Bu belgenin amac\u0131 hak savunucular\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 kurumlara temel dijital g\u00fcvenlik \u00f6nerileri sunmak ve bir \u201cdijital g\u00fcvenlik politikas\u0131\u201d olu\u015fturulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r<\/p>\n
Hak savunucular\u0131 i\u00e7in temel dijital g\u00fcvenlik rehberi<\/strong><\/p>\n Bu belgenin amac\u0131 hak savunucular\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 kurumlara temel dijital g\u00fcvenlik \u00f6nerileri sunmak ve bir \u201cdijital g\u00fcvenlik politikas\u0131\u201d olu\u015fturulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r. Belgede \u00f6nerilen uygulamalar bir s\u00fcre sonra yenilenebilir ama temel g\u00fcvenlik \u00f6nerileri uzun s\u00fcre ge\u00e7erli olacakt\u0131r.<\/p>\n \u00d6ncelikle \u015fu iki soru ve yan\u0131tlar\u0131 dijital g\u00fcvenli\u011fimizi sa\u011flamada temel olu\u015fturacakt\u0131r:<\/p>\n 1) Hangi depolama ortamlar\u0131n\u0131, nas\u0131l kullan\u0131yoruz?<\/strong><\/p>\n Depolama ortamlar\u0131: Elle yaz\u0131lm\u0131\u015f ya da bas\u0131l\u0131 notlar, bilgisayar s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri, e-posta ve a\u011f sunucular\u0131, USB bellekler, harici diskler, CD\u2019ler ve DVD\u2019ler, cep telefonlar\u0131, video kasetler\u2026<\/p>\n 2) Hangi ileti\u015fim kanallar\u0131n\u0131, nas\u0131l kullan\u0131yoruz?<\/strong><\/p>\n \u0130leti\u015fim kanallar\u0131: bas\u0131l\u0131 mektuplar, fakslar, sabit hatl\u0131 telefonlar ve cep telefonlar\u0131 \u00fczerinden yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, e-postalar, Skype mesajlar\u0131\u2026<\/p>\n 1. Bilgisayar G\u00fcvenli\u011fi<\/strong><\/p>\n 1.1 Fiziksel G\u00fcvenlik<\/strong><\/p>\n Hem kurum i\u00e7inde hem de kurum d\u0131\u015f\u0131nda alaca\u011f\u0131n\u0131z fiziksel \u00f6nlemler dijital g\u00fcvenli\u011fin temelini olu\u015fturur.<\/p>\n Kurumunuzun \u00e7evresi<\/strong><\/p>\n Kom\u015fular\u0131n\u0131zla tan\u0131\u015f\u0131n. Kom\u015fular\u0131n\u0131z\u0131 ya ofisinize g\u00f6z kulak olacak m\u00fcttefiklere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcreceksiniz ya da onlar\u0131 g\u00fcvenlik plan\u0131n\u0131zda yer vermeniz gereken potansiyel tehlikeler listesine alacaks\u0131n\u0131z. G\u00fcvenlik kameras\u0131 ya da hareket alg\u0131lay\u0131c\u0131l\u0131 bir alarm sistemi kurmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. (Bu, baz\u0131 durumlarda tehlikelere de neden olabilir!)<\/p>\n Ofisin bulundu\u011fu apartmanda ya da sokakta kameralar var m\u0131?<\/strong><\/p>\n Kurumunuz i\u00e7inde alman\u0131z gereken \u00f6nlemler:<\/p>\n Ziyaret\u00e7ilerinizin ofisinize girmeden \u00f6nce kar\u015f\u0131lanabildi\u011fi bir resepsiyon b\u00f6lgesi ve ola\u011fan \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zdan ayr\u0131 bir toplant\u0131 odas\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n Ofisinize ortam dinleme cihaz\u0131 (b\u00f6cek) yerle\u015ftirilmi\u015f olabilir. Ofisinizde bu t\u00fcr bir cihaz\u0131n yerle\u015ftirilip yerle\u015ftirilmedi\u011fini bulmak i\u00e7in belirli aral\u0131klarla dedekt\u00f6rlerle kontrol yap\u0131n. Ofisinize d\u00fczenli aral\u0131klarla gelen ki\u015filer (klima tamircisi, temizlik\u00e7i vs.) potansiyel tehdit olabilir.<\/p>\n Bilgisayar ekran\u0131n\u0131z\u0131, hem masan\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131ndayken hem de siz ofisinizin d\u0131\u015f\u0131ndayken, ekranda sergilenenlerin okunmas\u0131n\u0131 engelleyecek \u015fekilde, dikkatli bir bi\u00e7imde konumland\u0131rmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n Modem gibi a\u011f ara\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcvenli odalarda ya da dolaplarda kilit alt\u0131nda bulundurun. Bu t\u00fcr malzemelere fiziksel eri\u015fimi olan davetsiz bir misafir, aktar\u0131m s\u0131ras\u0131nda verileri \u00e7almaya ya da ofisinizi terk ettikten sonra bile a\u011f\u0131n\u0131za ba\u011fl\u0131 bilgisayarlara sald\u0131rmaya muktedir k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 bir yaz\u0131l\u0131m kurabilir.<\/p>\n Kablosuz a\u011f\u0131n\u0131z varsa, sald\u0131rganlar\u0131n a\u011f\u0131n\u0131za girememesi ya da a\u011f trafi\u011finizi izleyememesi i\u00e7in \u00f6nlem alman\u0131z gerekir. Bunun i\u00e7in kablosuz a\u011f\u0131n\u0131za g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fifre verin ve kablosuz \u0130nternet\u2019inizi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ofis d\u0131\u015f\u0131ndan insanlarla payla\u015fmay\u0131n.<\/p>\n Yaz\u0131l\u0131m ve ayarlarla ilgili fiziksel g\u00fcvenlik<\/strong><\/p>\n Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bir \u015fifre sordu\u011fundan emin olun. Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n ayarlar\u0131ndan kolayl\u0131kla bir \u015fifre tan\u0131mlayabilirsiniz.<\/p>\n Bilgisayar\u0131n\u0131zdan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z zamanlarda hesab\u0131n\u0131z\u0131 kilitlemeyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirin. Windows\u2019ta bunu Windows logo tu\u015funu bas\u0131l\u0131 tutarken L tu\u015funa basarak h\u0131zla yapabilirsiniz. Bu, sadece yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, hesab\u0131n\u0131z i\u00e7in bir \u015fifre yaratt\u0131ysan\u0131z i\u015fleyecektir.<\/p>\n Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 farkl\u0131 ki\u015filerin kullanmas\u0131 gerekiyorsa onlar i\u00e7in misafir hesap a\u00e7may\u0131 deneyin. Ta\u015f\u0131nabilir cihazlar<\/strong><\/p>\n Hassas bilgiler i\u00e7eren diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131, cep telefonunuzu ve di\u011fer ta\u015f\u0131nabilir cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6zellikle seyahat ediyor ya da bir otelde kal\u0131yorsan\u0131z daima yan\u0131n\u0131zda bulundurun. Unutmay\u0131n, yemek zamanlar\u0131, otel odalar\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 zamanlarda kontrol etmeyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015f h\u0131rs\u0131zlar i\u00e7in en iyi f\u0131rsatt\u0131r.