Erzincan’\u0131n \u0130li\u00e7 il\u00e7esindeki \u00c7\u00f6pler k\u00f6y\u00fcnde kurulan alt\u0131n madeni i\u015fletmesinden 21 Haziran gecesi siyan\u00fcr i\u00e7erikli sol\u00fcsyon ta\u015f\u0131yan boru hatt\u0131nda olu\u015fan hasar nedeniyle yakla\u015f\u0131k 20 metrek\u00fcp siyan\u00fcrl\u00fc at\u0131k \u00e7evreye yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Alt\u0131n madeni, Anagold Madencilik SSR Mining ve \u00c7al\u0131k Holding\u2019e ait bir \u015firket olan Lidya Madencilik \u015firketlerinin i\u015f birli\u011fiyle faaliyetlerine devam ediyor.<\/p>\n
Ya\u015fanan siyan\u00fcr s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 maden faaliyetleri sonucu olu\u015fan toksik at\u0131klar\u0131n ne gibi sorunlara yol a\u00e7abilece\u011finin somut bir g\u00f6stergesi oldu.<\/p>\n
Alt\u0131n madeninin siyan\u00fcr at\u0131klar\u0131n\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 havuz b\u00f6lgenin ana su kayna\u011f\u0131 olan F\u0131rat Nehri’ne 350 metre uzakl\u0131kta ve aktif fay hatlar\u0131n\u0131n hemen \u00fczerinde yer al\u0131yor. A\u011f\u0131r bir s\u0131z\u0131nt\u0131 b\u00f6lge ekosistemini, \u00f6zellikle de su havzalar\u0131n\u0131 mahvedecektir.<\/p>\n
Esasen herhangi bir s\u0131z\u0131nt\u0131 olmasa bile, yol a\u00e7\u0131lan tahribat\u0131n olumsuz etkileri zamanla daha fazla g\u00f6r\u00fclecek. Benzeri olaylar d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka b\u00f6lgelerinde de ya\u015fan\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc\u2026<\/p>\n
Son 25-30 y\u0131l i\u00e7inde, Amerika, Kanada, Avustralya ve Avrupa k\u00f6kenli alt\u0131n madencili\u011fi \u015firketleri faaliyetlerini a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak \u00e7evresel kontrol\u00fcn ve \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenlemelerinin daha gev\u015fek ya da zay\u0131f oldu\u011fu \u00fclkelere kayd\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin Kanadal\u0131 firmalar\u0131n dokuz Latin Amerika \u00fclkesindeki madencilik faaliyetleri \u00e7ok ciddi toplumsal ve \u00e7evresel zararlara neden oluyor.<\/p>\n
Buzullar\u0131 yok etmek, sular\u0131 ve nehirleri kirletmek, ormanlar\u0131 kesmek, insanlar\u0131 zorla yerinden etmek, topluluklar\u0131 b\u00f6lmek ve yoksulla\u015ft\u0131rmak, ekonomik faydalar konusunda yanl\u0131\u015f vaatlerde bulunmak, insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye atmak ve hileli yollardan m\u00fclk edinmek a\u00e7\u0131lan bu \u015firketlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zararlardan baz\u0131lar\u0131.<\/p>\n
K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte i\u015f g\u00f6ren alt\u0131n madencili\u011fi \u015firketlerinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00e7evre kirlili\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kolay bir sorun de\u011fil. \u00d6zellikle de siyan\u00fcr bile\u015fikleri ile k\u00fck\u00fcrtl\u00fc bile\u015fiklerin ve kur\u015fun, kadmiyum, arsenik, \u00e7inko, kobalt, nikel, molibden ve bak\u0131r gibi toksik etkili a\u011f\u0131r metallerin toprak ve su varl\u0131klar\u0131nda yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kirlili\u011fin \u00e7ok uzun s\u00fcreler boyunca etkili olaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi zarar\u0131n uzun erimli sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahmin etmeyi zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Madencilik faaliyetleri sonucunda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan y\u00fcz milyonlarca ton gibi devasa miktarlardaki at\u0131\u011f\u0131n ve bu at\u0131klardan kaynaklanabilecek kirlili\u011fin kontrol edilebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in elde mevcut tek bir mant\u0131kl\u0131 dayanak noktas\u0131 yok.<\/p>\n
