{"id":31600,"date":"2019-06-11T17:07:03","date_gmt":"2019-06-11T14:07:03","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=31600"},"modified":"2019-06-11T17:57:54","modified_gmt":"2019-06-11T14:57:54","slug":"alti-asirlik-mirasin-yagmasi-t-gul-koksal-birartibir-org","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/alti-asirlik-mirasin-yagmasi-t-gul-koksal-birartibir-org\/","title":{"rendered":"Alt\u0131 as\u0131rl\u0131k miras\u0131n ya\u011fmas\u0131 &#8211; T. G\u00fcl K\u00f6ksal (birartibir.org)"},"content":{"rendered":"<p>Hali\u00e7 Tersaneleri deyip ge\u00e7memek gerek: Bir defa, \u0130stanbul\u2019un en b\u00fcy\u00fck miraslar\u0131ndan biri. Gemicilik tarihinin her bir a\u015famas\u0131n\u0131 katman katman \u00fczerinde ta\u015f\u0131yan, hen\u00fcz tarihsel envanteri \u00e7\u0131kar\u0131lamam\u0131\u015f bir end\u00fcstriyel alan. Bir \u201csu kenti\u201d olan \u0130stanbul\u2019un h\u00e2l\u00e2 ihtiya\u00e7 duydu\u011fu deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n merkez \u00fcss\u00fc. Kent belle\u011finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131. Ve talan\u0131na izin verilemeyecek bir kamu mal\u0131.<\/p>\n<p>Hali\u00e7 Tersaneleri, tarihi yar\u0131madadan Okmeydan\u0131\u2019na uzanan, Bo\u011faz\u2019\u0131n k\u00f6rfezinde boydan boya uzanan konumuyla kimileri i\u00e7in i\u015ftah kabart\u0131c\u0131 haliyle. \u00d6nce Hali\u00e7 Port, sonra Bilim Merkezi, \u015fimdi de Tersane \u0130stanbul ad\u0131yla ve detaylar\u0131 kamuoyuyla payla\u015f\u0131lmayan ihale ve atamalarla \u00fczerinde oynanan oyun \u00e7ok. Sadece bu \u00fcretim alan\u0131n\u0131 de\u011fil, arkas\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck bir yerle\u015fim alan\u0131n\u0131 da etkileyecek planlara ve projelere itibar eden mimarl\u0131k ofislerinin say\u0131s\u0131 da az de\u011fil. Bu sene d\u00fczenlenecek 16. \u0130stanbul Bienali\u2019nin mek\u00e2nlar\u0131 aras\u0131nda say\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, sanat \u00e7evreleri geleneksel \u201ckentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde \u00f6nc\u00fcl\u00fck\u201d rol\u00fcn\u00fc burada da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Ve bu alan i\u00e7in a\u011fz\u0131 sulan\u0131rken sermayenin aras\u0131nda yanda\u015f, muhalif gibi \u201c\u00e7eli\u015fki\u201dler ortadan kalk\u0131veriyor bir anda.<\/p>\n<p>\u0130stanbul\u2019un \u00e7ehresini de\u011fi\u015ftirecek, kent belle\u011finin tahribine b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131 sa\u011flayacak olan bu projeler silsilesine kar\u015f\u0131 \u00e7oklu bile\u015fenleriyle Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 da var ama. Uzun \u00e7al\u0131\u015fma y\u0131llar\u0131n\u0131 Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019ne vakfeden, Kocaeli \u00dcniversitesi\u2019ndeki \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi g\u00f6revinden Bar\u0131\u015f i\u00e7in Akademisyenler\u2019den biri oldu\u011fu i\u00e7in KHK\u2019yle at\u0131lan ve yarg\u0131lanan (\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc duru\u015fmas\u0131 \u00e7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc, 12 Haziran 2019\u2019da, \u00c7a\u011flayan\u2019da), Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 \u00fcyelerinden mimar-akademisyen T. G\u00fcl K\u00f6ksal\u2019\u0131n kalemiyle tarihsel, g\u00fcncel, mimari, felsefi boyutlar\u0131yla bu b\u00fcy\u00fck m\u00fccadelenin izini s\u00fcr\u00fcyoruz.<\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_tersaneleri_1.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-31601\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_tersaneleri_1.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"527\" \/><\/a>19. y\u00fczy\u0131lda \u00e7ekilmi\u015f bir foto\u011frafta Hali\u00e7 Tersaneleri ve Kas\u0131mpa\u015fa k\u0131y\u0131s\u0131 (Semavi Eyice Ar\u015fivi)<\/p>\n<p>Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nde, eski ve \u00f6zg\u00fcn ad\u0131yla Tersane-i Amire\u2019de ya\u015fananlar, Hali\u00e7\u2019te veya \u0130stanbul\u2019da, hatta T\u00fcrkiye\u2019de veya d\u00fcnyada, \u00f6l\u00e7e\u011fi gittik\u00e7e artan \u015fekilde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan olaylar\u0131n benzeri bir durum. Hali\u00e7\u2019te, kent topra\u011f\u0131n\u0131n kullan\u0131m de\u011feri yerine de\u011fi\u015fim de\u011feri \u00f6ncelenerek metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na dayanan ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ad\u0131yla sunulan bir \u201c\u00e7itleme\u201d ya\u015fan\u0131yor. Bu, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu her co\u011frafyada baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131sa da toplumsal ya\u015fam\u0131 belirleyen \u00fcretim ili\u015fkileriyle, yani kapitalizmin i\u015fleyi\u015fi ile do\u011frudan ilintili.<\/p>\n<p>Hali\u00e7 Tersaneleri gibi bir yerdeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde ise bir ba\u015fka ironi var: Uzunca bir d\u00f6nem kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin ve buna kar\u015f\u0131 direni\u015flerin hayat buldu\u011fu bir \u00fcretim alan\u0131n\u0131n kullan\u0131m de\u011feri, bug\u00fcn de bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan \u00f6nemini ve g\u00fcncelli\u011fini h\u00e2l\u00e2 korurken \u201cat\u0131lla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor, de\u011fersizle\u015ftiriliyor\u201d ve de\u011feri sadece \u201ckoruma alt\u0131na al\u0131nan baz\u0131 yap\u0131lara\u201d indirgeniyor. Oysa ki \u00fczerinde alt\u0131 as\u0131rl\u0131k bir birikimi bar\u0131nd\u0131ran bu \u00fcretim alan\u0131n\u0131n de\u011feri bunlar\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde. Bu yaz\u0131da, Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nin mimari, teknolojik, k\u00fclt\u00fcrel, politik vb. de\u011ferlerini a\u00e7\u0131p bu de\u011ferlere bug\u00fcn nas\u0131l yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan hareketleri aktarmay\u0131 hedefliyorum.<\/p>\n<p><strong>Ve TEKEL, ve SEKA, ve Hali\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Konumland\u0131\u011f\u0131 yer nedeniyle ge\u00e7mi\u015fi neredeyse \u0130stanbul kenti kadar eski olan tersanelerin \u00f6nce yak\u0131n d\u00f6nemine bir bakal\u0131m. Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nde olagelenler bir s\u00fcrpriz olman\u0131n \u00f6tesinde o kadar tan\u0131d\u0131k ki&#8230; T\u0131pk\u0131 \u00fclkedeki \u00e7o\u011fu kamu i\u015fletmesi gibi \u201890\u2019lardan itibaren \u00f6zelle\u015ftirme dalgas\u0131na maruz kalan \u00fcretim alanlar\u0131ndan biri buras\u0131. Hali\u00e7\u2019teki kamu tersanelerinin 1993\u2019te Tansu \u00c7iller\u2019in ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde ba\u015flay\u0131p 2000\u2019lere dek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen at\u0131lla\u015ft\u0131r\u0131lma, emek\u00e7ilerini kaybetme, kaynaklar\u0131n\u0131n kamudan \u00f6zele transferi ve i\u015flevsizle\u015ftirilme s\u00fcreci, ayn\u0131 d\u00f6nemlerde \u00f6rne\u011fin TEKEL veya SEKA fabrikalar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131na \u00e7ok benzer. 1980\u2019lerden 2000\u2019lere gelirken TEKEL\u2019de \u00e7al\u0131\u015fan toplam i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 70 binlerden 20 binlere, Hali\u00e7 Tersanesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan toplam i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 ise 7 binlerden 500\u2019lere d\u00fc\u015fer.<\/p>\n<blockquote><p>\u201890\u2019lar\u0131n \u00f6zelle\u015ftirme dalgas\u0131yla birlikte Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019ndeki \u00fcretim Tuzla\u2019ya kayar ve h\u0131zla \u00f6l\u00fcml\u00fc i\u015f cinayetleri haberleri gelmeye ba\u015flar. Okuluyla, deneyim aktar\u0131m\u0131na dayanan \u00fcretim sistemiyle, \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131s\u0131yla Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019ndeki birikim, sermaye a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 de \u00f6nemli bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in elbette Tuzla\u2019ya aktar\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<p>Tabii bu s\u00fcre\u00e7te daha az TEKEL \u00fcr\u00fcn\u00fcne ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131 veya daha az gemi \u00fcretme gereklili\u011fi gibi bir durum yoktur. Tam da aksine ihtiya\u00e7 vard\u0131r ki, Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019ndeki \u00fcretim Tuzla\u2019ya kayar ve o d\u00f6nemde Tuzla\u2019dan h\u0131zla \u00f6l\u00fcml\u00fc i\u015f cinayetleri haberleri gelmeye ba\u015flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tuzla\u2019da ta\u015feron i\u015f\u00e7iler i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f g\u00fcvenli\u011fi konusunda yeterli \u00f6nlemlerin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131, gerekli e\u011fitimlerin verilmedi\u011fi ge\u00e7ici ko\u015fullarda gemi \u00fcretiminde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rlar. Oysa Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019ndeki \u00fcretimler sadece g\u00fcvenlik ko\u015fullar\u0131 y\u00fcksek oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, emek\u00e7ilerini \u00e7ok erken ya\u015flarda yeti\u015ftirdi\u011fi okulu, deneyim aktar\u0131m\u0131na dayanan \u00fcretim sistemi, emek\u00e7iden yana \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir yap\u0131s\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu t\u00fcr kazalara sahne olmamay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu birikim, sermaye a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 de \u00f6nemli bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in elbette Tuzla\u2019ya aktar\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00fcrekli zarar etti\u011fi ve Hali\u00e7\u2019i kirletti\u011fi, devletin s\u0131rt\u0131nda bir \u201ckambur\u201d oldu\u011fu iddia edilen bu alt\u0131 as\u0131rl\u0131k \u00fcretim tesisi 2000\u2019lere dek s\u00f6z konusu \u00f6zelle\u015ftirme m\u00fcdahaleleri nedeniyle zaman i\u00e7inde i\u015flevsizle\u015ftirilmeye ba\u015flan\u0131r, ancak halen \u00fcretim yapacak kapasiteyi ta\u015f\u0131yordur. Fakat bu s\u00fcre i\u00e7inde kentin toprak de\u011feri \u00e7ok y\u00fcksek bir yerinde konumlanan tersanelerin arazisi \u00fczerinden kentsel rant dev\u015firme hayalleri ba\u015flar. D\u00fcnya Miras Listesi\u2019nde yer alan Tarihi Yar\u0131mada\u2019n\u0131n hemen kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131nda, arkas\u0131nda tarihi Galata-Pera, devam\u0131nda yine tarihi Okmeydan\u0131 bulunan bu geni\u015f arazi i\u00e7in film platosundan m\u00fczeye \u00e7e\u015fitli i\u015flevler g\u00fcndeme gelse de hi\u00e7biri ger\u00e7ekle\u015f(e)mez, ancak \u0131srarla g\u00fcndeme getirilir. Ta ki 2013\u2019teki Hali\u00e7 Port \u0130halesi\u2019ne kadar&#8230;<\/p>\n<figure id=\"attachment_31602\" aria-describedby=\"caption-attachment-31602\" style=\"width: 845px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_2.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-31602 size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_2.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"475\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31602\" class=\"wp-caption-text\">At\u0131l haldeki tarihi Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nin hava foto\u011fraf\u0131<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Okmeydan\u0131\u2019n\u0131n denize a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Hik\u00e2yenin buradan sonraki k\u0131sm\u0131 Hali\u00e7 Tersaneleri gibi \u00fclkenin de ba\u015f\u0131na gelen kapitalist \u00e7itleme politikalar\u0131n\u0131 \u00f6zetliyor. \u0130\u00e7inde bolca kurumun, ki\u015finin, hukuksuzlu\u011fun, kamu mal\u0131na zarar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi bu s\u00fcre\u00e7 hem can s\u0131k\u0131c\u0131, hem de bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fi gibi g\u00f6rmezden gelmenin tercih edildi\u011fi bir olgu. Ancak tersanelerin bu tarihine ek olarak, bir de direnen \u00f6znelerin\/ ve kurumlar\u0131n hik\u00e2yesi oldu\u011fu i\u00e7in bunlar\u0131 yazmak gerek. Nitekim can s\u0131k\u0131c\u0131 da olsa, tarihin tekerr\u00fcrden ibaret olmamas\u0131 ve gelecek ku\u015faklara t\u00fcm y\u00f6nleriyle aktar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kendi \u201cyazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u201d tarihin de kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k. Ama \u00f6nce Hali\u00e7 Tersaneleri \u00fczerindeki g\u00fcncel ablukaya bakal\u0131m.<\/p>\n<p>Hali\u00e7 Tersaneler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, nam-\u0131 di\u011fer Tersane-i Amire\u2019nin Camialt\u0131-Ta\u015fk\u0131zak Tersaneleri k\u0131s\u0131mlar\u0131, Ula\u015ft\u0131rma, Denizcilik ve Haberle\u015fme Bakanl\u0131\u011f\u0131 Altyap\u0131 Yat\u0131r\u0131mlar\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan \u201c\u0130stanbul Hali\u00e7 Yat Liman\u0131 ve Kompleksi Projesi\u201d ad\u0131 alt\u0131nda, yap-i\u015flet-devret modeliyle 13 May\u0131s 2013 tarihinde Resmi Gazete yoluyla ihale edildi. Alt\u0131 as\u0131rl\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi olan tersaneleri hedef alan bu ihale, bir bu\u00e7uk ayl\u0131k k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde, 2 Temmuz\u2019da yap\u0131lan ilk de\u011ferlendirmenin ard\u0131ndan 24 Temmuz 2013 tarihinde \u201cCengiz \u0130n\u015faat, Taca \u0130n\u015faat ve Galeri Kristal\u201d ile \u201cSembol Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m, Ekopark Turizm ve Fine Otelcilik\u201d isimli iki giri\u015fim grubunun kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131k art\u0131rma yoluyla ger\u00e7ekle\u015fti ve alan 1 milyar 346 milyon dolar bedel \u00f6neren Sembol Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m, Ekopark Turizm ve Fine Otelcilik grubuna verildi.<\/p>\n<blockquote><p>Beyo\u011flu Belediye Ba\u015fkan\u0131 Misbah Demircan, \u201cHali\u00e7 Port Projesi\u2019nin Okmeydan\u0131\u2019n\u0131n denize a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131 oldu\u011funu\u201d a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015fti. Yani Okmeydan\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projesi ile binlerce insan\u0131n yerinden edilece\u011fi projenin \u00f6n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde Hali\u00e7 Port projesi etken bir rol alacakt\u0131.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u0130halede tarihi tersane alan\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilen program, bas\u0131na yans\u0131yan haberlere g\u00f6re \u201cher biri 70 yat kapasiteli iki yat liman\u0131, her biri 400 oda kapasiteli be\u015f y\u0131ld\u0131zl\u0131 iki otel, d\u00fckk\u00e2nlar, restoranlar, kongre ve k\u00fclt\u00fcr merkezleri, sinema ve e\u011flence tesisleri, bin ki\u015filik cami ve otopark\u201d olarak ge\u00e7iyor, projenin, d\u00f6rt y\u0131l\u0131 in\u015faat, 45 y\u0131l\u0131 i\u015fletme s\u00fcresi olmak \u00fczere 49 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na Yap-\u0130\u015flet-Devret modeliyle ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi de ifade ediliyordu. \u0130hale duyurusunda \u201c\u2026alan\u0131n teklif verme \u015fartnamesinde detayland\u0131r\u0131lan usul ve esaslar kapsam\u0131nda kapal\u0131 teklif alma usul\u00fc ile ihale edilece\u011fi, ihale dosyalar\u0131n\u0131n 15\/05\/2013 tarihinden itibaren a\u00e7\u0131k adresi verilen yerden \u00fccretsiz olarak g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi, ancak ihaleye i\u015ftirak etmek i\u00e7in KDV d\u00e2hil 50.000 TL dosya bedelinin \u00f6denmesi gerekti\u011fi\u2026\u201d belirtiliyordu. Ancak ihale daha ba\u015f\u0131ndan itibaren us\u00fbls\u00fczl\u00fcklerle doluydu. Nitekim TMMOB Mimarlar Odas\u0131 ihale dosyas\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in ilgili yere ba\u015fvuruda bulunmu\u015f, ama ba\u015fvurusu \u201cihaleye kat\u0131lmayacak olanlara bilgi de verilemeyece\u011fi\u201d yan\u0131t\u0131yla geri \u00e7evrilmi\u015fti.<br \/>\n<figure id=\"attachment_31604\" aria-describedby=\"caption-attachment-31604\" style=\"width: 350px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_3.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_3.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"471\" class=\"size-full wp-image-31604\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31604\" class=\"wp-caption-text\">Sabah, 30 Haziran 2016<\/figcaption><\/figure>\n<p>Tersane-i Amire\u2019nin tarihi-teknolojik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ba\u015fta \u00fcretim de\u011feri olmak \u00fczere \u00e7o\u011fu de\u011ferini yok edece\u011fi, kamu yarar\u0131n\u0131 \u00f6ncelemeyen bir \u00f6n i\u015flevlendirme ile alan\u0131 bir arsa olarak ele alan bu projenin, Okmeydan\u0131, Kas\u0131mpa\u015fa ve Galata ile etkile\u015fimi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 bir kentsel rant d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak \u00fczere g\u00fcndeme getirildi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla bu projenin sadece tersaneleri hedef almad\u0131\u011f\u0131, \u0130stanbul\u2019un yakla\u015f\u0131k 10-15 y\u0131ld\u0131r artan bir yo\u011funlukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projelerinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu rahat\u00e7a izlenmekteydi. Nitekim Beyo\u011flu Belediye Ba\u015fkan\u0131 Misbah Demircan, \u201cHali\u00e7 Port Projesi\u2019nin Okmeydan\u0131\u2019n\u0131n denize a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131 oldu\u011funu\u201d a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015fti. Yani Okmeydan\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projesi ile binlerce insan\u0131n yerinden edilece\u011fi projenin \u00f6n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde Hali\u00e7 Port projesi etken bir rol alacakt\u0131. Oysa ki ihalenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alan\u0131n tamam\u0131 \u0130stanbul 1 Numaral\u0131 K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131 Koruma Kurulu\u2019nun 22.03.1995 g\u00fcn ve 6482 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile belirlenen Tarihi Sit Alan\u0131 i\u00e7erisinde yer almakta olup, 1995\u2019ten 2009 y\u0131l\u0131na dek alandaki 39 yap\u0131n\u0131n da tek tek tescili yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve alan\u0131n tersane olarak kullan\u0131lmas\u0131 gerekiyordu (Hali\u00e7 Tersanesi dahil tersaneler b\u00fct\u00fcn\u00fcnde toplam 52 yap\u0131 tescil edilmi\u015ftir).