{"id":34169,"date":"2020-12-30T18:49:14","date_gmt":"2020-12-30T15:49:14","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/?p=34169"},"modified":"2020-12-30T18:51:14","modified_gmt":"2020-12-30T15:51:14","slug":"bilgisayar-bilimleriyle-ilgilenen-kadinlarin-sayisi-neden-gittikce-azaliyor-ecem-ozturk-catlak-zemin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/bilgisayar-bilimleriyle-ilgilenen-kadinlarin-sayisi-neden-gittikce-azaliyor-ecem-ozturk-catlak-zemin\/","title":{"rendered":"Bilgisayar bilimleriyle ilgilenen kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 neden gittik\u00e7e azal\u0131yor?- Ecem \u00d6zt\u00fcrk (\u00c7atlak Zemin)"},"content":{"rendered":"<p>1999\u2019da yay\u0131mlanan bir ara\u015ft\u0131rmaya[1] g\u00f6re kad\u0131nlar\u0131n iyi bir m\u00fchendis olamamas\u0131n\u0131n gayet mant\u0131kl\u0131 bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 var: \u00c7\u00fcnk\u00fc olamazlar da ondan. Beyinleri erkeklerden olduk\u00e7a farkl\u0131, kad\u0131nlar detaylar i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f. Onlar s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fimde iyiler. Erkeklerin beyni ise adeta \u00fc\u00e7 boyutlu d\u00fc\u015f\u00fcnme, analitik beceri ve kararl\u0131l\u0131k ile donat\u0131lm\u0131\u015f. Yani araban\u0131z\u0131 tamir edemiyor ya da kod yazam\u0131yorsan\u0131z \u00fcz\u00fclmeyin. Bu sizinle de\u011fil, kad\u0131n olman\u0131zla ilgili.<\/p>\n<p>Kad\u0131nlar kod yazam\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc regl oluyorlar, hormonal dengeleri zekalar\u0131n\u0131 alt\u00fcst ediyor. Beyinlerinin sadece sa\u011f taraf\u0131n\u0131 kullan\u0131yorlar. \u00d6\u011fretmenlik yapabilir, avukat olabilir ya da halkla ili\u015fkiler departman\u0131nda y\u00fckselebilirler. Ancak bilgisayar ba\u015f\u0131nda saatlerce, konu\u015fmadan durmak onlar\u0131n t\u00fcm psikolojisini bozar. Uzun t\u0131rnaklar\u0131 klavyeyi h\u0131zl\u0131 kullanmalar\u0131n\u0131 engeller. Ayr\u0131ca kad\u0131nlar\u0131n memeleri var ve bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 kapat\u0131yor. Her sat\u0131r\u0131ndan erkeklik f\u0131\u015fk\u0131ran bu t\u00fcr beyanlar\u0131 \u00e7o\u011fumuz ciddiye bile alm\u0131yoruz. Fakat cinsiyet\u00e7ilik kar\u015f\u0131m\u0131za her zaman d\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131rla \u00e7\u0131km\u0131yor. Desteklemek, ilham vermek ya da iltifat etmek i\u00e7in s\u00f6ylenen s\u00f6zlerde de gizlenmi\u015f cinsiyet\u00e7ilikle kar\u015f\u0131la\u015fabiliyoruz. Yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi bir arkada\u015f\u0131ma, mobil teknolojiler geli\u015ftirmek istedi\u011fimi, bu konuda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sormu\u015ftum. Bana \u00e7ok g\u00fcvendi\u011fini ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ilerleyebilece\u011fimi s\u00f6yledi. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncesinin neyden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fumda \u015f\u00f6yle dedi: \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc senin beynin erkekler gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\u201d Yani e\u011fer bir kad\u0131n, t\u00fcm kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, yine de kodlama yap\u0131yorsa bunun sebebi bellidir: Beyninin erkek olmas\u0131. T\u00fcm bu korkun\u00e7 cinsiyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnceler bir yana -ve ayn\u0131 zamanda bu d\u00fc\u015f\u00fcncelere ba\u011fl\u0131 olarak- kod yazan kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 giderek azal\u0131yor. Ve bu durumu bir an \u00f6nce tersine \u00e7evirmezsek cinsiyet\u00e7ili\u011fi ortadan kald\u0131rma m\u00fccadelemiz daha \u00e7etin bir hal alabilir.<\/p>\n<p>\u00dcniversitelerdeki kad\u0131n \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 sosyal, say\u0131sal ya da dil bilimleri genelinde d\u00fczenli olarak art\u0131yor. 1970 \u00f6ncesinde kad\u0131nlar\u0131n t\u0131p fak\u00fcltelerindeki oran\u0131 y\u00fczde 5\u2019ten azd\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise %45\u2019in \u00fczerinde. Benzer durum hukuk ya da fizik b\u00f6l\u00fcmleri i\u00e7in de ge\u00e7erli. Fakat bilgisayar bilimlerinde \u00f6\u011frenim g\u00f6ren kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 giderek azal\u0131yor. 1970\u2019lerde kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131 i\u015f alan\u0131na sahip olan bilgisayarla ilgili b\u00f6l\u00fcmlerde t\u0131p b\u00f6l\u00fcm\u00fcndekilerden \u00fc\u00e7 kat fazlayd\u0131. 1980\u2019lerde bu oran y\u00fczde 35\u2019e y\u00fckseldi. 