{"id":32,"date":"2008-05-26T18:30:51","date_gmt":"2008-05-26T15:30:51","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=32"},"modified":"2019-01-29T14:46:05","modified_gmt":"2019-01-29T11:46:05","slug":"suyun-metalastirilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/suyun-metalastirilmasi\/","title":{"rendered":"Bir \u0130nsanl\u0131k Su\u00e7u: Suyun Metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 &#8211; \u00d6.Eylem Tuncaelli*"},"content":{"rendered":"<p>Su kaynaklar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc y\u00f6netimi, s\u0131n\u0131rl\u0131 imkanlar ve \u00e7evresel de\u011fi\u015fiklikler y\u00fcz\u00fcnden temiz i\u00e7me suyuna ula\u015famayan insan say\u0131s\u0131 giderek artmaktad\u0131r. Su; ekolojik ya\u015fam, i\u00e7me-kullanma, tar\u0131m, enerji ve sanayi i\u00e7in gerekli, sosyal ve ekonomik geli\u015fme i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir de\u011ferdir. Bu noktada, su politikas\u0131 ve su y\u00f6netimi, gerek k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte gerekse de ulusal \u00f6l\u00e7ekte b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>Su haklar\u0131n\u0131n erozyonu art\u0131k k\u00fcresel bir olayd\u0131r. Neoliberal politikalarla su ve su hizmetlerinin y\u00f6netilmesi d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde milyonlarca insan\u0131 i\u00e7me suyuna eri\u015fimini engellemektedir. \u0130\u00e7me suyundan yoksun b\u0131rak\u0131lan bu insanlar\u0131n \u00f6z\u00fc itibari ile kamuya ait suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesi s\u0131ras\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 korkun\u00e7 tablolar \u00f6n\u00fcm\u00fczde durmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de Su<\/strong><br \/>\nYery\u00fcz\u00fcndeki suyun sadece %3\u2019\u00fc tatl\u0131 sudur. Tatl\u0131 su miktar\u0131n\u0131n sadece %1\u2019i eri\u015filebilir durumdad\u0131r. Geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnya n\u00fcfusu 4 kat artarken, su ihtiyac\u0131 9 kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f; end\u00fcstri, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 su miktar\u0131n\u0131n 40 kat fazlas\u0131n\u0131 kullan\u0131yorken 2000\u2019li y\u0131llara merhaba demi\u015ftir. Bu rakamlar aras\u0131ndaki en \u00e7arp\u0131c\u0131 ger\u00e7ek ise yerk\u00fcrede kullan\u0131lan suyun %85\u2019inin, yerk\u00fcre n\u00fcfusunun %12\u2019si taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>1900\u2019de eri\u015filebilir suyun %7\u2019si kullan\u0131l\u0131rken, y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna do\u011fru bu oran %25\u2019e y\u00fckselmi\u015ftir. Tarihte eri\u015fime a\u00e7\u0131k suyun bu denli \u00e7ok oldu\u011fu bir d\u00f6nemde k\u0131tl\u0131ktan bahsediyor olmak ciddi bir \u00e7eli\u015fkidir. Suyun s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131n\u0131, su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 olarak ifade etmek politik anlamda felakete yol a\u00e7acak bir tan\u0131mlamad\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada ki\u015fi ba\u015f\u0131na g\u00fcnl\u00fck ortalama kentsel su t\u00fcketimi WHO standartlar\u0131nda 150 litre olarak kabul edilmektedir. Sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ortalama kentsel t\u00fcketim 266 lt\/ki\u015fi-g\u00fcn iken Afrika \u00fclkelerinin ortalamas\u0131 67 lt\/ki\u015fi-g\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\nKi\u015fi ba\u015f\u0131na g\u00fcnl\u00fck ortalama kentsel su t\u00fcketimi (Litre)<\/p>\n<p>Kabul edilen d\u00fcnya ortalamas\u0131<br \/>\n150<\/p>\n<p>Sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler ortalamas\u0131<br \/>\n266<\/p>\n<p>Afrika \u00fclkeleri ortalamas\u0131<br \/>\n67<\/p>\n<p>Asya \u00fclkeleri ortalamas\u0131<br \/>\n143<\/p>\n<p>G\u00fcney Amerika ortalamas\u0131<br \/>\n184<\/p>\n<p>Arap \u00fclkeleri ortalamas\u0131<br \/>\n158<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye<br \/>\n111<\/p>\n<p>D\u00fcnya genelinde su kaynaklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc kamu m\u00fclkiyetinde bulunmaktad\u0131r ve su hizmetleri ortalama olarak Asya \u00fclkelerinde %99\u2019u, Afrika\u2019da %97\u2019si, Orta ve Do\u011fu Avrupa ile G\u00fcney Amerika\u2019da %96\u2019s\u0131, Kuzey Amerika\u2019da %95\u2019i, Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde %80\u2019i kamu kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmektedir.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn d\u00fcnya n\u00fcfusunun yaln\u0131zca %5\u2019i suyu ulus\u00f6tesi \u015firketlerden sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 halde, bu \u015firketlerin y\u0131ll\u0131k gelirleri d\u00fcnya petrol ticaretinin y\u0131ll\u0131k gelirinin yar\u0131s\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Bankas\u0131, su piyasas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcme hedefini revize ettiklerini ve yeni tahminlerin 1 trilyon $\u2019\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nSudan rant umanlar bu y\u00f6ndeki kavgalar\u0131n\u0131 verirken yerk\u00fcre \u00fczerindeki mevcut durum ise i\u00e7ler ac\u0131s\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u2022 D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 1.2 milyar insan temiz su kullanamamakta,<br \/>\n\u2022 2.5 milyar ki\u015fi ise kanalizasyon sisteminden yoksun ya\u015famakta,<br \/>\n\u2022 \u0130\u00e7me suyuna at\u0131ksular\u0131n kar\u0131\u015fmas\u0131yla y\u0131lda 5 milyon ki\u015fi salg\u0131n hastal\u0131klardan \u00f6lmekte,<br \/>\n\u2022 Yine 2.4 milyar insan banyo ve tuvaletten mahrum ya\u015famakta,<br \/>\n\u2022 D\u00fcnyada kullan\u0131lan suyun %85\u2019ini n\u00fcfusun %12\u2019si t\u00fcketmektedir.<\/p>\n<p>Avrupa\u2019da ortalama su kullan\u0131m\u0131 200\u2013300 litre\/g\u00fcn ve Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde 575 litre\/g\u00fcn olmas\u0131na ra\u011fmen kalk\u0131nmakta olan \u00fclkelerde ya\u015fayan halk\u0131n be\u015fte biri insan hakk\u0131 olarak kabul edilen en az 20 litre\/g\u00fcn suya ula\u015famamaktad\u0131r. Oysaki bilinmektedir ki hijyen ko\u015fullar\u0131n\u0131n sa\u011flanabilmesi i\u00e7in bir ki\u015finin g\u00fcnde 50 lt suya ihtiyac\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kalk\u0131nmakta olan \u00fclkelerde en zengin halk\u0131n %20\u2019si \u015febeke sistemi ile ula\u015fan suyun %85\u2019ini, halk\u0131n en yoksul %20\u2019lik k\u0131sm\u0131 ise sadece %25\u2019ini kullanabilmektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ll\u0131k su miktar\u0131, yanl\u0131\u015f su politikalar\u0131 ve uygulamalar\u0131 ile h\u0131zla azalmaktad\u0131r. 1990\u2019larda 3500 m3\/ki\u015fi-y\u0131l olan bu miktar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 1400 m3\u2019lere d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de su hizmetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan durum ise \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir:<\/p>\n<p>\u2022 Her be\u015f ki\u015fiden d\u00f6rd\u00fc belediye hizmetlerinden yararlanmakta ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan belediyelerin verece\u011fi hizmete ba\u011fl\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcrmektedir.<br \/>\n\u2022 Belediyelerin %69\u2019u kanalizasyon \u015febekesine sahiptir.<br \/>\n\u2022 Mevcut 3225 belediyenin 324\u2019\u00fcn\u00fcn at\u0131ksular\u0131 195 at\u0131ksu ar\u0131tma tesisi ile ar\u0131t\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\n\u2022 3225 belediyeden i\u00e7me ve kullanma suyu ar\u0131tma tesisi ile hizmet verilen belediye say\u0131s\u0131 ise yaln\u0131zca 304\u2019t\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnyada Durum<\/strong><br \/>\nNeoliberal ideologlar, durumu \u201csu enderdir; ender mallar\u0131 hangi kurallar ile y\u00f6netiyorsak suyu da ayn\u0131 kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fc ile y\u00f6netmeliyiz\u201d diyerek form\u00fcle etmektedirler. Suya eri\u015fim, k\u0131tl\u0131k kanunlar\u0131na g\u00f6re d\u00fczenlenirse, yoksullar bir damla suya bile hasret kal\u0131rlar ki d\u00fcnyada bunun \u00f6rnekleri de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcney Amerika, Bolivya<\/strong><br \/>\nT\u00fcm D\u00fcnya\u2019da oldu\u011fu gibi Bolivya\u2019da da suyun metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fc akt\u00f6r\u00fc D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019d\u0131r. 1999 y\u0131l\u0131nda Cochabamba Belediyesi\u2019ne ait su kurumu olan SEMAPA\u2019n\u0131n Bechtel\u2019in bir yan \u015firketi olan International Water\u2019a imtiyaz hakk\u0131n\u0131n devri ile \u00f6zelle\u015ftirilme tavsiye edilmi\u015ftir. Ekim 1999\u2019da, h\u00fck\u00fcmet yard\u0131mlar\u0131n\u0131 sona erdiren ve \u00f6zelle\u015ftirmeye izin veren \u0130\u00e7me Suyu ve Sa\u011fl\u0131k \u00d6nlemleri Yasas\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130mtiyaz hakk\u0131n\u0131n devrini takip eden g\u00fcnlerde su fiyatlar\u0131 %200 artm\u0131\u015f ve asgari \u00fccretin ayda 100 $\u2019dan az oldu\u011fu bir \u015fehirde, su faturas\u0131 ayda 20 $\u2019a ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 20 $ be\u015f ki\u015filik bir ailenin neredeyse iki haftal\u0131k mutfak masraflar\u0131na denk gelmektedir.