{"id":38888,"date":"2023-02-23T22:18:24","date_gmt":"2023-02-23T19:18:24","guid":{"rendered":"https:\/\/politeknik.org.tr\/?p=38888"},"modified":"2023-02-23T22:23:32","modified_gmt":"2023-02-23T19:23:32","slug":"insani-urettigi-kulturel-degerlerle-birlikte-yok-eden-kirimin-bize-soyledikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/insani-urettigi-kulturel-degerlerle-birlikte-yok-eden-kirimin-bize-soyledikleri\/","title":{"rendered":"\u0130nsan\u0131, \u00fcretti\u011fi k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerle birlikte yok eden k\u0131r\u0131m\u0131n bize s\u00f6yledikleri\u2026- T.G\u00fcl K\u00f6ksal (k\u00fclt\u00fcr meclisi)"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u201cBu yaz\u0131yla; insan\u0131, hayvan\u0131, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleriyle birlikte d\u00fcmd\u00fcz eden k\u0131r\u0131m\u0131n bize s\u00f6yledi\u011fi sistemsel sorunlara i\u015faret ederek kar\u015f\u0131 s\u00f6zlerin ve eylemlerin birbirine eklemlenmesini umuyorum.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u00d6ncelikle ya\u015famakta oldu\u011fumuz \u015feyin ad\u0131n\u0131 do\u011fru koyal\u0131m. 6 \u015eubat 2023 tarihinde Kahramanmara\u015f merkezli 7.7 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem ya\u015fad\u0131k, ard\u0131ndan art\u00e7\u0131lar ve 7.6 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde devam\u0131 geldi. B\u00f6lgede depremler halen s\u00fcr\u00fcyor. AFAD (Afet ve Acil Durum Y\u00f6netimi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131) ve ana ak\u0131m medya bu depremi \u201casr\u0131n felaketi\u201d[1] olarak ifade ediyor.[2] Ancak \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin de ifade etti\u011fi gibi depremi bu \u015fekilde tan\u0131mlamak depremin \u00f6ncesi-s\u0131ras\u0131 ve sonras\u0131nda olanlar\u0131 has\u0131ralt\u0131 etmenin zeminini kuruyor. Zira deprem, sel gibi do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n bir felakete d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin m\u00fcsebbibi do\u011fa olay\u0131n\u0131n kendisi de\u011fil, etkiledi\u011fi yerleri kuran \u00f6zneler. Dolay\u0131s\u0131yla bir felaket derken \u00f6zne\/ler, di\u011fer bir deyi\u015fle sorumlular gizleniyor. Oysa ki bu deprem i\u00e7in, -\u00e7ok say\u0131da kente sirayet eden etkilerine bakarak- \u201ckatliam, k\u0131r\u0131m, k\u0131y\u0131m\u201d vb. ifadeleri kullanmak ya\u015fananlar\u0131n sorumlular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131ktan sorgulamam\u0131za imk\u00e2n tan\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc katliam, k\u0131r\u0131m, k\u0131y\u0131m kendi kendine olmaz. Defalarca dile getirildi, bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir depremi ya\u015fayan Japonya\u2019da bu denli \u00f6l\u00fcm, kay\u0131p olmuyor. \u201cAsr\u0131n felaketi\u201d ifadesi ise bize neredeyse \u201cge\u00e7mi\u015fimizi g\u00f6rmezden gelelim\u201d demek istiyor. Ancak biz \u00e7ok yak\u0131n zamanlarda depremler ya\u015fad\u0131k ve yine \u00e7ok kay\u0131plar verdik\u2026<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m kelimesi kent, ekoloji, mek\u00e2n, k\u0131r, k\u00fclt\u00fcr, emek, bellek gibi m\u00fc\u015ftereklerimizin a\u011f\u0131r tahribat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda da s\u00f6ylenegelen bir ifade. Etimolojik k\u00f6keni, Frans\u0131zcaya Latince \u201ckatletmek\u201d anlam\u0131na gelen \u201ccidium\u201d k\u00f6k\u00fcnden gelen \u201ccide\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne dayan\u0131yor.[3] \u00d6rne\u011fin kendini katletmek (\u0130ng. suicide) veya soy katliam\u0131n\u0131 i\u015faret etmek \u00fczere \u201csoyk\u0131r\u0131m (\u0130ng. genocide)\u201d bi\u00e7iminde s\u00f6yleniyor. Zarar g\u00f6ren \u015feylere eklenerek de farkl\u0131 k\u0131r\u0131m t\u00fcrleri ifade ediliyor. S\u00f6z gelimi \u201cspaciocide (mek\u00e2n-k\u0131r\u0131m), urbicide (kent-k\u0131r\u0131m), memoricide (bellek-k\u0131r\u0131m)\u201d gibi kullan\u0131mlar\u0131yla k\u0131r\u0131mlar uluslararas\u0131 literat\u00fcre giriyor. T\u00fcrkiye\u2019de k\u0131r\u0131m ifadesini kapitalist kentle\u015fmenin kente, k\u0131ra, do\u011faya, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlere, eko-sisteme vd. olumsuz etkilerini i\u015faret etmek i\u00e7in uzundur kullan\u0131yoruz.[4]\n<p>Bu yaz\u0131da -olgular\u0131n ad\u0131n\u0131 koyman\u0131n politik ba\u011flam\u0131n\u0131 da g\u00f6zeten bir yakla\u015f\u0131mla- depremin etkiledi\u011fi b\u00f6lgelerdeki k\u0131r\u0131ma i\u015faret ederken, m\u00fc\u015fterek birikimlerimize, ortak de\u011ferlerimize y\u00f6nelik olas\u0131 tehditlere a\u011f\u0131rl\u0131k verece\u011fim ve halihaz\u0131rdaki akut durum s\u00fcrerken orta-uzun vadede yapabileceklerimizin y\u00f6ntemini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmemiz gerekti\u011fini ileri s\u00fcrece\u011fim.<\/p>\n<h5 id=\"kirimin-ustune-ortak-bir-gelecegin-insasi-kim-icin-nasil\">K\u0131r\u0131m\u0131n \u00fcst\u00fcne ortak bir gelece\u011fin in\u015fas\u0131; kim i\u00e7in, nas\u0131l?<\/h5>\n<p>B\u00f6lgedeki depremi \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve \u00f6fke ile kar\u015f\u0131larken bir yandan da \u201cdepremini bekleyen T\u00fcrkiye, \u0130stanbul vd. iller\u201d gibi ifadelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. \u0130nsanlar hakl\u0131 olarak \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131nda ikamet ettikleri binalar\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini sorgulamaya ba\u015flad\u0131lar. Meslek insanlar\u0131 gelecek bir depremin \u0130stanbul gibi mega kentlerdeki potansiyel etkilerini tart\u0131\u015fmaya a\u00e7t\u0131. Peki \u015fimdi bu k\u0131r\u0131m\u0131n \u00fcst\u00fcne deprem b\u00f6lgesinde yeniden in\u015fa edilecek olan yap\u0131l\u0131 \u00e7evreyle nas\u0131l ba\u015f edece\u011fiz? B\u00f6lgedeki k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin onar\u0131m\u0131, s\u00fcreklili\u011fi nas\u0131l sa\u011flanacak? Meslek insanlar\u0131, uzmanlar bu ko\u015fullarda nas\u0131l hareket edecek? Ve dahas\u0131 \u201cdepremini bekleyen\u201d di\u011fer kentlerde ne yapaca\u011f\u0131z? Bu sorunsal\u0131n kendisini ba\u015fka bir ya\u015fam alan\u0131n\u0131 in\u015fa etmek, mevcut ili\u015fkileri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in kullanabilecek miyiz? Bug\u00fcne kadar yapageldi\u011fimiz gibi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak -meli, -mal\u0131 ekleriyle yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri s\u00f6ylemek d\u0131\u015f\u0131nda, -bunlar\u0131n ne kadar i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden deneyimlemi\u015fken- kendi yapma bi\u00e7imlerimizi de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek miyiz?<\/p>\n<p>Bu noktada depremin en \u00e7ok etkiledi\u011fi kentlerden biri olan Hatay ile Hatay kadar y\u0131k\u0131m\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 ancak ortak de\u011ferlerimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan yak\u0131n d\u00f6nemde benzer bir muameleye u\u011frayan Diyarbak\u0131r\u2019\u0131 \u00f6rneklemek istiyorum. Bunu yapmaktaki amac\u0131m biri deprem, di\u011feri sava\u015f olan ve her ikisi de egemenler eliyle kent-eko-k\u00fclt\u00fcr-bellek k\u0131r\u0131m\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen toplumsal olaylar\u0131n a) halihaz\u0131rdaki ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek, b) bu ortakl\u0131\u011f\u0131n gelecekte ba\u015f\u0131m\u0131za neler getirece\u011finin s\u00fcrpriz olmayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak c) nihayetinde bunu g\u00f6ren ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isteyen ba\u015fta TMMOB gibi kurumlar, h\u00fck\u00fcmet d\u00fczeyinde tan\u0131nan ICOMOS\/UNESCO gibi uzman gruplar\u0131, kentsel-toplumsal taban \u00f6rg\u00fctlenmeleri ve ilgili yurtta\u015flar olarak orta ve uzun vadede bug\u00fcne kadarki yapma bi\u00e7imlerimizden farkl\u0131 yollar izlemek zorunda oldu\u011fumuza i\u015faret etmek.