<\/p>\n<p><strong>Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 kuruluyor<\/strong><\/p>\n<p>\u0130hale haberi duyulur duyulmaz, hen\u00fcz 2013 Haziran\u2019\u0131ndaki Gezi ate\u015fi h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok harl\u0131yken Hali\u00e7 Tersaneleri i\u00e7in bir araya gelindi ve Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 olu\u015fturuldu. Dayan\u0131\u015fma b\u00fcnyesinde bu alandaki \u00fc\u00e7 tersanenin (Hali\u00e7, Camialt\u0131 ve Ta\u015fk\u0131zak Tersaneleri) i\u015f\u00e7i ve emeklileri, tersanelere kom\u015fu olan Bedrettin Mahallesi, Okmeydan\u0131 gibi mahallelerin sakinleri ve mahalle dernekleri, denizcilik\/gemicilik alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan sendikalar ve bu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n mensuplar\u0131, TMMOB\u2019ye ba\u011fl\u0131 Gemi M\u00fchendisleri Odas\u0131, Mimarlar Odas\u0131, \u015eehir Planc\u0131lar\u0131 Odas\u0131 gibi meslek \u00f6rg\u00fctleri, \u0130stanbul Barosu gibi meslek kurulu\u015flar\u0131, siyasi parti temsilcileri, milletvekilleri, bas\u0131n kurulu\u015flar\u0131 ve temsilcileri, ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve akademisyenler vd. konuya ilgi duyan ki\u015fi ve kurumlar yer ald\u0131.<br \/>\n<figure id=\"attachment_31605\" aria-describedby=\"caption-attachment-31605\" style=\"width: 350px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_4.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_4.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"279\" class=\"size-full wp-image-31605\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31605\" class=\"wp-caption-text\">Hali\u00e7 Port toplant\u0131s\u0131, Murat Tabanl\u0131o\u011flu, 2015<br \/><\/figcaption><\/figure>\n<p>Dayan\u0131\u015fma, kurulu\u015fundan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, 23 A\u011fustos\u2019ta amac\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade eden ve bu ama\u00e7lar do\u011frultusunda ilgili ki\u015filere \u00e7a\u011fr\u0131da bulundu\u011fu bir bas\u0131n metnini kamuoyu ile payla\u015f\u0131ma a\u00e7t\u0131, bir dizi \u00e7al\u0131\u015fma yapmaya ba\u015flad\u0131. Bu ba\u011flamda, Hali\u00e7 Port ihalesine kar\u015f\u0131 dava a\u00e7an TMMOB Mimarlar Odas\u0131 \u0130stanbul B\u00fcy\u00fckkent \u015eubesi\u2019nin dava metni haz\u0131rl\u0131klar\u0131na destek oldu, geni\u015f kat\u0131l\u0131ml\u0131 panel ve forumlar d\u00fczenledi. 24 May\u0131s 2014\u2019te Mimarlar Odas\u0131\u2019nda d\u00fczenlenen panele tersane alan\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilecek proje i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen mimarlar\u0131n da i\u00e7lerinde bulundu\u011fu meslek insanlar\u0131 ve Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 \u00fcyelerinden yo\u011fun bir kat\u0131l\u0131m oldu. Panelde s\u00f6z alan ve projeye aday olan mimarlar \u201cbu b\u00f6lge i\u00e7in kat\u0131l\u0131mc\u0131, kamu yarar\u0131 \u00f6n planda tutularak haz\u0131rlanan ve k\u0131y\u0131y\u0131 mahallelilere kazand\u0131racak bir projeyi olumlu ve olanakl\u0131 bulduklar\u0131ndan\u201d s\u00f6z ettiler. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar da \u201ckent merkezlerinde kalan yoksul ki\u015filerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mahalleler i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projelerinin kentlinin bar\u0131nma hakk\u0131n\u0131 yok etti\u011fine\u201d dikkat \u00e7ektiler. Bug\u00fcn Hali\u00e7 Port\u2019un y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc olarak ad\u0131 ge\u00e7en Murat Tabanl\u0131o\u011flu\u2019nun en \u00f6nde oturarak izledi\u011fi bu toplant\u0131dan sonra Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcm i\u015ftirak\u00e7ilerine ne m\u00fcellifler ne de i\u015fveren taraf\u0131ndan h\u00e2l\u00e2 bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kayda ge\u00e7irmek gerek.<\/p>\n<p>Bu arada, Kas\u0131m 2015\u2019te Hali\u00e7 Port projesinin \u00c7ED (\u00c7evre Etki De\u011ferlendirmesi) toplant\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6\u011frenildi. \u00c7ED raporunun neredeyse b\u00fcrokratik bir prosed\u00fcr olarak haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131, halk kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sat\u0131r aras\u0131nda bir madde oldu\u011fu anla\u015f\u0131lsa da Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 S\u00fctl\u00fcce Kongre Merkezi\u2019ndeki toplant\u0131ya kat\u0131ld\u0131. (bkz. Hali\u00e7 Port \u00c7ED raporu) T\u00fcm kararlar\u0131n \u00e7oktan al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011fu ve g\u00fcya bir halk kat\u0131l\u0131m\u0131 varm\u0131\u015f gibi g\u00f6sterilen, bir di\u011fer deyi\u015fle tiyatro g\u00f6sterisi niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan \u00c7ED toplant\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7t\u0131r\u0131lmamas\u0131 ve kay\u0131tlara \u201chalk ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc, fikir al\u0131nd\u0131\u201d ibaresinin ge\u00e7memesi y\u00f6n\u00fcnde gerekli hukuki itirazlar yap\u0131ld\u0131.<br \/>\n<figure id=\"attachment_31606\" aria-describedby=\"caption-attachment-31606\" style=\"width: 845px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_5.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_5.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"221\" class=\"size-full wp-image-31606\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31606\" class=\"wp-caption-text\">Hali\u00e7 Port \u00c7ED raporundan bir plan ve kesit \u00e7izimi, 2013<\/figcaption><\/figure>\n<strong>Darzana ve Z\u00fclkarneyn: \u00d6zelle\u015ftirmenin truva at\u0131 olarak sanat<\/strong><\/p>\n<p>Aral\u0131k 2015\u2019te ise, halihaz\u0131rda Hali\u00e7 Port m\u00fcellifi olan Te\u011fet Mimarl\u0131k\u2019\u0131n (Mehmet K\u00fct\u00fck\u00e7\u00fco\u011flu, Ertu\u011f U\u00e7ar) Hali\u00e7 Tersaneleri ile ilgili projesi Darzana Venedik Bienali i\u00e7in se\u00e7ildi. U\u011fur Tanyeli, Sibel Bozdo\u011fan, Levent \u00c7al\u0131ko\u011flu, Arzu Erdem, Murat G\u00fcven\u00e7, Ye\u015fim Hat\u0131rl\u0131 ve S\u00fcha \u00d6zkan\u2019dan olu\u015fan se\u00e7ici kurul, tersanelerde Hali\u00e7 Port projesini yapan ekibin tersaneler alan\u0131ndan toplanan par\u00e7alardan olu\u015fturduklar\u0131 i\u015fi tersanelerin ya\u015fda\u015f\u0131 bienal alan\u0131 Venedik Tersanesi\u2019ne ta\u015f\u0131may\u0131 uygun bulmu\u015ftu. Feride \u00c7i\u00e7eko\u011flu\u2019nun katk\u0131 verdi\u011fi projede Nam\u0131k Erkal, Cemal Emden, H\u00fcner Aldemir, Hande Ci\u011ferli, G\u00f6k\u00e7en Erk\u0131l\u0131\u00e7, Nazl\u0131 T\u00fcmerdem ve Yi\u011fit Yalg\u0131n yer al\u0131yordu. \u0130stanbul K\u00fclt\u00fcr Sanat Vakf\u0131\u2019n\u0131n (\u0130KSV) koordinasyonunu y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bu projeye g\u00f6re Hali\u00e7\u2019teki Camialt\u0131 Tersanesi\u2019nde at\u0131k malzemelerden bir tekne in\u015fa edilecek ve bu tekne Venedik\u2019teki eski tersane b\u00f6lgesindeki T\u00fcrkiye pavyonuna ta\u015f\u0131nacakt\u0131.<\/p>\n<blockquote><p>18 y\u0131l\u0131n\u0131 Ta\u015fk\u0131zak Tersanesi\u2019nde i\u015f\u00e7i olarak ge\u00e7irmi\u015f Necati Bereket\u2019in \u015fu s\u00f6zleri, \u0130KSV\u2019nin \u015f\u0131k salonunu ve proje ekibini sessizli\u011fe bo\u011fmu\u015ftu: \u201cSiz bu proje i\u00e7in iki y\u0131ld\u0131r oraya giriyormu\u015fsunuz. Biz bir hat\u0131ra foto\u011fraf\u0131 \u00e7ektirmek i\u00e7in bile i\u00e7eri giremiyoruz. Acaba bu projeyi \u00fcretirken orada \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f insanlara sorsak ne derler diye hi\u00e7 akl\u0131n\u0131za geldi mi? Denizle \u00e7evrili \u00fclkede tersaneyi kapatmak, da\u011f\u0131tmak, ba\u015fka bir \u015feye \u00e7evirmek nas\u0131l bir ak\u0131l?