<\/p>\n<p>Halk\u0131n suya eri\u015fiminin engellenmesinin ard\u0131ndan 2000 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Suyu ve Ya\u015fam\u0131 Koruma Koalisyonu kurulmu\u015f ve bu ittifak, kitlesel sefeberlikle \u015fehri d\u00f6rt g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne kapatma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bir ay i\u00e7inde, milyonlarca Bolivyal\u0131 Cochabamba\u2019ya y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr ve yap\u0131lan genel grev ile t\u00fcm ula\u015f\u0131m\u0131n durmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015fmeler \u00fczerine H\u00fck\u00fcmet, halk\u0131n fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131 geri \u00e7ekmeyi vaat etmi\u015ftir. Bu vaadin ger\u00e7ekle\u015fmemesi \u00fczerine Ekim 1999\u2019ta kabul edilen \u0130\u00e7me Suyu ve Sa\u011fl\u0131k \u00d6nlemleri Yasas\u0131\u2019n\u0131n ve ilgili t\u00fcm alt mevzuat\u0131n iptali i\u00e7in bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f \u00f6rg\u00fctlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmet Nisan 2000\u2019de pazar yasas\u0131yla su protestocular\u0131n\u0131 susturmay\u0131 denemi\u015f; eylemciler tutuklanm\u0131\u015f, protestocular \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve medya sans\u00fcre u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Bu kanl\u0131 sava\u015f halk\u0131n zaferi ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015f ve Bechtel Bolivya\u2019y\u0131 terk etmi\u015ftir. SEMAPA ve bor\u00e7lar\u0131, i\u015f\u00e7ilere ve halka devredilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Fakat \u00f6zelle\u015ftirme s\u00fcrecinin ba\u015f\u0131nda yap\u0131lan anla\u015fmalar, anla\u015fmalar\u0131n imzac\u0131lar\u0131 kadar ac\u0131mas\u0131z oldu\u011funu da k\u0131sa s\u00fcrede g\u00f6stermi\u015ftir. Kas\u0131m 2001\u2019de \u015eirket Bolivya devletine kar\u015f\u0131, WTO\u2019nun Tahkim mekanizmas\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n ICSID-Yat\u0131r\u0131m Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n Uluslararas\u0131 \u00c7\u00f6z\u00fcm Merkezinde 25 milyon $ tutar\u0131nda bir tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f ve \u201cbu tutar\u0131n, yat\u0131r\u0131m miktar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u015firketin kar beklentisini de i\u00e7erdi\u011fini de\u201d a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>El Salvador<\/strong><br \/>\nOrta Amerika Serbest Ticaret Anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda Inter-Amerikan Kalk\u0131nma Bankas\u0131\u2019ndan al\u0131nan kredi ko\u015fullar\u0131na uymak i\u00e7in, 1998\u2019den itibaren El Salvador\u2019da suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesi s\u00fcrecine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkede suyun %90\u2019\u0131 kirli, enfeksiyon \u00f6l\u00fcmlerine ba\u011fl\u0131 bebek \u00f6l\u00fcmleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan Orta Amerika\u2019da ikinci ve n\u00fcfusun sadece yar\u0131s\u0131na boru sistemi ile su ta\u015f\u0131nan \u00fclkede, \u00f6zelle\u015ftirme kapsam\u0131nda suya yap\u0131lan 3 kat zamma kar\u015f\u0131 Su \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131 (SETA), \u00f6nemli eylemler \u00f6rg\u00fctlemi\u015ftir. Halk\u0131n kendi suyu \u00fczerinde s\u00f6z sahibi olma iste\u011fi ise anti-ter\u00f6r yasas\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmi\u015f ve eylemciler bu yasa kapsam\u0131nda yarg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Arjantin<\/strong><br \/>\nCordova kentinin su kurumunun Suez\u2019e sat\u0131lmas\u0131 ile fiyatlar 2-3 kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve 1997\u2019de Halk Komisyonu\u2019nda \u00f6rg\u00fctlenen Cordoval\u0131lar, \u201cSu hakk\u0131m\u0131zd\u0131r\u201d diyerek ulusalla\u015ft\u0131rma kampanyas\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Meksika<\/strong><br \/>\nSu \u00f6zelle\u015ftirmelerini d\u00fcnyada uygulayan ilk \u00fclkelerden biri olan Meksika\u2019da \u00f6zelle\u015fen da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesinin %20\u2019si de Suez ile Vivendi\u2019ye aittir. \u00d6zelle\u015ftirme sonucu fiyatlarda artm\u0131\u015f ve sular kesilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Kuzey