u011fa ya da eksikli\u011fe dikkat \u00e7ekece\u011fim. Mevzuattaki bu a\u00e7\u0131k bilin\u00e7li bir \u015fekilde mi yap\u0131ld\u0131 bilemiyorum ama e\u011fer o a\u00e7\u0131k giderilirse ihracattan d\u00f6nen g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7 piyasaya m\u0131 s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor sorusuna ve kayg\u0131s\u0131na tatmink\u00e2r bir yan\u0131t \u00fcretebilmek olanakl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Tabii ortada b\u00f6yle bir niyet oldu\u011funu varsay\u0131yoruz.<\/p>\n
Yasal mevzuat ne diyor?<\/strong><\/p>\n \u0130hracattan geri d\u00f6nen g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerine ne gibi i\u015flemler yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen mevzuat \u201cBitkisel G\u0131da ve Yemin \u0130hracat\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Sertifikas\u0131 D\u00fczenlenmesi ve \u0130hracattan Geri D\u00f6nen \u00dcr\u00fcnler \u0130\u00e7in Uygulama Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Geri d\u00f6nen g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin imhas\u0131, ba\u015fka bir \u00fclkeye sevki, ba\u015fka bir ama\u00e7la kullan\u0131lmas\u0131 ya da yurti\u00e7i piyasas\u0131na s\u00fcr\u00fclmesi karar\u0131 bu mevzuatta belirtilen h\u00fck\u00fcmler dikkate al\u0131narak veriliyor.<\/p>\n \u0130hracattan geri d\u00f6nen \u00fcr\u00fcnlerin geri g\u00f6nderilme nedeni, \u00fcr\u00fcn\u00fcn niteli\u011fi, ilgili mevzuat ve olas\u0131 \u015f\u00fcpheler dikkate al\u0131narak kontrol edilmesi gerekiyor.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin \u0130stanbul g\u00fcmr\u00fc\u011f\u00fcne gelen bir iade g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fc \u0130stanbul \u0130l Tar\u0131m ve Orman M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcnyesindeki G\u0131da ve Yem \u015eube M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne ba\u011fl\u0131 ihracat birimi elemanlar\u0131 taraf\u0131ndan kontrol ediliyor.<\/p>\n Yap\u0131lan kontroller sonucu t\u00fcketilmesinde sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sak\u0131nca olmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilen \u00fcr\u00fcnlerin i\u00e7 piyasaya sunulmas\u0131na izin veriliyor. <\/p>\n \u0130hra\u00e7 \u00fcr\u00fcnler ve ihracattan geri d\u00f6nen \u00fcr\u00fcnlerle ilgili bilgiler bir internet portal\u0131 olan G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Bilgi Sistemi\u2019ne (GGBS) giriliyor. GBGS sistemi vatanda\u015f eri\u015fimine a\u00e7\u0131k de\u011fil. Sadece yetkilendirilmi\u015f bakanl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 sisteme girebiliyor. \u0130hracat ve ithalat ile ilgili her t\u00fcrl\u00fc bilgi bu sisteme kaydediliyor.<\/p>\n G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Bilgi Sistemi vatanda\u015f eri\u015fimine a\u00e7\u0131lmal\u0131<\/strong><\/p>\n GGBS\u2019ne girilen bilgilerin ger\u00e7ek durumu yans\u0131t\u0131p yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 sorusu kayda de\u011fer bir sorudur. Ancak ne yaz\u0131k ki bakanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131ndan, ba\u011f\u0131ms\u0131z ki\u015filer sisteme girerek kay\u0131tlar\u0131 incelemedik\u00e7e yap\u0131lan i\u015flerin ger\u00e7e\u011fe uygunlu\u011funu s\u00f6ylemek olanaks\u0131z.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla ihracattan d\u00f6nen ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ya da t\u00fcketici \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunlu g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin i\u00e7 piyasaya s\u00fcr\u00fcl\u00fcp s\u00fcr\u00fclmedi\u011fini, s\u00fcr\u00fcld\u00fcyse hangi gerek\u00e7e ile s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc GGBS kay\u0131tlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irilmedik\u00e7e s\u00f6ylemek olanaks\u0131z. Bu zor ve kapsaml\u0131 bir i\u015f. \u00d6rne\u011fin sadece 2018 y\u0131l\u0131nda Rusya\u2019dan karantina ihlali nedeniyle \u00fclkemize geri g\u00f6nderilen ihra\u00e7 meyve ve sebze \u00fcr\u00fcn\u00fc partisinin say\u0131s\u0131 