<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fini hat\u0131rlayal\u0131m. Kentin mimari bi\u00e7imleni\u015fi iklimle uyumlu kadim ekolojik bir tasar\u0131m oldu\u011fu kadar, b\u00f6lgenin kendine \u00f6zg\u00fc ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn de bug\u00fcne ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131yd\u0131. Do\u011fal nitelikleri dikkate alan dar sokaklar\u0131n y\u00f6nelimi kuzey-g\u00fcney veya do\u011fu-bat\u0131 ekseninde hava ak\u0131m\u0131 yaratmakta, y\u00fcksek avlu duvarlar\u0131yla da g\u00f6lgelendirilme sa\u011flanmaktayd\u0131. Bereketli Dicle Nehri\u2019nin sular\u0131ndan beslenen Hevsel Bah\u00e7eleri insan\u0131n do\u011fa ile kurdu\u011fu ili\u015fkinin bug\u00fcne de uzanan \u00e7ok \u00f6zel bir \u00f6rne\u011fiydi. Bu nitelikleri nedeniyle kentin Kalesi ve Hevsel Bah\u00e7eleri 2015 y\u0131l\u0131nda UNESCO\u2019nun D\u00fcnya Miras Listesi\u2019ne kabul edildi.[5] Ancak a\u011f\u0131rl\u0131kla o tarihten bu yana kentteki yap\u0131l\u0131 \u00e7evreye y\u00f6nelik yo\u011fun bir fiziki m\u00fcdahale kentin t\u00fcm dokusunu tahrip etti, yakt\u0131, y\u0131kt\u0131.[6] Bu m\u00fcdahaleler, insanlar ve di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrlerini binlerce y\u0131ll\u0131k s\u00fcregiden ya\u015fam alan\u0131 olan \u00f6zg\u00fcn mek\u00e2nlar\u0131ndan, k\u00f6klerinden kovdu, kullan\u0131lan mek\u00e2nlar\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l uygulamalar\u0131 ile s\u00fcresiz olarak kapatt\u0131, insanlar\u0131 g\u00fcnlerce evlerine hapsetti, g\u00fcvenlik tedbiri ad\u0131 alt\u0131nda mek\u00e2nlar\u0131 g\u00f6zetledi, kamusal ve \u00f6zel mek\u00e2nlar\u0131 i\u015fgal etti.[7] Kentte s\u00fcrekli bir fetih harek\u00e2t\u0131 yap\u0131ld\u0131, mek\u00e2nlar kendine \u00f6zg\u00fc durumlar\u0131ndan farkl\u0131 bi\u00e7imlerde temsil edildi ve\/ya betimlendi-isimlendirildi, yeniden in\u015fa s\u00fcreci ge\u00e7mi\u015f birikimi dikkate almad\u0131, kolektif bellek zorla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Nihayetinde t\u00fcm bu y\u0131k\u0131mlar vas\u0131tas\u0131yla alanda mek\u00e2n-k\u0131r\u0131m\/kent-k\u0131r\u0131m\/eko-k\u0131r\u0131m\/k\u00fclt\u00fcr-k\u0131r\u0131m\/bellek-k\u0131r\u0131m farkl\u0131 ve\u00e7heleriyle ya\u015fand\u0131, ya\u015fanmaya da devam ediyorken bug\u00fcn de \u00fcst\u00fcne deprem etki etti.<\/p>\n<p>\u015eimdi de g\u00fcncel duruma bakal\u0131m; Diyarbak\u0131r K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Derne\u011fi\u2019nin 9 \u015eubat 2023 tarihli \u201cDiyarbak\u0131r Kalesi ve Di\u011fer K\u00fclt\u00fcr Varl\u0131klar\u0131 Deprem Sonras\u0131 Hasar Tespiti\u201d raporu Diyarbak\u0131r Kalesi ve miras alan\u0131 tampon b\u00f6lgesi Suri\u00e7i\u2019nde yap\u0131lan depreme dayal\u0131 g\u00fcncel hasar tespitini g\u00f6steriyor.[8] Neyse ki burada \u00e7ok a\u011f\u0131r hasarlar yok. Ancak di\u011fer yandan TMMOB Diyarbak\u0131r \u0130l Koordinasyon Kurulu depremzedeler i\u00e7in Dicle Nehri kenar\u0131na kurulan \u00e7ad\u0131rlara y\u00f6nelik itirazlar\u0131n\u0131 dile getiriyor.[9] Meslek insanlar\u0131, Dicle Nehri\u2019nde ya\u015fanan ta\u015fk\u0131n ve sele dikkat \u00e7ekerek g\u00fcvenli olmayan bu alandaki yeni bir ya\u015fam\u0131n olas\u0131 risklerini, at\u0131k y\u00f6netiminin yap\u0131lmamas\u0131 durumunda Dicle Nehri\u2019nin ekosisteminin zarar g\u00f6rece\u011fini, salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya miras\u0131 olarak kabul edilen Hevsel Bah\u00e7elerinin kirletilece\u011fini anlat\u0131yorlar. \u00d6zetle insan eliyle k\u0131r\u0131m halen katlanarak devam ediyor! 2019 y\u0131l\u0131nda Diyarbak\u0131r\u2019da s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz at\u00f6lyede de i\u015faret etti\u011fimiz gibi, y\u0131k\u0131m ve in\u015fa d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn bi\u00e7imlendirdi\u011fi bar\u0131nma, miras ve ekolojiye dair kentsel meseleler birbirlerinden hi\u00e7 de ayr\u0131 de\u011fil ve t\u00fcm\u00fc son derece politik bir olgu.[10] \u00c7\u00fcnk\u00fc mek\u00e2n her \u015feyin, \u00f6zellikle de siyasetin kaydoldu\u011fu yer.[11] 1980\u2019lerin ortalar\u0131ndan bu yana neoliberal kent politikalar\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u00fcretim ili\u015fkilerinin belirledi\u011fi kentle\u015fme politikas\u0131, zaman i\u00e7inde kentlerdeki t\u00fcm \u00fcretim ve hizmetleri oldu\u011fu gibi, kentlerin kendisi ve k\u00fclt\u00fcrel birikimini de \u015feyle\u015ftirip bir meta olarak sermayenin hizmetine sundu.[12] Kadim kentleri yutan kapitalist kentle\u015fme zamanla k\u0131r\u0131 da ele ge\u00e7irdi, metala\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u0131rda da rekabet, soylula\u015ft\u0131rma (mutenala\u015ft\u0131rma), turistikle\u015ftirme, pazarlama ba\u015flad\u0131. Benzer \u015fekilde iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, do\u011fal kaynaklar\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar ve h\u0131zla t\u00fckenmeleri, deprem, sel gibi do\u011fal etkiler ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fin yitimi gibi konularda da insanl\u0131\u011f\u0131n kadim bilgilerine ba\u015fvurmak yerine, yeni icatlar bi\u00e7iminde \u201cs\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, ekolojik tasar\u0131m, ye\u015fil mimari\u201d gibi terimlere dayal\u0131 bir piyasa t\u00fcretildi. \u0130stanbul bu durumun en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr kentlerinin ba\u015f\u0131nda geliyor.[13] T\u00fcm bu teorik \u00e7er\u00e7eveyi deprem b\u00f6lgesindeki praksis \u00fczerinden okuyal\u0131m; Diyarbak\u0131r bir yandan y\u0131k\u0131l\u0131rken bir yandan da bilimsel, mesleki ilkelere uygun olmayan bir \u015fekilde h\u0131zla yeniden in\u015fa edildi. Bug\u00fcn ayn\u0131 senaryoyu Hatay i\u00e7in do\u011frudan K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakan\u0131 Mehmet Nuri Aksoy\u2019un kendisi s\u00f6yl\u00fcyor; \u201cHatay ve Antakya i\u00e7in bir K\u00fclt\u00fcr Yolu rotas\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131z. Rota dahilindeki b\u00fct\u00fcn tescilli yap\u0131lar\u0131 aya\u011fa kald\u0131raca\u011f\u0131z. Yeni bir hik\u00e2ye yazmam\u0131z gerekiyor Antakya ve Hatay\u2019a. Bu hik\u00e2yenin k\u00fclt\u00fcr, gastronomi ve turizm a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir hik\u00e2ye olmas\u0131 gerekiyor. Hedefimiz bir y\u0131ldan k\u0131sa s\u00fcrede buralar\u0131 ihya etmek, yeniden aya\u011fa kald\u0131rmak\u201d.[14] \u015eimdi bir dural\u0131m! Daha ba\u015fta Hatay\u2019\u0131n k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fini sa\u011flayan insanlar\u0131 yerinden oldu. Bu ki\u015filerden biri ve Antakya K\u00fclt\u00fcrel Miras\u0131n\u0131 Koruma Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 olan Kenan Yurttag\u00fcl ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerdeki durumu \u015f\u00f6yle ifade ediyor, \u201c\u2026neden kentimde insanlar yapayaln\u0131z kald\u0131? Neden? H\u0131ristiyanlar, Aleviler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi?\u201d\u2026 \u201cAntakya\u2019n\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc yok art\u0131k. \u015eehrin n\u00fcfusu 500 bin. Bu n\u00fcfusun en az 100 bini art\u0131k ya\u015fam\u0131yor\u201d.[15] T\u0131pk\u0131 bir sava\u015f sonras\u0131 gibi, yerinden edilenlerin, de\u011ferleri \u00fcreten ve ya\u015fatanlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir yerde, canl\u0131 ya\u015fam\u0131n s\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bir b\u00f6lgede bu acele niye, bu in\u015fa sevdas\u0131 kim i\u00e7in? Yoksa dert Diyarbak\u0131r\u2019da oldu\u011fu gibi haklar\u0131n\u0131 arayamayacak derecede zarar g\u00f6renlerin oldu\u011fu bir alanda rahat\u00e7a hareket etmek mi?