6 \u015eubat depremlerinin sars\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 hissetmeseler de sabah televizyonu a\u00e7t\u0131klar\u0131 zaman ya\u015fanan ac\u0131y\u0131 tam da i\u00e7lerinde hissettiler. Oradakilere yard\u0131m eli uzatamaman\u0131n eksik kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yard\u0131m etmek i\u00e7in devletin ortada olmamas\u0131n\u0131n, el uzatmak isteyenlerin engelenmesine y\u00f6nelik \u00f6fkeyi ya\u015fad\u0131lar. Uzun y\u0131llar insanca bar\u0131nma hakk\u0131 i\u00e7in, do\u011fan\u0131n tahrip edilmemesi i\u00e7in m\u00fccadele eden M\u00fccella Yap\u0131c\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 \u00c7i\u011fdem Mater’\u0131n sorular\u0131na verdi\u011fi yan\u0131tlarda anlatt\u0131. Mater ve Yap\u0131c\u0131’n\u0131n avukatlar\u0131 aracl\u0131\u011f\u0131yla iletti\u011fi s\u00f6yle\u015fiyi yay\u0131nl\u0131yoruz.<\/p>\n
\u00d6ncelikle b\u00fcy\u00fck bir \u00f6fke. Dokuz ayd\u0131r biriken b\u00fct\u00fcn \u00f6fkem bu “beklenen” fay k\u0131r\u0131klar\u0131ndan bo\u015fald\u0131 sanki. Akl\u0131mda co\u011frafyan\u0131n t\u00fcm\u00fc, bug\u00fcne kadar sanki duvarlara s\u00f6ylenmi\u015f gibi hi\u00e7bir i\u015fe yaramayan bilimsel ve teknik uyar\u0131lar bir \u015fim\u015fek h\u0131z\u0131yla beynimden akmaya ba\u015flad\u0131. Ard\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aresizlik… Yapamad\u0131klar\u0131m\u0131z i\u00e7in… Sanki b\u00fct\u00fcn sorumluluk bizim, biz gerekenleri halka ve idarecilere anlatamam\u0131\u015f\u0131z gibi. Ve sonra insanlar, canlar, tarihi eserler, hat\u0131ralar, an\u0131lar, arkada\u015flar, can\u0131m Hatice Can. Oralardaki dostlar, meslekta\u015flar ve tabii ki Adana’daki can\u0131m karde\u015fim ve ailesi… Yani, nas\u0131l anlatay\u0131m ki, sen de ya\u015f\u0131yorsun i\u015fte…<\/p>\n
Ezc\u00fcmle, \u00f6fke, sorumluluk, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, isyan, kapat\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k, i\u015fe yaramazl\u0131k, hesap sorma arzusu… Karmakar\u0131\u015f\u0131k. Ama hep “bu kadar yapacak i\u015f varken, burada ne i\u015fimiz var” sorusu. Sanki g\u00f6revden ka\u00e7\u0131yormu\u015fuz gibi. Tutsakl\u0131k hissini hi\u00e7 bu kadar yo\u011fun ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131m. Dedim ya, karmakar\u0131\u015f\u0131k, duvarlar\u0131 y\u0131kas\u0131m var. San\u0131yorum bu hepimiz i\u00e7in ge\u00e7erli. Ayr\u0131ca da \u015fimdilik otuz bin can\u0131m\u0131z gitmi\u015fken, bizim hissettiklerimizi ne \u00f6nemi var? Asl\u0131nda sistemin as\u0131l gizi “biz niye burday\u0131z?” sorusunun cevab\u0131nda yat\u0131yor.<\/p>\n
Can\u0131m \u00c7i\u011fdem, sen de oralardayd\u0131n. Marmara Depremi’nden tam iki ay \u00f6nce, TMMOB olarak Kocaeli’nde “Kocaeli Depreme Haz\u0131r M\u0131?” sempozyumu yapm\u0131\u015ft\u0131k. 12 Kas\u0131m 1999 D\u00fczce (Kayna\u015fl\u0131) Depremi esnas\u0131nda ben, e\u015fim mimar Memik Yap\u0131c\u0131, jeolog sevgili O\u011fuz G\u00fcndo\u011fdu ve avukat Erbay Yucak’la birlikte, Bolu Valili\u011fi’ne “burada bir deprem bekliyoruz, haz\u0131r olun” diye uyarmaya gitti\u011fimizde, Vali bize “siz kimsiniz? Allah’a \u015firk mi ko\u015fuyorsunuz?” dercesine bakm\u0131\u015ft\u0131. Vali gidip biz vilayet bah\u00e7esine indi\u011fimizde yer yer ivmesi yer\u00e7ekimini s\u0131f\u0131rlayan deprem patlad\u0131. Ve biz vilayet bah\u00e7esinde Afet Koordinasyon Merkezi’ni kurmak durumunda kald\u0131k. \u0130nan o g\u00fcn, bug\u00fcnden \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 organize olduk. Kimseden emir ya da talimat beklemedik.<\/p>\n
Ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 biliyorduk ve e\u011fitimliydik. Nitekim akabinde asker yeti\u015fti. Askerlerin komutan\u0131n\u0131n “kim bu kad\u0131n?” demeden benden emir tekrar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bana “komutan\u0131m” dedi\u011fini an\u0131ms\u0131yorum. Ve madenciler… Tam iki saat sonra, ellerinde birer somun ekmek, otob\u00fcslerle koordinasyon merkezindeydiler. A\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. Ayn\u0131 durum 17 A\u011fustos’ta da vard\u0131. Biz TMMOB olarak, b\u00fct\u00fcn meslek kurulu\u015flar\u0131yla, tabip odalar\u0131, eczac\u0131lar, barolar, psikologlar, kad\u0131n \u00f6rg\u00fctleri \u00e7ok d\u00fczenli bir \u015fekilde g\u00f6rev payla\u015f\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 yaparak, askerle birlikte \u00e7al\u0131\u015farak durumu kontrol alt\u0131nda almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Yine “devlet nerede” diye \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar vard\u0131 ama en az\u0131ndan devletin engellemeleri yoktu.<\/p>\n