Amerika, Kanada<\/strong><br \/>\nKanada\u2019da yap\u0131lan \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemi di\u011fer \u00f6rneklerden farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kanada\u2019da, Devlet taraf\u0131ndan i\u015fletilen laboratuarlar \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f, kamu \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olan 113 laboratuar eleman\u0131n yar\u0131dan fazlas\u0131 birka\u00e7 ay i\u00e7erisinde i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131 41\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6zelle\u015ftirme bu kez farkl\u0131 bir alanda da olsa sonu\u00e7 ayn\u0131 olmu\u015ftur. \u0130\u00e7me suyu kalitesi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f; 2000 y\u0131l\u0131n\u0131n Temmuz ay\u0131nda Ontario kentinin Walkerton kasabas\u0131nda i\u00e7inde koli basili bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lan i\u00e7me suyu 7 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne, y\u00fczlerce ki\u015finin a\u011f\u0131r \u015fekilde hastalanmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong>Afrika, G\u00fcney Afrika<\/strong><br \/>\nG\u00fcney Afrika\u2019da \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemi 1990\u2019lar\u0131n sonuna denk gelmektedir. G\u00fcney Afrika\u2019da da Suez \u015firketi sahne alm\u0131\u015ft\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131ndan itibaren halk\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc su ihtiyac\u0131n\u0131 halka a\u00e7\u0131k tuvaletlerden kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. Bu nedenle yakla\u015f\u0131k 2000 insan\u0131n Durban b\u00f6lgesinde kolera ve tif\u00fcsten \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015ftir. Bihar b\u00f6lgesinde h\u00fck\u00fcmetin Sheonath nehrini satmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan nehirden bal\u0131k avlayan, y\u00fczen ya da \u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kayan insanlar h\u0131rs\u0131zl\u0131kla su\u00e7lanm\u0131\u015f tutuklanma ve hapis yatmayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131. 100 bin insan\u0131n protestosu sonucu h\u00fck\u00fcmet \u00f6zelle\u015ftirmeyi geri \u00e7ekmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti\u2019nde \u00f6zellikle yoksul b\u00f6lgelerde \u00f6n \u00f6demeli su saya\u00e7lar\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131. Bu yeni cihazlara pe\u015fin \u00f6deme ile y\u00fcklenen kont\u00f6rler bitti\u011finde halk kolera mikroplu suyu i\u00e7mek zorunda kald\u0131. Suya yap\u0131lan y\u00fcksek zamlar ve suya ula\u015fmak i\u00e7in \u00f6n \u00f6demeli \u2013 kont\u00f6rl\u00fc su saya\u00e7lar\u0131n\u0131n tak\u0131lmas\u0131 sonucunda binlerce yoksul insan suya ula\u015famad\u0131 ve sular\u0131n\u0131 nehirlerden sa\u011flamaya y\u00f6neldi. Kwa-Zulu Natal\u2019da bu y\u00fczden kolera salg\u0131n\u0131 ba\u015f g\u00f6sterdi, 140 bin insan etkilendi ve 250 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Kolera salg\u0131n\u0131n\u0131n nedeni ise 17 y\u0131ld\u0131r paras\u0131z su sa\u011flayan kanal\u0131n kapat\u0131lmas\u0131yd\u0131. Yine Suez\u2019e ait olan Johannesburg Su \u015eirketi, sa\u011fl\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde hendek tuvaletler a\u00e7t\u0131 ve b\u00f6ylece yoksullar\u0131n tuvaletlerine su d\u00f6kmelerini \u00f6nledi! Buna kar\u015f\u0131l\u0131k belediye teknisyenleri, su saya\u00e7lar\u0131n\u0131 bozarak halka \u201cka\u00e7ak\u201d su ba\u011flad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Gana<\/strong><br \/>\nGana\u2019da, y\u0131llarca siyan\u00fcrle alt\u0131n elde edilen \u00fclkede temiz suya ula\u015fmak bir hayli zorla\u015fm\u0131\u015fken, D\u00fcnya Bankas\u0131 kredi anla\u015fmas\u0131 yapmak i\u00e7in Gana H\u00fck\u00fcmetine \u00fclkedeki kentsel su da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zelle\u015ftirmesini \u015fart ko\u015ftu. Bu reform program\u0131, \u00fclkeyi suyun sunumu karl\u0131 olan \u015fehir suyu ile karl\u0131 olmayan k\u0131rsal b\u00f6lgeler olmak \u00fczere ikiye ay\u0131rd\u0131. Suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesi kapsam\u0131nda fiyatlar %95 oran\u0131nda artt\u0131.<\/p>\n<p><strong>Asya Hindistan<\/strong><br \/>\nHindistan\u2019da su ekonomisine D\u00fcnya Bankas\u0131 ve tekeller m\u00fcdahale etmesiyle suyun kullan\u0131m\u0131, k\u0131rsal kesimlerin kullan\u0131m\u0131ndan kentsel kesimler ve end\u00fcstri lehine de\u011fi\u015ftirildi. Bu noktada yeni baraj in\u015faatlar\u0131na ba\u015fland\u0131. \u015eu ana kadar 200 milyon insan\u0131 yerinden eden bu projeler, yakla\u015f\u0131k 1 milyar insan\u0131 da yerinden edecek \u015fekilde planlanmaktad\u0131r.