Sosyal medyada yayg\u0131n olarak korona vir\u00fcs\u00fc ifadesi yerle\u015fik olsa da \u201c\u015fiddetli akut solunum yolu sendromu\u201d hastal\u0131\u011f\u0131na (SARS) yol a\u00e7an korona vir\u00fcs\u00fc \u201ckoronavir\u00fcs\u00fc 2\u201d ya da k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olarak \u201cSARS-CoV-2\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Korona vir\u00fcs\u00fc, insanlarda ve hayvanlarda (develer, s\u0131\u011f\u0131rlar, kediler ve yarasalar) yayg\u0131n olan b\u00fcy\u00fck bir vir\u00fcs ailesinden olu\u015fmaktad\u0131r. SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fc 2003 y\u0131l\u0131nda benzer bir salg\u0131na sebep olan SARS-CoV vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn yeni bir t\u00fcr\u00fc olarak nitelenmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla yaz\u0131da korona vir\u00fcs\u00fc de\u011fil SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fc ifadesini kullanaca\u011f\u0131m.<\/p>\n
\u0130nsanlarda hastal\u0131k yapan vir\u00fcsler \u00e7o\u011falmak i\u00e7in insan h\u00fccresine ihtiya\u00e7 duyarlar. \u00c7ok \u00f6zetle s\u00f6ylemek gerekirse, vir\u00fcslerin hastal\u0131k olu\u015fturaca\u011f\u0131 organ ya da dokudaki v\u00fccut h\u00fccresine ula\u015fmas\u0131, o h\u00fccrelere ba\u011flanmas\u0131, o h\u00fccrenin i\u00e7ine girmesi ve o h\u00fccrenin i\u00e7inde \u00e7o\u011falmas\u0131 ile zaman i\u00e7inde insanlarda hastal\u0131k bulgular\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
G\u0131da maddelerine SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fc bula\u015fmas\u0131 ancak vir\u00fcs ile enfekte ki\u015filerin aks\u0131rma, \u00f6ks\u00fcrme ya da vir\u00fcse bula\u015f\u0131k elleri ile g\u0131da maddelerine dokunmalar\u0131 ile s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. Ancak vir\u00fcsler bakterilerin aksine g\u0131da maddeleri \u00fczerinde \u00e7o\u011falamazlar. G\u0131dalara bula\u015fm\u0131\u015f olsalar bile \u00e7o\u011falma imk\u00e2n\u0131 bulamayacaklar\u0131 i\u00e7in g\u0131da \u00fczerindeki say\u0131lar\u0131 zaman i\u00e7inde azalacakt\u0131r.<\/p>\n
SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn karton g\u0131da ambalajlar\u0131nda bir g\u00fcn boyunca ve plastik ambalaj malzemelerinde ise birka\u00e7 g\u00fcn boyunca bulunabildi\u011fi ve vir\u00fcsle bula\u015f\u0131k bu tip y\u00fczeylere ya da nesnelere dokunduktan sonra a\u011fz\u0131m\u0131za, burnumuza ya da g\u00f6zlerimize dokunman\u0131n \u201c\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck\u201d de olsa vir\u00fcs bula\u015ft\u0131rma riski oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
Ancak bu konuda dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00e7ok say\u0131da ba\u015fka parametre oldu\u011fu ve bu parametreleri dikkate alarak yap\u0131lan akademik de\u011ferlendirmelerde g\u0131dalar yolu ile SARS-CoV-2 bula\u015ft\u0131\u011f\u0131na ve solunum sistemimizde hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na dair elde mevcut herhangi bir kan\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Gerek D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) ve gerekse Avrupa G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Otoritesi\u2019nin (EFSA) a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bu do\u011frultudad\u0131r.<\/p>\n
WHO ve EFSA taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn yay\u0131lmas\u0131n\u0131n ana yolunun enfekte olmu\u015f bir ki\u015finin hap\u015f\u0131rma veya \u00f6ks\u00fcr\u00fck damlac\u0131klar\u0131 ile temas etmek oldu\u011fu belirtilmektedir. Bu temas solunum yolu ile vir\u00fcs i\u00e7eren damlac\u0131klar\u0131n al\u0131nmas\u0131 ya da vir\u00fcsle bula\u015f\u0131k ellerin a\u011f\u0131z, g\u00f6z gibi vir\u00fcs\u00fcn v\u00fccuda giri\u015f yapabildi\u011fi yerlere temas ettirilmesi ile olmaktad\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fc bula\u015f\u0131k g\u0131dalara ya da g\u0131da ambalajlar\u0131na temas etmekten kaynaklanmas\u0131 riskinin \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu, bu konuda herhangi bir kay\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u0131dalar yolu ile bula\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair elde bir kan\u0131t yok. Ancak elde kan\u0131t olmamas\u0131 bula\u015fma ihtimalinin hi\u00e7 s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 ya da imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n
Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen bulgular\u0131n de\u011ferlendirilmesinde \u201casla\u201d, \u201cimk\u00e2ns\u0131z\u201d, \u201cm\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u201d vb. gibi nitelemelerden genellikle uzak durulur. \u201cSARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u0131dalar yolu ile bula\u015fmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z\u201d gibi herkesi rahatlatacak bir kesin ifade kullanmaktan akademik ku\u015fkuculu\u011fun bir gere\u011fi olarak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaktad\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir bula\u015fma ihtimali de olsa, o d\u00fc\u015f\u00fck ihtimalin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6steren bir ara\u015ft\u0131rma bulgusunun yay\u0131nlanmas\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Kayg\u0131lanmal\u0131 m\u0131y\u0131z peki? Hay\u0131r.<\/p>\n
Elde mevcut bilgilere g\u00f6re SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u0131dalar yolu ile bula\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair bir kan\u0131t yok ifadesi i\u00e7inde oldu\u011fumuz \u015fartlarda kayg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 dindirmek i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n
\u00dcstelik bu konuda SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fc ile ayn\u0131 vir\u00fcs ailesi i\u00e7inde yer alan, yani genetik \u00f6zellikleri \u00e7ok benzeyen vir\u00fcsler \u00fczerinde yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar var.<\/p>\n
2003 y\u0131l\u0131ndaki SARS-CoV ve 2012 y\u0131l\u0131ndaki MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome \u2013 Orta Do\u011fu Solunum Sendromu) salg\u0131n\u0131nda yap\u0131lan incelemelerde SARS ve MERS-CoV vir\u00fcslerinin g\u0131dalar yolu ile bula\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair bir kan\u0131t elde edilememi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u0131dalar yoluyla bula\u015f\u0131p bula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 konusunda kayg\u0131lanmak i\u00e7in ortada bir neden g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131na engel olabilmek i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken baz\u0131 \u00f6nlemler ve evde yiyecek haz\u0131rlama esnas\u0131nda genel olarak hijyen sa\u011flamak i\u00e7in uyulmas\u0131 gereken baz\u0131 kurallar var.<\/p>\n
Al\u0131\u015fveri\u015f esnas\u0131nda dikkat edilmesi gereken noktalar<\/strong><\/p>\n Her t\u00fcrl\u00fc hastal\u0131k i\u00e7in oldu\u011fu gibi, SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fc ile hastalanm\u0131\u015f oldu\u011fu tespit edilen insanlar\u0131n da g\u0131da \u00fcretim-t\u00fcketim hatt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 ve iyile\u015fene kadar g\u0131dalarla temas\u0131n\u0131n kesilmesi gerekiyor. SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcnden korunmak, hastal\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka insana bula\u015ft\u0131rmaktan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in insanlarla aram\u0131za belli bir fiziksel mesafe (1,5 -2 metre) koyma kural\u0131na al\u0131\u015fveri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortamlarda da dikkat etmek gerekiyor.<\/p>\n G\u0131da maddelerini g\u00f6zle se\u00e7mek, ellememek, sadece se\u00e7ti\u011fimiz ve alaca\u011f\u0131m\u0131z g\u0131da maddesine dokunmak gerekiyor. Soka\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 k\u0131s\u0131tlanan ve ne yaz\u0131k ki \u00e7ok haks\u0131z bir \u00f6fke ve damgalanmaya maruz kalan ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131m\u0131z\u0131n ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 g\u0131da maddelerini ki\u015fisel hijyen kurallar\u0131na \u00e7ok dikkat ederek sa\u011flamak gerekiyor. Ya\u015fl\u0131lar\u0131 tecrit etmeye y\u00f6nelik bu uygulama i\u00e7erdi\u011fi etik sorunlar bir yana, bula\u015fmay\u0131 engellemekte de i\u015fe yaramamaktad\u0131r. T\u00fcrk Tabipler Birli\u011fi (TTB) taraf\u0131ndan yap\u0131lan son a\u00e7\u0131klamada, gelinen noktada risk gruplar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00fclke \u00e7ap\u0131nda tecrit uygulamas\u0131n\u0131n da bir anlam\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131, bug\u00fcnden itibaren D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn de \u00f6nerdi\u011fi gibi \u00e7ok say\u0131da test yaparak, kat\u0131 bir izolasyon politikas\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131klama hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131na neden olan temel fakt\u00f6r\u00fcn, insanlar\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131 birbirine bula\u015ft\u0131rmas\u0131 oldu\u011funa ve bu konuda hala yeterli \u00f6nlemlerin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir.<\/p>\n Yiyecekleri sat\u0131n ald\u0131ktan sonra eve d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde ki\u015fisel temizli\u011fimizi yapmaya mutlaka dikkat etmeliyiz. Ev i\u00e7inde, mutfakta ve saklama ortamlar\u0131nda g\u0131da maddeleri ile ilgili olarak uyulmas\u0131 gereken baz\u0131 temel hijyen kurallar\u0131 var. Hijyen sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemler anlam\u0131na gelir.<\/p>\n \u2013 Yiyecekleri haz\u0131rlama veya pi\u015firme i\u015fine ba\u015flamadan \u00f6nce ellerimizi sabunlu su ile y\u0131kamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n \u2013 Yiyecekler bol su ile y\u0131kanarak temizlenmeli. Daha uzun bir yaz\u0131 konusu oldu\u011fu i\u00e7in detaylara girmeyece\u011fim bu yaz\u0131da, ancak yiyeceklerin temizlenmesi i\u00e7in herhangi bir kimyasal madde ya da dezenfektan madde kullan\u0131lmamal\u0131.<\/p>\n \u2013 Temizlik ve dezenfeksiyon i\u00e7in kullan\u0131lan maddelerin ortal\u0131kta b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Dezenfektan maddelerin i\u00e7ecek san\u0131larak \u00e7ocuklar taraf\u0131ndan yanl\u0131\u015fl\u0131kla i\u00e7ilmesi zaman zaman rastlanan bir sorundur ve tedavisi g\u00fc\u00e7, a\u011f\u0131r sa\u011fl\u0131k zararlar\u0131 do\u011furur. Bu konuya \u00e7ok dikkat etmek gerekiyor.<\/p>\n \u2013 Salata ve benzeri gibi \u00e7i\u011f t\u00fcketilen yiyeceklerin haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131lan tezgah, alet ve ekipman i\u015f bittikten sonra temizlenmeli. Bu ama\u00e7la ekstra bir temizlik maddesi kullanmaya, iddial\u0131 bir temizlik maddesi sat\u0131n almaya gerek yok. Evlerde her zaman kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z, normal temizlik maddeleri hijyen sa\u011flamak i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n \u2013 \u00c7i\u011f t\u00fcketilen yiyeceklerin pi\u015fmi\u015f g\u0131dalarla temas etmesi engellenmeli.<\/p>\n \u2013 Yiyecek haz\u0131rlama i\u015flemi bittikten sonra ellerimizi sabunlu su ile y\u0131kamal\u0131.<\/p>\n \u2013 \u00c7i\u011f ve pi\u015fmi\u015f g\u0131dalar buzdolab\u0131nda farkl\u0131 raflara konulmal\u0131. Pi\u015firilmi\u015f g\u0131dalar buzdolab\u0131nda \u00fcst raflara, \u00e7i\u011f g\u0131dalar alt raflara konulmal\u0131.<\/p>\n \u2013 Pi\u015firme i\u015flemleri vir\u00fcsleri yok eder. Vir\u00fcsler 72 santigrat derece ve \u00fcst\u00fcndeki s\u0131cakl\u0131klarda \u00f6l\u00fcr. Ha\u015flama, kaynatma, k\u0131zartma, f\u0131r\u0131nlama vb. gibi yiyecek pi\u015firme y\u00f6ntemlerinde ula\u015f\u0131lan s\u0131cakl\u0131klar her t\u00fcrl\u00fc vir\u00fcs\u00fc yok etmek i\u00e7in fazlas\u0131yla yeterlidir.<\/p>\n Vir\u00fcs korkusu veya kayg\u0131s\u0131 ile yiyecekleri y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131kta uzun s\u00fcre tutma vb. gibi a\u015f\u0131r\u0131 pi\u015firme i\u015flemleri uygulamaktan ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z. A\u015f\u0131r\u0131 pi\u015firme yiyeceklerin i\u00e7erdi\u011fi besin \u00f6\u011felerinin kayb\u0131n\u0131 artt\u0131ran bir i\u015flemdir. Her zaman yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, yiyecekleri nas\u0131l pi\u015firiyorsak, \u015fimdiye kadar nas\u0131l yemek yap\u0131yorsak \u00f6yle yapmaya devam etmeliyiz.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131k ve esenlik i\u00e7inde kalman\u0131z\u0131 diliyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Sosyal medyada yayg\u0131n olarak korona vir\u00fcs\u00fc ifadesi yerle\u015fik olsa da \u201c\u015fiddetli akut…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":32986,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[4087,5067,5066,5068],"class_list":{"0":"post-32985","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-bulent-sik","9":"tag-koronavirus-gidalar","10":"tag-koronavirusu","11":"tag-virusler-ve-gida-guvenligi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32985"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32985\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nG\u0131da maddelerini sat\u0131n almak i\u00e7in girdi\u011fimiz kalabal\u0131k ortamlar\u0131n hastal\u0131k bula\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun olu\u015fturabilece\u011fini dikkate almal\u0131y\u0131z. Kendimizi hasta hissediyorsak al\u0131\u015fveri\u015fe gitmemeliyiz. Al\u0131\u015fveri\u015f i\u015finden evde bir ki\u015fi sorumlu olmal\u0131.<\/p>\n
\nAl\u0131\u015fveri\u015f s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak, al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131lan toplu mek\u00e2nlarda olabildi\u011fince az zaman ge\u00e7irmek \u00f6nemli. Soka\u011fa \u00e7\u0131kmaktan bir s\u00fcre i\u00e7in ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
\nOkurlara g\u0131dalarla ilgili ev i\u00e7i hijyen kurallar\u0131 ile ilgili baz\u0131 bilgiler vererek yaz\u0131y\u0131 sonland\u0131raca\u011f\u0131m.<\/p>\n