\u201d<\/p><\/blockquote>\n<p>\u0130KSV\u2019nin bu projeyi tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 i\u015ftirak\u00e7isi, 18 y\u0131l\u0131n\u0131 Ta\u015fk\u0131zak Tersanesi\u2019nde i\u015f\u00e7i olarak ge\u00e7irmi\u015f Necati Bereket\u2019in \u015fu s\u00f6zleri, \u0130KSV\u2019nin \u015f\u0131k salonunu ve proje ekibini sessizli\u011fe bo\u011fmu\u015ftu: \u201cSiz bu proje i\u00e7in iki y\u0131ld\u0131r oraya giriyormu\u015fsunuz. Biz bir hat\u0131ra foto\u011fraf\u0131 \u00e7ektirmek i\u00e7in bile i\u00e7eri giremiyoruz. Acaba bu projeyi \u00fcretirken orada \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f insanlara sorsak ne derler diye hi\u00e7 akl\u0131n\u0131za geldi mi? Denizle \u00e7evrili \u00fclkede tersaneyi kapatmak, da\u011f\u0131tmak, ba\u015fka bir \u015feye \u00e7evirmek nas\u0131l bir ak\u0131l? Ben i\u015f\u00e7iyim. Orada evlendim, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131 yeti\u015ftirdim, ekmek paras\u0131n\u0131 orada kazand\u0131m. Benim burada s\u00f6yleyecek s\u00f6z\u00fcm olmazsa yar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131ma ne anlataca\u011f\u0131m? Bu projenin kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda oldu\u011funu biliyoruz. Ama \u015funu s\u00f6yl\u00fcyoruz: Buras\u0131 kamuya aittir. Buras\u0131 yine kamuya ait olarak de\u011ferlendirilmelidir. Bize d\u00fc\u015f\u00fcncemizi niye sormuyorsunuz?\u201d Ertu\u011frul U\u00e7ar toplant\u0131da bu iki projenin birbiriyle \u201cte\u011fet bir ili\u015fkide\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylese de, ili\u015fkinin daha organik oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131.[1]\n<figure id=\"attachment_31607\" aria-describedby=\"caption-attachment-31607\" style=\"width: 845px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_6.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_6.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"475\" class=\"size-full wp-image-31607\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31607\" class=\"wp-caption-text\">Darzana Venedik Tersanesi\u2019nde<\/figcaption><\/figure>\nVenedik Bienali ve Darzana sadece Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131\u2019nda de\u011fil, mimarl\u0131k ve sanat camias\u0131nda da \u00e7ok tart\u0131\u015fma yaratt\u0131.[2] Ancak maalesef a\u00e7\u0131k \u00e7a\u011fr\u0131lar olmas\u0131na ra\u011fmen, bu tart\u0131\u015fmalar kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015flerin entelekt\u00fcel, fikri, ele\u015ftirel ve etik hakiki bir kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir diyalo\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f(e)medi. Nihayetinde Darzana\u2019n\u0131n Bienal ser\u00fcveni, kent hakk\u0131 m\u00fccadelecileri ve \u00e7o\u011fu meslek insan\u0131 nezdinde, sermaye birikimine hizmet eden bir kent su\u00e7unu sanat arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla me\u015frula\u015ft\u0131rma giri\u015fiminin \u00f6rneklerinden biri olarak tarih sahnesinde yerini ald\u0131. Ta ki 2019\u2019daki yeni bir bienale kadar&#8230;<\/p>\n<p>Bu arada Hali\u00e7 Port Projesi\u2019ni me\u015frula\u015ft\u0131rma giri\u015fimleri farkl\u0131 bir \u201csanat i\u015fiyle\u201d s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. Darzana\u2019n\u0131n halefi olan bu eserin ad\u0131 Z\u00fclkarneyn olup 11 bin kurukafadan olu\u015fuyordu. Darzana gibi estetik bir i\u015f de\u011fildi belki, ama sanat-sermaye ili\u015fkilerini daha a\u00e7\u0131ktan g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in \u015feffaf say\u0131labilir mi acaba diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc bana. Zira eserin sanat\u00e7\u0131s\u0131 eserin \u00f6n\u00fcnde Hali\u00e7 Port\u2019un ve eserin maddi destek\u00e7isi, Akdeniz\u2019de sit alanlar\u0131n\u0131 tahrip eden oteller zinciri Rixos\u2019un sahibi Fettah Tamince ile, \u2013\u0130KSV\u2019nin sanat perdesi arkas\u0131ndaki Te\u011fet\u2019ten farkl\u0131 olarak\u2013 rahat\u00e7a poz veriyordu. S\u00f6ylendi\u011fi \u00fczere bu eser de bitince Venedik Bienali ve \u00e7e\u015fitli yerleri gezecekmi\u015f. Tamince de bu eserle Hali\u00e7 Port\u2019un uygulamaya \u00e7oktan ge\u00e7ti\u011fini \u201cm\u00fcjdelemi\u015f\u201d.<\/p>\n<p>S\u00fcrecin ironik taraf\u0131 ise, Te\u011fet Mimarl\u0131k\u2019\u0131n bir s\u00fcre sonra Hali\u00e7 Port proje m\u00fcellifli\u011finden \u00e7ekilmesi. Bunu da bir kamuoyu a\u00e7\u0131klamas\u0131ndan de\u011fil, Abdi G\u00fczer ile yapt\u0131klar\u0131 bir Kalebodur s\u00f6yle\u015fisinden tesad\u00fcfen \u00f6\u011freniyoruz. S\u00f6yle\u015finin 31-43. dakikalar\u0131 aras\u0131nda Darzana ve Hali\u00e7 Port\u2019u konu\u015fan Mehmet K\u00fct\u00fck\u00e7\u00fco\u011flu, projeden \u00e7ekilmeleri hakk\u0131nda \u201cBiz projenin kahraman\u0131 olmak i\u00e7in de girmemi\u015ftik a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131\u201d derken projenin \u00fcst \u00f6l\u00e7ekli plan\u0131n\u0131, projeyi daha \u00f6nce de birlikte \u00fcrettikleri Murat Tabanl\u0131o\u011flu\u2019na devrettiklerini ifade ediyor. Tabanl\u0131o\u011flu ise, son zamanlarda AKM gibi toplumsal muhalefete ra\u011fmen \u00fcretilen projelerin mimar\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Oysa Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nin gelece\u011fiyle ilgili toplant\u0131da Tabanl\u0131o\u011flu en \u00f6n s\u0131rada yer al\u0131rken, projedeki duyarl\u0131l\u0131klardan s\u00f6z ediyordu.<br \/>\n<figure id=\"attachment_31608\" aria-describedby=\"caption-attachment-31608\" style=\"width: 845px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_7.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_7.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"525\" class=\"size-full wp-image-31608\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31608\" class=\"wp-caption-text\">Rixos otellerinin sahibi Fettah Tamince ve sanat\u00e7\u0131 Ahmet G\u00fcne\u015ftekin, 11 bin kurukafadan olu\u015fan Z\u00fclkarneyn\u2019in \u00f6n\u00fcnde<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>At\u0131lla\u015ft\u0131r\u0131lan tersanede Bilim Merkezi<\/strong><\/p>\n<p>Hik\u00e2yeye devam edelim. \u015eubat 2016\u2019da alan i\u00e7in \u00fcretilen imar ve uygulama planlar\u0131na TMMOB Gemi M\u00fchendisleri, \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri, Mimarlar ve \u015eehir Planc\u0131lar\u0131 Odalar\u0131, ayr\u0131ca \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Meclis \u00fcyeleri \u00d6zg\u00fcr Ayd\u0131n, Hakk\u0131 Sa\u011flam dava a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131. Dava a\u00e7\u0131lan kurumlar ise, K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131, \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131, ihale sahibi oldu\u011fu i\u00e7in m\u00fcdahil Hali\u00e7 Alt\u0131nboynuz firmas\u0131 ve Ula\u015ft\u0131rma Denizcilik ve Haberle\u015fme Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019yd\u0131. \u0130stanbul 11. \u0130dare Mahkemesi\u2019nde g\u00f6r\u00fclen dava sonucuna g\u00f6re 1\/5000 \u00f6l\u00e7ekli KA\u0130P (Koruma Ama\u00e7l\u0131 Naz\u0131m \u0130mar Plan\u0131) i\u00e7in itiraz reddedilirken, 1\/1000 \u00f6l\u00e7ekli KA\u0130P \u201c&#8230;Kamu yarar\u0131na, planlama, \u015fehircilik ve hukuka uygunluk bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 ve kanaati ile\u201d oybirli\u011fi ile iptal edildi. Ancak A\u011fustos 2018\u2019de alanda ilgili koruma kurulu onay\u0131 olmayan ka\u00e7ak y\u0131k\u0131mlar ba\u015flad\u0131. \u00dcstelik y\u0131k\u0131m s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan asbeste y\u00f6nelik herhangi bir \u00f6nlem al\u0131nmadan yap\u0131lan bu uygulamalar, \u00e7evredeki yerle\u015fimler ve asbestin ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yerler i\u00e7in ciddi bir sa\u011fl\u0131k sorunu olu\u015fturdu.<\/p>\n<blockquote><p>\u00c7ok taze bir haber olarak, tersaneler alan\u0131n\u0131n \u0130stanbul Bienali\u2019nin mek\u00e2nlar\u0131ndan biri olarak se\u00e7ildi\u011fi ilan edildi. Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re tersane alan\u0131na Ko\u00e7\u2019un Sadberk Han\u0131m M\u00fczesi de ta\u015f\u0131nacakm\u0131\u015f. Cumhurba\u015fkan\u0131 yerel se\u00e7im \u00f6ncesinde Ko\u00e7\u2019a bo\u015funa te\u015fekk\u00fcr etmedi belli ki. Ko\u00e7\u2019un y\u0131llard\u0131r sponsorlu\u011funu \u00fcstlendi\u011fi \u0130KSV de tersaneler alan\u0131n\u0131 bo\u015funa bienal alan\u0131 olarak tespit etmedi.<\/p><\/blockquote>\n<p>Tersaneler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Camialt\u0131 ve Ta\u015fk\u0131zak Tersanesi i\u00e7in Hali\u00e7 Port g\u00fcndemde iken, alan\u0131n en eski k\u0131sm\u0131, \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck kuruhavuzlu Hali\u00e7 Tersanesi k\u0131sm\u0131 da Bilim Merkezi olarak yeniden i\u015flevlendirilme s\u00fcrecine girdi. 12 Kas\u0131m 2018\u2019de bu projenin ihale duyurusu yap\u0131ld\u0131. Bu s\u00fcrecin iki boyutunu biraz a\u00e7al\u0131m. Bunlar\u0131n ilki bu i\u015fin siyasi y\u00f6n\u00fc, di\u011feri de mimari proje ve ihale k\u0131sm\u0131. Elbette ki siyasi y\u00f6n, proje ve ihale k\u0131sm\u0131n\u0131 da y\u00f6nlendiriyor. Bu denli b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli projelerin politik-ekonomik sistemden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 mevcut \u00fcretim ili\u015fkileri ba\u011flam\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olamaz.