Antibiyotikler enfeksiyon hastal\u0131lar\u0131n\u0131n tedavisinde kullan\u0131lan ila\u00e7lar. Ancak sadece insanlar\u0131n yakaland\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde kullan\u0131lm\u0131yorlar. \u0130\u015fin asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa d\u00fcnya genelinde kullan\u0131lan antibiyotiklerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 hayvan yeti\u015ftiricili\u011finde ve \u00f6zellikle de end\u00fcstriyel hayvanc\u0131l\u0131kta kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7ok say\u0131da hayvan\u0131n s\u0131k\u0131\u015f\u0131k mek\u00e2nlarda ve tah\u0131lla beslenmesine dayal\u0131 end\u00fcstriyel hayvanc\u0131l\u0131k modeli hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun bir ortam olu\u015fturuyor ve bu durum da gereksiz antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. Buna ek olarak antibiyotiklerin b\u00fcy\u00fcmeyi te\u015fvik eden, hayvanlarda kilo al\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran maddeler olmas\u0131 da fazla miktarda kullan\u0131lmalar\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
D\u00fcnya genelinde hayvanc\u0131l\u0131kta kullan\u0131lan antibiyotik miktar\u0131na ili\u015fkin tahminler 63 bin ton ile 240 bin ton aras\u0131nda de\u011fi\u015fmekte. Amerika\u2019da bir y\u0131l i\u00e7erisinde kullan\u0131lan antibiyotiklerin y\u00fczde 70 ile 80\u2019inin hayvanc\u0131l\u0131kta kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve D\u00fcnya genelinde pek \u00e7ok \u00fclkede hayvanc\u0131l\u0131kta kullan\u0131lan antibiyotik oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 50 civar\u0131nda oldu\u011fu belirtiliyor ve bu oran\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 10 y\u0131l i\u00e7inde y\u00fczde 67 oran\u0131nda artaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n
Antibiyotikler hayvansal g\u0131dalarda kal\u0131nt\u0131 b\u0131rakabiliyor; ayr\u0131ca hayvanc\u0131l\u0131k at\u0131klar\u0131n\u0131n sulara kar\u0131\u015fmas\u0131 ile sularda da antibiyotik kal\u0131nt\u0131lar\u0131na rastlanabiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla g\u0131dalar ve sularla v\u00fccudumuza d\u00fc\u015f\u00fck miktarlarda antibiyotik al\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu olabiliyor. Tedavi edici dozlardan daha d\u00fc\u015f\u00fck miktarlarda antibiyotiklere maruz kalmak ise hastal\u0131klara yol a\u00e7an mikroplar\u0131n zamanla antibiyotiklere diren\u00e7 geli\u015ftirmesine neden oluyor.<\/p>\n
Diren\u00e7 geli\u015fimi ise tedavisi imkans\u0131z enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc a\u015f\u0131r\u0131 ve gereksiz antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131n en \u00f6nemli halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131ndan biri oldu\u011funu s\u0131kl\u0131kla dile getiriyor.<\/p>\n
Ancak mesele sadece gereksiz ve \/ veya a\u015f\u0131r\u0131 antibiyotik kullan\u0131m\u0131 olmayabilir. Son y\u0131llarda yap\u0131lan akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar antibiyotiklere diren\u00e7 geli\u015fimi sorununa tar\u0131msal \u00fcretimde kullan\u0131lan pestisitlerin de yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n
Pestisitler tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretiminde b\u00f6cekler, istenmeyen otlar ve mantarlar gibi \u00e7e\u015fitli etkenlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan zehirli kimyasal maddelerdir. 1950\u2019li y\u0131llardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan s\u00fcre\u00e7te d\u00fcnya genelinde yayg\u0131n bir kullan\u0131m alan\u0131 bulmu\u015flard\u0131r. Ancak g\u0131dalarda b\u0131rakt\u0131klar\u0131 kal\u0131nt\u0131lar, su varl\u0131klar\u0131nda yol a\u00e7t\u0131klar\u0131 kirlilik ve tabiattaki u\u00e7ucu b\u00f6cek t\u00fcrleri \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkileri ciddi bir kayg\u0131 ve tart\u0131\u015fma konusudur. Pestisitlerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tehdit olu\u015fturan mikroorganizmalarda antibiyotik direnci geli\u015fimine yol a\u00e7abiliyor olmas\u0131 ise bu konudaki kayg\u0131 ve tart\u0131\u015fmalara yeni bir boyut ekledi.<\/p>\n