<br \/>\nSuez\u2019in \u00fclkeye giri\u015fini sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6nce Delhi\u2019de su \u00fccretleri 7-10 kat art\u0131r\u0131ld\u0131. Sonra su i\u015fletmesi Suez\u2019e sat\u0131ld\u0131 ve su \u00fccretleri daha da artt\u0131. \u015eirket, su ve elektrik ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamad\u0131 ve bu y\u00fck\u00fc kamu \u015firketlerine \u00f6detti.<br \/>\nMart 2000\u2019de kurulan Coca Cola fabrikas\u0131, milyonlarca litre temiz suyu yasad\u0131\u015f\u0131 bir \u015fekilde ald\u0131 ve suyun miktar\u0131 2\/3 oran\u0131nda azald\u0131. Suyun bol oldu\u011fu b\u00f6lgede su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanmas\u0131 \u00fczerine kad\u0131nlar, \u015firketin \u00f6n\u00fcnde oturma eylemine ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>Avrupa, Fransa<\/strong><br \/>\nFransa\u2019da Grenoble kentinde 1989 y\u0131l\u0131nda su i\u015fletmesi Suez\u2019e sat\u0131ld\u0131. Fiyatlarda ya\u015fanan 2 misli art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. Halk\u0131n politik ve hukuki bir sava\u015f\u0131m\u0131 sonucunda \u015firket 2000 y\u0131l\u0131nda belediyeye geri verildi.<\/p>\n<p>Fransa\u2019da b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde su i\u015fleri \u00f6zel firmalara devredildi. K\u0131rsal kesimler ve k\u00fc\u00e7\u00fck yerle\u015fim alanlar\u0131nda ise hala bu hizmeti belediyeler veriyor. \u00d6zel firmalar\u0131n su fiyatlar\u0131 belediyelerin su fiyatlar\u0131n\u0131n %30 \u00fcst\u00fcnde. Bu nedenle \u00f6zel ve kamu kurumlar\u0131n\u0131n hizmetleri ve bu hizmet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda talep edilen fiyat\u0131 halk a\u00e7\u0131k se\u00e7ik g\u00f6rebiliyor.<\/p>\n<p>Fransa\u2019da halk, suya %150 daha fazla \u00f6deme yaparken, 5.2 milyondan fazla insan mikrobiyolojik a\u00e7\u0131dan kabul edilemez kalitede su al\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>\u0130ngiltere<\/strong><br \/>\n\u0130ngiltere\u2019de 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda su ilk \u00f6zelle\u015ftirildi\u011finde fiyatlar %150-450 aras\u0131nda artarken \u015firket karlar\u0131 %692 artt\u0131. Birmingham\u2019da \u00f6n \u00f6demeli kont\u00f6r uygulamas\u0131na ge\u00e7ilince, insanlar maliyetli oldu\u011fu i\u00e7in sifon \u00e7ekmek yerine saks\u0131lara d\u0131\u015fk\u0131lamaya ve saks\u0131lar\u0131 sokaklara atmaya ba\u015flad\u0131. B\u00f6lgede dizanteri vakalar\u0131 6 kat artt\u0131. Bu geli\u015fmeler \u00fczerine 1998\u2019de saya\u00e7 uygulamas\u0131ndan vazge\u00e7ildi.<br \/>\nLonrda\u2019da milyonlarca haz\u0131r m\u00fc\u015fterisiyle 1999 y\u0131l\u0131nda \u00f6zelle\u015ftirme yoluyla sat\u0131lan su da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketi \u015fimdi Alman enerji devi RWE\u2019nin i\u015fletmesinde. Eskiyen su da\u011f\u0131t\u0131m a\u011f\u0131na \u015firket taraf\u0131ndan herhangi bir yat\u0131r\u0131m hen\u00fcz yap\u0131lmam\u0131\u015f. A\u015f\u0131r\u0131 ya\u011fmur ya\u011fd\u0131\u011f\u0131nda ar\u0131t\u0131m yetersizli\u011fi nedeniyle i\u00e7me suyuna kar\u0131\u015fan ya\u011fmur suyu halk\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemli oranda tehdit ediyor. Hepatit A hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6zelle\u015ftirmenin ard\u0131ndan iki kat artt\u0131. \u00d6zelle\u015ftirmenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ilk y\u0131lda 21 bin evin suyu kesildi.<\/p>\n<p><strong>Almanya<\/strong><br \/>\nBerlin\u2019de 1999\u2019da yap\u0131lan \u00f6zelle\u015ftirmeler sonucu, su i\u015fletmesinin yar\u0131s\u0131 Suez \u015firketine sat\u0131ld\u0131. Bu d\u00f6nemden sonra altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yap\u0131lmad\u0131; maliyet gerek\u00e7esiyle \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve fiyatlar artt\u0131.