[16] Bu durumu toplumsal bar\u0131\u015f talebimizi neden istedi\u011fimizi ifade ederken \u015f\u00f6yle dile getirmi\u015ftim; \u201c\u2026Benim de s\u0131k s\u0131k gidip \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu kentte -Diyarbak\u0131r- 600\u2019\u00fcn \u00fczerinde koruma alt\u0131ndaki tescilli miras\u0131n yand\u0131\u011f\u0131, y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, a\u011f\u0131r makineli silahlarla tahrip edildi\u011fi, kalan k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n belgelenmeden i\u015f makineleri ve dozerlerle kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bunlar\u0131 tespit etmek isteyen meslek insanlar\u0131na\/\u00f6rg\u00fctlerine izin verilmedi\u011fi, K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve UNESCO T\u00fcrkiye temsilcili\u011fi gibi kurumlara yaz\u0131lan y\u00fczlerce dilek\u00e7enin, raporun dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir\u2026 Zorunlu olarak g\u00f6\u00e7 edenlerin b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yerler iktidar ve sermaye taraf\u0131ndan \u201c\u00e7itlenmi\u015ftir\u201d\u2026.\u201d.<\/p>\n<p>Deprem illerindeki zarar g\u00f6ren k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler hakk\u0131ndaki haberlere bakal\u0131m; K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 50\u2019ye yak\u0131n yap\u0131n\u0131n hasar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, m\u00fczelerde basit hasarlar oldu\u011funu s\u00f6ylerken, tarihi merkezlerin alt \u00fcst olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Hatay gibi \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir kentin \u00e7ok say\u0131da kilisesi, bir camisi ve bir sinagogunun a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kay\u0131tlara ge\u00e7iyor.[17] UNESCO\u2019nun bu de\u011ferler i\u00e7in \u201cbu b\u00f6lgeleri h\u0131zla g\u00fcvence alt\u0131na almak ve istikrara kavu\u015fturmak amac\u0131yla hasar\u0131n kesin bir envanterini olu\u015fturmak i\u00e7in uzmanlar\u0131n\u0131 seferber ediyor\u201d s\u00f6zlerini okuyoruz.[18] \u00d6nce \u015funu bir a\u00e7al\u0131m; UNESCO Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in bir alt kurulu\u015fu. Birle\u015fmi\u015f Milletleri de devletler olu\u015fturuyor. Dolay\u0131s\u0131yla UNESCO ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak devletleri dikkate al\u0131yor. T\u00fcrkiye de esasen imzalad\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler gere\u011fi k\u00fclt\u00fcrel mirastan sorumlu. Di\u011fer yandan UNESCO gibi bir kurumun D\u00fcnya Miras Listesi\u2019ne al\u0131nan Diyarbak\u0131r\u2019daki y\u0131k\u0131m ve yeniden in\u015fa s\u00fcrecine ne kadar m\u00fcdahale edebildi\u011fini biliyoruz, bunu UNESCO Kar\u015f\u0131 Forum\u2019da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k.[19] Bu birikim \u00fczerine \u015fu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer; UNESCO\u2019nun deprem sonras\u0131 alana etkisi ne kadar olabilecek ve bunu nas\u0131l farkl\u0131, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hale getirmek m\u00fcmk\u00fcn? Ya da ICOMOS T\u00fcrkiye (International Council on Monuments and Sites, Uluslararas\u0131 An\u0131tlar ve Sitler Konseyi T\u00fcrkiye Milli Komitesi) K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na destek olacak \u015fekilde b\u00f6lgede hasar tespit \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ba\u015flarken uzmanl\u0131k birikimini payla\u015fmaya haz\u0131r oldu\u011funu duyurdu.[20] Buradan \u00e7\u0131kacak sonu\u00e7lar\u0131n -meli\/-mal\u0131 ile biten yap\u0131lmas\u0131 gerekenler listesinin \u00f6tesine ge\u00e7mesini sa\u011flayabilir miyiz veya nas\u0131l sa\u011flan\u0131r \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki di\u011fer bir sorunsal. \u00c7\u00fcnk\u00fc biliyoruz ki \u00fclkede deprem \u00f6ncesinde de k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlere y\u00f6nelik m\u00fcdahaleler konusunda ciddi sorunlar vard\u0131. Elimizde kapsaml\u0131 bir envanter \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yok. \u00c7o\u011fu an\u0131tsal yap\u0131n\u0131n r\u00f6l\u00f6veleri (mevcut duruma dair belgeleri) bile eksik. 1999 Kocaeli-G\u00f6lc\u00fck Depremi\u2019nin ard\u0131ndan G\u00f6lc\u00fck\u2019teki mimari mirasa dair bir envanter \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131k.[21] Depremden sonra in\u015fa edilen kal\u0131c\u0131 konutlar\u0131n k\u0131rsal yerle\u015fime nas\u0131l zarar verdi\u011fini, di\u011fer yandan k\u0131rsal yerle\u015fimin bize ne kadar \u00f6nemli kadim bilgiler aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde kayda ge\u00e7irmi\u015ftik. Kocaeli, G\u00f6lc\u00fck\u2019te praksiste i\u015fe yaramayan \u00fcretti\u011fimiz bu bilgiler, bug\u00fcn nas\u0131l i\u015fe yarar hale gelecek ya da nas\u0131l getirebilece\u011fiz?<\/p>\n<p>Hatay\u2019da ve baz\u0131 di\u011fer illerde T\u00fcrk-S\u00fcnni halk d\u0131\u015f\u0131ndaki yerle\u015fimlere devlet deste\u011finin gitmedi\u011fini do\u011frudan \u00f6znelerinden dinledik.[22] Hayati olarak acil bir durumda dahi \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131l\u0131yor. Bu tutum farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlere ait de\u011ferlere de yans\u0131yacakt\u0131r. Toplumsal belle\u011fin somut izleri olan yap\u0131l\u0131 \u00e7evrenin y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n, uzun vadede toplumsal belle\u011fin de d\u00f6n\u00fc\u015fmesine neden olaca\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r. K\u00fclt\u00fcrel varl\u0131klar yap\u0131ld\u0131klar\u0131 d\u00f6nemin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve ge\u00e7irdikleri s\u00fcrecin izlerini ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 i\u00e7in yeniden \u00fcretimi m\u00fcmk\u00fcn olmayan de\u011ferler. Zaman\u0131nda d\u00fczenli bak\u0131m-onar\u0131m g\u00f6rmeyen, hatta h\u0131zl\u0131, niteliksiz, \u015feffaf olmayan, k\u00f6t\u00fc restorasyon m\u00fcdahalelerine maruz kalan, denetimsizlik ve ihmalin kol gezdi\u011fi, tescilli dahi olsa neredeyse sadece an\u0131t\/sit fi\u015fleri ile kayda al\u0131nan bu de\u011ferlerden geriye kalanlar\u0131n onar\u0131m\u0131n\u0131n bug\u00fcne kadar uygulanan y\u00f6ntemlerle, ihale sistemleriyle, b\u00fct\u00e7elerle yap\u0131lmas\u0131 ihtimali \u015fimdiden endi\u015fe verici. Ancak san\u0131r\u0131m yeniden in\u015fa (rekonstr\u00fcksiyon) s\u00fcre\u00e7lerinin kendisi daha da b\u00fcy\u00fck sorunsal. Yeterli veri dahi olsa yeniden in\u015fan\u0131n kendisi, a\u011f\u0131rl\u0131kla bir taklit\/kopya in\u015fa etmeye vard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in son derece dikkatle tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir konu. Bu konu \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok\u00e7a yaz\u0131[23], yap\u0131lm\u0131\u015f epey tart\u0131\u015fma var, ancak ne kadar\u0131n\u0131n bu s\u00fcre\u00e7lerde dikkate al\u0131naca\u011f\u0131 \u015f\u00fcpheli. Baz\u0131 zamanlarda bu uygulamalar\u0131n se\u00e7meci bir \u00fcslupla, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferin turistikle\u015ftirilmesi ve metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz.[24] Kentsel y\u0131k\u0131m kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6ylesi bir \u00f6l\u00e7ekte yeniden in\u015faya dair bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerin de zaman zaman \u00e7at\u0131\u015fmalar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, in\u015fa faaliyetinin politik-ekonomi ile ba\u011f\u0131n\u0131n merkezde olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n niteliksiz toplumsal sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funa da tan\u0131k oluyoruz. Somut izlerin bu kadar y\u0131k\u0131ma u\u011frad\u0131\u011f\u0131, n\u00fcfusun yerinden uzakla\u015fmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 bir ortamda somut olmayan de\u011ferlerin s\u00fcreklili\u011fi daha a\u011f\u0131r riske giriyor. Tabii bir de \u015fimdi \u00c7evre \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi h\u0131zl\u0131 in\u015fai s\u00fcre\u00e7ler ba\u015flarsa yeni kentle\u015fme i\u00e7in se\u00e7ilecek yerlerde zemin ko\u015fullar\u0131ndan, arkeolojik katmanlara dair bir dolu mevzuyla nas\u0131l ba\u015f edilecek sorunsal\u0131 var. \u0130nsanlar\u0131n acil bar\u0131nma ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin kondu\u011fu bir ikilik ya\u015fan\u0131rsa, bu durum manip\u00fcle edilerek bug\u00fcne kadar oldu\u011fu gibi ortak ak\u0131l yerine k\u00f6r-sa\u011f\u0131r tart\u0131\u015fmalar geli\u015firse yine ayn\u0131 a\u00e7maza d\u00fc\u015fmek ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. Diyarbak\u0131r At\u00f6lyesinde dedi\u011fimiz gibi esasen birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemesi gereken ve buna ra\u011fmen birbirine kar\u015f\u0131 ikilik yaratan bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n her iki cephede de kamu-halk zarar\u0131na sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funu defalarca ya\u015fad\u0131k.<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr durumlar\u0131n bizi Antakya \u201cThe Museum Hotel\u201d \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, maddi\/mesleki vd. kamu kaynaklar\u0131n\u0131n do\u011fru d\u00fczg\u00fcn kullan\u0131l(a)mamas\u0131 nedeniyle sanki tek se\u00e7ene\u011fimiz oymu\u015f gibi sermaye birikiminin arzular\u0131n\u0131n kuca\u011f\u0131na ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek san\u0131r\u0131m abart\u0131 olmaz. Di\u011fer bir deyi\u015fle -apa\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcnen bu politik manzarada- \u201ckorumada uzla\u015fma\u201d \u015fiar\u0131yla sermayenin \u00e7\u0131kar\u0131na hizmet eden bir yap\u0131la\u015fmaya gebe kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131, kamu kaynaklar\u0131 ve birikimini geli\u015ftirmek yerine burjuva ve\/ya \u0130slami sermayenin at ko\u015fturdu\u011fu bir zeminde \u201ciyi mimarl\u0131klar\u0131\u201d yeniden ve yeniden konu\u015fuyor olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 iddia etmek m\u00fcneccimlik gerektirmiyor. Deprem pe\u015fine g\u00f6rd\u00fck ki, mesleki beklentilerimiz mevcut ko\u015fullarda o kadar d\u00fc\u015f\u00fck bir seviyede, t\u00fcm beceri ve akl\u0131m\u0131za ra\u011fmen \u00f6ylesine \u00e7aresiz bir konumday\u0131z ki, binalar\u0131n y\u0131k\u0131lmamas\u0131n\u0131 alk\u0131\u015flar duruma gelmi\u015fiz! Olmas\u0131 gerekene sevinir haldeyiz. Mesleki praksisle ve toplumsal ortamla kopan ba\u011flar\u0131n, yabanc\u0131la\u015fman\u0131n turnusol\u00fcn\u00fc ya\u015f\u0131yoruz. \u00d6rne\u011fin ad\u0131 ge\u00e7en M\u00fcze\u2019nin de y\u0131k\u0131lmamas\u0131n\u0131n bir kazan\u0131m olarak konu\u015fuldu\u011fu bir s\u00f6yle\u015fide, mimar\u0131n\u0131n \u0130stanbul\u2019daki deprem toplanma alanlar\u0131na konu\u015flanan tasar\u0131m\u0131n\u0131 konu\u015fmak akla gelmiyor.[25] Ancak bir di\u011fer s\u00f6yle\u015fisinde mimar\u0131 diyor ki; \u201c\u2026Deprem konusu \u00f6z\u00fcnde \u00e7ok geni\u015f bir politik meseledir.\u201d[26] Tasar\u0131mlar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri yeterli bir d\u00fczeyde ele al(a)mayan bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n zemininde belki de s\u00f6yle\u015finin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na da ta\u015f\u0131nan mimar\u0131n \u015fu s\u00f6zlerine dayanan bir \u00f6n kabul yat\u0131yor; \u201c\u2026bu meselenin genel olarak \u00e7ok daha derinlikli ve geni\u015f kapsaml\u0131 bir konu oldu\u011fu ve bug\u00fcne dek ya\u015fananlar\u0131n i\u00e7inde neredeyse herkesin \u00f6yle ya da b\u00f6yle yer ald\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcr toplumsal su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu kabul edilmelidir.\u201d \u201cToplumsal su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d kimlere, hangi d\u00fczeyde y\u00fcklenmesi gerekti\u011fi veya bunun siyasi bedelinin nas\u0131l \u00f6denece\u011fi\/bunu nas\u0131l talep etmemiz gerekti\u011fi bir kere daha \u00f6nemli bir sorunsal olarak \u00f6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6rne\u011fin imar aff\u0131\/bar\u0131\u015f\u0131ndan yararlanarak imara uygun olmayan bir projeyi uygun hale getiren bir mimarla, insanlar\u0131 yerinden eden\/eko-sisteme zarar veren projelere vb. imza atan meslek insan\u0131 ayn\u0131 oranda m\u0131 toplumsal su\u00e7a imza at\u0131yor? Ya da karar vericilerle ayn\u0131 masalarda oturarak k\u00f6t\u00fcn\u00fcn iyisini yapan mimarla, sistemsel olan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015fmesi i\u00e7in elindeki imk\u00e2nlar\u0131 zorlayan, hayalini kurdu\u011fu adil bir gelecek i\u00e7in su\u00e7a kar\u0131\u015fmamak ad\u0131na geride duran bir mimar aras\u0131nda mesleki iyilik d\u00fczeyi nas\u0131l tespit edilebilir? M\u00fccella Yap\u0131c\u0131\u2019n\u0131n i\u015faret etti\u011fi gibi \u201cm\u00fcteahhitler bu \u00e7arp\u0131k sistemin sadece tetik\u00e7ileri ve yiyicileri\u201d ise, toplumsal su\u00e7un bile\u015fenleri kimler?[27] T\u00fcrk Serbest Mimarlar Derne\u011fi\u2019nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7izelgede yap\u0131 elde etme s\u00fcrecindeki akt\u00f6rler tek tek g\u00f6steriliyor.[28] Alev \u015eahin de bir yap\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131n hangi a\u015famalardan olu\u015ftu\u011funu yaz\u0131yor.[29] Buralarda ad\u0131 ge\u00e7en kurum ve ki\u015filerin her su\u00e7taki pay\u0131 tek tek nedir hesaplanabilir mi? Daha da \u00f6nemlisi buradaki sorumluluk toplum\/kamu yarar\u0131na nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir?<\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakan\u0131\u2019n\u0131n Hatay\u2019daki h\u0131zl\u0131 in\u015fa \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na ko\u015fan meslek insanlar\u0131 olacakt\u0131r muhakkak. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bu ko\u015fullarda daha iyi bir mimarl\u0131k\/m\u00fchendislik yapt\u0131klar\u0131 \u015fiarlar\u0131n\u0131 yine dile getirebilirler. Nitekim ayn\u0131 s\u00f6yle\u015fide mimar bir \u00fcniversitenin akademik deste\u011fiyle yapt\u0131klar\u0131 bir projeden s\u00f6z ederken Antakya\u2019y\u0131 da konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 aktar\u0131yor.[30] Toplumsal su\u00e7lar kadar, sosyal sorumluluk projelerinin de par\u00e7as\u0131 olmaya varan bu ikili durum, akla i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sistemin s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fka \u015fekillerde de reaksiyon verebilme ihtimallerini getiriyor. \u00d6rne\u011fin 2016 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda yukar\u0131da tarif etti\u011fim sava\u015f\u0131 ya\u015fayan Diyarbak\u0131r\u2019\u0131 da kapsayan ortamda toplumsal bir bar\u0131\u015f ihtimaline \u00e7a\u011fr\u0131 yapan \u201cBu Su\u00e7a Ortak Olmayaca\u011f\u0131z\u201d tutumunu hat\u0131rlat\u0131yor.[31] Benim de par\u00e7as\u0131 olmaktan onur duydu\u011fum bu tutum, bireysel ve toplumsal \u00e7e\u015fitli etkileriyle birlikte ba\u015fka bir dayan\u0131\u015fma a\u011f\u0131n\u0131n, \u00fcretiminin kurulmas\u0131na olanak tan\u0131d\u0131. Ve bu, toplumsal su\u00e7lara ortak olmama \u00e7abalar\u0131ndan sadece bir tanesi. Ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne \u00e7ok say\u0131da mesleki, bilimsel, toplumsal itirazlar oldu ve olmaya da devam edecek. Demek ki bir yandan sistemsel olarak su\u00e7a itilirken buna kar\u015f\u0131 duru\u015f geli\u015ftirmenin yollar\u0131 da \u00f6r\u00fclebilir. Bu ba\u011flamda s\u0131kl\u0131kla dile getirilen ahlak\/etik mevzusuna da k\u0131saca de\u011finmek iyi olabilir. Meslek insanlar\u0131 iktidar ve sermayenin talepleri\/dayatmalar\u0131 ile kamu yarar\u0131 aras\u0131nda kald\u0131klar\u0131nda her seferinde, yani i\u015fin her a\u015famas\u0131nda bir taraf se\u00e7mek zorunda kal\u0131rlar. T\u0131pk\u0131 hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcnde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z se\u00e7imler gibi. Bu kan\u0131mca ahlaki bir durum de\u011fil, bir etik sorunu. Ahlak Spinoza\u2019n\u0131n ifade etti\u011fi gibi bize yapmamam\u0131z gereken \u015feyleri s\u00f6ylerken, etik bizim yapabilirli\u011fimiz ve yapmamay\u0131 tercih etti\u011fimiz \u00fczerinden bize bir alan a\u00e7\u0131yor. Eti\u011fi mesle\u011fimiz \u00fczerinden okursak da yine Spinoza\u2019n\u0131n deyi\u015fiyle yapabilirli\u011fimizi artt\u0131racak ortak mefhumlar geli\u015ftirmek bizim elimizde.<\/p>\n<p>Bakanl\u0131klar\u0131n o h\u0131zl\u0131 in\u015faat zamanlar\u0131 gelmeden, koruman\u0131n da yeniden in\u015fan\u0131n da iyilik halini -mek\u00e2n\u0131 var eden politik ko\u015fullar\u0131 dikkate alarak- belki de \u015fu \u015fekilde tart\u0131\u015fmak gerekiyor; su\u00e7u topluma yayarak genellemek yerine, derinlemesine ele alarak toplumsal iyilik halini in\u015fa etmenin yollar\u0131 neler olabilir? Toplumsal iyilik i\u00e7in birilerinin bedel \u00f6demesi\/duru\u015f dayatmas\u0131 ile toptan su\u00e7a dahil olma aras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da yol var. Belli bir birikime sahibiz. \u00dcstelik bu konularda \u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin oldu\u011funa eminim. Bunlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a konu\u015fmad\u0131k\u00e7a, uygun kar\u015f\u0131la\u015fma ortamlar\u0131 yaratmad\u0131k\u00e7a, \u00fczerine daha derinlikli yaz\u0131p-\u00e7izip-d\u00fc\u015f\u00fcnmedik\u00e7e ve belki de en \u00f6nemlisi toplumsal su\u00e7lar\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sadece birilerinin\/baz\u0131 kurumlar\u0131n s\u0131rt\u0131na y\u00fcklemeye devam ettik\u00e7e s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ko\u015fullarda yola devam edece\u011fiz. \u00d6te yandan mimarl\u0131k e\u011fitim\/\u00fcretim ortamlar\u0131na ili\u015fkin ortak mefhumlar etraf\u0131nda bir araya gelen, mek\u00e2n \u00fcretimini toplumsal e\u015fitsizlikleri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak ve\/ya daha adil bir mek\u00e2nsall\u0131k \u00fcretmek y\u00f6n\u00fcnde ele alan d\u00fcnyadan ve T\u00fcrkiye\u2019den ki\u015filer\/olu\u015fumlar\/kurumlar da var. \u201cBa\u015fka Bir D\u00fcnya+Ba\u015fka Bir Mimarl\u0131k\u201d dosyas\u0131nda bunlar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rken bu ve benzeri sorunsallara yan\u0131tlar vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.[32]\n<h5 id=\"toplumsal-kirima-karsi-kolektif-sozumuzun-gucu-ne-kadar\">Toplumsal k\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 kolektif s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn g\u00fcc\u00fc ne kadar?<\/h5>\n<p>Depremi yerinde inceleyen ve raporlayan kurumlardan i\u015fe ba\u015flayal\u0131m. T\u00fcrk Tabipleri Birli\u011fi\u2019nin (TTB) deprem b\u00f6lgesindeki illere y\u00f6nelik h\u0131zl\u0131 de\u011ferlendirme raporlar\u0131 ba\u015fta sa\u011fl\u0131k hizmetleri olmak \u00fczere alandaki durumu d\u00fczenli aral\u0131klarla aktar\u0131yor.[33] \u00c7o\u011fu sa\u011fl\u0131k yap\u0131s\u0131n\u0131n, daha yeni in\u015fa edilen \u015eehir Hastanelerinin durumu vahim. T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131 Birli\u011fi\u2019nin (TMMOB) 14 \u015eubat 2023 tarihli deprem g\u00fcncel durum tespitine g\u00f6re TMMOB Odalar\u0131 ve AFAD aras\u0131nda baz\u0131 i\u015f birliklerinden s\u00f6z ediliyor.[34] 20 Ocak 2023 tarihli TMMOB\u2019ye ba\u011fl\u0131 t\u00fcm odalar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ortak a\u00e7\u0131klama ise, deprem b\u00f6lgelerindeki her t\u00fcrl\u00fc m\u00fcdahalenin bilimi, tekni\u011fi ve meslek ilkelerini g\u00f6zeterek yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi detayl\u0131ca ortaya konuyor.[35] Ancak a\u00e7\u0131klamada da ge\u00e7ti\u011fi \u00fczere, bir ay i\u00e7inde in\u015faata ba\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131 ve bir y\u0131l i\u00e7inde de konutlar\u0131 teslim edece\u011fini ifade eden iktidar\u0131n TMMOB\u2019un uyar\u0131lar\u0131na kulak vermeyece\u011fi, sermaye g\u00fc\u00e7leriyle eski ili\u015fkiler ba\u011flam\u0131nda faaliyete ge\u00e7ece\u011fi a\u00e7\u0131k g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. G\u00f6r\u00fcnen o ki 24 Odas\u0131 ile 2022 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle 660 bin 358 \u00fcyesi olan TMMOB[36] dahil meslek \u00f6rg\u00fctleri, \u00fcniversiteler ve ilgili herkesin, iktidar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ayn\u0131 yollarla hareket etmesi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ihtimalle s\u00fcreci de\u011fi\u015ftirmeyecek. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6rg\u00fctlenmelerimizi g\u00f6zden ge\u00e7irerek, \u00fcretti\u011fimiz bilginin toplumsalla\u015fmas\u0131n\u0131 ba\u015fka yollarla yapman\u0131n zaman\u0131 bug\u00fcn de\u011filse ne zaman?[37]\n<p>Di\u011fer yandan hastane, okul gibi kamu yap\u0131lar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kentlerde, insanlar, hayvanlardan geriye kalan cesetlerin dozerlerle, kep\u00e7elerle ala\u015fa\u011f\u0131 edildi\u011fi, at\u0131klar\u0131n nereye d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bilinmedi\u011fi, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan asbestin yeni sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 bir kriz y\u00f6netiminde kapitalist devletin kentle\u015fmesinin bize \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak sundu\u011fu \u201cafete diren\u00e7li kentler\u201d gibi giri\u015fimler ikna edici\/sakinle\u015ftirici bir bo\u015fg\u00f6sterene d\u00f6n\u00fc\u015fme ihtimali ta\u015f\u0131yor. \u201cDevlet nerede?\u201d sorusuna tam da Hakk\u0131 \u00d6zdal\u2019\u0131n ifadesiyle \u201c\u2026devlet yok de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin kapitalist devleti art\u0131k budur, bundan ibarettir\u201d demek[38] ve bunu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi hedeflemek gibi radikal bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ihtiyac\u0131m\u0131z var. T\u00fcm bunlar\u0131n bir k\u00fclt\u00fcr politikas\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u00e7o\u011fulcu ve \u015feffaf bir \u015fekilde ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi, bu yaz\u0131n\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 K\u00fclt\u00fcr Meclisi ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7ok yerde defalarca dile getiriliyor.[39]\n<p>Ad\u0131yaman\u2019da Ulu Cami\u2019nin hasarl\u0131 dokusuna kep\u00e7eyle m\u00fcdahale edilen[40] bir tutuma kar\u015f\u0131 raporlamalar yapmak -tarihe not d\u00fc\u015f\u00fcrmek d\u0131\u015f\u0131nda- belli ki bu ko\u015fullarda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc olamayacak. Hukuki yapt\u0131r\u0131mlar ne kadar etkili olacak dersek o da bir muamma. Yasalar\u0131n ara\u00e7salla\u015fm\u0131\u015f haline yak\u0131ndan bakal\u0131m. Kapitalist kentle\u015fmeye kar\u015f\u0131 kentsel adaleti ve e\u015fitli\u011fi sa\u011flayacak ara\u00e7lar olarak hukuki sistem ve teorik \u00fcretim, sistem b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ba\u011flam\u0131nda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak t\u00fcrl\u00fc \u00e7eli\u015fki ve \u00e7at\u0131\u015fmalar ta\u015f\u0131yor. 1948\u2019de \u00e7\u0131kar\u0131lmaya ba\u015flanan imar aflar\u0131 2018\u2019e dek 14\u2019\u00fc buldu.