<\/p>\n Diz\u00fcst\u00fc bilgisayar, tablet ya da di\u011fer ta\u015f\u0131nabilir cihazlar\u0131n\u0131z varsa bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir yere koymaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. H\u0131rs\u0131zlara bu t\u00fcr de\u011ferli donan\u0131mlar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ya da verilerinize eri\u015fmek isteyen ki\u015filere omuz \u00e7antan\u0131zda bilgilerle dolu bir harici disk bulundu\u011funu sergilemeye gerek yoktur. Ta\u015f\u0131nabilir cihaz\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131k alanlarda kullanmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n ve diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131, diz\u00fcst\u00fc bilgisayar \u00e7antas\u0131na benzemeyen bir \u015feyin i\u00e7inde ta\u015f\u0131ma fikrini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun.<\/p>\n U\u00e7ak veya otob\u00fcs ile seyahat ediyorsan\u0131z laptop veya tablet gibi cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 bagajlara vermemeye \u00f6zen g\u00f6sterin. Cihaz\u0131n\u0131z a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck alt\u0131nda zarar g\u00f6rebilir veya kolayl\u0131kla \u00e7al\u0131nabilir.<\/p>\n Bilgisayar donan\u0131m\u0131n\u0131z i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ortam haz\u0131rlamak<\/strong><\/p>\n Bir\u00e7ok elektronik cihaz gibi bilgisayarlar da olduk\u00e7a hassast\u0131r. \u0130stikrars\u0131z elektrik kaynaklar\u0131na, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklara, toza, y\u00fcksek neme ya da mekanik bas\u0131nca iyi uyum sa\u011flayamazlar. Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 ve a\u011f ara\u00e7lar\u0131n\u0131 bu t\u00fcr tehditlerden korumak i\u00e7in yapabilece\u011finiz bir dizi \u015fey vard\u0131r:<\/p>\n Elektrik ak\u0131m\u0131ndaki y\u00fckselip al\u00e7almalar ve kesintiler bilgisayar\u0131n\u0131za fiziksel bir zarar verebilir. Bu t\u00fcr d\u00fczensizlikler, bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n i\u00e7erdi\u011fi bilgilere zarar vererek ya da elektronik par\u00e7alar\u0131na fiziksel olarak zarar vererek sabit diskinizi \u2018\u00e7\u00f6kertebilir\u2019.<\/p>\n Maddi durumunuz el veriyorsa \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131zdaki \u00f6nemli bilgisayarlara Kesintisiz G\u00fc\u00e7 Kaynaklar\u0131 (UPS) kurmal\u0131s\u0131n\u0131z. UPS elektrik arz\u0131n\u0131 d\u00fczenler ve elektrik kesintisi durumunda ge\u00e7ici g\u00fc\u00e7 sa\u011flar.<\/p>\n UPS\u2019lerin uygun olmad\u0131\u011f\u0131 ya da \u00e7ok pahal\u0131ya mal oldu\u011fu durumlarda, g\u00fc\u00e7 dalgalanmalar\u0131na kar\u015f\u0131 hangisi bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 korumaya yard\u0131m edecekse, ona g\u00f6re g\u00fc\u00e7 filtreleri ya da reg\u00fclat\u00f6rler sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n \u00d6nemli aletlerinizi elektrik a\u011f\u0131n\u0131za ba\u011flamadan \u00f6nce onu test edin. \u2018Toprak hatt\u0131\u2019 olan elektrik prizlerini kullanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Ve m\u00fcmk\u00fcnse, bilgisayarlar\u0131n\u0131z\u0131 riske atmadan \u00f6nce, yeni \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131ndaki elektrik sisteminin, lambalar ve fanlar gibi pahal\u0131 olmayan ara\u00e7lara g\u00fc\u00e7 verirken nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in bir ya da iki g\u00fcn bekleyin.<\/p>\n Genel olarak kazalara kar\u015f\u0131 korunmak i\u00e7in, \u00f6nemli donan\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131 koridorlara, resepsiyon alan\u0131na ya da di\u011fer kolayca eri\u015filebilir yerlere koymaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/p>\n Kaliteli bilgisayar kablolar\u0131, enerji ve uzatma kablolar\u0131 alabiliyorsan\u0131z, t\u00fcm ofisinize yetecek kadar ve hatta birka\u00e7 tane de fazladan sat\u0131n almal\u0131s\u0131n\u0131z. Duvar prizlerinden d\u00fc\u015fen, fi\u015fleri g\u00fcvenli bir \u015fekilde tutamayan ve s\u0131k s\u0131k k\u0131v\u0131lc\u0131m \u00e7\u0131karan uzatma kablolar\u0131 sadece can s\u0131k\u0131c\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zamanda onlara ba\u011flanan herhangi bir bilgisayar\u0131n fiziksel g\u00fcvenli\u011fine kar\u015f\u0131 da olduk\u00e7a zararl\u0131d\u0131rlar. Bunlar, bu durumdan b\u0131km\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar\u0131n, gev\u015fek bilgisayar kablolar\u0131n\u0131 k\u0131sa devre yapan enerji kablolar\u0131na bantla ba\u011flamalar\u0131na neden olabilirler; bu da a\u00e7\u0131k\u00e7a yang\u0131n riski yarat\u0131r.<\/p>\n Bilgisayarlar\u0131n\u0131zdan herhangi birini bir dolab\u0131n i\u00e7inde tutacaksan\u0131z, dolab\u0131n uygun havaland\u0131rmaya sahip oldu\u011fundan emin olun, aksi takdirde a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nabilir.<\/p>\n Bilgisayar ekipmanlar\u0131 radyat\u00f6rlerin, \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131n, klimalar\u0131n ve di\u011fer hava kanallar\u0131n\u0131n yan\u0131na yerle\u015ftirilmemelidir.<\/p>\n Kendi fiziksel g\u00fcvenlik politikan\u0131z\u0131 olu\u015fturmak<\/strong><\/p>\n Kendinizin ve kurulu\u015funuzun kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu tehditleri ve zay\u0131f noktalar\u0131 de\u011ferlendirdi\u011finizde, fiziksel g\u00fcvenli\u011finizi art\u0131rmak i\u00e7in hangi ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmelisiniz.<\/p>\n Fiziksel g\u00fcvenlik politikan\u0131z duruma ba\u011fl\u0131 olarak bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7erebilir:<\/p>\n * Alarm sistemlerine, var olan anahtarlara ve bu anahtarlar\u0131n kimlerde oldu\u011funa, misafirlerin ofise ne zaman kabul edildi\u011fine, temizlik s\u00f6zle\u015fmesinin kiminle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve bu gibi benzer sorunlara i\u015faret eden, ofise eri\u015fim politikas\u0131<\/p>\n * Ofisin hangi b\u00f6l\u00fcmlerinin ziyaret\u00e7iler i\u00e7in ayr\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin bir politika<\/p>\n * Seri numaralar\u0131 ve fiziksel betimlemeleri de dahil, ekipmanlar\u0131n\u0131z\u0131n kayd\u0131<\/p>\n * Hassas bilgileri i\u00e7eren k\u00e2\u011f\u0131t \u00e7\u00f6plerinin g\u00fcvenle ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir plan<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131daki durumlarla ilgili acil durum prosed\u00fcrleri:<\/p>\n * Hassas bilgiler a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ya da yanl\u0131\u015f konumland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kim bilgilendirilecek,<\/p>\n * Yang\u0131n, sel ya da di\u011fer do\u011fal felaketler durumunda kiminle ileti\u015fime ge\u00e7ilecek<\/p>\n * Belirli acil tamirler nas\u0131l yap\u0131lacak<\/p>\n * Elektrik enerjisi, su ve \u0130nternet eri\u015fimi gibi hizmetleri sa\u011flayan \u015firketlerle ya da kurumlarla nas\u0131l ba\u011flant\u0131 kurulacak<\/p>\n * \u00c7evrimd\u0131\u015f\u0131 yedekleme sisteminizden bilgiler nas\u0131l kurtar\u0131lacak<\/p>\n G\u00fcvenlik politikan\u0131z d\u00fczenli olarak g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli ve son g\u00f6zden ge\u00e7irmeden sonra yap\u0131lan politika de\u011fi\u015fikliklerini de yans\u0131tacak \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmelidir. Ve elbette, geri kalan \u00f6nemli verilerinizle beraber g\u00fcvenlik politikas\u0131 belgenizi de yedeklemeyi unutmay\u0131n.<\/p>\n 1.2 \u0130\u015fletim sistemleri ve yaz\u0131l\u0131mlarda dikkat edilmesi gerekenler<\/strong><\/p>\n Bilgisayarlar\u0131m\u0131za herhangi bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 kurarken dikkatli olmal\u0131y\u0131z. Yaz\u0131l\u0131m a\u00e7\u0131k kaynak kodlu mu, geli\u015ftiricisi kim(ler), kararl\u0131 bir s\u00fcr\u00fcm\u00fc var m\u0131, yaz\u0131l\u0131m\u0131 edindi\u011fimiz kaynak g\u00fcvenilir mi gibi sorulara yan\u0131tlar bulmal\u0131y\u0131z. Tercihimiz her zaman \u00f6ncelikle a\u00e7\u0131k kaynak kodlu \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlardan yana olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00d6zellikle Windows gibi i\u015fletim sistemleri hem kapal\u0131 kaynak kodlu olmalar\u0131 hem de ticari kayg\u0131lar\u0131 \u00f6n planda tutmalar\u0131 nedeniyle bilgi g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunlar do\u011furabilir. Bu nedenle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fler el veriyorsa (g\u00f6rsel ve video tasar\u0131m vb. yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 sadece Windows, macOS i\u015fletim sistemlerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r) GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131 kullanmal\u0131y\u0131z. El vermiyorsa da i\u015fletim sistemimizi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca g\u00fcvenli kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z web taray\u0131c\u0131s\u0131, metin d\u00fczenleyici, i\u015fletim sistemi gibi pek \u00e7ok yaz\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k kaynak kodlu versiyonlar\u0131 mevcuttur.<\/p>\n G\u00fcvenli alternatif yaz\u0131l\u0131mlar i\u00e7in Prism Break ve AlternativeTo gibi web sitelerini kullanabilirsiniz. Bilgisayarlar\u0131m\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z yaz\u0131l\u0131mlar arkada izler ve silinmesi gereken dosyalar b\u0131rak\u0131rlar. Bu dosyalar\u0131 elle silmemiz sorunlara neden olabilir, bu nedenle CCleaner veya BleachBit gibi bir gereksiz dosya silici kullanabilirsiniz.<\/p>\n Yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemeleri<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fletim sistemi ve yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemeleri \u00f6nemli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapatabilir. Bu nedenle;<\/p>\n – G\u00fcncellemeleri g\u00fcvendi\u011fimiz a\u011flardan yapmal\u0131y\u0131z. 1.3 Vir\u00fcs ve trojenlere kar\u015f\u0131 koruma<\/strong><\/p>\n Bilgisayarlar\u0131n\u0131za farkl\u0131 kaynaklardan vir\u00fcsler bula\u015fabilir. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in:<\/p>\n – \u0130\u015fletim sisteminizin ve yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131n orijinal ve son s\u00fcr\u00fcmlerini kullanmaya \u00f6zen g\u00f6sterin. – – -*– G\u00fcncellemeleri atlamay\u0131n. G\u00fcvenlik duvar\u0131<\/strong><\/p>\n G\u00fcvenlik duvar\u0131 (Firewall) \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 cihaza gelen ve cihazdan giden paketleri inceleyerek bu paketlerin ge\u00e7mesine izin veren, bloklayan, istenirse loglayan ve alarm \u00fcreten yaz\u0131l\u0131md\u0131r. Bir\u00e7ok i\u015fletim sistemi \u00fczerinde g\u00fcvenlik duvar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Daha fazla g\u00fcvenlik istiyorsan\u0131z ayr\u0131ca bir g\u00fcvenlik duvar\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131 (Windows i\u00e7in \u00f6rne\u011fin simplewall) kurabilirsiniz.<\/p>\n Antivir\u00fcs yaz\u0131l\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n M\u00fcmk\u00fcnse lisansl\u0131 bir antivir\u00fcs yaz\u0131l\u0131m\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Yaz\u0131l\u0131m alabilecek maddi g\u00fcc\u00fcn\u00fcz yoksa Avast veya Avira gibi \u00fccretsiz bir antivir\u00fcs yaz\u0131l\u0131m\u0131 kurun.