1426 olarak belirtiliyor. Bu say\u0131ya, pestisit veya mikotoksin kal\u0131nt\u0131s\u0131, patojen bakteri veya a\u011f\u0131r metal vb. gibi kal\u0131nt\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in geri g\u00f6nderilen g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini kat\u0131nca ve sadece Rusya\u2019y\u0131 de\u011fil de ihra\u00e7 yap\u0131lan t\u00fcm \u00fclkeleri dikkate al\u0131nca meselenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc daha net anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. <\/p>\n Meseleye ihra\u00e7 edilen ve bir problem tespit edildi\u011fi i\u00e7in \u00fclkemize geri g\u00f6nderilen g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri ile ilgili i\u015fleyi\u015fe d\u00fczenleme getiren \u2018Bitkisel G\u0131da ve Yemin \u0130hracat\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Sertifikas\u0131 D\u00fczenlenmesi ve \u0130hracattan Geri D\u00f6nen \u00dcr\u00fcnler \u0130\u00e7in Uygulama Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ndeki kritik bir noktaya dikkat \u00e7ekerek a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. B\u00f6ylece yasal mevzuattan kaynaklanan ve kan\u0131mca \u00e7ok ciddi bir soruna da i\u015faret etmek m\u00fcmk\u00fcn olacak. \u00d6yleyse sistem nas\u0131l i\u015fliyor biraz yak\u0131ndan bakal\u0131m.<\/p>\n \u0130ade g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri g\u00fcmr\u00fcklerde bekletiliyor<\/strong><\/p>\n \u0130hracattan geri d\u00f6nen g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri s\u0131n\u0131r g\u00fcmr\u00fcklerindeki antrepolarda bekletiliyor. \u00dclke i\u00e7 piyasas\u0131na sokulmadan \u00f6nce bu \u00fcr\u00fcnlerin sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan zararl\u0131 olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131n kontrol edilmesi gerekiyor. Bu kontrol Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n \u0130ade \u00fcr\u00fcn \u00fclkemiz g\u00fcmr\u00fc\u011f\u00fcne geldi\u011finde ihracat\u00e7\u0131 firma Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 il m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerindeki ihracat i\u015fleri ile ilgili birime yaz\u0131l\u0131 bir ba\u015fvuru yap\u0131yor. Firma ba\u015fvurusunda \u00fcr\u00fcn\u00fcn neden iade edildi\u011fine dair bir beyanda bulunuyor. Ve o beyana g\u00f6re \u00fcr\u00fcnler kontrol ediliyor. Kan\u0131mca meselenin en kritik noktas\u0131 da burada yat\u0131yor.<\/p>\n Sadece ihracat\u00e7\u0131 beyan\u0131n\u0131 dikkate almak kontrol zafiyeti yarat\u0131r<\/strong><\/p>\n Meselenin odak noktas\u0131 iade edilen g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin iade nedeninin sadece ihracat\u00e7\u0131n\u0131n beyan\u0131na tabi olmas\u0131. G\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc gerekli \u015fartlara uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fclkemize geri g\u00f6nderen \u00fclkeden herhangi bir resmi evrak istenmiyor.<\/p>\n Yani ihracat\u00e7\u0131 firma gerekli \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in geri \u00e7ekmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn iade nedenini bakanl\u0131\u011fa verdi\u011fi beyanda ne olarak belirtiyorsa o beyan ge\u00e7erli oluyor.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla pestisit veya aflatoksin gibi sa\u011fl\u0131\u011fa \u00e7ok zararl\u0131 zehirli kimyasal maddeler i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in geri g\u00f6nderilen bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn iade nedeni olarak firma taraf\u0131ndan bakanl\u0131\u011fa verilen beyanda \u201c\u00fcr\u00fcnde ha\u015fere tespit edildi\u011fi i\u00e7in iade edildi\u201d ya da \u201cuygunsuz ambalaj kullan\u0131m\u0131 nedeniyle geri g\u00f6nderildi\u201d ya da \u201c\u00fcr\u00fcnler istenilen boyutlarda de\u011fildi\u201d gibi ger\u00e7ek durumla uyu\u015fmayan nedenler belirtilmesi m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n \u00d6zetle s\u00f6ylemek gerekirse iade nedeninin ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bir beyana dayanmas\u0131 olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u0130hracat\u00e7\u0131 firma yetkililerinin do\u011fru s\u00f6yledi\u011fini nas\u0131l bilece\u011fiz, sorusunun ne yaz\u0131k ki net bir yan\u0131t\u0131 yok. G\u00fcmr\u00fcklerde g\u0131da kontrol\u00fc yapan personel herhangi bir \u015feyden ku\u015fkulan\u0131p detayl\u0131 bir soru\u015fturmaya girmedi\u011fi s\u00fcrece de bilemeyece\u011fiz.