Aksine mevcut bilgiler bu at\u0131klarda bulunan toksik maddelerin \u00f6zellikle de suda \u00e7\u00f6z\u00fcnme \u00f6zelli\u011fine sahip olanlar\u0131n er ya da ge\u00e7 \u00e7evreye kar\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu kirlili\u011fin sonucu yaban hayat\u0131, bal\u0131klar, omurgas\u0131z canl\u0131lar ve insanlar i\u00e7in y\u0131k\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00c7evre Bakanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada \u0130li\u00e7 Alt\u0131n Madeni’nden s\u0131zan siyan\u00fcr at\u0131klar\u0131n\u0131n bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerlerden \u00f6rnek ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve analiz ettirildi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Ne buldu ya da tam olarak ne analiz ettiriliyor bilmiyoruz\u2026<\/p>\n
\u00dclkemiz genelinde maden sahas\u0131 \u00e7evresinde yer alan yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc su varl\u0131klar\u0131nda a\u011f\u0131r metaller ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kirleticilerin konsantrasyonlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli olarak izlenmesi gerekiyor. Buna ek olarak, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi risklerini \u00f6nlemek i\u00e7in maden at\u0131klar\u0131na yak\u0131n tar\u0131m alanlar\u0131nda yeti\u015ftirilen ya da toplanan g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin periyodik kontrollerle izlenmesi \u015fartt\u0131r.<\/p>\n
Alt\u0131n madenlerinin hi\u00e7 faaliyete ge\u00e7memesi gerekirdi; ancak bu sa\u011flanamad\u0131. Bu a\u015famadan sonra yap\u0131lacak \u015feylerin ba\u015f\u0131nda toprak, su ve hava ortamlar\u0131nda ve b\u00f6lgede \u00fcretilen g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinde olas\u0131 bir toksik madde kirlili\u011fini h\u0131zla tespit etmeyi sa\u011flayacak bir kontrol-izleme faaliyeti (monitoring) yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak geliyor.<\/p>\n
Bunu yapmak esasen ilgili kamu kurumlar\u0131n\u0131n \u00c7evre Bakanl\u0131\u011f\u0131, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6revi. Ancak mevcut siyasal ahvalde bu kurumlar\u0131n g\u00f6revlerini yerine getirmelerini beklemenin hi\u00e7 de anlaml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ortada\u2026<\/p>\n
Bir iktidar de\u011fi\u015fikli\u011fi olur ve bu tip meseleleri \u00f6nemseyen bir iktidar i\u015f ba\u015f\u0131na gelirse, bir durum tespiti yapmak ve m\u00fcmk\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcmleri y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymak i\u00e7in, \u00fclke genelinde, kapsaml\u0131 bir toksik kimyasal kontrol ve izleme program\u0131n\u0131n h\u0131zla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmas\u0131 gerekiyor. Bu co\u011frafyada, bu topraklarda ya\u015famaya bir s\u00fcre daha devam etmek istiyorsak bunu yapmak son derece \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Bir iktidar de\u011fi\u015fikli\u011fi olsa da olmasa da ortada duran kritik bir soru var: Siyasal iktidarlar, kamu kurumlar\u0131 \u00fczerlerine d\u00fc\u015fen sorumlulu\u011fu yerine getirmediklerinde ne yapaca\u011f\u0131z? Acil bir durumda, somut, analitik verilere dayanan bir durum tespiti yapmak, \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olacak?<\/p>\n
Ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z meselelerin kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 ihtimalini g\u00f6z ard\u0131 etmememiz gerekiyor.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, \u00fclkemizdeki \u00e7evre, tar\u0131m, g\u0131da ve sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda faaliyet g\u00f6sterenler ba\u015fta olmak \u00fczere sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin, meslek odalar\u0131n\u0131n, sendikalar\u0131n, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemseyen yerel y\u00f6netimlerin bir araya gelerek bu mesele \u00fczerinde tart\u0131\u015fma yapmalar\u0131n\u0131n ve bir eylem plan\u0131 olu\u015fturmalar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Bu meseleye birlikte kafa yormam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n