[41] Bunlar\u0131n 9\u2019u AKP\u2019nin 22 y\u0131ll\u0131k iktidarl\u0131k d\u00f6neminde \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Hi\u00e7biri \u00fclkedeki niteliksiz yap\u0131la\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kes(e)medi, aksine k\u00f6t\u00fc yap\u0131la\u015fmay\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131 ve yenilerine zemin yaratt\u0131.[42] Kat y\u00fckseklikleri m\u00fctemadiyen artt\u0131, in\u015faatlar daha da h\u0131zland\u0131, her yere metre k\u00fcplerce beton d\u00f6k\u00fcld\u00fc. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ad\u0131 alt\u0131nda ya\u015fanan bu h\u0131zl\u0131 yap\u0131la\u015fma k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin de aleyhine sonu\u00e7lar do\u011furdu, koruma alanlar\u0131n\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 kalkt\u0131. Kendisinden sonra \u00e7\u0131kan ve niyeti ad\u0131ndan belli olan 5366 Say\u0131l\u0131 \u201cY\u0131pranan Tarihi ve K\u00fclt\u00fcrel Ta\u015f\u0131nmaz Varl\u0131klar\u0131n Yenilenerek Korunmas\u0131 ve Ya\u015fat\u0131larak Kullan\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u201d[43] ve nihayetinde 6306 Say\u0131l\u0131 \u201cKentsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Kanunu\u201d ile 2863 Say\u0131l\u0131 \u201cK\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Yasas\u0131na\u201d ayk\u0131r\u0131 uygulamalar onay ald\u0131. \u0130mar aff\u0131n\u0131n, 2018 y\u0131l\u0131nda imar bar\u0131\u015f\u0131 olarak isimlendirilmesinin hukuki arka plan\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131nda, Ilg\u0131n \u00d6zkaya \u00d6zl\u00fcer detayl\u0131 bir \u015fekilde hukukun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc anlat\u0131yor.[44] Mevcut hukuki s\u00fcre\u00e7te hukuki m\u00fccadele yapabilirli\u011fimizin ve haklar\u0131m\u0131z\u0131n da nas\u0131l \u00e7itlendi\u011fini biliyoruz, defalarca deneyimledik.[45] Sermaye birikim s\u00fcrecinde yarg\u0131 sisteminin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm bi\u00e7imi, hak arama m\u00fccadelelerinin de \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131karken, orta-uzun vadede depreme ili\u015fkin hak kay\u0131plar\u0131n\u0131n takibinde sorunlar olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 \u015fimdiden s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.[46]\n<p>Bu konuyla ilgili kurum K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n kamuoyu ile bilgi payla\u015fma anlay\u0131\u015f\u0131 bile s\u0131n\u0131rl\u0131 iken Hatay ve di\u011fer illerdeki m\u00fcdahaleleri nas\u0131l takip edebilece\u011fiz? Konum olarak alakas\u0131z ancak i\u00e7erik olarak benzer bir duruma i\u015faret eden ba\u015fka bir yap\u0131y\u0131 \u00f6rnek olarak vereyim. Hat\u0131rlars\u0131n\u0131z, \u0130stanbul\u2019un simgesel de\u011ferlerinden biri olan K\u0131z Kulesi\u2019ne yap\u0131lan restorasyonun halka do\u011fru d\u00fczg\u00fcn bilgi aktarmadan yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 ciddi bir kentsel muhalefet olu\u015ftu. Buna dair Bakanl\u0131\u011f\u0131n Web sitesine bakal\u0131m; sitede halen bir iki rapor ve foto\u011fraftan ba\u015fka bir \u015fey yok.[47] Buradaki s\u00fcrece ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi yazarken \u015funlara da i\u015faret etmi\u015ftim; \u201c\u2026M\u00fctemadiyen turistikle\u015ftirilen, di\u011fer bir deyi\u015fle m\u00fc\u015fterek olan\u0131 var edenden\/yerlisinden kopar\u0131p k\u00fclt\u00fcr-turizm end\u00fcstrisine teslim edilen yap\u0131l\u0131 \u00e7evrenin (ve do\u011fal \u00e7evrenin) ba\u015f\u0131na gelenler, kullan\u0131m de\u011feri yerine g\u00f6sterge\/d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de\u011ferinin \u00f6ncelenmesinden kaynaklan\u0131yor. Bu da bir t\u00fcr koruma \u00e7abas\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda kendi aya\u011f\u0131na kur\u015fun s\u0131kan bir savunma hatt\u0131na tekab\u00fcl ediyor\u2026 Teknik raporlar siteye oldu\u011fu gibi konmu\u015f olsa da sitede r\u00f6l\u00f6ve, restit\u00fcsyon, restorasyon, yeniden kullan\u0131m vb. projeler yer alm\u0131yor. Yani biz meslek insanlar\u0131n\u0131n bile i\u015fi takip edebilece\u011fi yeterli bir bilgi yok. Bu durumda proje\/uygulama \u00fczerinde bir yorum\/ele\u015ftiri getirme imk\u00e2n\u0131m\u0131z da yok. Meslek insanlar\u0131n\u0131 ge\u00e7tim, yurtta\u015flar\u0131n bu Web sitesinden edinebilece\u011fi do\u011fru d\u00fczg\u00fcn ba\u015fka bir bilgi de yok. Bu nedenle Arnstein\u2019in s\u00f6z etti\u011fi g\u00f6stermelik kat\u0131l\u0131m basama\u011f\u0131na tam olarak kar\u015f\u0131 gelecek \u015fekilde g\u00f6stermelik bir Web sitesi haz\u0131rlanm\u0131\u015f diyebiliriz. Burada s\u0131n\u0131rl\u0131 alan nedeniyle daha fazla detay\u0131na giremeyece\u011fim ancak \u015fu \u00e7ok a\u00e7\u0131k ki; bu proje m\u00fcteahhit se\u00e7iminden, Bakanl\u0131\u011f\u0131n kamuoyuna bilgi aktar\u0131m\u0131na, dan\u0131\u015fmanlar\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan, meslek \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn konuya yakla\u015f\u0131m\u0131na dek bizlere \u00fczerinde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir\u00e7ok \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor.\u201d[48] Deprem, sava\u015f gibi sorunlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 durumda da \u00fclkede \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi buysa kim bilir \u015fimdi neler olacak\u2026<\/p>\n<h5 id=\"yeni-sozlere-ortak-mefhum-insasina\">Yeni s\u00f6zlere, \u201cortak mefhum\u201d in\u015fas\u0131na\u2026<\/h5>\n<p>Bu yaz\u0131yla; insan\u0131, hayvan\u0131, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri ile birlikte d\u00fcmd\u00fcz eden k\u0131r\u0131m\u0131n bize s\u00f6yledi\u011fi sistemsel sorunlara i\u015faret ederek kar\u015f\u0131 s\u00f6zlerin ve eylemlerin birbirine eklemlenmesini umuyorum.Spinoza\u2019n\u0131n deyi\u015fiyle iktidar\u0131n \u201cpotestas\u201d\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, bizlerin \u201cpotentia\u201ds\u0131 var; eyleme kapasitelerinden -bir \u015feyler yapma, birbirlerini etkileme ve birbirlerinden etkilenme g\u00fc\u00e7lerinden- ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyleri olmayanlar. \u00dcstelik her bir bireyin potentia\u2019s\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00e7ok fazla de\u011fil ve kesinlikle potestas ile y\u00fczle\u015fmek i\u00e7in de yeterli de\u011fil. Bu nedenle bireylerin bir araya gelmesi, her birinin eylem kapasitesini di\u011ferlerinin kapasitesiyle \u00e7o\u011faltmas\u0131 ba\u015fka bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu bir araya geli\u015f yine Spinoza\u2019dan devamla bir \u201cortak mefhum\u201d \u00fczerinden oldu\u011fu durumlarda duygulan\u0131\u015flar\u0131n ba\u015fka bir seviyeye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Depreme y\u00f6nelik dayan\u0131\u015fma \u00e7abalar\u0131nda bunu yeniden ya\u015fad\u0131k.