<\/p>\n Ayn\u0131 anda iki antivir\u00fcs yaz\u0131l\u0131m\u0131 kurmay\u0131n. Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 aksatabilir.<\/p>\n 1.4 G\u00fcvenli \u015fifreler nas\u0131l olu\u015fturulur ve muhafaza edilir<\/strong><\/p>\n Bilgisayarlar\u0131m\u0131zda oturum a\u00e7maktan, e-posta g\u00f6ndermeye kadar pek \u00e7ok farkl\u0131 yerde \u015fifreler kullan\u0131r\u0131z. Birinin \u015fifrelerinizi \u00f6\u011frenmesinin bir\u00e7ok yolu vard\u0131r ancak belirli birka\u00e7 taktik uygulayarak ve KeePass XC gibi g\u00fcvenli \u015fifre veri taban\u0131 kullanarak bunlar\u0131n bir\u00e7o\u011funa kar\u015f\u0131 \u015fifrelerinizi koruyabilirsiniz.<\/p>\n G\u00fcvenli \u015fifreleri se\u00e7mek ve muhafaza etmek<\/strong><\/p>\n G\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fifrenin unsurlar\u0131<\/strong><\/p>\n \u015eifrenizi tahmin edilmesi g\u00fc\u00e7 olacak \u015fekilde haz\u0131rlay\u0131n:<\/p>\n \u015eifreniz uzun olmal\u0131: \u015eifre uzad\u0131k\u00e7a bir bilgisayar program\u0131n\u0131n kabul edilebilir bir zaman diliminde onu tahmin edebilmesi daha az olas\u0131d\u0131r. On ya da daha fazla karakter i\u00e7eren \u015fifreler olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n \u015eifrenizi karma\u015f\u0131k k\u0131l\u0131n: Uzunlu\u011fa ek olarak bir \u015fifrenin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da \u2018\u015fifre k\u0131r\u0131c\u0131\u2019 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n karakterlerin do\u011fru kombinasyonunu tahin etmesini engellemeye yard\u0131m eder. M\u00fcmk\u00fcnse \u015fifrenize daima b\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fck harfler, say\u0131lar ve noktalama i\u015faretleri gibi simgeler dahil edin.<\/p>\n \u015eifrenizi ki\u015fisel k\u0131lmay\u0131n: \u015eifreniz sizinle ki\u015fisel olarak ili\u015fkili olmamal\u0131d\u0131r. Ad\u0131n\u0131zla, TC kimlik numaran\u0131zla ve telefon numaran\u0131zla, \u00e7ocu\u011funuzun ve evcil hayvan\u0131n\u0131z\u0131n ad\u0131yla, do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fczle ya da birinin sizin hakk\u0131n\u0131zda k\u00fc\u00e7\u00fck bir ara\u015ft\u0131rmayla \u00f6\u011frenebilece\u011fi herhangi bir bilgi \u00fczerinde temellenen bir s\u00f6zc\u00fck ya da s\u00f6zc\u00fck \u00f6be\u011fi se\u00e7meyiniz.<\/p>\n \u015eifrenizi s\u0131r olarak saklay\u0131n: Kesinlikle gerekmedi\u011fi s\u00fcrece \u015fifrenizi kimseyle payla\u015fmay\u0131n\u0131z. Ve \u015fifrenizi bir arkada\u015f\u0131n\u0131z, aile \u00fcyeniz ya da bir meslekta\u015f\u0131n\u0131zla payla\u015fmak zorundaysan\u0131z onu \u00f6nce ge\u00e7ici bir \u015fifreyle de\u011fi\u015ftirmelisiniz, ard\u0131ndan \u015fifrenizi kullanmalar\u0131 bitince onu yeniden de\u011fi\u015ftirmelisiniz.<\/p>\n \u015eifrenizi benzersiz k\u0131l\u0131n: Ayn\u0131 \u015fifreyi birden fazla hesap i\u00e7in kullanmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. Aksi halde o \u015fifreyi \u00f6\u011frenen herhangi biri hassas verilerinizden daha fazlas\u0131na eri\u015fim elde edecektir. Bu, baz\u0131 hizmetlerin bir \u015fifrenin k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6receli olarak kolay k\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6zellikle do\u011frudur. <\/p>\n \u00d6rne\u011fin, Windows kullan\u0131c\u0131 hesab\u0131n\u0131z ve Gmail hesab\u0131n\u0131z i\u00e7in ayn\u0131 \u015fifreyi kullan\u0131yorsan\u0131z bilgisayar\u0131n\u0131za fiziksel olarak eri\u015febilen herhangi biri \u00f6ncekini k\u0131rabilir ve \u00f6\u011frendi\u011fini sonrakine eri\u015fmek i\u00e7in kullanabilir.<\/p>\n Tazeli\u011fini koruyun: \u015eifrenizi d\u00fczenli aral\u0131klarla de\u011fi\u015ftirin tercihen en az\u0131ndan her \u00fc\u00e7 ayda bir. Baz\u0131 insanlar belirli \u015fifrelere olduk\u00e7a ba\u011flan\u0131r ve hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015ftirmez. Bu k\u00f6t\u00fc bir fikirdir. Bir \u015fifreyi ne kadar uzun saklarsan\u0131z ba\u015fkalar\u0131n\u0131n onu tahmin etmek i\u00e7in daha fazla f\u0131rsat\u0131 olur.<\/p>\n G\u00fcvenli \u015fifreleri hat\u0131rlamak<\/strong><\/p>\n Bir \u015fifre se\u00e7erken farkl\u0131 karakter tipleri se\u00e7mek \u00f6nemlidir. Bu \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yap\u0131labilir:<\/p>\n B\u00fcy\u00fck harf kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitlendirerek, \u00f6rne\u011fin: \u2018Benim ad\u0131m 2. Mart\u0131 Jonathan Livingston\u2019-> Bead2.MaJoLi<\/p>\n Say\u0131lar\u0131 ve numaralar\u0131 birbirinin yerine kullanarak, \u00f6rne\u011fin: \u20181sp6ny61cS6v6s1\u2019<\/p>\n Belirli simgeleri dahil ederek, \u00f6rne\u011fin: \u2018@m@n!nm!nn*s\u2019<\/p>\n Farkl\u0131 dilleri birle\u015ftirerek, \u00f6rne\u011fin: \u2018HerSey4You\u2019<\/p>\n Bu y\u00f6ntemlerin her biri aksi halde basit olacak olan \u015fifrelerin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya yard\u0131m eder ve \u015fifrenizi ezberleme fikrinden tamamen vazge\u00e7meksizin g\u00fcvenli bir \u015fifre se\u00e7menize yard\u0131mc\u0131 olur. Daha yayg\u0131n olan yer de\u011fi\u015ftirme y\u00f6ntemlerinin baz\u0131lar\u0131 (\u2018o\u2019 yerine s\u0131f\u0131r ya da \u2018a\u2019 yerine \u2018@\u2019 simgesini kullanmak gibi) uzun zaman \u00f6nce \u015fifre k\u0131rma ara\u00e7lar\u0131na dahil edildi ama bunlar\u0131 kullanmak h\u00e2l\u00e2 iyi bir fikirdir. Bunlar, bu t\u00fcr ara\u00e7lar\u0131n bir \u015fifreyi \u00f6\u011frenmesi i\u00e7in gereken zaman\u0131 uzat\u0131r ve bu t\u00fcr ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 daha yayg\u0131n durumlarda \u015fansl\u0131 tahminleri engellemeye yard\u0131m eder.