<\/p>\n<p>Bilim Merkezi projesinin siyasi k\u0131sm\u0131n\u0131n kazan\u0131 2006\u2019dan bu yana yava\u015f yava\u015f kaynat\u0131ld\u0131 ve bug\u00fcnk\u00fc muhatab\u0131na devir s\u00fcreci usul usul ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Hali\u00e7 ve Camialt\u0131 Tersaneleri 2006\u2019da T.C. Denizcilik \u0130\u015fletmeleri\u2019nden \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019ne, \u201ctersanelerde \u015fehir hatlar\u0131 vapurlar\u0131n\u0131n bak\u0131m, onar\u0131m ve \u00fcretim i\u015flerinin yap\u0131lmas\u0131, yani tersane ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m ko\u015fulu\u201d ile verildi. Ancak bu devirden sonra tersanelerin \u00f6zg\u00fcn i\u015flevlerine uygun olarak kullan\u0131mlar\u0131 kas\u0131tl\u0131 olarak yava\u015flat\u0131ld\u0131 ve at\u0131lla\u015ft\u0131rma s\u00fcreci \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc.<br \/>\n<figure id=\"attachment_31609\" aria-describedby=\"caption-attachment-31609\" style=\"width: 845px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_8.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_8.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"525\" class=\"size-full wp-image-31609\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31609\" class=\"wp-caption-text\">Camialt\u0131 Tersaneleri\u2019nde y\u0131k\u0131m, Hali\u00e7 Postas\u0131, 2018<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ayn\u0131 TEKEL, SEKA veya di\u011fer kamu fabrikalar\u0131nda oldu\u011fu gibi burada da \u00fcretim faaliyetleri ve i\u015f\u00e7iler t\u00fcrl\u00fc m\u00fcdahalelerle tasfiye edildi, \u00fcretimin \u00e7evreye zarar verdi\u011fi, Hali\u00e7 K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn a\u00e7\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, zarar etti\u011fi iddia edildi. Oysa ki t\u00fcm bunlara kar\u015f\u0131 meslek odalar\u0131n\u0131n ve biliminsanlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131, ele\u015ftirel raporlar\u0131 vard\u0131. Ard\u0131ndan \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi, T\u00fcrkiye Teknoloji Tak\u0131m\u0131 Vakf\u0131 ile Hali\u00e7 Tersanesi\u2019ni Bilim Merkezi\u2019ne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek \u00fczere gizlilik anla\u015fmas\u0131yla bir i\u015fbirli\u011fine giri\u015fti. Ad\u0131 ge\u00e7en vakf\u0131n m\u00fctevelli heyeti ba\u015fkan\u0131 Sel\u00e7uk Bayraktar, Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n damad\u0131 olarak da biliniyor. B\u00f6ylelikle tersaneler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn son k\u0131sm\u0131 da geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir s\u00fcrece girdi.<\/p>\n<p><strong>Hali\u00e7 Port\u2019tan Tersane \u0130stanbul\u2019a sermaye, sanat ve mimari<\/strong><\/p>\n<p>Hali\u00e7 Bilim Merkezi projesi m\u00fcellifleri olarak ise, Kerem Ergino\u011flu ve Hasan \u00c7al\u0131\u015flar\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 ilgili koruma kurulu yaz\u0131\u015fmalar\u0131ndan g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00dcst \u00f6l\u00e7ekli plan ise Superpool\u2019un web sayfas\u0131na g\u00f6re, davetli bir yar\u0131\u015fma ile elde edilmi\u015f. Daha \u00f6nceki ofisler gibi Ergino\u011flu ve \u00c7al\u0131\u015flar ekibinin de i\u015fi nas\u0131l \u00fcstlendikleri, nas\u0131l bir proje yapt\u0131klar\u0131na dair bir kamuoyuna bir a\u00e7\u0131klamalar\u0131 hen\u00fcz olmad\u0131. Projelerinin ilgili koruma kurulu onay\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz, ancak ofisin web sayfas\u0131nda projenin ad\u0131 ge\u00e7miyor. Ad\u0131 ge\u00e7en ofis, Hali\u00e7 Tersanesi\u2019nin hemen arkas\u0131ndaki Tuz Ambar\u0131\u2019n\u0131n restorasyon ve yeniden i\u015flevlendirme projesini de yapm\u0131\u015ft\u0131. Bu proje ofisin web sayfalar\u0131nda kay\u0131tl\u0131. Ulusal Mimarl\u0131k \u00d6d\u00fcl\u00fc de alan bu uygulaman\u0131n ilgili koruma kurulunda ba\u015fka bir m\u00fcellifle kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu ve yap\u0131n\u0131n tarihi baz\u0131 \u00f6gelerinin (\u00f6zg\u00fcn giri\u015f kap\u0131s\u0131 gibi) kas\u0131tl\u0131 zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in su\u00e7 duyurusunda bulunuldu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7 var ki, bu da T\u00fcrkiye\u2019deki restorasyon i\u015fi yapma pratiklerine dair ayr\u0131 bir de\u011ferlendirme yaz\u0131s\u0131n\u0131n konusu olacak denli geni\u015f bir mevzu.<\/p>\n<p>S\u00fcre\u00e7 o g\u00fcnden bug\u00fcne de\u011fi\u015fmedi, halen kapal\u0131 olarak ilerliyor. Hali\u00e7 Port \/ Tersane \u0130stanbul projesi m\u00fcellifi olan Murat Tabanl\u0131o\u011flu\u2019nun projesinden bir-iki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc AKSanat\u2019taki \u201c\u00d6te\/de\/ki Mimarl\u0131k\u201d isimli sergide g\u00f6rd\u00fck. Hali\u00e7 Port projesi, ad\u0131 ge\u00e7en mimar\u0131n babas\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 olan ve y\u0131k\u0131p yerine yenisini yapaca\u011f\u0131 AKM projesinin yan\u0131ba\u015f\u0131nda yer al\u0131yordu. Sergide Hali\u00e7 Port \/ Tersane \u0130stanbul\u2019a dair hi\u00e7bir a\u00e7\u0131klama yoktu. Bu proje nerededir, nas\u0131l elde edildi, burada neler olacak vb. hi\u00e7bir bilgi verilmemi\u015fti. Bir tek g\u00fczel \u00e7ekimli bir videoda, harap ve terkedilmi\u015f bir \u00fcretim tesisinin alaca\u011f\u0131 renkli, \u015f\u0131k imajlar sunulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Yerel se\u00e7imler \u00f6ncesinde do\u011frudan Cumhurba\u015fkan\u0131 buraya ili\u015fkin bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Hali\u00e7 Port projesinin ad\u0131n\u0131n birdenbire Tersane \u0130stanbul oluverdi\u011fini, ihalede ad\u0131 ge\u00e7meyen \u00fc\u00e7 m\u00fcze \u00f6nerisini de o sunumdan \u00f6\u011frendik. Haydarpa\u015fa Port, Galata Port vd. di\u011fer \u201ckarde\u015f\u201d mega projeler gibi Hali\u00e7 Port projesinin de savunulacak bir taraf\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olsa gerek ki, yeni proje \u201ctertemiz\u201d bir isimle, m\u00fcze gibi \u201cmasum\u201d i\u015flevlerle kamu oyuna sunuldu. Ancak m\u00fcze mevzusunun arkas\u0131ndaki ili\u015fkiler hi\u00e7 de masum de\u011fildi. \u015e\u00f6yle ki, \u00e7ok taze bir haber olarak, tersaneler alan\u0131n\u0131n \u0130stanbul Bienali\u2019nin mek\u00e2nlar\u0131ndan biri olarak se\u00e7ildi\u011fi ilan edildi. Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re Tersane alan\u0131na Sadberk Han\u0131m M\u00fczesi de ta\u015f\u0131nacakm\u0131\u015f. Sadberk Han\u0131m M\u00fczesi Ko\u00e7\u2019a ait. Ko\u00e7 da y\u0131llard\u0131r \u0130KSV\u2019nin sponsorlu\u011funu \u00fcstleniyor. Cumhurba\u015fkan\u0131 yerel se\u00e7im \u00f6ncesinde Ko\u00e7\u2019a bo\u015funa te\u015fekk\u00fcr etmedi belli ki. \u0130KSV de tersaneler alan\u0131n\u0131 bo\u015funa bienal alan\u0131 olarak tespit etmedi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_31610\" aria-describedby=\"caption-attachment-31610\" style=\"width: 845px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_9.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_9.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"845\" class=\"size-full wp-image-31610\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31610\" class=\"wp-caption-text\">Tersane \u0130stanbul bro\u015f\u00fcr\u00fcnden bir sayfa, 2019 \/ \u201cDeniz Senin\u201d, Galata Port \u201cPerdesi\u201d, Karak\u00f6y, 2016 \/ Altta: Bilim Merkezi projesinde yer alan \u00e7izime g\u00f6re \u201ck\u00fclt\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131 olarak korunmaya de\u011fer\u201d yap\u0131lar ve \u201cdi\u011ferleri\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Mimarl\u0131k: Ezilenin mi, egemenlerin mi?<\/strong><\/p>\n<p>Konuyla al\u00e2kal\u0131 bir de ki\u015fisel gibi g\u00f6z\u00fcken, ama tam aksine toplumsal olan bir mevzuya de\u011finmek isterim. Hali\u00e7 Port ihalesini alan ve bug\u00fcnk\u00fc yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131 olan Fettah Tamince iktidarla kurdu\u011fu s\u0131k\u0131 ili\u015fkileriyle bilinen bir isim. Tamince \u201cFettullah G\u00fclen Ter\u00f6r \u00d6rg\u00fct\u00fc\u201d ba\u011f\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla yarg\u0131lan\u0131rken kendisini bir savc\u0131n\u0131n kurtard\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine gazete haberleri \u00e7\u0131kt\u0131. Ard\u0131ndan s\u00f6z konusu Savc\u0131 \u0130smet Bozkurt\u2019un bu nedenle g\u00f6revden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ifade edildi. Savc\u0131 \u0130smet Bozkurt, ayn\u0131 zamanda i\u00e7lerinde benim de oldu\u011fum Bar\u0131\u015f Akademisyenleri\u2019nin iddianame savc\u0131s\u0131. Binlerce akademisyenin haks\u0131z, hukuksuz yere yarg\u0131lanmas\u0131na zemin olan bu iddianame, kopyala-yap\u0131\u015ft\u0131r yoluyla hepimiz i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f.