Bug\u00fcn bence en b\u00fcy\u00fck fark, kendinden menk\u00fbl, ad\u0131na devlet dedi\u011fimiz i\u00e7i bo\u015f bir heyula var ancak bu heyulan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 korku \u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck ki, biat etmi\u015f t\u00fcm kurum, kurulu\u015f ve ki\u015filer neredeyse kendilerini \u00f6l\u00fcmden kurtarmak i\u00e7in bile talimat bekler haldeler.<\/p>\n
Di\u011fer depremlerde en az\u0131ndan bu heyula yoktu. \u0130lk andaki hatalar\u0131 ve do\u011frular\u0131 soruyorsun bana ama bence ilk an\u0131n hatalar\u0131 bu ana gelirkenki anlay\u0131\u015f, y\u00f6netim bi\u00e7imi ve zihniyette yat\u0131yor. Zaten t\u00fcm medya mensuplar\u0131 ve depremi ya\u015fayanlar bu hatalar\u0131 a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k dile getiriyorlar. Allah a\u015fk\u0131na, haz\u0131rdaki madencileri bekletmek, onlar\u0131 karayoluyla sevk etmek ne demek? \u0130leti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131nda, ileti\u015fim gibi hayati bir ihtiyac\u0131n sa\u011flanamamas\u0131 ne demek? Kimdir bu \u015firketler? 2018’de \u00e7\u0131kar\u0131lan ‘\u0130mar Bar\u0131\u015f\u0131’na kar\u015f\u0131 dilimizde t\u00fcy bitti, derman\u0131m\u0131z t\u00fckendi. 10 milyondan fazla kusurlu binaya ruhsat verildi. Kimdir bu kanuna oy verenler? \u015eimdi sorumluluk bu yasada dendi\u011fi gibi mal sahiplerinin mi? Bu nas\u0131l bir hukuki garabet? T\u00fcm hatalar temize mi \u00e7ekildi?<\/p>\n
Ayn\u0131 hata 1999 depreminden \u00f6nce de vard\u0131. 80’li y\u0131llar\u0131n aflar\u0131yla yeminli b\u00fcrolar\u0131n sorumluluk y\u00fcklendi\u011fi binlerce kusurlu ve usuls\u00fcz yap\u0131 yasall\u0131\u011fa kavu\u015fturuldu. Y\u0131k\u0131lan bir s\u00fcr\u00fc bina bu kapsamdayd\u0131.<\/p>\n
2018’de, neredeyse Rusya-Ukrayna bar\u0131\u015f\u0131 gibi ulvi bir bar\u0131\u015fm\u0131\u015f gibi sunulan “\u0130mar Bar\u0131\u015f\u0131”nda “yeminli b\u00fcrolar” gibi bir k\u0131l\u0131fa dahi gerek duyulmad\u0131. \u015eimdi kim su\u00e7lu? Yedi kere in\u015faat durdurma karar\u0131na ra\u011fmen a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na izin verilen ve onlarca sporcu \u00e7ocu\u011fun ve rehberin mezar\u0131 olan otelin sahibi mi? M\u00fcteahhidi mi? \u0130zin verenler mi? Yoksa hepsi birden mi?<\/p>\n
Koskoca De\u011firmendere, dolgu alan\u0131nda, \u00fczerindeki binalarla birlikte denizde h\u00e2l\u00e2 dururken, bug\u00fcn dolgu alanlarda plan yapanlar, in\u015faat yapanlar, in\u015faat molozlar\u0131ndan m\u00fcte\u015fekkil, Maltepe-Yenikap\u0131 dolgu alanlar\u0131nda miting yapanlar, \u0130stanbul Depremi’nin eli kula\u011f\u0131ndayken, h\u00e2l\u00e2 o alanlarda deprem yard\u0131m\u0131 toplayanlar… Bunlar bilmiyorlar m\u0131? S\u00f6ylemedik mi?<\/p>\n
Bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn toplanma alanlar\u0131n\u0131 imara a\u00e7\u0131p \u0130stanbul’un ortas\u0131nda sahra hastanesi, \u00e7ad\u0131r alan\u0131, helikopter pisti olarak kullan\u0131labilecek tek alan olan Gezi Park\u0131’na b\u00fct\u00fcn bilimsel, teknik, hukuksal kararlara kar\u015f\u0131n “ille de bina yapaca\u011f\u0131m” diye tutturan kim? Buna engel olmaya \u00e7al\u0131\u015fanlara \u015fiddet uygulayanlar, sekiz can\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp binlerce insan\u0131 yaralayanlar kim? Hepsinin ad\u0131 bizim davam\u0131z\u0131n “\u015fikayet\u00e7i” b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde s\u0131ral\u0131.<\/p>\n
‘Hepsi belgeleriyle TMMOB ar\u015fivlerinde duruyor’<\/strong><\/p>\n Amik G\u00f6l\u00fc’n\u00fc, Amik Ovas\u0131’n\u0131 kurutup \u00fcst\u00fcne havaalan\u0131 yapanlar, TMMOB ve di\u011fer kurulu\u015flar\u0131n \u00c7ED raporlar\u0131na ra\u011fmen yeni \u00c7ED raporlar\u0131 haz\u0131rlayanlar hangi \u015firketler? Bunlara onay verenler kimler?<\/p>\n Trakya co\u011frafyas\u0131n\u0131n en narin yerine, ilk depremde Hatay Havaliman\u0131’ndan bile beter hale gelece\u011fi apa\u00e7\u0131k olan, depremi b\u0131rak, r\u00fczg\u00e2rda, karda \u00e7al\u0131\u015famayan devasa bir havaalan\u0131 yapanlar kim? “Yeni havaalan\u0131na” m\u00fc\u015fteri sa\u011flamak i\u00e7in, in\u015faat \u00e7etelerinin k\u00e2rlar\u0131n\u0131 maksimize etmek i\u00e7in saat gibi \u00e7al\u0131\u015fan Atat\u00fcrk Havaliman\u0131’n\u0131 taamm\u00fcden yok edenler kimler? Bizi o tek piste mahk\u00fbm edenler kimler? Sonra soru: ekipler niye gelemedi?