2010\u2019lu y\u0131llarda ise sadece %18. Yani t\u0131p okuyan kad\u0131nlar\u0131n neredeyse \u00fc\u00e7te biri.[2] Y\u00d6K\u2019\u00fcn 2020 verilerine g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019deki en y\u00fcksek puanl\u0131 10 t\u0131p fak\u00fcltesine giren \u00f6\u011frencilerin y\u00fczde 50,25\u2019i \u00a0kad\u0131n (Kad\u0131n: 399, erkek: 395). En y\u00fcksek puanl\u0131 10 bilgisayar m\u00fchendisli\u011fi b\u00f6l\u00fcm\u00fcne giren kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131 ise y\u00fczde 18 (Kad\u0131n: 83, erkek: 377) .[3] Yani durumun kad\u0131nlar\u0131n akademik ba\u015far\u0131s\u0131 ile hi\u00e7bir ilgisi yok. Kad\u0131nlar, m\u00fchendislikle ilgili bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in oldu\u011fu gibi, bilgisayar m\u00fchendisli\u011fini tercih etme konusunda giderek daha isteksiz. Peki bilgisayar, yaz\u0131l\u0131m ya da sistem m\u00fchendisli\u011fi gibi b\u00f6l\u00fcmlerdeki kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 ni\u00e7in s\u00fcrekli azal\u0131yor? Bununla ilgili bir\u00e7ok teori var. Bunlardan biri, bu alandaki kazanc\u0131n s\u00fcrekli artmaya devam etmesi. Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, erkekler daha y\u00fcksek gelir sa\u011flayan m\u00fchendislik gibi i\u015fleri tercih ederken kad\u0131nlar daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret sa\u011flayan gazetecilik, bak\u0131m ve \u00f6\u011fretmenlik gibi i\u015fleri tercih etmek durumunda kal\u0131yor. (Tamamen ayr\u0131 bir yaz\u0131 konusu olmakla birlikte, kapsaml\u0131 bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 merakl\u0131s\u0131 i\u00e7in \u015furada). Daha do\u011fru bir deyi\u015fle, erkekler y\u00fcksek \u00fccretli i\u015flere daha \u00e7ok ra\u011fbet g\u00f6steriyor ve patriyarkan\u0131n etkisi de eklenince kad\u0131nlar i\u00e7in bu alanlar neredeyse olanaks\u0131z hale geliyor. Bir di\u011fer teori, tahmin edece\u011finiz gibi, kad\u0131n ve erkeklere bi\u00e7ilen rollerle ve \u00e7ocukken oynad\u0131\u011f\u0131m\u0131z oyuncaklar\u0131n t\u00fcr\u00fcyle ilgili. Robot ya da uzaktan kumandal\u0131 arabalarla oynaman\u0131n, erkeklerin mekanik i\u015flere y\u00f6nelmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Ancak bu teori, 1980\u2019lerdeki kad\u0131n yaz\u0131l\u0131mc\u0131 art\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya yetmiyor. Kad\u0131nlar\u0131n mekanik ya da analitik beceri (otomobil ya da u\u00e7ak kullanma, elektrikli ya da elektronik e\u015fyalar\u0131 tamir etme, bilgisayar kullanma vb.) gerektiren konularda erkeklerden ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu son derece yayg\u0131n bir kan\u0131. GitHub taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, bu kan\u0131n\u0131n cinsiyet\u00e7ilikle ilgisini g\u00f6steriyor. [4] 12 milyon \u00fcyesiyle d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme platformlar\u0131ndan biri olan GitHub\u2019da bir grup \u00f6\u011frencinin yak\u0131n zaman \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna g\u00f6re kad\u0131nlar\u0131n daha iyi kod yazd\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131. Ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda 3 milyon kod incelendi ve kad\u0131nlar taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen kodlar\u0131n %78,6\u2019s\u0131 onaylan\u0131rken erkeklerin g\u00f6nderdi\u011fi kodlar\u0131n %74,6\u2019s\u0131n\u0131n onayland\u0131\u011f\u0131 ortaya kondu. Fakat ara\u015ft\u0131rman\u0131n daha \u00f6nemli bir sonucu var. Kad\u0131nlar\u0131n kodlar\u0131 daha fazla onay al\u0131yor ve daha \u00e7ok be\u011feniliyor, tabii e\u011fer profillerinde cinsiyetlerini a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde belirtmedilerse. Profilinde cinsiyeti herkese a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcnen kad\u0131nlar\u0131n yazd\u0131klar\u0131 kodlar daha az onaylan\u0131yor.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/catlakzemin.com\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/k-300x225.jpg\" \/><\/p>\n<p>Kad\u0131nlar\u0131n neden m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcmlerini tercih etmedi\u011fi konusuna geri d\u00f6nelim. \u00c7al\u0131\u015fma saatlerinin baz\u0131 durumlarda belirsiz olmas\u0131, mesleki a\u00e7\u0131dan s\u00fcrekli geli\u015fimin \u015fart olmas\u0131 gibi nedenler var. \u00c7ocuk bak\u0131m\u0131, ev ihtiya\u00e7lar\u0131 ve temizlik gibi t\u00fcm i\u015fler genelde kad\u0131nlara y\u00fcklendi\u011fi i\u00e7in, \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 kad\u0131nlar i\u00e7in daha zorlay\u0131c\u0131 olabiliyor. Ayr\u0131ca bu \u201ckutsal g\u00f6revler\u201d nedeniyle k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 \u201crahat\u201d g\u00f6r\u00fclen mesleklere y\u00f6nlendiriliyor: Hem\u015firelik, \u00f6\u011fretmenlik, halkla ili\u015fkiler gibi. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bilgisayar bilimlerini se\u00e7en kad\u0131nlar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131nda bir bonus bekliyor: Brogrammerlar. \u0130ngilizce \u201cbro\u201d ve \u201cprogrammer\u201d kelimelerinin birle\u015fimi olan brogrammer, bilgisayar bilimlerindeki eril stereotipi tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan terim. Bazen a\u015fa\u011f\u0131lamak i\u00e7in kullan\u0131lsa da bir\u00e7ok m\u00fchendis taraf\u0131ndan sahipleniliyor. Brogrammerl\u0131k, kad\u0131n yaz\u0131l\u0131mc\u0131lara kar\u015f\u0131 olu\u015fturulan bir ak\u0131m de\u011fil. Ancak neden oldu\u011fu etki tam olarak bu. Erkek egemen yap\u0131, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n meslek se\u00e7iminde y\u00f6nlendirilme bi\u00e7imi, \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 ve brogrammerl\u0131k gibi etkilerin m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, m\u00fchendis kad\u0131nlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma oran\u0131 da \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. Bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcmlerinden mezun olan kad\u0131nlar\u0131n %40\u2019\u0131; cinsiyet\u00e7ilik, d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131, s\u0131k seyahat etme zorunlulu\u011fu gibi nedenlerden dolay\u0131 i\u015fi b\u0131rak\u0131yor ya da ba\u015fka bir alana y\u00f6neliyor.[5] Kad\u0131nlar\u0131n teknoloji \u00fcretiminde daha az rol almas\u0131, bu alandaki ihtiyac\u0131n artmas\u0131yla bir kriz haline geldi\u011finden, teknoloji \u015firketleri son y\u0131llarda cinsiyet e\u015fitli\u011fini sa\u011flamaya y\u00f6nelik politikalar \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131. Ancak yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar kesinlikle yetersiz. Ve teknoloji \u00fcretiminin erkeklerin elinde olmas\u0131n\u0131n bedelini artan cinsiyet\u00e7ilik ile \u00f6demeye devam ediyoruz. D\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn devam etmesi ya da anlaml\u0131 bi\u00e7imde artmamas\u0131 durumunda, gelecekte daha ciddi sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz. Bizi bekleyen en b\u00fcy\u00fck tehlike, geli\u015ftirilen yapay zekalar\u0131n cinsiyet\u00e7ili\u011fi. Ancak neredeyse hi\u00e7 kimse yapay zekan\u0131n cinsiyet\u00e7i olaca\u011f\u0131 tehlikesinden s\u00f6z etmiyor. Elbette cinsiyet\u00e7ili\u011fin yan\u0131na \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, homofobi, transfobi ve t\u00fcrc\u00fcl\u00fck de eklenebilir.<\/p>\n<p>Girls Who Code ya da Women Who Code gibi giri\u015fimler, t\u00fcm d\u00fcnyada daha \u00e7ok k\u0131z \u00e7ocu\u011fu ve kad\u0131n\u0131 kodlamayla tan\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Rol modellerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmamas\u0131 k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n kodlamayla daha az temas kurmas\u0131na neden oluyor. Temas alan\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131rarak bu durumu de\u011fi\u015ftirebiliriz. Bu konudaki fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131rmam\u0131z, bu alandaki cinsiyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi h\u0131zland\u0131rabilir, bir\u00e7ok kad\u0131na ilham verebilir ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n[1] https:\/\/academic.oup.com\/cercor\/article\/9\/8\/896\/346741<\/p>\n[2] https:\/\/cdn-images-1.medium.com\/max\/800\/0*H5PrnnEAD7GteRHf.<\/p>\n[3] https:\/\/yokatlas.yok.gov.tr\/lisans-anasayfa.php<\/p>\n[4] https:\/\/peerj.com\/preprints\/1733\/<\/p>\n[5] https:\/\/www.huffpost.com\/entry\/female-engineers_n_5668504 ET\u0130KETLER<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bilgisayar bilimleriyle ilgilenen kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 neden gittik\u00e7e azal\u0131yor?\n","protected":false},"author":2,"featured_media":34176,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[5214,136,333,3712,4851],"class_list":{"0":"post-34169","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-bilgisayar-muhendisi","9":"tag-bilisim","10":"tag-kadin-muhendisler","11":"tag-manset","12":"tag-yapay-zeka"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34169"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34169\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34176"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}