{"id":33954,"date":"2020-12-02T14:05:35","date_gmt":"2020-12-02T11:05:35","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/?p=33954"},"modified":"2020-12-03T13:34:09","modified_gmt":"2020-12-03T10:34:09","slug":"su-yonetiminde-nasil-bir-isbirligi-turkiye-katar-su-yonetimi-alaninda-isbirligi-mutabakat-zapti-akgun-ilhan-yesilgazete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/su-yonetiminde-nasil-bir-isbirligi-turkiye-katar-su-yonetimi-alaninda-isbirligi-mutabakat-zapti-akgun-ilhan-yesilgazete\/","title":{"rendered":"Su y\u00f6netiminde nas\u0131l bir i\u015fbirli\u011fi: T\u00fcrkiye-Katar Su Y\u00f6netimi Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Mutabakat Zapt\u0131 – Akg\u00fcn \u0130lhan (Ye\u015filGazete)"},"content":{"rendered":"

26 Kas\u0131m 2020 tarihinde Y\u00fcksek Stratejik Komite toplant\u0131lar\u0131n\u0131n alt\u0131nc\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Toplant\u0131da T\u00fcrkiye ile Katar aras\u0131nda 10 ayr\u0131 anla\u015fma imzaland\u0131. Bunlardan biri de T\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmeti ve Katar Devleti H\u00fck\u00fcmeti Aras\u0131nda Su Y\u00f6netimi Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Mutabakat Zapt\u0131 idi. Bunun ard\u0131ndan \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin su y\u00f6netimi Katar\u2019a m\u0131 devrediliyor?\u201d ve \u201cT\u00fcrkiye suyunu Katar\u2019a m\u0131 satacak?\u201d gibi sorular \u00fclke g\u00fcndemini i\u015fgal etti. Hepimizi ilgilendiren su y\u00f6netimi konusunda at\u0131lan imzalar\u0131n ve al\u0131nan kararlar\u0131n i\u00e7eri\u011fi kamuoyuna \u00e7ok \u00f6nceden a\u00e7\u0131klanmal\u0131yd\u0131. Buna ek olarak halen yap\u0131lm\u0131\u015f detayl\u0131 bir a\u00e7\u0131klama yok. Kimse bir \u015fey bilmeyince de tahminler \u00fczerinden yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n

Sorulan sorular deli sa\u00e7mas\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye suyunu Katar\u2019a m\u0131 satacak?\u201d sorusu baz\u0131lar\u0131m\u0131za sa\u00e7ma gelebilir ama gelmemeli. Zira T\u00fcrkiye 1980\u2019lerden bu yana Orta Do\u011fu \u00fclkelerine su satmak i\u00e7in \u201cbar\u0131\u015f suyu\u201d kavram\u0131 etraf\u0131nda \u00e7e\u015fitli projeler geli\u015ftirdi. \u0130lk proje 1980\u2019lerde Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin sular\u0131n\u0131 Suriye \u00fczerinden ikiye ayr\u0131lan bir boru hatt\u0131yla Orta Do\u011fu \u00fclkelerine ta\u015f\u0131mak \u00fczere d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak Orta Do\u011fu gibi \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ve sava\u015flar\u0131n eksik olmad\u0131\u011f\u0131 topraklardan ge\u00e7ecek binlerce kilometrelik borular\u0131n sald\u0131r\u0131lara a\u00e7\u0131k olmas\u0131; Arap \u00fclkelerinin T\u00fcrkiye\u2019nin su \u00fczerinden hegemonya kurmas\u0131na dair endi\u015fe duymas\u0131 ve \u0130srail\u2019in de bu sudan faydalanacak olmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 gibi nedenlerle bar\u0131\u015f projesi denilen bu proje hayata ge\u00e7irilemedi.<\/p>\n