<\/p>\n Bu konularda a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z davalarda, y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma karar\u0131 vermeyen hukuk\u00e7ular, bu planlara, projelere imza atanlar, rapor yazan \u00fcniversiteler, kurullarda \u00e7al\u0131\u015fanlar kimler? Bunlar\u0131 aylarca anlatsak bitmez. Hepsi belgeleriyle TMMOB ar\u015fivlerinde duruyor, bir yeni depreme kadar.<\/p>\n Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ad\u0131 alt\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck tekeli haline gelen TOK\u0130’nin bug\u00fcne kadar \u00fcretti\u011fi konutlar\u0131n ne kadar\u0131 riskli binalarda ya\u015fayanlar i\u00e7in yap\u0131ld\u0131? Elimde belge yok, san\u0131r\u0131m y\u00fczde on kadar\u0131, girin internete, TOK\u0130 sitesine bak\u0131n.<\/p>\n Bug\u00fcn sadece \u0130stanbul’daki in\u015faatlara yeti\u015febilmek i\u00e7in yerle\u015fme alanlar\u0131n\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131lan ta\u015f ocaklar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 tehlikenin kim fark\u0131nda? Oralardaki halklar ve bizim gibi meslek \u00f6rg\u00fctleri b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n fark\u0131nda, biliyor ve s\u00f6yl\u00fcyor ama kim dinliyor?<\/p>\n Durdur beni \u00c7i\u011fdem! Demem o ki, bunlar ilk an hatas\u0131 de\u011fil, bunlar y\u0131llar\u0131n ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131. Do\u011fa cezay\u0131 kesti. \u015eimdi s\u0131ra bizde.<\/p>\n Peki bizim halk olarak hi\u00e7 mi su\u00e7umuz yok? Olmaz m\u0131? Fikirtepe’de \u015fimdiki yap\u0131la\u015fmay\u0131 ve sonradan yap\u0131lacaklar\u0131 engellemek, akla, bilime ve \u00e7evreye, insana uygun, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yeniden yap\u0131lanma i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz m\u00fccadeleye kar\u015f\u0131 toplant\u0131m\u0131z\u0131 basan, Kad\u0131k\u00f6y’\u00fcn g\u00f6be\u011fine “Mimarlar Odas\u0131 Rant\u0131 Engelleme” pankart\u0131 asan biz de\u011fil miyiz?<\/p>\n \u0130n\u015faat yapmay\u0131 sadece ‘m\u00fcteahhit’ denilen z\u00fcmrenin i\u015fi zanneden, mimar\u0131n, m\u00fchendisin, planc\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 bile unutan toplumun hi\u00e7 mi su\u00e7u yok? Bas\u0131ndan izliyorum, h\u00e2l\u00e2 bildikleri tek yetkili “m\u00fcteahhit” denilen, hi\u00e7bir \u00f6zel e\u011fitimi ve yetkisi olmayan, on binlerce para sahibi. Bir haftad\u0131r o bizim kadim bilgiyle donanm\u0131\u015f in\u015faat kalfalar\u0131 r\u00fcyalar\u0131ma giriyor.<\/p>\n Yap\u0131 denetimi dersen… Bu yap\u0131 denetim sistemi de tamamen “m\u00fcteahhite ba\u011fl\u0131.” Zira, \u00fccretini ondan al\u0131yor. TMMOB’un ilgili odalar\u0131n\u0131n mesleki denetim haklar\u0131 iktidar taraf\u0131ndan yasakland\u0131. Bug\u00fcn yap\u0131 denetim firmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlukla imza atan kurulu\u015flar halinde. \u0130\u015fini “do\u011fru yapan” firmalarsa, i\u015f bulam\u0131yor. Zaten her b\u00fcy\u00fck in\u015faat \u015firketi kendi denetim b\u00fcrosunu kurdu. Yani, kendin pi\u015fir, kendin ye, halk \u00f6ls\u00fcn.<\/p>\n Bug\u00fcn iki-\u00fc\u00e7 bin konutluk siteler tek bir firman\u0131n kontrol\u00fcnde \u015eantiyelerde her g\u00fcn i\u015fin ba\u015f\u0131nda olmas\u0131 gereken \u015fantiye mimar ve m\u00fchendisleri \u00e7ok az. Oysa ki binlerce gen\u00e7 meslekta\u015f\u0131m\u0131z i\u015fsiz.<\/p>\n ‘\u00c7ocuklar geometri okumadan mimar oluyor’<\/strong> Bir \u00f6nceki sorudaki yan\u0131tlar\u0131ma d\u00f6nmeden, tekrara ka\u00e7madan \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Affet. Beynim bir haftad\u0131r y\u0131llar\u0131n birikiminden, olur olmaz bilgilerin d\u00fczensiz bombard\u0131man\u0131 alt\u0131nda. Y\u00f6ntemsel bir s\u0131ralamaya sokam\u0131yorum, bir nevi kapal\u0131 alanda fikir firar\u0131…<\/p>\n Bu co\u011frafya deprem derslerini neolitik \u00e7a\u011flardan beri al\u0131yor. Mesela G\u00f6beklitepe. En iyi ders 1939 Erzincan Depremi’nden al\u0131nd\u0131. O nedenle, belki de d\u00fcnyadaki en ileri afet yasalar\u0131 haz\u0131rland\u0131. Ard\u0131ndan di\u011fer b\u00fcy\u00fck dersler… Her birinden al\u0131nan dersler yaz\u0131ld\u0131, \u00e7izildi, kurallar konuldu, y\u00f6netmelikler yenilendi. Ancak, \u00f6zellikle 1970’lerden itibaren i\u00e7ine girilen neoliberal ekonomik ve ideolojik yeniden yap\u0131lanma sonras\u0131 kamu idaresi zihniyetinde \u00e7ok k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131ld\u0131. 