<\/p>\n G\u00fcvenli \u015fifreleri saklamak:<\/p>\n \u015eifrelerinizi bilgisayarda g\u00fcvenli olarak saklamak i\u00e7in KeePassXC (Windows, Mac) gibi a\u00e7\u0131k kaynak kodlu bir yaz\u0131l\u0131m kurabilirsiniz. Benzer bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 mobil cihazlar\u0131n\u0131zda da kullan\u0131rsan\u0131z \u015fifrelerinizi g\u00fcvenle saklayabilirsiniz. Bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kullan\u0131rken \u015fifrelerinizin tutuldu\u011fu dosyan\u0131n yede\u011fini alman\u0131z ve \u015fifrelerinizi saklamak i\u00e7in se\u00e7ece\u011finiz ana \u015fifreyi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca karma\u015f\u0131k se\u00e7meniz \u00f6nemlidir.<\/p>\n 1.5 G\u00fcvenli internet kullan\u0131m\u0131na dair ipu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n Bilgisayarda g\u00fcvenli ileti\u015fim kurabilmeniz i\u00e7in:<\/p>\n Bilgisayar g\u00fcvenli\u011finizi sa\u011flad\u0131ktan sonra \u00f6ncelikle g\u00fcvenilir bir \u0130nternet ba\u011flant\u0131s\u0131na sahip olman\u0131z gerekir. \u015eifre istemeyen a\u011flardan \u0130nternet\u2019e ba\u015fvurmay\u0131n.<\/p>\n G\u00fcvenilir olmayan siteleri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ziyaret etmeyin, bu gibi sitelerden bir \u015feyler (dosya, yaz\u0131l\u0131m, film vs.) indirmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Taray\u0131c\u0131lar:<\/p>\n Firefox<\/strong><\/p>\n Firefox, farkl\u0131 i\u015fletim sistemlerinde \u00e7al\u0131\u015fabilen \u00f6zg\u00fcr bir taray\u0131c\u0131d\u0131r. Taray\u0131c\u0131y\u0131 ge\u00e7mi\u015fi hat\u0131rlamama se\u00e7ene\u011finin aktif oldu\u011fu Yeni Gizli Pencere\u2019de kullanabilirsiniz. TOR<\/strong><\/p>\n TOR taray\u0131c\u0131 sans\u00fcr\u00fc a\u015fmak ve anonim kalmak i\u00e7in kullanabilece\u011finiz bir taray\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n Arama motorlar\u0131<\/strong><\/p>\n Google gibi arama motorlar\u0131 varsay\u0131lan olarak arama ge\u00e7mi\u015finizi kaydedebilir ve Gmail e-postan\u0131z, Google Maps konum ge\u00e7mi\u015finiz, YouTube kullan\u0131mlar\u0131n\u0131z vb. \u00fczerinden size dair \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir veriye sahip olur. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in sizin arama ge\u00e7mi\u015finizi kaydetmeyen DuckDuckGo gibi a\u00e7\u0131k kaynak kodlu, \u00f6zg\u00fcr bir arama motorunu kullanabilirsiniz.<\/p>\n E-posta<\/strong><\/p>\n E-posta sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n pek \u00e7o\u011fu (Gmail, Yahoo, Yandex, Outlook, Hotmail) g\u00fcvenilir de\u011fildir ve yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 izniniz d\u0131\u015f\u0131nda verebilirler. E-posta yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 bu platformlardan yaparken dikkatli olman\u0131z gerekir.<\/p>\n Riseup, politik ve sosyal adalet i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir ve bu e-posta sa\u011flay\u0131c\u0131lara alternatiftir. Riseup hesab\u0131 a\u00e7abilmek i\u00e7in bir davetiye koduna ihtiyac\u0131n\u0131z vard\u0131r. Ayr\u0131ca Riseup ortak belge olu\u015fturulmas\u0131na yarayan bir pad de sunar: https:\/\/pad.riseup.net\/<\/p>\n Daha ileri g\u00fcvenlik i\u00e7in PGP e-posta \u015fifrelemesi kullanabilirsiniz.<\/p>\n Sosyal medya<\/strong><\/p>\n Sosyal medya platformlar\u0131n\u0131 kullan\u0131rken daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi g\u00fcvenli \u015fifreler kullanmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n Sosyal medya \u015firketleri pek \u00e7ok farkl\u0131 bilgimize (arkada\u015f listemize, multimedya dosyalar\u0131m\u0131za, konum bilgilerimize vs) eri\u015febilirler. Bu nedenle bu platformlar\u0131 kullan\u0131rken kendimizi ve yak\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131 tehlike alt\u0131na atabilece\u011fimizi fark edelim.<\/p>\n \u015eu sorulara verece\u011fimiz yan\u0131tlar sosyal medya kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in temel bir g\u00fcvenlik seviyesi belirlememize yard\u0131mc\u0131 olur:<\/p>\n G\u00f6nderilerinizde neler yer al\u0131yor? (foto\u011fraf, konum bilgisi, metin vb.)<\/p>\n \u2013 Gizlilik ayarlar\u0131, g\u00f6nderilerinize kimler eri\u015fiyor? (sadece siz, arkada\u015flar\u0131n\u0131z, herkes) 1.6 Dosyalar\u0131n g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklanmas\u0131<\/strong><\/p>\n Dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 bilgisayar\u0131n i\u015fletim sistemi y\u00fckl\u00fc olmayan disk k\u0131sm\u0131nda saklamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n (Windows kurulu bir bilgisayarda i\u015fletim sistemi genelde diskin C b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer al\u0131r, dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 diskin D b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde saklay\u0131n).<\/p>\n \u0130htiya\u00e7 duymayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz dosyalar\u0131 silin.<\/p>\n \u0130leride yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u015fekillerde dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 kategorilendirin (kurumlar i\u00e7in \u00f6rne\u011fin tarih, vaka ad\u0131 vb.)<\/p>\n Dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 periyodik olarak yedekleyin. Yedekleme i\u015fleminden \u00f6nce hem bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n hem de yedekleme ortam\u0131n\u0131n g\u00fcvenli oldu\u011funu kontrol edin. Uzun vadeli bir yedekleme plan\u0131 \u00e7\u0131karman\u0131zda fayda vard\u0131r.<\/p>\n Yedekleme<\/strong><\/p>\n Yedekleme, dijital g\u00fcvenli\u011fin en \u00f6nemli ad\u0131mlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n \u2013 Yedekleme i\u00e7in bir strateji belirlemeniz gerekir. Hangi dosyalar\u0131, hangi periyodla, nereye (ve daha g\u00fczeli nerelere) yedeklemeliyim? 