1990\u2019larda ise iki ayr\u0131 su ta\u015f\u0131ma projesi daha ortaya at\u0131ld\u0131. \u0130lki, \u0130srail\u2019in Antalya\u2019n\u0131n Manavgat Nehri\u2019nin sular\u0131n\u0131 kendisi ta\u015f\u0131mak i\u00e7in geli\u015ftirdi\u011fi projeydi. Bu proje de \u0130srail\u2019in y\u00fcksek maliyetleri gerek\u00e7e g\u00f6stererek suyu almaktan vazge\u00e7mesiyle rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130kincisi ise 1997\u2019da Mersin\u2019den K\u0131br\u0131s\u2018a balonla su ta\u015f\u0131ma projesiydi. 1998\u2019de yap\u0131lan birka\u00e7 denemeden sonra bu projeden de vazge\u00e7ildi. \u0130lerleyen y\u0131llarda T\u00fcrkiye, Manavgat\u2019\u0131n suyunu Yunanistan\u2019a, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019ne ve Kuzey Afrika \u00fclkelerine satmak i\u00e7in giri\u015fimlerde bulunsa da bunlardan da sonu\u00e7 alamad\u0131. 2010\u2019lu y\u0131llarda K\u0131br\u0131s\u2019a su satmak i\u00e7in kollar s\u0131vand\u0131. 2011\u2019de temeli at\u0131l\u0131p 2015\u2019te tamamlanan ve bar\u0131\u015f suyu olarak bilinen projeyle Mersin\u2019in Dragon \u00c7ay\u0131\u2018n\u0131n sular\u0131 KKTC\u2018ye ta\u015f\u0131nmaya ba\u015fland\u0131.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

\u2018Katar T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil, T\u00fcrkiye Katar\u2019da su y\u00f6netimi konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapacak\u2019<\/strong><\/p>\n

Su Y\u00f6netimi Mutabakat Zapt\u0131\u2019n\u0131 imzalayan Tar\u0131m ve Orman Bakan\u0131 Bekir Pakdemirli\u2019nin bundan birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar projenin mahiyetine dair baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 verdi. Pakdemirli, Katar\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin Katar\u2019da su y\u00f6netimi konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye su y\u00f6netimi konusunda en g\u00fcncel bilgiye ve teknolojiye sahip. Bu nedenle \u00fclkeler bizimle bu konuda i\u015fbirli\u011fi yapmak istiyor. Biz de bu konudaki birikimimizi hem yurt i\u00e7inde hem de yurt d\u0131\u015f\u0131nda etkin olarak kullan\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Su, bar\u0131\u015fa vesile olsun ilkesiyle bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bir\u00e7ok \u00fclke ile yap\u0131yoruz\u201d. Pakdemirli ayr\u0131ca ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n daha verimli de\u011ferlendirilmesi ve deniz suyunun ar\u0131t\u0131lmas\u0131 konusunda Katar\u2019da \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ancak her iki konuda da T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar olduk\u00e7a yetersiz. T\u00fcrkiye maalesef kendi ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131 verimli de\u011ferlendirme yani ya\u011fmur hasad\u0131 ve benzeri konular\u0131nda daha birka\u00e7 pilot proje d\u0131\u015f\u0131nda uygulamal\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma yapabilmi\u015f de\u011fil. Deniz suyu ar\u0131tma teknolojisinde yani desalinasyon konusunda da ayn\u0131 durumda. Katar ise 1955 y\u0131l\u0131ndan bu yana desalinasyon teknolojisini kullanan, su ihtiyac\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc denizden kar\u015f\u0131layan ve desalinasyon konusunda \u00e7ok deneyimli bir \u00fclke. T\u00fcrkiye\u2019de evsel kullan\u0131mda desalinasyon uygulamas\u0131 bir tek Av\u015fa Adas\u0131\u2019nda var. Deneyimli olmad\u0131\u011f\u0131 bu iki konuda T\u00fcrkiye Katar\u2019a ne \u00f6\u011fretebilir? Olsa olsa Katar T\u00fcrkiye\u2019ye desalinasyon konusundaki birikimini aktarabilir. <\/p>\n