1980 darbesi ile, hi\u00e7bir altyap\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi yap\u0131lmadan ve destekleyici \u00f6nlemler al\u0131nmadan, anti-demokratik y\u00f6ntemlerle yerle\u015ftirilen bu yeni sistem, \u00f6ncelikle \u00fcretim ekonomisinden \u00e7ok t\u00fcketim ekonomisini esas ald\u0131. Kentler ve k\u0131rsal araziler, kamunun dahi olsa, in\u015faata dayal\u0131 ekonominin en b\u00fcy\u00fck sermayesi haline geldi. Ayr\u0131ca “\u00e7\u0131lg\u0131n” ve “mega” projelerle, uluslararas\u0131 sermayenin de cazibe merkezi olmak hedeflendi. \u0130ktidarlar, i\u015f ba\u015f\u0131nda kalabilmek ad\u0131na bu yeni sermaye grubuyla \u00e7ok s\u0131k\u0131 ili\u015fkiler kurdu. Bug\u00fcn bahsetti\u011fimiz b\u00fct\u00fcn sermaye \u00e7etele\u015fmeleri o d\u00f6nemin ideolojisinin sonucudur. Bu arada 1999 depremi yeni bir i\u015f alan\u0131 a\u00e7t\u0131: y\u0131k\u0131lan kentler, y\u0131k\u0131m\u0131 bekleyen yerlerin yaratt\u0131\u011f\u0131 korku, bu sekt\u00f6r ve bilimsel neoliberal ideologlar sayesinde h\u00e2l\u00e2 son derece yanl\u0131\u015f anlamlar y\u00fcklenen “kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm.” Asl\u0131nda “yerle\u015fmelerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, sa\u011fl\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve rehabilite edilmesi” anlam\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 gereken bu kavram, yanl\u0131\u015f bir terc\u00fcme ve anlay\u0131\u015fla, yeni in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn elinde adeta “mucize” bir kavram haline getirildi. 1999 depreminden hemen sonra b\u00fct\u00fcn meslek ve bilim insanlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6nerilen “ucuz ve h\u0131zl\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme planlar\u0131 ve teknikleri” h\u0131zla rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131. Zaten varolan s\u0131k\u0131\u015f\u0131k yap\u0131la\u015fma, toplum taraf\u0131ndan da g\u00f6n\u00fcl r\u0131zas\u0131yla kabul edilen m\u00fcteahhit k\u00e2r paylar\u0131yla, neredeyse on misline katlanarak artt\u0131, semtler, mahalleler yeniden in\u015fa edildi. Genelde de aslolarak rehabilite edilmesi gereken yerler de\u011fil, rant\u0131 y\u00fcksek olan alanlar se\u00e7ildi. TOK\u0130 \u00e7\u0131kar\u0131lan yeni kanunlarla kamunun b\u00fct\u00fcn arsa stoklar\u0131n sahip oldu ve bu alanlar\u0131 yeni m\u00fcteahhitlerin “k\u00e2r projelerine” a\u00e7t\u0131. ‘Devlet d\u00fc\u015fman\u0131 ve hatta s\u00fcrt\u00fck pozisyonuna d\u00fc\u015ft\u00fck’<\/strong> Kamu nas\u0131l elindeki arazilerin emlak rant\u0131n\u0131 artt\u0131rarak sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131yorsa, halk da elindeki metrekarenin rant\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya u\u011fra\u015f\u0131yor. \u00dcstelik onun istedi\u011fi rant h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok m\u00fctevazi. %80 m\u00fcteahhit k\u00e2r pay\u0131n\u0131 hak g\u00f6r\u00fcp %1 falan istiyor. Hi\u00e7 de sormaz garibim, bu m\u00fcteahhit ne i\u015f yapar diye. Nas\u0131l bir sorumlulu\u011fu var? Mimar\u0131, m\u00fchendisi, planc\u0131y\u0131 tan\u0131maz bile. Onlar, o koca m\u00fcteahhidin ta\u015feronu gibidir.<\/p>\n Yani biz dersimizi d\u00f6ne d\u00f6ne ald\u0131k ama birileri \u00fczerimizden edindikleri haks\u0131z kazan\u00e7larla b\u00fcy\u00fcd\u00fcler, palazland\u0131lar, toplumun de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 teslim ald\u0131lar. Bizler bozguncu, “istemezuk”\u00e7u, halk d\u00fc\u015fman\u0131, devlet d\u00fc\u015fman\u0131 ve hatta s\u00fcrt\u00fck pozisyonuna d\u00fc\u015ft\u00fck. Yani devlet dersinden s\u0131n\u0131fta kald\u0131k.<\/p>\n “Biz demedik mi” desek neye yarar ki? Halk bizi dinlemedi. Biz s\u00f6yledik, hocalar s\u00f6yledi ama topluma anlatmay\u0131 beceremedik. Medyay\u0131, devlet g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki o dev organizasyonu a\u015famad\u0131k.<\/p>\n Ses \u00e7\u0131karanlar “mimik yapt\u0131” diye cezaland\u0131r\u0131l\u0131yor, kala kala sosyal medya kald\u0131 ders aktar\u0131lacak, onun da hali malum. Tweet atmak ceza sebebi. \u015eimdi yap\u0131lacak tek bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm var: sistem ve zihniyet d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc. Benim \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m tek ders bu. Unutmayal\u0131m, krizi yaratanlar asla krizi \u00e7\u00f6zemezler, derhal el \u00e7ektirilmelidirler.