<\/p>\n<p><strong>Avustralya<\/strong><br \/>\nSidney\u2019de, su \u015firketini Suez\u2019in almas\u0131ndan sonra, suda y\u00fcksek oranda parazit ve bakteri olu\u015fumlar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de Durum<\/strong><br \/>\nAdalet ve Kalk\u0131nma Partisi (AKP), 2007 se\u00e7im beyannamesinde, baraj\u0131 bitirilen projelerin, sulama k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn yat\u0131r\u0131m\u0131na a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131, k\u00f6y ve kentlerde i\u00e7me suyunun kalitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fini, su ve kanalizasyon i\u015fletmecili\u011fi ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7evre sekt\u00f6r\u00fcnde, maliyetlerin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve kalitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kamunun yan\u0131 s\u0131ra \u00f6zel kesimin de kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyordu.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde su i\u015fletmelerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesi ise son birka\u00e7 on y\u0131ld\u0131r g\u00fcndemdedir. Antalya\u2019da, \u0130zmir\u2019de, Kocaeli\u2019de yap\u0131lan; Edirne\u2019de yap\u0131lmas\u0131 bir yolsuzluk operasyonu ile \u015fimdilik ertelenen \u00f6zelle\u015ftirmeler yak\u0131n zamanda su \u00f6zelle\u015ftirmelerinin toplumsal g\u00fcndemimizde daha fazla yer edinece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>Son y\u0131llarda, T\u00fcrkiye\u2019de suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesi i\u00e7in D\u00fcnya Bankas\u0131 planlar\u0131 dahilinde bir \u00e7ok proje ya\u015fama ge\u00e7irilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya Bankas\u0131, b\u00fcy\u00fck\u015fehirlerde \u201c\u0130SK\u0130 modelinin\u201d, k\u00fc\u00e7\u00fck belediyelerde ise \u201cyerel y\u00f6netim birliklerinin\u201d kurdu\u011fu \u015firketlerin su \u00f6zelle\u015ftirmesinin ideal modelleri oldu\u011funu savunuyor. Oysa bu modellerin faturalara yans\u0131mas\u0131, ger\u00e7ekte k\u00e2r d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir amac\u0131n g\u00fcd\u00fclmedi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin Antalya\u2019da d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck su \u015firketlerinin su i\u015fletmecili\u011fi imtiyaz\u0131na 10 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre ile el koymas\u0131ndan sonra su<br \/>\ntarifelerine her ay y\u00fczde 7\u2019lik zam yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan tart\u0131\u015fmalar \u00fcst noktalara s\u0131\u00e7rad\u0131 ve yasalara ayk\u0131r\u0131l\u0131k i\u00e7eren tarife uygulamas\u0131 dava konusu oldu. Yap\u0131lan anla\u015fmalar nedeniyle konu uluslararas\u0131 tahkime ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>2001\u2019de en pahal\u0131 suyu, \u00c7ALB\u0130R sayesinde \u00c7e\u015fmeliler kulland\u0131. 2001 y\u0131l\u0131nda metrek\u00fcp\u00fc \u0130stanbul\u2019da 400 bin lira, Ankara\u2019da 330 bin lira, \u0130zmir\u2019de 440 bin lira olan \u015febeke suyunu \u00c7e\u015fmeliler, 1 milyon 100 bin liradan kulland\u0131lar.<\/p>\n<p>Kocaeli\u2019de 1999 y\u0131l\u0131nda Gama-G\u00fcri\u015f, \u0130zmit B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi, Thames Water, Mitsui, Sumumito konsorsiyumu taraf\u0131ndan tamamlanan Yuvac\u0131k Baraj\u0131 2006 y\u0131l\u0131nda \u015fehre yetecek suyu tutamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Kocaeli susuz kald\u0131. Baraj\u0131n i\u015fletmesini yapan Thames Water \u015firketi ile 16 y\u0131l \u00fczerinden yap\u0131lan anla\u015fma gere\u011fi, Kocaeli B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi t\u00fcketse de t\u00fcketmese de 142 milyon metrek\u00fcp su almak zorundayd\u0131. \u015eirket bu anla\u015fmay\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6stererek \u015fehre sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 suyun paras\u0131n\u0131 istedi.<\/p>\n<p>Edirne Belediyesi taraf\u0131ndan 14 \u015eubat 2008 tarihinde yap\u0131lan ihaleyle su i\u015fletmesinin t\u00fcm haklar\u0131n\u0131n 30 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na \u00fc\u00e7 firman\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir konsorsiyuma verilmesinin ard\u0131ndan yerel muhalefetin etkisiyle ihale 5 Mart&#8217;ta resmen y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden iptal edildi. Edirne \u00f6rne\u011fi suyun \u00f6zelle\u015ftirmesine kar\u015f\u0131 verilmesi gereken m\u00fccadeleye de bir \u00f6rnek te\u015fkil ediyor.<\/p>\n<p>Kamuoyu Edirne\u2019deki su \u00f6zelle\u015ftirilmesini ise bu ihalede yolsuzluk iddias\u0131 ile g\u00f6z alt\u0131nda al\u0131nan eski milletvekili Ahmet \u00d6zal\u2019\u0131n s\u00f6zlerinden hat\u0131rlayacak. Ahmet \u00d6zal, ifadesinde T\u00fcrkiye\u2019de 3 bin belediyenin suyun imtiyaz hakk\u0131n\u0131 sataca\u011f\u0131n\u0131 ve bununla birlikte \u00f6n \u00f6demeli saya\u00e7 sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n da olaca\u011f\u0131n\u0131 bunun piyasada 90 milyar dolarl\u0131k bir pasta yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Ya\u015fanan birka\u00e7 \u00f6rnek bile suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesinin sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde yeterince fikir sahibi olmam\u0131za yetmektedir.