<\/p>\n<p>Epeydir \u00e7o\u011fumuzun dedi\u011fi gibi toplumsal e\u015fitsizli\u011fi adil olana do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye, k\u0131r\u0131m\u0131 ya\u015famdan yana b\u00fckmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in de ba\u015fka \u015fekilde konu\u015fman\u0131n, \u00fcretmenin, eylemenin zaman\u0131. Bir \u015feylerden ders alacaksak istisnas\u0131z hepimiz bu dersi alabiliriz. Deprem s\u0131ras\u0131nda ve halen s\u00fcren toplumsal dayan\u0131\u015fmay\u0131 b\u00fcy\u00fctmenin, meslek insanlar\u0131n\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde \u00f6rg\u00fctlenmesinin, bilimsel bilgi birikimimizin sadece tespit-analiz eden y\u00f6n\u00fcyle de\u011fil, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcc\u00fcn\u00fcn de \u00f6ncelenmesinin hepimize bir sorumluluk y\u00fckledi\u011fi a\u00e7\u0131k. En ba\u015fta kendimizin yenilenmedi\u011fi, \u00f6\u011frenmedi\u011fi, \u00f6\u011frendikleri ile d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi bir ortamda, kimsenin kimseden radikal bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yolunda \u00e7aba veya \u00f6rg\u00fctlenme becerisi beklemesinin anlaml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ezc\u00fcmle d\u00fcnyay\u0131 sadece yorumlayan eden de\u011fil, onu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi hedefleyenler olarak -halihaz\u0131rda akut durum s\u00fcrerken orta-uzun vadeyi g\u00f6zeterek- i\u015fe elimizdeki bilimsel bilgi \u00fcreten okullar, toplumsal e\u015fitlik ve adaleti talep eden \u00f6rg\u00fctlenmeler gibi kurumlar\u0131n \u00fcretim bi\u00e7imlerini geli\u015ftirmekle neden ba\u015flamayal\u0131m? Hepimizin yolu a\u00e7\u0131k olsun\u2026<\/p>\n[1] T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019na g\u00f6re \u201cfelaket\u201d bir isim olarak \u015fu anlama geliyor; \u201cB\u00fcy\u00fck zarar, \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve s\u0131k\u0131nt\u0131lara yol a\u00e7an olay veya durum, y\u0131k\u0131m, bela\u201d; s\u0131fat olarak da \u201c\u00e7ok k\u00f6t\u00fc, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131, hayrete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc\u201d. https:\/\/sozluk.gov.tr<\/p>\n[2] AFAD, https:\/\/www.afad.gov.tr<\/p>\n[3] https:\/\/www.etymonline.com\/word\/genocide<\/p>\n[4] \u201cKentsel Haf\u0131zaya Sald\u0131r\u0131: Kentk\u0131r\u0131m\u201d, Yap\u0131 Dergisi, 2 Haziran 2022, https:\/\/yapidergisi.com\/kentsel-hafizaya-saldiri-kentkirim\/<\/p>\n[5] \u201cDiyarbak\u0131r Kalesi ve Hevsel Bah\u00e7eleri K\u00fclt\u00fcrel Peyzaj Alan\u0131 Hakk\u0131nda Bas\u0131n A\u00e7\u0131klamas\u0131\u201d, UNESCO T\u00fcrkiye Milli Komitesi, 10 Kas\u0131m 2015, https:\/\/www.unesco.org.tr\/Home\/AnnouncementDetail\/303<\/p>\n[6] TMMOB, Y\u0131k\u0131lan Kentler Raporu, T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimarlar Odalar\u0131 Birli\u011fi, Ankara: Ankamat Matbaac\u0131l\u0131k, 2019. http:\/\/www.tmmob.org.tr\/yayin\/tmmob-yikilan-kentler-raporu<\/p>\n[7] T. G\u00fcl K\u00f6ksal, \u201cHegemonyadan Direni\u015fe: Kolektif Belle\u011fin Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 Kentsel Mek\u00e2na M\u00fcdahale\u201d, Haz: P\u0131nar Ceylan, \u201cB\u00fcy\u00fck Kapatma\u201d 2015-2016 Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da Soka\u011fa \u00c7\u0131kma Yasaklar\u0131 ve \u00c7at\u0131\u015fmalarda Hak \u0130hlalleri, Ankara, T\u00fcrkiye \u0130nsan Haklar\u0131 Vakf\u0131 (TIHV) Yay\u0131n\u0131, 2021, s. 115-130.<\/p>\n[8] \u201cDiyarbak\u0131r Kalesi ve Di\u011fer K\u00fclt\u00fcr Varl\u0131klar\u0131 Deprem Sonras\u0131 Hasar Tespiti\u201d, Diyarbak\u0131r K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Derne\u011fi, 9 \u015eubat 2023, https:\/\/www.dkvd.org\/etkinliklerimiz\/diyarbakir-kalesi-ve-diger-kultur-varliklari-deprem-sonrasi-hasar-tespiti<\/p>\n[9] Serta\u00e7 Kayar, \u201cTMMOB\u2019dan Dicle Nehri Kenar\u0131nda \u00c7ad\u0131r Kent Kurulmas\u0131na Tepki: Ta\u015fk\u0131n ve Sel Riski Var\u201d, Sputnik T\u00fcrkiye, 17 \u015eubat, 2023, https:\/\/sputniknews.com.tr\/20230217\/tmmobdan-dicle-nehri-kenarinda-cadir-kent-kurulmasina-tepki-taskin-ve-sel-riski-var-1067166894.html<\/p>\n[10] \u201cAmed Kent At\u00f6lyesi\u201d, Ba\u015fka Bir At\u00f6lye, 2019, https:\/\/www.baskabiratolye.com\/amedkentatolyesi<\/p>\n[11] H. Lefebvre, \u015eehir Hakk\u0131 \u2013 II, Mek\u00e2n ve Siyaset, T\u00fcrk\u00e7esi: Metin Yetkin, \u0130stanbul: Sel Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Haziran 2022 (Orijinal bas\u0131m: 1974), s. 49.<\/p>\n[12] T. G\u00fcl K\u00f6ksal, \u201cYerdeniz\u2019den Yery\u00fcz\u00fcne Ba\u015fka Bir D\u00fcnyan\u0131n Tahayy\u00fcl\u00fc\u201d, En Uzak Sahilin K\u0131y\u0131s\u0131nda Yeni Bir Ya\u015fam Kurabilir miyiz?, Edit\u00f6r: Ali Yal\u00e7\u0131n G\u00f6ymen, \u0130stanbul: Habitus, 2021, s. 247-277.<\/p>\n[13] T. G\u00fcl K\u00f6ksal, \u201c\u0130stanbul\u2019un metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, kent hakk\u0131n\u0131n gasp\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k tahayy\u00fcl\u00fc\u201d, Evrensel Gazetesi \u0130stanbul Kent Eki, 16 Ekim 2022. https:\/\/www.evrensel.net\/haber\/472319\/istanbulun-metalastirilmasi-kent-hakkinin-gasbi-ve-katilimcilik-tahayyulu;<\/p>\n<p>T. G\u00fcl K\u00f6ksal ve Deniz \u00d6zt\u00fcrk Deniz, \u201cMega Projeler ve \u0130stanbul Dosyas\u0131\u201d, Mimar.ist, say\u0131: 58, 2017, s. 31-75. http:\/\/www.mimarist.org\/mimar-ist-sayi-58-kis-2017\/<\/p>\n[14] \u201cHatay ve Antakya\u2019y\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yolu\u2019yla Bir Y\u0131lda \u0130hya Edece\u011fiz\u201d, K\u00fclt\u00fcr Meclisi, 17 \u015eubat 2023, https:\/\/kulturmeclisi.com\/hatay-ve-antakyayi-kultur-yoluyla-bir-yilda-ihya-edecegiz\/<\/p>\n[15] \u201c6 \u015eubat Depremi \u2013 Antakya K\u00fclt\u00fcrel Miras\u0131n\u0131 Koruma Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Kenan Yurttag\u00fcl\u2019\u00fcn Tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 -Neden, neden, neden!\u201d, S\u00f6yle\u015fi Tuba \u00c7ameli, 1+1 Express, 18 \u015eubat 2023, https:\/\/birartibir.org\/neden-neden-neden\/<\/p>\n[16] T. G\u00fcl K\u00f6ksal, \u201cAkademisyen Yarg\u0131lamalar\u0131; G\u00fcl K\u00f6ksal\u2019\u0131n Beyan\u0131\u201d, Bianet, 12 Haziran 2019, https:\/\/bianet.org\/bianet\/ifade-ozgurlugu\/209299-gul-koksal-in-beyani<\/p>\n[17] \u201cOnlarca Tarihi Yap\u0131 Depremlerde Hasar G\u00f6rd\u00fc\u201d, K\u00fclt\u00fcr Meclisi, 17 \u015eubat 2023, https:\/\/kulturmeclisi.com\/onlarca-tarihi-yapi-depremlerde-hasar-gordu\/<\/p>\n[18] \u201cUNESCO\u2019dan Depremden Etkilenen Tarihi Yap\u0131larla \u0130lgili A\u00e7\u0131klama\u201d, Mezopotamya Ajans\u0131, 7 \u015eubat 2023, http:\/\/mezopotamyaajansi35.com\/tum-haberler\/content\/view\/197062<\/p>\n[19] T. G\u00fcl K\u00f6ksal, \u201cUNESCO Toplant\u0131s\u0131 ve UNESCO Kar\u015f\u0131 Forumun Ard\u0131ndan\u201d, Evrensel Gazetesi, 24 Temmuz 2016, https:\/\/www.evrensel.net\/haber\/285872\/unesco-toplantisi-ve-unesco-karsi-forumun-ardindan; \u201cUNESCO Kar\u015f\u0131 Forum\u2019un Sonu\u00e7 Bildirgesi\u201d, https:\/\/www.birgun.net\/haber\/unesco-karsi-forum-un-sonuc-bildirgesi-123418<\/p>\n[20] ICOMOS T\u00fcrkiye Web sayfas\u0131: http:\/\/www.icomos.org.tr<\/p>\n[21] G\u00f6lc\u00fck Mimari Miras kitab\u0131, 2013, https:\/\/www.baskabiratolye.com\/goelcuek-mimari-miras<\/p>\n[22] \u201cDepremin Ard\u0131ndan Hatay\u2019da 2. G\u00fcn, Armutlu\u2019da Profesyonel Destek Yok, \u0130\u00e7inde Ya\u015fanabilecek Bina Kalmam\u0131\u015f\u201d, Evrensel Gazetesi, 7 \u015eubat 2023, https:\/\/www.evrensel.net\/haber\/481347\/depremin-ardindan-hatayda-2-gun-armutluda-profesyonel-destek-yok-icinde-yasanabilecek-bina-kalmamis<\/p>\n[23] \u00d6rne\u011fin; Deniz Mazlum, \u201cKoruma Kuram\u0131n\u0131n Mimari Rekonstr\u00fcksiyona Bak\u0131\u015f\u0131\u201d, Mimarl\u0131k, say\u0131: 380, Kas\u0131m-Aral\u0131k 2014, http:\/\/www.mimarlikdergisi.com\/index.cfm?sayfa=mimarlik&amp;DergiSayi=394&amp;RecID=3525<\/p>\n[24] \u00d6rne\u011fin; Zeynep Ahunbay, \u201cTaksim Meydan\u0131 ve Top\u00e7u K\u0131\u015flas\u0131\u2019n\u0131n Yeniden Yap\u0131m\u0131: Rekonstr\u00fcksiyon Tutkusu \/ \u201cHortlat\u0131lmak \u0130stenen Yap\u0131lar\u201d, Mimarl\u0131k, say\u0131: 364, Mart-Nisan 2012, http:\/\/www.mimarlikdergisi.com\/index.cfm?sayfa=mimarlik&amp;DergiSayi=378&amp;RecID=2898<\/p>\n[25] \u201cToplumsal Su\u00e7 Ortakl\u0131\u011f\u0131, Ac\u0131 ve Fena Bir Ger\u00e7ekliktir\u201d, S\u00f6yle\u015fi