<\/p>\n<blockquote><p>Hali\u00e7 Port ihalesini alan Fettah Tamince iktidarla kurdu\u011fu s\u0131k\u0131 ili\u015fkileriyle bilinen bir isim. \u201cFettullah G\u00fclen Ter\u00f6r \u00d6rg\u00fct\u00fc\u201d ba\u011f\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla yarg\u0131lan\u0131rken kendisini bir savc\u0131n\u0131n kurtard\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine gazete haberleri \u00e7\u0131kt\u0131. Ard\u0131ndan s\u00f6z konusu savc\u0131n\u0131n bu nedenle g\u00f6revden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ifade edildi. O savc\u0131, ayn\u0131 zamanda i\u00e7lerinde benim de oldu\u011fum Bar\u0131\u015f Akademisyenleri\u2019nin iddianame savc\u0131s\u0131.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00d6zetle bug\u00fcne dek Hali\u00e7 Tersaneleri alan\u0131nda proje yapan hi\u00e7bir ekip halka a\u00e7\u0131k bir payla\u015f\u0131mda bulunmad\u0131. Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n bu ki\u015filere yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k \u00e7a\u011fr\u0131lar \u00e7o\u011fu kez yan\u0131ts\u0131z kald\u0131. Bizler \u00e7e\u015fitli \u00fcniversite veya sanat etkinlikleri salonlar\u0131nda projeleri takip etmek zorunda kald\u0131k. Bu ko\u015fullarda bir kamusal alan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde halk kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n hi\u00e7bir ko\u015fulda \u00f6ncelenmedi\u011fini ifade etmek abart\u0131l\u0131 olmayacakt\u0131r. Gezi direni\u015finin yine bir politik mesele olarak tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnlerde, yukar\u0131daki hik\u00e2ye nedeniyle direni\u015fin sadece iktidar ve sermaye gruplar\u0131na kar\u015f\u0131 olmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Zira onlara proje\/sanat i\u015fleriyle hizmet eden, bu yaz\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en onlarca ki\u015fi de var. Halk\/kamu yarar\u0131na, ezilenden yana mimarl\u0131k ile egemenlere hizmet eden mimarl\u0131k tart\u0131\u015fmas\u0131 da yine bu yaz\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 a\u015faca\u011f\u0131 i\u00e7in sonraya erteliyorum.<\/p>\n<p>Buraya kadarki can s\u0131k\u0131c\u0131 tarihi \u00f6zetin \u015fimdi koruma felsefesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemine de\u011finmek gerekiyor. Bilim Merkezi projesinde yer alan \u00e7izime g\u00f6re, Hali\u00e7 Tersanesi\u2019ndeki baz\u0131 yap\u0131lar \u201ck\u00fclt\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131 olarak korunmaya de\u011fer\u201d, kalan\u0131 ise bir \u015fekilde de\u011ferli bulunmayarak \u201cdi\u011fer yap\u0131lar\u201d olarak i\u015faretlenmi\u015f ve toplam \u201cde\u011fer b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden\u201d soyutlanm\u0131\u015f. \u00d6ncelikle \u015funu belirtmek gerek: Bir yeri tescil ederek koruma alt\u0131na almak demek, teknik olarak sadece belli ba\u015fl\u0131 yap\u0131lar\u0131 de\u011fil, bu yap\u0131lar\u0131n konumland\u0131\u011f\u0131 parselleri de koruma alt\u0131na almak demektir. Koruma felsefesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise, korumaya de\u011fer olan, o fiziki dokunun somut varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, o somut varl\u0131\u011f\u0131n bize\/g\u00fcn\u00fcm\u00fcze aktard\u0131\u011f\u0131 somut olmayan de\u011ferlerdir. Yani somut varl\u0131klar somut olmayan de\u011ferlerin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r, ki tersanelerin en \u00f6nemli de\u011feri ba\u015fta \u00fcretim de\u011feri, ard\u0131ndan e\u011fitim de\u011feri, tarihi-teknolojik de\u011feri ve di\u011ferleridir. Somut olan\u0131n bile k\u0131ymet g\u00f6rmedi\u011fi veya i\u015fe geldi\u011fi zaman g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131labildi\u011fi bir sistemde sadece bu \u00e7izime bakarak bile tersanelerden bug\u00fcne ula\u015fan k\u0131sm\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in endi\u015fe duymamak elde de\u011fildir. A\u015fa\u011f\u0131da bu durum tarihi ve kuramsal ba\u011flam\u0131 ile daha detayl\u0131 bir \u015fekilde tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\n<figure id=\"attachment_31611\" aria-describedby=\"caption-attachment-31611\" style=\"width: 845px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_10.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_10.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"519\" class=\"size-full wp-image-31611\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31611\" class=\"wp-caption-text\">1916\u2019da \u00e7ekilmi\u015f bir foto\u011frafta Hali\u00e7 Tersaneleri<\/figcaption><\/figure>\n<strong>Koruma felsefesi nedir, Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nde nas\u0131l i\u015fler?<\/strong><\/p>\n<p>Bu soruyu Hali\u00e7 Tersaneleri \u00fczerinden \u015f\u00f6yle de form\u00fcle edebiliriz: Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nin de\u011feri sadece baz\u0131 binalar\u0131na indirgenebilir mi? Koruma felsefesine g\u00f6re hay\u0131r! Hali\u00e7 Tersaneleri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde bu cevab\u0131 bilimsel olarak gerek\u00e7elendirirsem, tersanelerdeki yap\u0131lar\u0131n tarihsel, teknolojik nitelikleriyle biraradal\u0131klar\u0131n\u0131n kendi i\u00e7inde, \u00e7evresi ve kentle bir b\u00fct\u00fcn olarak anlam\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyebilirim:<\/p>\n<p><strong>1- Tarihi miras:<\/strong> Hali\u00e7\u2019in kuzey k\u0131y\u0131s\u0131nda yakla\u015f\u0131k 2 km\u2019lik k\u0131y\u0131 \u015feridine kesintisiz olarak yay\u0131lan, Hali\u00e7\u2019in iki k\u0131y\u0131s\u0131nda bug\u00fcne dek ger\u00e7ekle\u015ftirilen d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan da, Bedrettin Dalan\u2019\u0131n tabula rasa giri\u015fimlerinden de kendini korumu\u015f tek el de\u011fmemi\u015f arazi par\u00e7as\u0131 olan Tersane-i Amire, y\u00fczy\u0131llar s\u00fcren art arda yap\u0131mlar sonucunda, ali\u00e7 g\u00fcncel \u00fcretim tesislerini i\u00e7eren teknolojik altyap\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra, Bizans ve Osmanl\u0131 klasik d\u00f6nemlerinden kalan tarihsel belge niteli\u011findeki \u00e7ok \u00f6nemli kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ve ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin denizcilik ve gemi yap\u0131m teknolojisini de katmanlar halinde b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk buharl\u0131 gemi, buhar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131yla buharl\u0131 fabrikalar, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin ilk denizalt\u0131s\u0131 gibi gemicilikle ilgili \u00fcretimlerin d\u0131\u015f\u0131nda tersanelerin kentle do\u011frudan ili\u015fkili bir tarihi ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r. Tersaneler \u015fehir i\u00e7inde ve k\u0131y\u0131s\u0131nda yap\u0131lan in\u015faatlara yard\u0131mc\u0131 olman\u0131n yan\u0131s\u0131ra, cami, k\u00fclliye gibi b\u00fcy\u00fck programl\u0131 yap\u0131lara malzeme iletimi ve ta\u015f\u0131ma i\u015finde, kale \u00e7izimi gibi teknik konularda, kaz\u0131kl\u0131 temel, batardo, k\u00f6pr\u00fc ve duba yap\u0131m\u0131nda da \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenmekteydi. \u00d6rne\u011fin S\u00fcleymaniye K\u00fclliyesi gibi komplekslerin yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda uzak \u00fclkelerden veya kent i\u00e7inde malzeme iletimi konusunda tersanenin olanaklar\u0131ndan faydalan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ya da kenti saran kolera hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ilk et\u00fcv aletleri tersanede \u00fcretilmi\u015ftir. 18. y\u00fczy\u0131lda tersanede Osmanl\u0131 teknik elemanlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, levanten ve yabanc\u0131 mimar-m\u00fchendisler de yer almaktayd\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi\u2019nin temelini olu\u015fturan M\u00fchendishane-i Bahri H\u00fcmayun burada kurulmu\u015f, bu teori-prati\u011fe ba\u011fl\u0131 ili\u015fki g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam etmi\u015ftir. T\u00fcm bu bilgileri sahadan okumak, takip etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Deniz M\u00fczesi ve Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivleri\u2019nde Tarihi Yar\u0131mada\u2019n\u0131n kom\u015fusu olan bu alana ait binlerce belge, \u00e7ok-disiplinli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ele al\u0131nmay\u0131 ve izlerin yerinde takibini beklemektedir. \u015eu an i\u00e7in bunlar\u0131 ar\u015fiv belgelerinden takip edebiliyor olsak da, hen\u00fcz sahada ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yeralt\u0131 \/ sualt\u0131 arkeolojik ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmadan alanda ger\u00e7ekle\u015ftirilecek bir uygulama geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan kay\u0131plar do\u011furacakt\u0131r. Bu nedenle tersaneler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc par\u00e7alayan bir proje serisi ile, yeterli ara\u015ft\u0131rmaya dayanmayan, alan\u0131n nitelikleri d\u00fc\u015f\u00fcnmeden \u201catanan\u201d i\u015flevlere ba\u011fl\u0131 olarak s\u00f6z konusu de\u011ferler \/ bilgiler, yani somut olmayan miras\u0131m\u0131z tehdit alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>2- \u00c7evre b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve mimari:<\/strong> Kas\u0131mpa\u015fa\u2019dan Hask\u00f6y\u2019e kadar uzanan alan\u0131n yerle\u015fim ve mimari tarihi, tersanelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Tersanelerdeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, \u00e7evresinde geli\u015fmi\u015f olan ili\u015fkilerin de kontrols\u00fczce d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne neden olabilece\u011fi gibi, s\u00f6z konusu ili\u015fkinin dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc proje ihalesi sadece par\u00e7alanm\u0131\u015f tersaneler i\u00e7in yap\u0131lmaktad\u0131r ve yak\u0131n \u00e7evresi ile Hali\u00e7 havzas\u0131na ili\u015fkin bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck daha ihale ba\u015f\u0131ndan itibaren d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015ftir. \u0130haleyi a\u00e7an kurumlar\u0131n ve y\u00fcklenicinin bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi bir i\u015fin proje \u00fcretim s\u00fcrecinde tasar\u0131mc\u0131 gruplar\u0131n bunlar\u0131 mesele edip uygulayabilecek olmalar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri safl\u0131\u011f\u0131n \u00f6tesinde bir \u015feydir. Zira g\u00f6mle\u011fin d\u00fc\u011fmeleri ba\u015ftan yanl\u0131\u015f iliklenmi\u015ftir. Mesele \u201ckahraman olmak\u201d de\u011fil, as\u0131rlara dayal\u0131 \u00e7ok-katmanl\u0131 bir de\u011ferin, bilimsel, ele\u015ftirel, kamu yarar\u0131na s\u00fcreklili\u011finin nas\u0131l sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k, \u015feffaf ve zamana yayarak tart\u0131\u015fmaya a\u00e7makt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>3- End\u00fcstriyel miras:<\/strong> Tarihsel \u00f6neminin yan\u0131nda bug\u00fcne kadar kendisini yenileyerek gelebilmesi tersaneye s\u00fcreklilik ta\u015f\u0131yan bir end\u00fcstri miras\u0131 \u00f6zelli\u011fi kazand\u0131rmaktad\u0131r. Tersaneler gemicilik tarihi ve teknolojik geli\u015fimin en \u00f6nemli belgesi olman\u0131n yan\u0131s\u0131ra, gemi in\u015fa ve bak\u0131m\u0131 konusunda da teknik bilgilerin birikti\u011fi ve g\u00fcncellendi\u011fi, bir su kenti olan \u0130stanbul\u2019da hat analizine ba\u011fl\u0131 gemi \u00fcretiminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir kaynakt\u0131r. Bu kaynak sadece tescil edilen baz\u0131 binalar de\u011fil, yerle\u015fkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir.<br \/>\n<a href=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_11.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/halic_11.jpg\" alt=\"\" width=\"845\" height=\"561\" class=\"alignnone size-full wp-image-31612\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>4- \u00dcretim ve istihdam:<\/strong> Kas\u0131tl\u0131 olarak zarar verilen e\u011fitim kurumlar\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmetleri, sosyal tesisleri ve teknolojik altyap\u0131s\u0131 ile \u00f6nemli bir \u00fcretim ve istihdam potansiyeli ve \u00e7a\u011fda\u015f bir \u00fcretim modeli olan Hali\u00e7 Tersaneleri herhangi bir faaliyetin yap\u0131laca\u011f\u0131 \u201cbir arsa\u201d olman\u0131n \u00f6tesinde, T\u00fcrkiye\u2019nin gemi sanayisi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir ekonomik kaynakt\u0131r. Bug\u00fcn toplu ta\u015f\u0131maya en uygun ula\u015f\u0131m arac\u0131 olan \u015fehir hatlar\u0131 vapurlar\u0131n\u0131n bak\u0131m-onar\u0131m ve imalat\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi kentteki en yetkin ve ekonomik kurulu\u015f Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019dir. Bir su kenti olan \u0130stanbul\u2019da ula\u015f\u0131m bi\u00e7imi olarak kullan\u0131m oran\u0131 sadece y\u00fczde 2\u2019yi bulan deniz ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rman\u0131n, geli\u015ftirmenin ve yetkinle\u015ftirmenin yolu tersanelerin kapat\u0131lmas\u0131ndan de\u011fil, daha etkin kullan\u0131lmas\u0131ndan ge\u00e7mektedir. Bug\u00fcn \u0130DO hatlar\u0131n\u0131n zarar etmesi, vapurlar\u0131n sat\u0131lmas\u0131 gibi sorunlar\u0131n temeli de burada yatmaktad\u0131r. Kentin ula\u015f\u0131m sorunlar\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artmakta iken, eldeki b\u00f6yle bir imk\u00e2n\u0131 yok etmek d\u00fcped\u00fcz bir su\u00e7 say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Di\u011fer yandan vapurlar ve iskelelerin de bu ula\u015f\u0131m a\u011f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Tersane-i Amire, y\u00fczy\u0131llar s\u00fcren art arda yap\u0131mlar sonucunda, ali\u00e7 g\u00fcncel \u00fcretim tesislerini i\u00e7eren teknolojik altyap\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra, Bizans ve Osmanl\u0131 klasik d\u00f6nemlerinden kalan tarihsel belge niteli\u011findeki \u00e7ok \u00f6nemli kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ve ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin denizcilik ve gemi yap\u0131m teknolojisini de katmanlar halinde b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>5- Deprem sigortas\u0131:<\/strong> \u0130stanbul\u2019un ayn\u0131 zamanda bir \u201cdeprem kenti\u201d de oldu\u011fu, \u00fclkede Hali\u00e7, Camialt\u0131 ve Ta\u015fk\u0131zak Tersaneleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00f6nemli tersanelerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Kuzey Anadolu fay hatt\u0131na \u00e7ok yak\u0131n olan Yalova, \u0130zmit-Pendik aras\u0131 k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesinde ve dolgu arazi \u00fczerine yerle\u015fik bulundu\u011fu bilinmektedir. Oysa fay hatt\u0131na daha uzak bir zeminde kurulu olan ve y\u00fczy\u0131llard\u0131r muhtelif b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerdeki depremlere dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015f Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nin olas\u0131 bir Marmara depreminin ard\u0131ndan ne denli \u00f6nem kazanaca\u011f\u0131 da g\u00f6zden uzak tutulmamal\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle, tersane alan\u0131 ge\u00e7mi\u015f t\u00fcm depremlerde dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlam\u0131\u015ft\u0131r ve olas\u0131 bir depremde lojistik destek de bu alandan sa\u011flanabilecektir. Bug\u00fcn binlerce insan\u0131 bar\u0131nd\u0131ran kentte deprem toplanma alanlar\u0131n\u0131n AVM vb. yap\u0131larla dolduruldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, tersaneler alan\u0131n\u0131n da salt bir arsa olarak bina ile doldurulmas\u0131 do\u011fal afetin insan eliyle yarat\u0131lan afete d\u00f6n\u00fc\u015fmesi i\u00e7in davet olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>6- Kent belle\u011fi:<\/strong> Tersaneler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn iyile\u015ftirilip geli\u015ftirilmesi, sadece mevcut de\u011ferleri korumak a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, b\u00f6lgeye ve kente yeni de\u011ferler katmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli bir potansiyeldir. Hali\u00e7\u2019in iki k\u0131y\u0131s\u0131, \u201890\u2019lardan bu yana par\u00e7ac\u0131l m\u00fcdahaleler ile birbirinden kopar\u0131lm\u0131\u015f ve t\u00fcketime terkedilmi\u015ftir. Oysa ki \u0130stanbul\u2019u d\u00fcnyadaki di\u011fer k\u0131y\u0131 kentlerinden ay\u0131ran en \u00f6nemli \u015fey, i\u00e7inden ge\u00e7en deniz ve ona a\u00e7\u0131lan k\u00f6rfezin etraf\u0131nda kentle\u015fmesidir. Hali\u00e7, kent belle\u011finin tutundu\u011fu yerdir. Hali\u00e7 Tersaneleri alan\u0131n\u0131n hangi kaynaklarla, nas\u0131l bir y\u00f6ntem izlenerek, neye hizmet ederek kullan\u0131laca\u011f\u0131, kent-kamu yarar\u0131na nas\u0131l iyile\u015ftirilece\u011fi \u00f6nemli bir sorunsald\u0131r. Hali\u00e7\u2019in b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc par\u00e7alayacak yeni bir proje yerine, demokratik yollarla a\u00e7\u0131k ve \u015feffaf bir s\u00fcre\u00e7, kentli i\u00e7in \u00f6nemli bir kazan\u0131m olacakt\u0131r. Hele de demokrasi zafiyetinin g\u00fcnbeg\u00fcn artt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda t\u00fcm meslek insanlar\u0131 ve yurtta\u015flar olarak bunu talep etmemiz, hepimizin yarar\u0131na olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7: Hali\u00e7 ve toplumsal sorumlulu\u011fumuz<\/strong><\/p>\n<p>Buraya kadar bir \u00fcretim tesisinin par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnerek sermaye taraf\u0131ndan \u201c\u00e7itlenmesi\u201d ve buna yol a\u00e7an meslek insanlar\u0131n\u0131n katk\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Di\u011fer yandan Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 gibi s\u00fcrece kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, bir t\u00fcr ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 k\u00fcrek \u00e7eken olu\u015fumlar da mevcut. \u015eunu biliyoruz ki, T\u00fcrkiye\u2019de 1980\u2019lerde etkisi ba\u015fg\u00f6steren neoliberal politikalar, 1990\u2019larda devlet kurumlar\u0131n\u0131n \u00f6zelle\u015ftirme kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 ile her alana yay\u0131lmaya devam ederken, 2000\u2019lerden bu yana s\u00fcreci devralan iktidar eliyle, \u00fclkedeki ya\u015fam kadar, bu topraklarda \u00fcretilmi\u015f olan t\u00fcm de\u011ferleri de derinden etkilemeyi \u201cba\u015fard\u0131\u201d. S\u00f6z konusu s\u00fcre\u00e7lerin her a\u015famas\u0131ndan istisnas\u0131z bir \u015fekilde etkilenen \u00f6znelerden biri de Hali\u00e7 Tersaneleri, nam-\u0131 di\u011fer Tersane-i Amire oldu.