Bu konuda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen bulgular bir mikroorganizman\u0131n pestisitlere diren\u00e7 geli\u015ftiren gen b\u00f6lgesinin ayn\u0131 zamanda antibiyotiklere diren\u00e7 geli\u015fimini de tetikleyebildi\u011fini g\u00f6sterdi. Ara\u015ft\u0131rmalar pestisitlere maruz kalan insanlarda antibiyotiklerin etkisinin daha az oldu\u011funu da g\u00f6steriyor. \u00d6zetle s\u00f6ylemek gerekirse pestisitler antibiyotik direnci sorununu b\u00fcy\u00fcten bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
Bu durumun ne gibi sorunlara yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek olanaks\u0131z ama pestisitlerin tar\u0131msal alanlardaki yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 ve kullan\u0131m miktarlar\u0131n\u0131n y\u0131ldan y\u0131la art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hafife al\u0131nmamas\u0131 gereken bir sorun oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Elde mevcut akademik bilgilere dayanarak insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furacak bir durumun i\u00e7inde oldu\u011fumuzu ancak ya\u015fanacak sorunlar\u0131n ne boyutta olaca\u011f\u0131n\u0131n hen\u00fcz \u00f6ng\u00f6r\u00fclemedi\u011fini s\u00f6yleyebilirim. Daha somut konu\u015fmam gerekirse, i\u00e7inde oldu\u011fumuz durumun \u201chen\u00fcz yere \u00e7arpmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in ne h\u0131zla d\u00fc\u015f\u00fcyor oldu\u011fumuzu bilmedi\u011fimiz\u201d bir duruma benzedi\u011fini s\u00f6ylemekle yetinece\u011fim.<\/p>\n
Tar\u0131mda pestisit kullan\u0131m\u0131n\u0131n antibiyotiklere diren\u00e7li mikroplar\u0131n geli\u015fmesine yol a\u00e7aca\u011f\u0131, \u00e7ok de\u011fil bundan 50 y\u0131l \u00f6nce kimsenin akl\u0131na gelmezdi. Ancak bu konuda de\u011fi\u015fen fazla bir \u015fey de yok. \u0130\u00e7inde oldu\u011fumuz \u015fartlarda da durumumuz ayn\u0131 asl\u0131nda. Tar\u0131msal ve end\u00fcstriyel \u00fcretimde kullan\u0131lan \u00e7ok say\u0131da zehirli kimyasal maddenin insan, do\u011fal hayattaki di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrleri ya da daha genel konu\u015fmak gerekirse yery\u00fcz\u00fcndeki hayat i\u00e7in ne gibi sorunlara yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00f6ng\u00f6rmemiz olanaks\u0131z hala.<\/p>\n
Bu s\u00f6yledi\u011fim \u00e7ok a\u015fik\u00e2r bir \u015fey olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor de\u011fil mi?<\/p>\n
Her \u015feyi bilmek ya da olacaklar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00f6ng\u00f6rmek olanaks\u0131zd\u0131r elbette.<\/p>\n
Ancak pestisit kullan\u0131m\u0131 ile antibiyotik direnci aras\u0131nda ba\u011f kuran yeni bulgular toksik kimyasallar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n g\u00fcvenli oldu\u011funu, bu kimyasallar\u0131n kullan\u0131m \u00f6ncesi \u00e7ok say\u0131da ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 toksikolojik testlere tabi tutuldu\u011funu dolay\u0131s\u0131yla bir tehdit olu\u015fturuyor olsalar bile bu tehdidin daha en ba\u015ftan belirlenmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 dile getiren \u2013akademik- s\u00f6ylemin ne kadar bo\u015f ve temelsiz oldu\u011funa i\u015faret ediyor. Dikkatimizi y\u00f6neltmemiz gereken kritik nokta tam da buras\u0131.<\/p>\n