<br \/>\n\u0130stanbul\u2019da son d\u00f6nemde ya\u015fananlar da d\u00fcnyadaki di\u011fer \u00f6rneklerle benzerlik g\u00f6stermektedir. Belediye, ge\u00e7ti\u011fimiz Kas\u0131m ay\u0131ndan itibaren ge\u00e7erli olmak \u00fczere \u0130stanbul\u2019da suya %134\u2019 e varan oranlarda zam yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nin su tekellerinin 2009 Mart\u2019\u0131nda \u0130stanbul\u2019a gelmesinden \u00f6nce suya kabul edilemez oranlarda zam yapmas\u0131n\u0131n nedeni, tekellerin i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartmak m\u0131d\u0131r; yoksa suyun meta haline getirilmesi durumunda su fiyatlar\u0131n\u0131n ucuzlayaca\u011f\u0131ndan bahisle kitle deste\u011fi mi sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r? Zam gerek\u00e7esi d\u00fcnyadaki bir \u00e7ok \u00f6rnekte oldu\u011fu gibi k\u0131tl\u0131k ve tasarruf olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Meclisi\u2019nce onaylanan tarife tablosunda kullan\u0131c\u0131 gruplar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 kolonun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cM\u00fc\u015fteri Gruplar\u0131\u201dd\u0131r. Bu bile zihniyeti net olarak ortaya koymaktad\u0131r. Suyun as\u0131l sahipleri bir kalemde m\u00fc\u015fteri haline getirilmi\u015flerdir. Tasarrufu te\u015fvik etmek amac\u0131yla d\u00fczenlendi\u011fi a\u00e7\u0131klanan tarifede sadece evsel t\u00fcketim kullan\u0131m\u0131, miktara ba\u011fl\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Oysaki \u0130BB Ba\u015fkan\u0131 kent n\u00fcfusunun %60\u2019n\u0131n en alt barem olan 10 m3\u2019ten daha az su kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle yoksullar\u0131n zamdan etkilenmeyece\u011fini savunmu\u015ftur. \u0130BB tasarruf amac\u0131yla fiyatland\u0131rma ile su kullan\u0131m\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almay\u0131 hedeflemi\u015f, bu hedef i\u00e7in sadece evsel t\u00fcketimi kullan\u0131ma ba\u011fl\u0131 olarak kademelendirmi\u015f ve ard\u0131ndan evsel t\u00fcketimin zaten az oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck kentinde insanlar, ekonomik nedenlerle T\u00fcrkiye ortalamas\u0131n\u0131n alt\u0131nda su kullanmaya zorlanmaktad\u0131r.<br \/>\nAsgari \u00fccretin net 435 YTL oldu\u011fu \u00fclkemizde, \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan 6 ki\u015filik bir aile d\u00fcnya ortalamas\u0131 olan 150 litre \/ ki\u015fi-g\u00fcn su kulland\u0131\u011f\u0131nda yaln\u0131zca t\u00fcketti\u011fi su bedeli 108 YTL\/ay olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130stanbul, su hizmetlerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesi\/ ta\u015feronla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonras\u0131nda ya\u015fananlar i\u00e7in de olduk\u00e7a k\u00f6t\u00fc tablolar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir kent haline gelmi\u015ftir. Su hizmetlerini ihale ile ta\u015feronla\u015ft\u0131ran Belediye 2007 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan ve hala ya\u015fanmakta olan \u00f6l\u00fcml\u00fc i\u015f cinayetlerinden ders \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f; \u00f6nlem almam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>2007 y\u0131l\u0131n\u0131 \u0130SK\u0130 ta\u015fere etti\u011fi i\u015fler nedeniyle s\u00fcrekli \u00f6l\u00fcmle an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130SK\u0130\u2019nin 2007 y\u0131l\u0131ndan bug\u00fcne yakla\u015f\u0131k 13 ayl\u0131k bir s\u00fcreyi kapsayan bilan\u00e7osu olduk\u00e7a k\u00f6t\u00fcd\u00fcr:<br \/>\n&#8211; 28 \u015eubat 2007, 5 ya\u015f\u0131ndaki Dilara DUMRUL, ta\u015feron firman\u0131n hi\u00e7bir g\u00fcvenlik \u00f6nlemi almadan a\u00e7\u0131k b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6gara d\u00fc\u015ferek hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<br \/>\n&#8211; 11 Eyl\u00fcl 2007, at\u0131ksu kolekt\u00f6r\u00fcn\u00fc temizlemekle g\u00f6revli ta\u015feron firmada \u00e7al\u0131\u015fan Emrah AKIN, Hakan YILMAZ ve S\u0131dd\u0131k BEG\u0130\u00c7, gerekli i\u015f g\u00fcvenli\u011fi ekipmanlar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hayatlar\u0131n\u0131 kaybetti.