2. Mobil g\u00fcvenlik<\/strong><\/p>\n Giderek yayg\u0131nla\u015fan mobil cihazlar yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck bilgisayarlard\u0131r diyebiliriz. Cep telefonlar\u0131 eskiden sadece sesli g\u00f6r\u00fc\u015fme ve metin mesajlar\u0131na (SMS) imk\u00e2n sa\u011flarken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ak\u0131ll\u0131 mobil cihazlar (cep telefonu, tablet) \u0130nternet\u2019e eri\u015fim, multimedya (ses, foto\u011fraf, video) kay\u0131t ve payla\u015f\u0131m, konum bildirme, anl\u0131k yaz\u0131\u015fma gibi \u00e7ok farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahiptir. Bu da onlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini daha da \u00f6nemsememiz anlam\u0131na gelir.<\/p>\n 2.1 Fiziksel g\u00fcvenlik<\/strong><\/p>\n \u27a2 Mobil telefonunuzu g\u00fcvenli olmayan ortamlarda kullanmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Telefonunuzda g\u00fcvenlik alsan\u0131z dahi yan\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131zda sizi dinleyen biri varsa bir g\u00fcvenlik sorunu ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n \u27a2 Mobil telefonlardan yap\u0131lan konu\u015fmalar\u0131n, g\u00f6nderilen SMS\u2019lerin kolayl\u0131kla takip edilebilece\u011fini akl\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131karmay\u0131n.<\/p>\n \u27a2 Pek \u00e7ok uygulama mobil cihaz\u0131n\u0131z\u0131n mikrofonunu sizin haberiniz olmadan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p ortam dinlemesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131labilir. Bunu dikkate alman\u0131z gerekir.<\/p>\n \u27a2 Mobil telefonunuzu ba\u015fkalar\u0131na vermemeye \u00f6zen g\u00f6sterin.<\/p>\n \u27a2 Mobil telefonunuzu su, do\u011frudan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 veya s\u0131cakl\u0131k ve nem gibi fakt\u00f6rlerden uzak tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n \u27a2 IMEI numaran\u0131z\u0131 kaydedin. IMEI numaran\u0131z\u0131 *#06# tu\u015flayarak \u00f6\u011frenbilirsiniz. \u0130leride telefonunuzun size ait oldu\u011funu kan\u0131tlaman\u0131z gerekirse IMEI size yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n \u27a2 \u0130kinci el telefon sat\u0131n almaktan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uzak durun. Telefonun sizden \u00f6nce hangi ama\u00e7la kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r bilemeyebilirsiniz.<\/p>\n \u27a2 Mobil cihaz\u0131n\u0131z\u0131 servise vermeniz gerekirse Sim kart\u0131n\u0131z\u0131 ve haf\u0131za kart\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131n, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca az veri bar\u0131nd\u0131racak \u015fekilde servise verin.<\/p>\n \u27a2 Sim kart\u0131n\u0131za telefon numaras\u0131 kaydetmemeye \u00f6zen g\u00f6sterin.<\/p>\n \u27a2 iOS\u2019larda Jailbreak, Androidlerde root etme gibi telefonun t\u00fcm \u00f6zelliklerini a\u00e7maktan uzak durun.<\/p>\n \u27a2 Cep telefonunuzu kaybedebilir, \u00e7ald\u0131rabilir ya da bozabilirsiniz. Bu durumlar i\u00e7in k\u00f6t\u00fc duruma haz\u0131rl\u0131k senaryonuzun olmas\u0131 gerekir:<\/p>\n \u25cb Hangi bilgileri kaybederim? Kaybettiklerime geri ula\u015fabilir miyim? \u27a2 \u201cTelefonumu\/Cihaz\u0131m\u0131 bul\u201d \u00f6zelli\u011fi pek \u00e7ok telefon \u00fcreticisinin veya i\u015fletim sisteminin (\u00f6rn. Android) h\u00e2lihaz\u0131rda getirdi\u011fi bir \u00f6zelliktir. Bu \u00f6zellikle telefonunuzu uzaktan kilitleme, alarm sesi \u00e7alma veya verileri silme yapabilirsiniz. Bu \u00f6zelli\u011fi dikkatli kullanmakta fayda var.<\/p>\n Telefonunuza izinsiz eri\u015fimi engellemenin ilk ad\u0131mlar\u0131ndan biri bir ekran kilidi olu\u015fturmakt\u0131r. Farkl\u0131 ekran kilidi y\u00f6ntemleri vard\u0131r:<\/p>\n * Parola Sizin i\u00e7in ev g\u00fcvenilir ve kullan\u0131labilir olan ekran kilidi se\u00e7ene\u011fi kullanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n 2.2 \u0130\u015fletim sistemleri ve uygulamalarda dikkat edilmesi gerekenler \u0130\u015fletim sistemi (Android veya iOS) ve uygulama g\u00fcncellemelerinizi d\u00fczenli olarak yap\u0131n. G\u00fcncellemeleri g\u00fcvendi\u011finiz bir a\u011f ba\u011flant\u0131s\u0131na sahipken yapmaya \u00f6zen g\u00f6sterin.<\/p>\n G\u00fcvenilir olmayan kaynaklardan uygulama indirmeyin. Android i\u00e7in Play Store, iOS i\u00e7in Apple Store gibi depolar\u0131 tercih edin. Android i\u00e7in daha \u00f6zg\u00fcr bir depolama ortam\u0131 istiyorsan\u0131z F-Droid\u2019i tercih edebilirsiniz.<\/p>\n Uygulamalar<\/strong><\/p>\n Mobil cihaz\u0131n\u0131za uygulama kurarken se\u00e7ici olmaya \u00f6zen g\u00f6sterin. Duydu\u011funuz her uygulamay\u0131 telefonunuza kurmay\u0131n.<\/p>\n Uygulama kurarken uygulaman\u0131n hangi izinleri istedi\u011fine dikkat edin! \u00d6zellikle mikrofon izni isteyen uygulamalara dikkat edin.<\/p>\n Bir uygulama kurarken uygulaman\u0131n a\u00e7\u0131k kaynak ve \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m olmas\u0131 faydan\u0131za olacakt\u0131r. Bu konuda Prism Break\u2019te \u201cTescilli\u201d yerine \u201c\u00d6zg\u00fcr Tavsiyesi\u201d ile daha g\u00fcvenilir uygulamalar\u0131 bulabilirsiniz. 2.3 Vir\u00fcs ve trojenlere kar\u015f\u0131 koruma<\/strong><\/p>\n Ak\u0131ll\u0131 cihazlar\u0131n\u0131z da vir\u00fcs ve trojen gibi zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlara maruz kalabilir. Bunun i\u00e7in de \u00f6nlem alman\u0131z gerekir.<\/p>\n Mobil cihazlar\u0131n\u0131zla g\u00fcvenli olmayan kablosuz \u0130nternet a\u011flar\u0131na (WiFi) ba\u011flanmay\u0131n.<\/p>\n Ak\u0131ll\u0131 cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 kablo ile bir bilgisayara ba\u011flayacaks\u0131n\u0131z bilgisayar\u0131n da g\u00fcvenli\u011finin al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterin.<\/p>\n Bluetooth gibi veri transferini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan ba\u011flant\u0131lar\u0131 kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z durumlarda kapat\u0131n. Avast hem Android i\u015fletim sistemine sahip cihazlarda (Play Store\u2019dan indirilebilir) hem de iOS i\u015fletim sistemine sahip cihazlarda (App Store\u2019dan indirilebilir) bu ama\u00e7la kurulabilir.<\/p>\n 2.4 G\u00fcvenli \u015fifre olu\u015fturulmas\u0131 ve y\u00f6netimi<\/strong><\/p>\n Mobil cihazlarda da g\u00fcvenli \u015fifreler kullanmal\u0131y\u0131z. Bilgisayar g\u00fcvenli\u011finde anlat\u0131lanlara benzer \u015fekilde g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fifreler olu\u015fturabilirsiniz.<\/p>\n \u015eifre y\u00f6netimi i\u00e7in Android i\u015fletim sistemine sahip telefonlarda KeePassXC veya KeePassDroid, iOS i\u015fletim sistemine sahip cihazlarda Bitwarden kullanabilirsiniz.<\/p>\n 2.5 Mobil cihazlarda g\u00fcvenli ileti\u015fim i\u00e7in ipu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n Mobil cihazlar farkl\u0131 ileti\u015fim bi\u00e7imlerine imk\u00e2n sa\u011flar:<\/p>\n * Sesli G\u00f6r\u00fc\u015fme Mobil cihazlardan yap\u0131lan sesli g\u00f6r\u00fc\u015fme (normal telefon aramas\u0131) g\u00fcvenilir de\u011fildir. Operat\u00f6rler \u00fczerinden takip edilebilir.<\/p>\n \u00d6nemli g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinizi sesli g\u00f6r\u00fc\u015fme ile yapmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n SMS<\/strong><\/p>\n SMS (metin mesaj\u0131 g\u00f6nderimi) sesli g\u00f6r\u00fc\u015fmeye benzer bi\u00e7imde ileti\u015fim i\u00e7in g\u00fcvenli bir kanal de\u011fildir. Ta\u015f\u0131nabilir telekom\u00fcnikasyon a\u011f\u0131na eri\u015fimi olan herkes bu mesajlar\u0131 kolayca ele ge\u00e7irebilir.<\/p>\n \u00d6nemli metinlerinizi SMS mesaj\u0131 olarak g\u00f6ndermemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n Anl\u0131k yaz\u0131\u015fma<\/strong><\/p>\n Mobil cihazlar\u0131m\u0131zda anl\u0131k yaz\u0131\u015fmay\u0131 s\u0131k\u00e7a kullan\u0131r\u0131z. En s\u0131k kullan\u0131lan uygulamalar\u0131n ba\u015f\u0131nda WhatsApp ve Telegram gelir. WhatsApp u\u00e7tan uca \u015fifrelemeyi kullan\u0131r ancak g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinizin i\u00e7eri\u011fi olmasa da g\u00f6r\u00fc\u015fmenize dair baz\u0131 bilgileri (metadata) saklar ve Facebook \u015firketi uygulamaya sahiptir. Telegram ise varsay\u0131lan olarak t\u00fcm ileti\u015fimleri \u015fifrelemez. Bu nedenle bu uygulamalara tamamen g\u00fcvenemeyiz.<\/p>\n Bu iki uygulama yerine Signal uygulamas\u0131n\u0131 kullanabiliriz:<\/p>\n Signal;<\/p>\n – A\u00e7\u0131k kaynak kodlu ve \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131md\u0131r. E-posta<\/strong><\/p>\n Mobil cihazlar\u0131m\u0131zda da e-postalar\u0131 s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131r\u0131z. Bilgisayar g\u00fcvenli\u011finde e-postalarla ilgili bahsettiklerimizin pek \u00e7o\u011fu mobil cihazlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n Android cihazlarda e-posta y\u00f6netimi i\u00e7in a\u00e7\u0131k kaynak kodlu K-9 Mail\u2019i kullanabilirsiniz.<\/p>\n Taray\u0131c\u0131<\/strong><\/p>\n Mobil cihazlar i\u00e7in pek \u00e7ok taray\u0131c\u0131 alternatifi vard\u0131r. \u00dc\u00e7 tanesini \u00f6nerebiliriz:<\/p>\n 1) Firefox<\/p>\n Bilgisayar i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z Firefox\u2019a benzer. Eklentiler kurulmas\u0131na imkan sa\u011flar. uBlock Origin, HTTPS Everywhere ve Privacy Badger eklentileri ile g\u00fcvenli\u011finizi art\u0131rabilirsiniz. Firefox, Android ve iOS cihazlara kurulabilir.<\/p>\n 2) Firefox Focus<\/p>\n Firefox Focus, basit ve h\u0131zl\u0131 bir taray\u0131c\u0131d\u0131r. \u0130nternet ge\u00e7mi\u015finizi kaydetmez. Android ve iOS cihazlara kurulabilir.<\/p>\n 3) TOR<\/p>\n Mobil cihazlarda sans\u00fcrleri a\u015fma ve anonim kalma i\u00e7in kullan\u0131labilir. Android\u2019de TOR Browser, iOS\u2019ta Onion Browser ad\u0131yla kurulabilir.<\/p>\n Sosyal medya<\/strong><\/p>\n Sosyal medya ile ilgili olarak bilgisayar g\u00fcvenli\u011finde anlat\u0131lan t\u00fcm g\u00fcvenlik tedbirleri mobil cihazlar i\u00e7in sosyal medya g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n Mobil cihazlar\u0131n\u0131zda sosyal medya y\u00f6netimi i\u00e7in kuraca\u011f\u0131n\u0131z uygulamalara dikkat edin. Orijinal olmayan uygulamalar\u0131 kurmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n Sosyal medya uygulamalar\u0131 \u00fczerinden yapaca\u011f\u0131n\u0131z anl\u0131k yaz\u0131\u015fmalara (Facebook Messenger, Instagram DM vs) dikkat edin. Bu yaz\u0131\u015fma ortamlar\u0131 genellikle g\u00fcvenli de\u011fildir.<\/p>\n 2.6 Veri ve dosyalar\u0131n g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklanmas\u0131<\/strong><\/p>\n \u2013 \u00d6nemli verilerinizi ve dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 ak\u0131ll\u0131 cihazlar\u0131n\u0131zda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca saklamay\u0131n! Yararlan\u0131lan kaynaklar:<\/strong><\/em><\/p>\n Security In a Box
\nOfisinize eri\u015fimi sa\u011flayan t\u00fcm kap\u0131lar\u0131, pencereleri ve di\u011fer giri\u015f noktalar\u0131n\u0131 nas\u0131l koruyaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irin.<\/p>\n
\n\u0130\u015fletim sisteminizin gizlilik ayarlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irin.<\/p>\n
\nKullanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 bilgisayar\u0131m\u0131zdan kald\u0131rmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
\n– Bilgisayarlar\u0131m\u0131za kurulu t\u00fcm yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 s\u00fcrekli g\u00fcncel tutmal\u0131y\u0131z.