Katar nas\u0131l bir \u00fclke?<\/strong><\/p>\n

Katar 2,8 milyonluk n\u00fcfusuyla ve s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyen in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcyle su talebi h\u0131zla artan ama tatl\u0131su kaynaklar\u0131 \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 olan bir \u00fclke. \u00dclkedeki ilk desalinasyon tesisi 1955 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015f. Yani d\u00fcnyan\u0131n desalinasyon teknolojisi konusunda en eski tecr\u00fcbeye sahip \u00fclkelerinden birinden bahsediyoruz. K\u00f6rfez \u0130\u015fbirli\u011fi Konseyi \u00fclkeleri olan Katar, Umman, Kuveyt, Bahreyn, Suudi Arabistan ve Birle\u015fik Arap Emirlikleri\u2019nde (Basra K\u00f6rfezi\u2019nin bat\u0131s\u0131ndaki \u00fclkeler) ne y\u00fczey suyu ne de yeralt\u0131 suyu var. Sadece Umman\u2019da ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n g\u00fcney k\u0131y\u0131s\u0131ndan \u00e7ok zay\u0131f, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli su kaynaklar\u0131 bulunuyor.<\/p>\n

Bir de bu b\u00f6lgenin ald\u0131\u011f\u0131 ya\u011f\u0131\u015f \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. Suyun buharla\u015fma oran\u0131 ya\u011f\u0131\u015f\u0131n 40 kat\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00dcstelik K\u00f6rfez\u2019deki deniz suyunun tuz konsantrasyonu da olduk\u00e7a y\u00fcksek. Bunun nedenlerinden biri de Arap K\u00f6rfezi boyunca yay\u0131lm\u0131\u015f desalinasyon tesisleri ve bunlardan \u00e7\u0131kan y\u00fcksek tuz konsantrasyonlar\u0131n\u0131n denize geri verilmesi.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bu \u00fclkeler kulland\u0131klar\u0131 suyun y\u00fczde 99\u2019unu deniz suyunu tuzundan ar\u0131tarak \u00fcretiyor. Normal \u015fartlar alt\u0131nda suyun azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n buradaki insan n\u00fcfusunu bask\u0131lay\u0131c\u0131 olmas\u0131 beklenirdi. Ancak teknolojiyle ve yat\u0131r\u0131mlarla su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u00fcfusu bask\u0131lay\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi a\u015f\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylece do\u011fal \u015fartlar alt\u0131nda bunca n\u00fcfusu kald\u0131ramayacak \u00fclkeler gittik\u00e7e kalabal\u0131kla\u015f\u0131yor. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda n\u00fcfusu yar\u0131m milyon olan Katar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde nerdeyse \u00fc\u00e7 milyona yakla\u015fm\u0131\u015f durumda. Bu \u00fclkelere su ak\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece n\u00fcfus artmaya devam edecek. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez bir yap\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan ta\u015f\u0131ma suyla d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Neden su y\u00f6netimi \u00fczerine bir anla\u015fma ve neden Katar?<\/strong><\/p>\n

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, hava ve su kirlili\u011fi, g\u0131da ve su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131mayan k\u00fcresel sorunlarla ba\u015f etmede ve dayan\u0131\u015fmada ulusal anla\u015fmalar \u00e7ok \u00f6nemli ve gerekli. Ancak bu \u00fclkenin vatanda\u015flar\u0131 olarak s\u00f6z konusu anla\u015fman\u0131n bir dayan\u0131\u015fma m\u0131 yoksa kar odakl\u0131 bir i\u015fbirli\u011fi mi oldu\u011funu bilemiyoruz. E\u011fer T\u00fcrkiye bu anla\u015fmay\u0131 Orta Do\u011fu\u2019da su \u00fczerinden bir liderlik kurma hamlesi olarak tasarl\u0131yorsa \u015funu hat\u0131rlatmakta fayda var: <\/p>\n