<\/p>\n %75’i deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda olan bir \u00fclkenin planlanmas\u0131 \u00fclke d\u00fczeyinden ba\u015flayarak yap\u0131l\u0131r. Nerelerde sanayi, nerelerde yerle\u015fme, ne kadar n\u00fcfus? Ard\u0131ndan fiziki planlar gelir. Yerle\u015fme alanlar\u0131n\u0131n co\u011frafi, jeolojik, topografik, ekolojik yap\u0131s\u0131n\u0131n planlar yap\u0131lmadan tespit edilmi\u015f olmas\u0131 gerekir. Planlama \u00f6rg\u00fctlerinde art\u0131k ne yaz\u0131k ki jeoloji, orman, ziraat, jeofizik gibi alanlar\u0131n uzmanlar\u0131 yer alm\u0131yor. \u00c7ok kabaca tespitler var, ho\u015f, bu tespitlere de uyulmuyor. Bu alanlarda e\u011fitim alm\u0131\u015f bir s\u00fcr\u00fc insan i\u015fsiz. Cezaevinde infaz memurlu\u011fu yapan bile var.<\/p>\n Bu arada art\u0131k hi\u00e7bir plan karar\u0131 co\u011frafi, jeolojik, ekolojik ya da sosyal hedefler do\u011frultusunda al\u0131nm\u0131yor. Topra\u011fa “arsa” g\u00f6z\u00fcyle, hatta “fileto alanlar” g\u00f6z\u00fcyle bakan, sermaye emrindeki siyasiler taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131yor.<\/p>\n ‘Fay meclis karar\u0131yla \u00f6telenmi\u015fti’<\/strong> Zaten akabinde bu sak\u0131ncal\u0131 planlar ve yat\u0131r\u0131mlar devreye gidiyor, in\u015faatlar bitiyor, ard\u0131ndan plan iptal ediliyor. Ama yap\u0131lan yap\u0131lm\u0131\u015f, o siteler, binalar “milli servet” kapsam\u0131na girmi\u015f. Sulukule, Tarlaba\u015f\u0131, Hasankeyf, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u00f6pr\u00fc, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc havaalan\u0131, Kanal \u0130stanbul’un yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lan \u00e7evresi, Hatay Havaalan\u0131, Akkuyu, Sinop, Zorlu Center, Galataport, \u00f6rnek \u00e7ok.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki, bu \u00fclkenin ecdad\u0131n\u0131n en k\u0131ymetli belgeleri, Osmanl\u0131 ar\u015fivleri Ka\u011f\u0131thane Deresi’ne ta\u015f\u0131nd\u0131. Depreme falan gerek yok, zaten su bas\u0131yor. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc ar\u015fiv binas\u0131n\u0131 otel yapt\u0131lar, Osmanl\u0131 ar\u015fivlerine bu muamele yap\u0131l\u0131rken, ne bekliyoruz ki?<\/p>\n \u015eunu kesin olarak biliyoruz: 2018 \u0130mar Bar\u0131\u015f\u0131 ile T\u00fcrkiye’de on milyon kadar yap\u0131, deprem b\u00f6lgesinde 294 bin yap\u0131, ka\u00e7ak olmas\u0131na hatta baz\u0131lar\u0131nda y\u0131k\u0131m kararlar\u0131na ra\u011fmen yasalla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Ruhsat ald\u0131.<\/p>\n Denetim deyince, herkesin akl\u0131na yap\u0131 yap\u0131l\u0131rkenki ya da bittikten sonraki denetim geliyor. Bu a\u015fama da elbette \u00e7ok \u00f6nemli ama zeminle ili\u015fkisini do\u011fru kurmayan, mimari ve insani kurgusu ki buna elektrik ve mekanik projeleri de dahil, depremin sismolojik etkilerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almayan, mimari ve statik tasar\u0131mlarla in\u015fa edilmemi\u015f projeler yana yatmaya, zemine batmaya, y\u0131k\u0131lmaya mahk\u00fbmdur. Hem di\u011fer depremlerde hem de bu depremde binlerce \u00f6rne\u011fini g\u00f6rd\u00fck, tespit ettik, raporlar yay\u0131nlad\u0131k. Mimarlar Odas\u0131, makine, in\u015faat ve elektrik m\u00fchendisleri odalar\u0131 meslek denetim uygulamalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr, b\u00fct\u00fcn meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n projelerini denetlerken iktidar taraf\u0131ndan bu yetkiler elimizden al\u0131nd\u0131. Proje denetimleri yap\u0131 denetim b\u00fcrolar\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131. TMMOB’a ba\u011fl\u0131 odalar\u0131n raporlar\u0131na bak\u0131ls\u0131n. Mecliste bu yasaya oy vermi\u015f olanlar, onlara tek tek iletilmi\u015f olan raporlar\u0131 l\u00fctfen yeniden okusunlar ve vicdanlar\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrs\u00fcnler.<\/p>\n Bu arada biz TMMOB Mimarlar Odas\u0131 olarak 1995’ten bu yana mesleki denetim de, \u00e7evre etki de\u011ferlendirme de yap\u0131yoruz. Her ilde, uzman akademisyenler, ilgili odalar ve denetim mimarlar\u0131ndan olu\u015fan \u00c7evre Etki De\u011ferlendirme Dan\u0131\u015fma Kurullar\u0131 var, ben de \u0130stanbul Dan\u0131\u015fma Kurulu sekreteriyim \u015fu anda.<\/p>\n Taksim Meydan\u0131’ndan dolgu alanlar\u0131na, bize denetime gelen her binan\u0131n \u00c7ED raporlar\u0131 var. Haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu raporlar\u0131 ba\u015fta ilgili bakanl\u0131klara, belediyelere, mal sahiplerine, bas\u0131na, her yere iletiyoruz. Yani su testisini yola \u00e7\u0131kmadan korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n B\u00f6ylece, hem meslekta\u015flar\u0131m\u0131z hem de belediyeler, ileride \u00e7\u0131kabilecek sorunlara kar\u015f\u0131 kendilerini garantiye alm\u0131\u015f oluyor, hata varsa da proje safhas\u0131nda d\u00fczeltebiliyor.