\n– G\u00fcncelleme i\u015flemlerini yar\u0131m b\u0131rakmamal\u0131y\u0131z.
\n– G\u00fcncellemeleri geli\u015ftirici sitesinden yapmaya dikkat etmeliyiz.<\/p>\n
\n– Kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 silin.
\n– G\u00fcvenilir olmayan siteleri ziyaret etmeyin, o sitelerden yaz\u0131l\u0131m indirmeyin. Yaz\u0131l\u0131m indirmede ve kurmada se\u00e7ici olun.
\n– USB diskler vir\u00fcslerin bula\u015fmas\u0131n\u0131n en kolay yollar\u0131ndan biridir. USB disklerinizi g\u00fcvenlik \u00f6nlemi al\u0131nmam\u0131\u015f bilgisayarlara takmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n
\nA\u00e7\u0131k kaynak kodlu ve \u00f6zg\u00fcr bir Taray\u0131c\u0131 kullanmaya \u00f6zen g\u00f6sterin.<\/p>\n
\nTaray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131 HTTPS Everywhere, uBlock Origin ve Privacy Badger gibi eklentileri kurarak daha g\u00fcvenli kullanabilirsiniz.<\/p>\n
\n\u2013 Ger\u00e7ek isim, anonim? (anonim bir isim kullanmak size y\u00fczde y\u00fcz g\u00fcvenlik sa\u011flamaz)<\/p>\n
\n\u2013 Yedekleme i\u015flemlerinde fiziksel uzakl\u0131k (bilgisayar\u0131m\u0131n s\u00fcrekli yan\u0131nda duran harici bir disk ne kadar g\u00fcvenilir bir yedekleme olur?) \u00f6nemlidir.
\n\u2013 Bas\u0131l\u0131 yedekleme mi dijital yedekleme mi sizin i\u00e7in daha uygundur?
\n\u2013 Bir harici disk mi, bulut depolama m\u0131, sizin i\u00e7in uygun yedekleme ortam\u0131 hangisidir?<\/p>\n
\n\u25cb Ne gibi g\u00fcvenlik riskleri do\u011fabilir? Bu risklerin \u00f6n\u00fcne nas\u0131l ge\u00e7erim?<\/p>\n
\n* Pin (sadece rakamlar)
\n* Desen
\n* Parmak \u0130zi
\n* Y\u00fcz Tan\u0131ma<\/p>\n
\n\u0130\u015fletim sistemi<\/strong><\/p>\n
\nKullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z uygulamalar\u0131 cihaz\u0131n\u0131zdan kald\u0131rmakta fayda vard\u0131r.<\/p>\n
\nBaz\u0131 markalara ait mobil cihazlar \u00fczerinde antivir\u00fcs uygulamalar\u0131yla gelirler. Cihaz\u0131n\u0131z\u0131n \u00fczerinde antivir\u00fcs uygulamas\u0131 yoksa yeni bir uygulama kurman\u0131z gerekir.<\/p>\n
\n* SMS
\n* Anl\u0131k Yaz\u0131\u015fma
\n* E-posta
\n* Taray\u0131c\u0131
\n* Sosyal Medya
\n* Sesli g\u00f6r\u00fc\u015fme<\/p>\n
\n– U\u00e7tan uca \u015fifreleme sa\u011flar.
\n– G\u00f6r\u00fc\u015fmelerinize dair metadata saklamaz.
\n– Android, iOS ve masa\u00fcst\u00fc (Windows, Mac, GNU\/Linux) i\u015fletim sistemlerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\n– SMS uygulamas\u0131 yerine de kullan\u0131labilir.
\n– S\u00fcreyle kaybolan mesajlar \u00f6zelli\u011fine sahiptir.<\/p>\n
\n\u2013 Rehberinizi, metin belgelerinizi, foto\u011fraflar\u0131n\u0131z\u0131 ve videolar\u0131n\u0131z\u0131 periyodik olarak yedekleyin.
\n\u2013 Yedekleme i\u015fleminden \u00f6nce yedekleme yapmak istedi\u011finiz alan\u0131n g\u00fcvenli oldu\u011funa emin olun.
\n\u2013 Yedekleme i\u015flemini g\u00fcvenli bir kanaldan yapmaya \u00f6zen g\u00f6sterin.<\/p>\n
\nPrism Break
\nAlternativeTo
\nEFF
\nDijital G\u00fcvenlik<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bu belgenin amac\u0131 hak savunucular\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 kurumlara temel dijital g\u00fcvenlik \u00f6nerileri…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":32340,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[4967,4932,1377,3712,3029],"class_list":{"0":"post-32338","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-digital-guvenlik","9":"tag-diyar-saracoglu","10":"tag-internet","11":"tag-manset","12":"tag-veri"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32338\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}