T\u00fcrkiye kendi su ve iklim y\u00f6netiminde \u00e7\u00f6zmesi gereken sorunlar\u0131 olan bir \u00fclkedir. 1980\u2019li y\u0131llardan itibaren \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin su y\u00f6netimlerinde artan bi\u00e7imde s\u00f6z sahibi olup k\u00fcresel su pazar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda ele ge\u00e7iren Amerikan, Frans\u0131z ve \u0130ngiliz su \u015firketlerinden \u00f6rnek al\u0131nacak bir durum yoktur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7okuluslu olmu\u015f bu \u015firketlerin men\u015fei \u00fclkelerdeki su sorunlar\u0131 on y\u0131llar i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fi gibi \u00f6zelle\u015ftirmeci ve ticarile\u015ftirici politikalar ve uygulamalarla daha da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye \u00f6ncelikle kendi sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye odaklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Anla\u015fman\u0131n i\u00e7inde su satmak veya desalinasyon teknolojisinde Katar\u2019la i\u015fbirli\u011fi yaparak bu teknolojiyi T\u00fcrkiye\u2019de yayg\u0131n hale getirmek varsa da durum vahimdir. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, iklimle uyumsuz su, enerji, tar\u0131m ve kentle\u015fme politikalar\u0131 ve h\u0131zla artan n\u00fcfus bir arada d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde T\u00fcrkiye birka\u00e7 on y\u0131l i\u00e7erisinde sadece nicel de\u011fil nitel anlamda da su fakiri bir \u00fclke olacakt\u0131r.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla asl\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin sataca\u011f\u0131 bir damla suyu yoktur. S\u00fcrekli artan su talebine yeti\u015fmek i\u00e7in desalinasyon teknolojisinden medet ummak ise T\u00fcrkiye\u2019yi sosyal-ekolojik ve ekonomik t\u00fckeni\u015fe s\u00fcr\u00fckleyen s\u00fcrecin ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilir. Desalinasyon, y\u00fcksek enerji gereksinimi nedeniyle son derece maliyetli, deniz ekosistemlerini gerek su \u00e7ekme gerekse desalinasyon i\u015flemi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan tuz konsantrasyonlar\u0131n\u0131n de\u015farj\u0131 gibi etaplarda tahrip eden ve kuruldu\u011fu yerlerde turizm ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k gibi ba\u015fka herhangi bir ekonomik faaliyete m\u00fcsaade etmeyen bir teknolojidir. <\/p>\n

\u00d6nce kendi su krizimize tasarruf odakl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeliyiz
\nT\u00fcrkiye ve d\u00fcnya i\u00e7in art\u0131k tek \u00e7\u00f6z\u00fcm su talebini azaltmak olmal\u0131. Su talebini azaltman\u0131n yolu da suyu daha az kullanmak ve kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z miktar\u0131 da en verimli \u015fekilde kullanmaktan ge\u00e7er. Su da\u011f\u0131t\u0131m sistemindeki kay\u0131plar\u0131 azaltmak, grisuyun ve at\u0131ksular\u0131n yeniden kullan\u0131m\u0131 art\u0131rmak ve yayg\u0131n hale getirmek, ya\u011fmur hasad\u0131 gibi kadim ve maliyeti d\u00fc\u015f\u00fck teknolojilerin modern d\u00fcnyada yeniden hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar h\u0131zla at\u0131lmal\u0131. Ayr\u0131ca mevcut su varl\u0131klar\u0131n\u0131 ve ekosistemlerini koruyan ve iyile\u015ftiren, bozulmu\u015f su d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc onaran, iklim de\u011fi\u015fikliyle uyumlu ya\u015fam alanlar\u0131 olu\u015fturmak da \u015fart.<\/p>\n

Bunu yaparken de sadece su y\u00f6netimi alan\u0131nda kalmay\u0131p iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine neden olan fosil yak\u0131tlar\u0131n t\u00fcketimine dayal\u0131 her t\u00fcrl\u00fc \u00fcretim ve t\u00fcketim pratikleri tepeden t\u0131rna\u011fa de\u011fi\u015fmeli. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finde azalt\u0131m ve uyum, su y\u00f6netiminde de birbirlerini besleyen iki \u00f6nemli ayak olarak kabul edilmeli. Art\u0131k kaybedilecek zaman kalmad\u0131. D\u00fcnya kuruyor evimiz yan\u0131yor. Biz suyu de\u011fil, su bizi y\u00f6nlendirmeli. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"26 Kas\u0131m 2020 tarihinde Y\u00fcksek Stratejik Komite toplant\u0131lar\u0131n\u0131n alt\u0131nc\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Toplant\u0131da T\u00fcrkiye…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":33960,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[3712,125,5050,5201,5200],"class_list":{"0":"post-33954","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-manset","9":"tag-su","10":"tag-su-varliklari","11":"tag-su-yonetimi","12":"tag-turkiye-katar-su-yonetimi"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33954","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33954"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33954\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33960"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}