<br \/>\n&#8211; 27 Eyl\u00fcl 2007, Harita ve Kadastro M\u00fchendisi G\u00fclseren YURTTA\u015e, Melen Projesi \u015fantiyesinde kopan vin\u00e7 kolu alt\u0131nda kalarak ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi.<br \/>\n&#8211; 17 Ekim 2007\u2019de Sar\u0131yer\u2019de hafriyat kamyonu 1 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131.<br \/>\n&#8211; 14 Ocak 2008, Salim TARIM isimli emek\u00e7i \u0130SK\u0130 \u015fantiyesinde kayan topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalarak hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<br \/>\n&#8211; 15 Mart 2008, Kep\u00e7e operat\u00f6r\u00fcn\u00fcn do\u011falgaz borusunu delmesi sonucu Gaziosmanpa\u015fa\u2019da ya\u015fanan ve 15 ya\u015f\u0131ndaki Oktay KORKMAZ\u2019\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi, 11 ki\u015finin yaraland\u0131\u011f\u0131 patlaman\u0131n sorumlusu yine bir ta\u015feron firma ve \u0130SK\u0130 idi.<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7<\/strong><br \/>\nYukar\u0131da \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerden verilen \u00f6zelle\u015ftirme pratikleri ve sonu\u00e7lar\u0131, suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesinin halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131\u011f\u0131 tehlike hakk\u0131nda fikir sahibi olmak i\u00e7in yeterlidir. Sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorgulanamaz bir yere sahip olan suyun, piyasa ko\u015fullar\u0131n\u0131n insaf\u0131na, su tekellerinin a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne terk edilmesinin sonucu; d\u00fcnyan\u0131n her yerinde fahi\u015f su \u00fccretleri, suya ula\u015famayan insanlar ve h\u0131zla artan salg\u0131n hastal\u0131klar olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bir trilyon dolar pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile ifade edilen su hizmetlerini sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli olarak almak en temel ya\u015fam hakk\u0131m\u0131zd\u0131r. Bizi yarat\u0131lacak olan pazar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil, suya rahat ve g\u00fcvenli ula\u015f\u0131m\u0131m\u0131z ilgilendirmektedir. Halk, ekonomik kayg\u0131lardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak temiz su elde edebilmeli, kullan\u0131lm\u0131\u015f su, kullanan\u0131n gelir seviyesine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n ar\u0131t\u0131labilmelidir. Nas\u0131l ki su kamuya aitse, su hizmetleri de \u00f6z\u00fc itibari ile kamusal bir hizmettir ve kamuya ait kalmal\u0131d\u0131r. Suyun da metala\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fi fikri insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f bir su\u00e7 olarak kabul edilmeli ve tarihin \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fcnde yerini almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>*TMMOB \u00c7evre M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u0130stanbul \u015eubesi Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\nGiri\u015fSu kaynaklar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc y\u00f6netimi, s\u0131n\u0131rl\u0131 imkanlar ve \u00e7evresel de\u011fi\u015fiklikler y\u00fcz\u00fcnden temiz i\u00e7me suyuna ula\u015famayan insan say\u0131s\u0131 giderek artmaktad\u0131r. Su; ekolojik ya\u015fam, i\u00e7me-kullanma, tar\u0131m, enerji ve sanayi i\u00e7in gerekli, sosyal ve ekonomik geli\u015fme i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir de\u011ferdir. Bu noktada, su politikas\u0131 ve su y\u00f6netimi, gerek k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte gerekse de ulusal \u00f6l\u00e7ekte b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.Su haklar\u0131n\u0131n erozyonu art\u0131k k\u00fcresel bir olayd\u0131r. Neoliberal politikalarla su ve su hizmetlerinin y\u00f6netilmesi d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde milyonlarca insan\u0131 i\u00e7me suyuna eri\u015fimini engellemektedir. \u0130\u00e7me suyundan yoksun b\u0131rak\u0131lan bu insanlar\u0131n \u00f6z\u00fc itibari ile kamuya ait suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesi s\u0131ras\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 korkun\u00e7 tablolar \u00f6n\u00fcm\u00fczde durmaktad\u0131r.\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4723,1991],"tags":[51,1295],"class_list":{"0":"post-32","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kent-ve-doga-yazilar","8":"category-yazilar","9":"tag-su-forumu","10":"tag-suyun-metalastirilmasi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}