<\/p>\n \u0130hracat\u00e7\u0131 firma d\u0131\u015f\u0131nda iade \u00fcr\u00fcn\u00fcn bekletildi\u011fi G\u00fcmr\u00fck M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131na resmi bir yaz\u0131 yazarak \u00fcr\u00fcn\u00fcn kontrol edilmesini isteyebiliyor. Ancak o resmi yaz\u0131da sadece firma ad\u0131, \u00fcr\u00fcn ad\u0131, vs. gibi bilgiler var. \u00dcr\u00fcn\u00fcn neden iade edildi\u011fine dair bir bilgi o resmi yaz\u0131da da bulunmuyor.<\/p>\n \u00d6rnek almaya ihracat kontrol \u015fubesine ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan g\u0131da kontrol g\u00f6revlileri gidiyor. G\u0131da kontrol g\u00f6revlileri bir \u015f\u00fcphe duyarlarsa beyanda belirtilen iade nedeni d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015fka neden i\u00e7in de kontrol yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla \u00f6rnek alabiliyor. Al\u0131nan \u00f6rnekler bakanl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 kontrol laboratuvarlar\u0131na g\u00f6nderiliyor. Laboratuvarda yap\u0131lan analizler sonucunda ilgili \u00fcr\u00fcn\u00fcn yurda giri\u015fine ya da imhas\u0131na karar veriliyor. Bazen \u00fcr\u00fcnler g\u0131da mevzuat\u0131 uygun bir ba\u015fka \u00fclkeye de g\u00f6nderilebiliyor. Yani mevzuata uygun \u00fclke bulunursa \u00fclkeye giri\u015f yap\u0131lmadan o \u00fclkeye sevk yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Elbette ihracattan geri d\u00f6nen b\u00fct\u00fcn g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz. Ama ortada ciddi bir i\u015fleyi\u015f zafiyeti oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n \u0130hracat\u00e7\u0131 firman\u0131n beyan\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ihra\u00e7 edilen \u00fclkeden geri g\u00f6nderilen \u00fcr\u00fcnlerin hangi gerek\u00e7e ile geri \u00e7evrildi\u011fini belirten ve ihra\u00e7 edilen \u00fclke taraf\u0131ndan verilmi\u015f bir evrak\u0131n da istenmesi yap\u0131lan kontrollerin g\u00fcvenilirli\u011fini art\u0131racakt\u0131r. Bu konuda mevzuatta bir d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n Ancak yap\u0131lacak d\u00fczenleme ile birlikte GGBS\u2019ne ba\u011f\u0131ms\u0131z denet\u00e7ilerin de girebilmesini ve bu ba\u011f\u0131ms\u0131z denet\u00e7ilerin zaman zaman kamuoyuna a\u00e7\u0131klama yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir d\u00fczenleme yapmak, sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in ihracattan d\u00f6nen g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin i\u00e7 piyasaya sunulup sunulmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik kayg\u0131lar\u0131 giderebilecek y\u00f6ntemlerden biridir.<\/p>\n Bu konuda yap\u0131labilecek ba\u015fka d\u00fczenlemeler de var. Dahas\u0131 meselenin sadece ihracattan d\u00f6nen g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerinden tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece yetersiz kal\u0131yor. Neden yetersiz kald\u0131\u011f\u0131na bu yaz\u0131da k\u0131saca de\u011finmem olanaks\u0131z. Bu konular\u0131 s\u0131ras\u0131yla birka\u00e7 yaz\u0131da ele alaca\u011f\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u00c7e\u015fitli \u00fclkelere ihra\u00e7 edilen ama tar\u0131m zehri, mikotoksin ya da tar\u0131m zararl\u0131s\u0131…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31598,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[4087,1221,4854,3712],"class_list":{"0":"post-31597","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-bulent-sik","9":"tag-gida-guvenligi","10":"tag-gumrukten-iade-urunler","11":"tag-manset"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31597"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31597\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}