\u0130nsan ya da do\u011fal hayat i\u00e7in olas\u0131 tehditk\u00e2r durumlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 belirleyemeyiz, bu konuda yap\u0131labilecek \u00e7al\u0131\u015fmalar neredeyse sonsuz uzunlukta bir zaman gerektirecektir \u015f\u00fcphesiz. Ama on binlerce toksik kimyasal\u0131n do\u011fru d\u00fczg\u00fcn hi\u00e7bir toksik teste tabi tutulmadan g\u00fcndelik hayata sokulmas\u0131nda, do\u011fal ya\u015fama kar\u0131\u015fmas\u0131nda ve bunun her \u015feyin yolunda oldu\u011funu, endi\u015felenecek bir durumun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vazeden bir s\u00f6ylem e\u015fli\u011finde yap\u0131lmas\u0131nda ciddi bir sorun yok mu?<\/p>\n
\u0130nsan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sadece son y\u00fcz y\u0131l i\u00e7inde yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 toksik madde kirlili\u011finin yery\u00fcz\u00fcndeki hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc tehdit edecek bir noktaya ula\u015fmas\u0131nda bir tuhafl\u0131k yok mu?<\/p>\n
End\u00fcstriyel tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z iklim krizi \u00fczerindeki etkisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck. Dolay\u0131s\u0131yla meselenin sadece mikroplar\u0131n antibiyotik direnci geli\u015ftirmesinin yol a\u00e7aca\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 olarak anla\u015f\u0131lmamas\u0131 son derece \u00f6nemli. B\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131n ola\u011fan sonucu \u201cyeni antibiyotikler geli\u015ftirir ve bu diren\u00e7 sorununu \u00e7\u00f6zeriz\u201d oluyor \u00e7\u00fcnk\u00fc. Ancak bu anlay\u0131\u015f da sorunun bir par\u00e7as\u0131. \u00d6yleyse bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z\u0131 yeni antibiyotik geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na de\u011fil tar\u0131mda kullan\u0131lan pestisitlere odaklamal\u0131y\u0131z. Tar\u0131mda pestisit kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 azaltacak ya da s\u0131f\u0131rlayacak \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin te\u015fvik edilmesine \u00e7abalamak, antibiyotik diren\u00e7 geli\u015fimi nedeniyle ya\u015fanan ve ya\u015fanacak sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in \u00f6ncelikli ve iklim krizini de daha fazla derinle\u015ftirmeyecek bir hedef olacakt\u0131r.<\/p>\n
Notlar<\/strong><\/p>\n 1) A\u015f\u0131r\u0131 ve gereksiz antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sorunlar hakk\u0131nda daha detayl\u0131 bilgi i\u00e7in \u015fu yaz\u0131ya bak\u0131labilir: G\u0131dalardaki Antibiyotik: Sorular ve Sorunlar<\/p>\n 2) T\u00fcrkiye\u2019de hayvanc\u0131l\u0131kta kullan\u0131lan antibiyotik miktar\u0131n\u0131n ne kadar oldu\u011funa dair bir tahmin i\u00e7in \u015fu yaz\u0131ya bak\u0131labilir: T\u00fcrkiye\u2019de Hayvanc\u0131l\u0131kta Kullan\u0131lan Antibiyotik Miktar\u0131 Nedir?<\/p>\n 3) Antibiyotik kal\u0131nt\u0131lar\u0131 sorununun daha az dile getirilen toplumsal meselelerle ilgisi i\u00e7in \u015fu yaz\u0131ya bak\u0131labilir: Antibiyotikli Etler, GDO\u2019lu Yemler ve Do\u011fuda Bir K\u00f6y<\/p>\n 4) Pestisitler hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi i\u00e7in \u015fu yaz\u0131lara bak\u0131labilir: K\u00fcresel Is\u0131nma \u00c7a\u011f\u0131nda Pestisitler ve G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi ve G\u0131dada Pestisit Kal\u0131nt\u0131s\u0131 ve Sa\u011fl\u0131k<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Antibiyotikler enfeksiyon hastal\u0131lar\u0131n\u0131n tedavisinde kullan\u0131lan ila\u00e7lar. Ancak sadece insanlar\u0131n yakaland\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31744,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[4087,3712,4197],"class_list":{"0":"post-31743","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-bulent-sik","9":"tag-manset","10":"tag-pestisit"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31743"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31743\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31744"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}