<\/p>\n Merkezi y\u00f6netimin b\u00fct\u00fcn engellemelerine kar\u015f\u0131n, protokol yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fcn belediyelerle bu \u00e7ok \u00f6nemli denetimleri y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz. Ancak, san\u0131r\u0131m i\u015f yo\u011funlu\u011fundan olacak, tutukland\u0131\u011f\u0131m s\u0131rada h\u00e2l\u00e2 \u0130BB ile merkezi bir protokol imzalama imk\u00e2n\u0131m\u0131z olmad\u0131. E\u011fer olsayd\u0131, b\u00fct\u00fcn il\u00e7e belediyeleriyle bir protokol yapm\u0131\u015f olurduk. Umar\u0131m ben buradayken yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sorun acilen \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeli. M\u00fcteahhitler bu \u00e7arp\u0131k sistemin sadece tetik\u00e7ileri ve yiyicileri. (\u0130\u015fini do\u011fru yapan m\u00fcteahhitlerin i\u00e7 huzurunun daim olmas\u0131n\u0131 dilerim.)<\/p>\n ‘\u0130n\u015faat ile ilgisi olmayanlar\u0131 \u015fantiye \u015fefli\u011fi yapmas\u0131na olanak tan\u0131nd\u0131’<\/strong> Mimarlar\u0131n yap\u0131n\u0131n telif haklar\u0131ndan do\u011fan mesleki kontrol\u00f6rl\u00fck haklar\u0131 vard\u0131r. Ancak yeni denetim y\u00f6netmeli\u011fiyle, bu yetkiler paras\u0131n\u0131 m\u00fcteahhitten alan yap\u0131 denetimcilere devredildi.<\/p>\n Size \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rnek vereyim. AKM’nin onaylanan ilk restorasyon projesi durdurulup ba\u015fka bir yap\u0131mc\u0131ya verildi\u011finde i\u00e7eride baz\u0131 m\u00fcdahaleler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan bizler ve projenin mimar\u0131 M. Tabanl\u0131o\u011flu binaya sokulmad\u0131k. \u0130\u015fin komi\u011fi sevgili Ey\u00fcp ve ben Taksim Meydan\u0131’nda, polis korumas\u0131nda bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131k \u00e7\u00fcnk\u00fc her t\u00fcrl\u00fc g\u00fc\u00e7lendirme projesi ve finansman\u0131 haz\u0131r olan AKM’nin y\u0131k\u0131lmas\u0131 isteniyordu. \u015eimdi de ad\u0131 ayn\u0131 kald\u0131 diye alk\u0131\u015f tutuyoruz. Siz AKM’de artan in\u015faat metrekaresinin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6zelle\u015ftirilmesinin ve ziyan edilen kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n ‘Bizim ku\u015fak sa\u011flam \u00e7\u0131kt\u0131’<\/strong><\/em> Demem o ki, in\u015faat yapmak \u00f6yle kolay bir i\u015f de\u011fildir, hele \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ilkokul mezunu bile olmas\u0131 gerekmeyen “m\u00fcteahhitten” bekliyorsan\u0131z. Kolay gelsin can\u0131m halk\u0131m. Duymad\u0131n bizi ya da duyuramad\u0131k sesimizi.<\/p>\n Daha fazla anlatamayaca\u011f\u0131m, zaten bunlar\u0131 herkes biliyor, benimki i\u00e7 d\u00f6kmesi. Ben konu\u015furken can kayb\u0131m\u0131z otuz bini ge\u00e7ti, h\u00e2l\u00e2 g\u00f6\u00e7\u00fck alt\u0131nda binlerce insan\u0131m\u0131z ve hayvan\u0131m\u0131z var. Susuyorum.<\/p>\n Ama \u015funu s\u00f6yleyece\u011fim, yap\u0131lacak her \u015fey madde madde belli. \u0130nsan, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve asl\u0131nda her konuda TMMOB, TTB, barolar, KESK, D\u0130SK, belediyeler, \u00fcniversitelerin raporlar\u0131n\u0131 ve tedbirlerini derhal y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyun.<\/p>\n Yalvar\u0131yorum, hi\u00e7bir ihmalin cezas\u0131z kalmamas\u0131 i\u00e7in savc\u0131lar ve avukatlar, meslek odalar\u0131, meslek insanlar\u0131 ve kamu g\u00f6revlilerinden olu\u015fmu\u015f ekipler olmadan, deliller d\u00fczg\u00fcn \u015fekilde toplanmadan enkaz kald\u0131rmay\u0131n.<\/p>\n Ayr\u0131ca, milyonlarca ton in\u015faat molozunun nereye d\u00f6k\u00fclece\u011fini herhalde planlam\u0131\u015ft\u0131r sistem, zira b\u00f6lgeye yapmay\u0131 umdu\u011funuz yap\u0131lar\u0131n kat say\u0131lar\u0131n\u0131 bile ilan ettiniz, mutlaka ihale falan da yap\u0131yorsunuzdur.<\/p>\n Bu alanlar\u0131 derhal ilan edin, yeni bir \u00e7evre katliam\u0131na neden olmay\u0131n. Siz iyisi mi, derhal ama derhal g\u00f6revlerinizi etik insanlara terk edip gidin, gidin, gidin! Hemen, derhal, \u015fimdi, \u015fu anda yap\u0131lacak en \u00f6nemli, en acil, en faydal\u0131 eylem bu olur.<\/p>\n \u0130\u00e7im ac\u0131yor, beynim susmuyor. \u00d6z\u00fcr dileriz \u00e7ocuklar!