Ay\u015feg\u00fcl S\u00f6nmez, Sanatatax, 16 \u015eubat, 2023, https:\/\/www.sanatatak.com\/view\/toplumsal-suc-ortakligi-aci-ve-fena-bir-gercekliktir<\/p>\n[26] \u201cAntakya\u2019da Depremi S\u0131va \u00c7atlaklar\u0131yla Atlatan Bina: Mimar\u0131 Emre Arolat, The Museum Hotel\u2019i Anlatt\u0131\u201d, R\u00f6portaj: Mustafa Ali Aykol, Serbestiyet, 14 \u015eubat 2023, https:\/\/serbestiyet.com\/haberler\/roportaj-antakyada-depremi-tek-bir-cami-kirilmadan-atlatan-bina-mimari-emre-arolat-the-museum-hoteli-anlatti-118676\/<\/p>\n[27] \u201cMater Sordu, Yap\u0131c\u0131 Yan\u0131tlad\u0131. M\u00fcteahhitler Bu \u00c7arp\u0131k Sistemin Sadece Tetik\u00e7ileri ve Yiyicileri\u201d, Bianet, 16 \u015eubat 2023, https:\/\/m.bianet.org\/bianet\/kent\/274362-muteahhitler-bu-carpik-sistemin-sadece-tetikcileri-ve-yiyicileri<\/p>\n[28] \u201cMevcut Yap\u0131 Elde Etme S\u00fcreci ve Sorumlu Akt\u00f6rler\u201d, TSMD, 17 \u015eubat 2023, https:\/\/www.tsmd.org.tr\/post\/mevcut-yap\u0131-elde-etme-s\u00fcreci-ve-sorumlu-akt\u00f6rler<\/p>\n[29] Alev \u015eahin tweet, https:\/\/twitter.com\/alevsahin81\/status\/1625878703103148032?s=20<\/p>\n[30] \u201cToplumsal Su\u00e7 Ortakl\u0131\u011f\u0131, Ac\u0131 ve Fena Bir Ger\u00e7ekliktir\u201d, S\u00f6yle\u015fi Ay\u015feg\u00fcl S\u00f6nmez, Sanatatax, 16 \u015eubat, 2023, https:\/\/www.sanatatak.com\/view\/toplumsal-suc-ortakligi-aci-ve-fena-bir-gercekliktir<\/p>\n[31] \u201cBu Su\u00e7a Ortak Olmayaca\u011f\u0131z\u201d, Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Akademisyenleri, https:\/\/barisicinakademisyenler.net\/node\/1<\/p>\n[32] \u201cBa\u015fka Bir D\u00fcnya+Ba\u015fka Bir Mimarl\u0131k\u201d, Dosya 51, Mimarlar Odas\u0131 Ankara \u015eubesi, Kas\u0131m 2022, http:\/\/www.mimarlarodasiankara.org\/dosya\/dosya51.pdf<\/p>\n[33] T\u00fcrk Tabipleri Birli\u011fi, 6 \u015eubat Depremi, Kriz Masas\u0131, https:\/\/www.ttb.org.tr\/deprem\/<\/p>\n[34] TMMOB Kahramanmara\u015f Depremi G\u00fcncel Durum Tespiti -2-, 14 \u015eubat 2023, http:\/\/www.tmmob.org.tr\/icerik\/tmmob-kahramanmaras-depremi-guncel-durum-tespiti-2-14-subat-2023<\/p>\n[35] \u201cTMMOB\u2019ye Ba\u011fl\u0131 Odalardan Ortak A\u00e7\u0131klama: Deprem B\u00f6lgelerinde Her T\u00fcrl\u00fc M\u00fcdahale Bilimi, Tekni\u011fi ve Meslek \u0130lkelerini G\u00f6zeterek Yap\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d, TMMOB, 20 \u015eubat 2023, https:\/\/www.tmmob.org.tr\/icerik\/deprem-bolgelerinde-her-turlu-mudahale-bilimi-teknigi-ve-meslek-ilkelerini-gozeterek<\/p>\n[36] \u201cTMMOB\u2019ye Ba\u011fl\u0131 Odalar\u0131n \u00dcye Say\u0131s\u0131 660 Bin Oldu\u201d, TMMOB, 26 Ocak 2023, http:\/\/www.tmmob.org.tr\/icerik\/tmmobye-bagli-odalarin-uye-sayisi-660-bin-oldu<\/p>\n[37] T. G\u00fcl K\u00f6ksal, \u201c\u00d6rg\u00fctlenme Sorunsal\u0131na Dair G\u00fcncel Tart\u0131\u015fmalar\u201d, Polen Dergi, say\u0131: 7, Temmuz 2022a, https:\/\/polenekoloji.org\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/plen-sayi-7.pdf<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca bu konuda daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir a\u00e7\u0131l\u0131m i\u00e7in Rodrigo Nunes\u2019in, Neither Vertical Nor Horizontal: A Theory of Political Organisation (Ne D\u00fc\u015fey\/Dikey Ne de Yatay: Bir Siyasi \u00d6rg\u00fctlenme Teorisi) isimli kitab\u0131na bak\u0131labilir (Verso yay\u0131nlar\u0131, May\u0131s 2021).<\/p>\n[38] Hakk\u0131 \u00d6zdal, \u201cAnadolu Katliam\u0131\u201d, Mavi Defter, 13 \u015eubat 2023, https:\/\/mavidefter.net\/anadolu-katliami\/<\/p>\n[39] Asl\u0131 Ulu\u015fahin, \u201cOrtal\u0131k Toz Duman, \u015eimdi K\u00fclt\u00fcr Politikalar\u0131n\u0131n S\u0131ras\u0131 m\u0131\u201d, K\u00fclt\u00fcr Meclisi, 12 Ocak 2023, https:\/\/kulturmeclisi.com\/ortalik-toz-duman-simdi-kultur-politikalarinin-sirasi-mi\/<\/p>\n[40] \u201cAd\u0131yaman\u2019da Tarihi Ulu Cami\u2019nin Sa\u011flam Kalan K\u0131sm\u0131na Kep\u00e7eyle Girdiler\u201d, Yeni\u00e7a\u011f, 15 \u015eubat 2023, https:\/\/www.yenicaggazetesi.com.tr\/ulu-caminin-saglam-kalan-kismina-kepceyle-girdiler-630037h.htm<\/p>\n[41] \u201cSermaye \u0130le Yap\u0131lan Bar\u0131\u015f: \u0130mar Aff\u0131\u201d, TMMOB, Kas\u0131m 2018, http:\/\/www.tmmob.org.tr\/sites\/default\/files\/tmmob_imar_affi_raporu_2018.pdf<\/p>\n[42] T. G\u00fcl K\u00f6ksal, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de G\u00fcncel Kentle\u015fme \u00dczerine\u201d, Heinrich B\u00f6ll Stiftung, 28 Ocak 2020, https:\/\/tr.boell.org\/tr\/2020\/01\/28\/turkiyede-guncel-kentlesme-uzerine, 2020.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca Ele\u015ftirel Hukuk \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 ekibinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 pod-cast serisinde imardaki bu s\u00fcrecin g\u00fcncel durumunu da tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k, bkz; \u201cG\u00fcl K\u00f6ksal\u2019la Hukuka Ele\u015ftirel Bak\u0131\u015f ve Kent Hakk\u0131\u201d, Ele\u015ftirel Hukuk \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131, 1 Aral\u0131k 2022, https:\/\/elestirelhukuk.com\/podcast\/gul-koksalla-hukuka-elestirel-bakis-ve-kent-hakki-uzerinde-konustuk\/<\/p>\n[43] T. G\u00fcl K\u00f6ksal, \u201cTarihi Dokuya Yakla\u015f\u0131mda Yeni Bir Tehdit: 5366 Say\u0131l\u0131 Yasa\u201d, Mimar.ist, say\u0131: 26, K\u0131\u015f 2007, http:\/\/www.mimarist.org\/mimar-ist-sayi-26-kis-2007\/<\/p>\n[44] Ilg\u0131n \u00d6zkaya \u00d6zl\u00fcer, \u201c\u0130mar Bar\u0131\u015f\u0131 D\u00fczenlemesine Hukuki Bir Yakla\u015f\u0131m\u201d, \u0130n\u00f6n\u00fc \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, cilt: 9, say\u0131: 2, 2018 https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/582061<\/p>\n[45] \u201cFevzi \u00d6zl\u00fcer ile Ele\u015ftirel Hukuk ve Ekoloji\u201d, Ele\u015ftirel Hukuk \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131, 26 Ocak 2023, https:\/\/elestirelhukuk.com\/podcast\/fevzi-ozluerle-elestirel-hukuk-ve-ekoloji-uzerine-konustuk\/<\/p>\n[46] Fevzi \u00d6zl\u00fcer, \u201cSermaye Birikim S\u00fcrecinde D\u00f6n\u00fc\u015fen T\u00fcrk Yarg\u0131 Sistemi\u201d, Sosyal Ara\u015ft\u0131rmalar Vakf\u0131, 15 Ocak 2022, https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=6Hc1NEjcI60&amp;t=881s<\/p>\n[47] T.C. K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131, 2021, https:\/\/kizkulesi.com<\/p>\n[48] \u201cKoruma, D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme ve Y\u0131kma Kararlar\u0131nda Bile\u015fenler\u201d, Yap\u0131 Dergisi, 22 Aral\u0131k 2022, https:\/\/yapidergisi.com\/koruma-donusturme-ve-yikma-kararlarinda-bilesenler\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201cBu yaz\u0131yla; insan\u0131, hayvan\u0131, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleriyle birlikte d\u00fcmd\u00fcz eden k\u0131r\u0131m\u0131n bize s\u00f6yledi\u011fi&hellip;\n","protected":false},"author":3,"featured_media":38889,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[1046,64,3499,5820,5819,5818,822,3712,5798,5814,3635,3142],"class_list":{"0":"post-38888","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki","8":"tag-deprem","9":"tag-ekoloji","10":"tag-kent-doga-yikimi","11":"tag-kent-kirimi","12":"tag-kent-mimarisi","13":"tag-kent-varliklari","14":"tag-kulturel-miras","15":"tag-manset","16":"tag-maras-depremi","17":"tag-maras-depremleri","18":"tag-mekan","19":"tag-tarihsel-miras"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38888","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38888"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38888\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38889"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38888"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38888"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38888"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}