<\/p>\n<p>Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nde, ayn\u0131 Venedik Tersanesi gibi koruma alt\u0131na al\u0131nan yap\u0131lar ve somut olmayan de\u011ferler vard\u0131r. Bu somut olmayan de\u011ferler aras\u0131nda tersane \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n ve etraf\u0131nda ya\u015fayan yurtta\u015flar\u0131n an\u0131lar\u0131, \u00fcretim ili\u015fkileri, toplumsal bellek, hak m\u00fccadeleleri, emek tarihi, gemicilik teknolojisinin geli\u015fimi vb. say\u0131labilir. Somut yap\u0131lar, s\u00f6z konusu somut olmayan de\u011ferlerin alandan ve ar\u015fivlerden okunabilmesine imk\u00e2n sa\u011flar. Ayr\u0131ca tersanelerin varl\u0131\u011f\u0131 ya da yoklu\u011fu, Tuzla\u2019daki veya ba\u015fka bir gemi \u00fcretim alan\u0131ndaki \u00f6l\u00fcml\u00fc gemi-i\u015f kazalar\u0131yla da ilgilidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tersaneler ayn\u0131 zamanda bir okuldu ve kalifiye eleman yeti\u015ftiriyordu, ancak art\u0131k bu da sa\u011flanm\u0131yor, elimizden gitti. Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nin fiziki varl\u0131\u011f\u0131 Haydarpa\u015fa Port, Galata Port projeleri, konserveye\/tencereye\/ofis ortam\u0131na d\u00f6nen vapur \u201ctasar\u0131m\u201dlar\u0131, kent ve ula\u015f\u0131m hakk\u0131yla da ilgilidir.<\/p>\n<p>Tersane alan\u0131ndaki birka\u00e7 tescilli yap\u0131ya indirilen de\u011ferlendirme yakla\u015f\u0131m\u0131na da gelirsek, yukar\u0131daki gibi elimizdeki de\u011ferler bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir ve s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. S\u00f6zlerimi her zaman oldu\u011fu gibi Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 ile bitirmek istiyorum: \u201c\u00dclkesine, kentine, mahallesine, do\u011faya ve \u00e7evreye sahip \u00e7\u0131kan, tarihi-k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131 ve gelece\u011fe ta\u015f\u0131nmas\u0131 konusunda duyarl\u0131 t\u00fcm ki\u015fi, kurum, kurulu\u015f, sendika, meslek \u00f6rg\u00fct\u00fc vb. ile siyasi partileri Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131\u2019na kat\u0131lmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor, s\u00f6z konusu alan\u0131n gelece\u011fi hakk\u0131nda \u00fcretimde bulunan meslekta\u015flar\u0131m\u0131za toplumsal sorumluluklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak istiyoruz.\u201d<\/p>\n<p>Ya\u015fam haklar\u0131 bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. T\u0131pk\u0131 Gezi Direni\u015fi gibi, t\u00fcm kentsel toplumsal m\u00fccadeleler bir b\u00fct\u00fcn olarak demokratik, adil, e\u015fitlik\u00e7i, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, laik bir d\u00fcnya tahayy\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Bu yolda dayan\u0131\u015fmay\u0131 geli\u015ftirmek umuduyla&#8230;<\/p>\n<p>Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 ile ileti\u015fim i\u00e7in: halicdayanismasi@gmail.com<\/p>\n<p>https:\/\/www.facebook.com\/halic.dayanismasi<\/p>\n<p>T\u00fcm web kaynaklar\u0131 i\u00e7in izleme tarihi 27.05.2019\u2019dur.<\/p>\n<p>Behi\u00e7 Ak<\/p>\n<p><strong>Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 okuma listesi<\/strong><\/p>\n<p>\u2022 T. G\u00fcl K\u00f6ksal, Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nin Tarihsel Teknolojik Geli\u015fim S\u00fcreci ve Koruma \u00d6nerileri, \u0130T\u00dc FBE, Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, \u0130stanbul, 1996.<\/p>\n<p>\u2022 \u201c\u0130stanbul\u2019un \u00d6nemli Bir End\u00fcstri Arkeolojisi Siti: Hali\u00e7 Tersaneleri\u201d, \u0130stanbul, 2001, say\u0131 39, s. 27-32.<\/p>\n<p>\u2022 \u201cHali\u00e7 Tersaneleri\u2019nin Tarihsel-Teknolojik Geli\u015fim S\u00fcreci ve Gelece\u011fi\u201d, D\u00fcn\u00fc ve Bug\u00fcn\u00fc ile Hali\u00e7 Sempozyum Bildirileri, 22-23 May\u0131s 2003, Kadir Has \u00dcniversitesi, \u0130stanbul, 2004, s. 411-420.<\/p>\n<p>\u2022 \u0130stanbul\u2019daki End\u00fcstri Miras\u0131 \u0130\u00e7in Koruma ve Yeniden Kullan\u0131m \u00d6nerileri, \u0130T\u00dc FBE, Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Doktora Tezi, \u0130stanbul, 2005.<\/p>\n<p>\u2022 \u201cKent Ya\u011fmas\u0131n\u0131n Yeni Hedefi: Hali\u00e7 Tersaneleri\u201d, Mimar.ist, Mimarlar Odas\u0131 \u0130stanbul B\u00fcy\u00fckkent \u015eubesi S\u00fcreli Yay\u0131n\u0131, say\u0131: 48, \u0130stanbul, 2013, s. 97-105.<\/p>\n<p>\u2022 \u201cTersane-i Amire\u2019yi Talan Edecek Hali\u00e7 Port\u2019a Kar\u015f\u0131: Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131\u201d, Mimarlar Odas\u0131 Genel Merkez Yay\u0131n\u0131, say\u0131: 374, Ankara, 2013.<\/p>\n<p>\u2022 \u201cHali\u00e7\u2019teki Rantsal D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00dczerine\u201d, s\u00f6yle\u015fi, Politeknik, 2013.<\/p>\n<p>\u2022 \u201c\u0130stanbul Hali\u00e7\u2019siz, Hali\u00e7 Tersanesiz Olamaz!\u201d, Sol Haber, 2013.<\/p>\n<p>\u2022 \u201cHali\u00e7 Tersaneleri\u2019nde G\u00fcncel Durum: Hali\u00e7 Port ve Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131\u2019na Dair\u201d, Mimar.ist, Mimarlar Odas\u0131 \u0130stanbul B\u00fcy\u00fckkent \u015eubesi S\u00fcreli Yay\u0131n\u0131, say\u0131: 55, \u0130stanbul, 2016, s. 18-24.<\/p>\n<p>\u2022 \u201cKimin Mimar\u0131 Olmal\u0131? Mimar\u0131n Mesleki Sorumlulu\u011fu; Halk Yarar\u0131na Mimarl\u0131k\u201d, Kocaeli Dayan\u0131\u015fma Akademisi\u2019nin \u0130lk Uzun Y\u0131l\u0131 i\u00e7inde, Ankara: Dipnot Yay\u0131nlar\u0131, 2017, s. 91-109.<\/p>\n<p>\u2022 T. G\u00fcl K\u00f6ksal ve Pelin Kaydan, \u201cHali\u00e7\u2019te D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u0130rdelemek\u201d, Mimar.ist, Mimarlar Odas\u0131 \u0130stanbul B\u00fcy\u00fckkent \u015eubesi S\u00fcreli Yay\u0131n\u0131, say\u0131: 42, \u0130stanbul, 2011, s. 55-86.<\/p>\n<p>\u2022 Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131, \u201c6 As\u0131rl\u0131k Hali\u00e7 Tersaneleri Par\u00e7alanmamal\u0131\u201d, Bianet, 2014.<\/p>\n<p>\u2022 Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131, \u201cHali\u00e7 Tersaneleri \u0130\u00e7in Proje \u00dcretenler Toplumsal Sorumlulular\u0131n\u0131 Hat\u0131rlas\u0131n\u201d, YEM, 2014.<\/p>\n<p>\u2022 Hali\u00e7 Tersaneleri\u2019nde neler oluyor etkinli\u011finin videolar\u0131, Mimar.ist TV, 2015.<\/p>\n<p>\u2022 \u201c\u0130stanbul\u2019un Neresindeyiz\u201d, video, sendika.org, 2019.<\/p>\n<p><strong>[1]<\/strong> S\u00f6z konusu soru-cevap ve tart\u0131\u015fma k\u0131sm\u0131 verdi\u011fimiz bu linkteki kay\u0131tta kesilmi\u015f olup Hali\u00e7 Dayan\u0131\u015fmas\u0131 Ar\u015fivi\u2019nden ses kayd\u0131na ula\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p><strong>[2]<\/strong> \u015eu linklerde Darzana ve Venedik Bienali hakk\u0131nda a\u00e7\u0131k bir kaynak olarak derlenen 100\u2019\u00fcn \u00fczerindeki g\u00f6r\u00fc\u015fe eri\u015fmek m\u00fcmk\u00fcn:<br \/>\n\u201cZaman \u00c7izelgesi \u00dczerinden Venedik Mimarl\u0131k Bienali \u00dczerine Yaz\u0131lanlar\u201d.<\/p>\n<p>Bir pavyon iki etkinlik, yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klama.<br \/>\nVideo kay\u0131tlar\u0131.<br \/>\nSes kayd\u0131.<br \/>\nU\u011fur Tanyeli, \u201cVenedik Bienali\u2019ne T\u00fcrkiye Kat\u0131l\u0131m\u0131 ve Kopar\u0131lan F\u0131rt\u0131na\u201d, Arkitera, 26 Nisan 2016<\/p>\n<p>15. Venedik Mimarl\u0131k Bienali Yorumlar\u0131 Zaman \u00c7izelgesi.<\/p>\n<p><strong>D\u0130\u011eER YAZILAR<\/strong><\/p>\n<p>F\u0130K\u0130RTEPEL\u0130LER\u0130N DEVLET DESTEKL\u0130 DOLANDIRICILIKLA M\u00dcCADELES\u0130<br \/>\nKara lekeye beyaz \u00e7ivi<\/p>\n<p>B\u0130R YER NE ZAMAN GER\u00c7EK ANLAMDA \u201cYER\u201dE D\u00d6N\u00dc\u015e\u00dcR?<br \/>\nKimlikli yer te\u015fekk\u00fcl\u00fc<\/p>\n<p>MUHALEFET\u0130 BELED\u0130YE MECL\u0130SLER\u0130NDEN KURMAK<br \/>\nYerel y\u00f6netimin \u201ckara kutu\u201dsu<\/p>\n<p>\u0130STANBUL\u2019UN BA\u011eIMSIZ MUHTAR ADAYLARI<br \/>\n\u0130lk hedef mahalle meclisleri<\/p>\n<p>B\u0130R KENT MEYDANINI K\u0130M KURAR?<br \/>\nAgoralar\u0131n\u0131 yitiren toplum<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Hali\u00e7 Tersaneleri deyip ge\u00e7memek gerek: Bir defa, \u0130stanbul\u2019un en b\u00fcy\u00fck miraslar\u0131ndan biri.&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31613,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[1908,4855,2665,3712],"class_list":{"0":"post-31600","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-halic","9":"tag-halic-gul-koksal","10":"tag-halicport","11":"tag-manset"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31600"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31600\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31613"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}