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"6 \u015eubat depremlerinin sars\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 hissetmeseler de sabah televizyonu a\u00e7t\u0131klar\u0131 zaman ya\u015fanan ac\u0131y\u0131…\n","protected":false},"author":3,"featured_media":38803,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[1046,3712,5798,1935,5808,2809,1482],"class_list":{"0":"post-38850","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-deprem","9":"tag-manset","10":"tag-maras-depremi","11":"tag-mucella-yapici","12":"tag-muteahhitler","13":"tag-c2-tmmob","14":"tag-yapi-denetim"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38850","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38850"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38850\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nBu usuls\u00fczl\u00fcklere, meslek eti\u011fini c\u00fczdan\u0131na koyarak, imza atan, sonra da “ben yapmazsam ba\u015fkas\u0131 yapacak, ben daha iyi yapar\u0131m” diye kendini aklamaya \u00e7al\u0131\u015fan koca koca, star meslekta\u015flar\u0131m\u0131z kimler? Yoksa m\u00fcteahhitlerin ceplerine mi sakland\u0131lar?<\/p>\n
\nY\u0131lda yakla\u015f\u0131k bin projeye imza atan meslekta\u015flar\u0131m\u0131z bile var. Oda denetimi de olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu i\u015f da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck bir e\u015fitsizli\u011fe, kontrols\u00fczl\u00fc\u011fe ve kalitesizli\u011fe neden oluyor. E\u011fitime bakarsan, apartman \u00fcniversiteler, hoca desen yok. Mimarl\u0131k, m\u00fchendislik, planc\u0131l\u0131k e\u011fitimi ana nosyonlar\u0131ndan kopmu\u015f, \u00e7ocuklar geometri okumadan mimar oluyor. Meslek eti\u011fi mi? O ne? \u0130nsan\u0131 hapse att\u0131r\u0131r. Vaziyet \u00f6zetle b\u00f6yle, su\u00e7lu kim? Hepimiz…<\/p>\n– Hem TMMOB’un hem de bilim insanlar\u0131n\u0131n y\u0131llard\u0131r uyard\u0131\u011f\u0131, “bile bile” gelen bu depremi, dizlerini d\u00f6verek kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131na \u015fahidim. S\u00fcleyman Demirel’in 1999 depreminden “ders \u00e7\u0131kard\u0131k” dedi\u011fini de an\u0131msayarak, dersi \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 varsaysak bile, \u00f6devlerimizi yapt\u0131k m\u0131?<\/h5>\n
\nSosyal kiral\u0131k konut politikas\u0131 tamamen terk edildi, 775 say\u0131l\u0131 yasa ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn bu eylemleri rahat\u00e7a yapabilmek i\u00e7in “deprem” bir bahane olarak kullan\u0131ld\u0131, binlerce kanun ve KHK \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Kamu ihale yasas\u0131 benim bildi\u011fim 195 kere de\u011fi\u015ftirildi. Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 la\u011fvedilerek \u00fclke planlamas\u0131yla fiziki planlaman\u0131n ba\u011f\u0131 kopar\u0131ld\u0131. Belediyelerin b\u00fct\u00fcn planlama yetkileri par\u00e7a par\u00e7a \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n emrine, daha do\u011frusu tek bir yetkinin emrine sunuldu. Planl\u0131 b\u00f6lgelerdeki b\u00fct\u00fcn planlar plan de\u011fi\u015fiklikleriyle delik de\u015fik edildi. B\u00fct\u00fcn bu olanlar\u0131 anayasal yetkilerini kullanarak hukuk yoluyla engellemeye \u00e7al\u0131\u015fan meslek odalar\u0131n\u0131n t\u00fcm denetim yetkileri ellerinden al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131, d\u00fc\u015fman ve vatan haini ilan edildi. Barolar par\u00e7aland\u0131, hukuk bu yeni anlay\u0131\u015fa uygun olarak “d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc.” Bu hukuksal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kalk\u0131nma raporlar\u0131nda (mealen, malum cezaevindeyim, tam maddelere eri\u015fimim yok) \u015f\u00f6yle yer ald\u0131: “Bug\u00fcn as\u0131l yap\u0131lacak i\u015f uluslararas\u0131 ve yerel sermaye i\u00e7in gerekli kolayl\u0131klar\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Belediyelerimiz bu anlamda promosyon kurulu\u015flar\u0131 haline getirilecektir. Hukuk sistemimiz bu yeni duruma g\u00f6re reforme edilecektir.”<\/p>\n
\nB\u00fct\u00fcn bu ilanlara kar\u015f\u0131 derslerimiz durdu mu? B\u00fcy\u00fck bir i\u00e7 huzuruyla s\u00f6yleyebilirim, hay\u0131r. Daha b\u00fcy\u00fck bir inat ve \u00e7abayla hem ki\u015fisel hem de kurumsal olarak devam ettirildi. Kendi kurumum TMMOB, sendikalar, TTB, barolar, meslek \u00f6rg\u00fctleri, onlarca uluslararas\u0131, y\u00fczlerce ulusal ve yerel sempozyumlar, toplant\u0131lar yap\u0131ld\u0131 depreme dair, sonu\u00e7lar devletle ve kamuoyuyla payla\u015f\u0131ld\u0131, al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemler her b\u00f6lge i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 listelendi. Ba\u015fta arama-kurtarma ve bina in\u015fa katlar\u0131 olmak \u00fczere mesleki ve kurumsal e\u011fitimler yap\u0131ld\u0131. Toplum da bo\u015f oturmad\u0131. Mahalle Afet G\u00f6n\u00fcll\u00fcleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ciddi \u00f6rg\u00fctlenmeler yap\u0131ld\u0131. Belediyelerle i\u015fbirli\u011fini gidildi, her mahalleye kurtarma ara\u00e7lar\u0131yla dolu konteynerleri yerle\u015ftirildi. Kim bilir \u015fimdi neredeler? Sonra ne oldu? Herkes birden yeni mutfak fayanslar\u0131n\u0131n, eski binas\u0131n\u0131 nas\u0131l yenileyip rant\u0131 artt\u0131r\u0131r\u0131m\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu anormal mi? Hay\u0131r. E\u011fer konut bir bar\u0131nma arac\u0131 de\u011fil de bir sosyal ve ekonomik g\u00fcvence ve rant arac\u0131 haline getirilmi\u015f ise, kamu ve toplum bar\u0131nma ve konut hakk\u0131n\u0131 sadece m\u00fclkiyet \u00fczerinden tan\u0131ml\u0131yorsa, bu durum son derece normal. \u00dcstelik kent topraklar\u0131 \u00f6zel m\u00fclkiyete konu ediliyorsa, kamu m\u00fclkiyeti elindekileri kamuya gelir sa\u011flamak ad\u0131na ona, buna pe\u015fke\u015f \u00e7ekiyor ise, daha da normal.<\/p>\n– \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakan\u0131’n\u0131n T\u00fcrkiye’de 6,5 milyon binan\u0131n deprem y\u00f6netmeli\u011fine uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yak\u0131n zamanda s\u00f6yledi\u011fini biliyoruz. Denetlenmi\u015f\/denetlenmemi\u015f\/meslek odalar\u0131 taraf\u0131ndan inatla reddedilen imar aflar\u0131ndan yaralanm\u0131\u015f binalar yerle bir oldu. Hatalar\/ihmaller zincirini proje a\u015famas\u0131ndan ba\u015flayarak nas\u0131l anlat\u0131rs\u0131n?<\/h5>\n
\nHi\u00e7 unutmam, Adana b\u00f6lgesinde yap\u0131lacak bir toplu konut i\u00e7in fay meclis karar\u0131yla bir kilometre \u00f6telenmi\u015fti. Planlarda yap\u0131 yasa\u011f\u0131 olan alanlar, plan de\u011fi\u015fiklikleriyle yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131l\u0131yor, bu yasal oluyor. Bir de bu alanlara yap\u0131lan devasa ka\u00e7ak yap\u0131lar var. Bunlar aflarla yasalla\u015f\u0131p planlara i\u015fleniyor. Planlama a\u015famas\u0131nda en b\u00fcy\u00fck sorun \u00e7evre kanunu gere\u011fi \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in haz\u0131rlanmas\u0131 gereken \u00c7ED raporlar\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131 \u015firketler taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lmas\u0131. Tam da bu a\u015famada meslek eti\u011fini yitirmi\u015f, \u00fcst d\u00fczey meslek insanlar\u0131n\u0131n bahaneleri ve d\u00fczmece raporlar\u0131 devreye gidiyor. T\u00fcm meslek odalar\u0131 ve STK’lar taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan davalar “y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma” kararlar\u0131 al\u0131nmadan devam ettiriliyor. Bu \u00f6ylesine \u00f6nemli bir hukuk sorunu ki, bug\u00fcn otuz binleri ge\u00e7en can kay\u0131plar\u0131 ve y\u00fcz binlerce yap\u0131n\u0131n yerle bir olu\u015funun ana sorumlular\u0131 bu ellerindeki uzman raporlar\u0131na ra\u011fmen y\u00fcr\u00fctmeyi durdurmayan yarg\u0131 yetkilileri.<\/p>\n
\nEskiden kamu kurumunda \u00e7al\u0131\u015fan meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n odalara \u00fcye olmas\u0131 zorunlu iken 80 darbesi sonras\u0131 bu zorunluluk kald\u0131r\u0131ld\u0131. Gerek proje gerekse yap\u0131m s\u00fcrecinde kamu yap\u0131lar\u0131 denetim d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131, buna TOK\u0130’ler de dahil. Art\u0131k emirle plan, proje, talimatla yap\u0131 yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
\n\u0130n\u015faat s\u00fcrecinde ise t\u00fcm malzeme kararlar\u0131n\u0131n ve i\u015f programlar\u0131n\u0131n in\u015faat \u00f6ncesi haz\u0131r olmas\u0131 gerekir. \u0130\u015fini bilen, ekonomik ve sosyal g\u00fcvenceye sahip teknik elemanlar ve in\u015faat i\u015f\u00e7ilerinden ekip kurulur. Bu ekiplerin y\u00f6netimi teknik, uygulama ve \u015fantiye sorumlular\u0131 taraf\u0131ndan (m\u00fchendis veya mimar) y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. \u015eantiye \u015fefli\u011fi y\u00f6netmeli\u011finde bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak teknikerlerin ve in\u015faatla ilgisi olmayan meslek dallar\u0131ndan olanlar\u0131n da \u015fantiye \u015fefli\u011fi yapmas\u0131na olanak tan\u0131nd\u0131.<\/p>\n– B\u00f6yle bir b\u00fcy\u00fck enkazdan, bu sefer “ders \u00e7\u0131karmak” i\u00e7in nelere dikkat etmemiz, nas\u0131l ilerlememiz gerekiyor?<\/h5>\n
\nKe\u015fke elimde belgelerim olsa da, size tek tek bu yap\u0131lar\u0131n plan, proje ve yap\u0131m \u00f6yk\u00fclerini anlatabilsem. Umar\u0131m \u00e7ok ge\u00e7 olmadan bu imk\u00e2n\u0131 bulurum. Ya\u015f 72 ama olsun, bizim ku\u015fak sa\u011flam \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n